Nederlands-Gaeilge FreeDict+WikDict dictionary
edition published: 2024-10-10
language: nl; ga
availability: Licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported license (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/legalcode)

's-Gravenhage /ˌsxraːvə(n)ˈɦaːɣə/ /ˌsχravə(n)ˈɦaχə/ (pn)
Háig
  (toponiem) een stad en gemeente in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, tevens de provinciehoofdstad en de plaats waar de Nederlandse regering zetelt

achtig (suffix)
coth-

erig (suffix)
ach
  lijkend op wat het grondwoord noemt b.v. lawaaierig
  voorzien van wat het grondwoord noemt
  te veel geneigd tot het verrichten van de handeling die het grondwoord noemt b.v. tranerig, aanstellerig

es /\ˈɛs\/ (suffix)
an-

iet (suffix)
ít
  (scheikunde) duidt de aanwezigheid aan van een complex anion waarin het centrale atoom de belangrijkste oxidatietoestand onder de hoogste bezit, gewoonlijk is dat twee ladingseenheden lager dan de hoogste
  (mineralogie) de meest gebruikelijke uitgang voor de naam van een mineraal, soms afgeleid van de vindplaats, soms van de beschrijver, soms van andere namen

loos /-los/ (suffix)
an
  een achtervoegsel dat van een zelfstandig een bijvoeglijk naamwoord maakt en het ontbreken van het eerste aangeeft

paat (suffix)
pat

st /st/ (suffix)
air
  vormt de overtreffende trap van bijvoeglijke naamwoorden

te /tə/ (suffix)
ú
  maakt van een bijvoeglijk een vrouwelijk zelfstandig naamwoord dat een maat toevoegt aan de hoedanigheid uitgedrukt door het bijvoeglijk naamwoord
  samen met voorvoegsel ge- vormt -te een onzijdig zelfstandig naamwoord dat een verzameling aangeeft. Zie omvoegsel ge- -te

16 metergebied (n)
loca pionóis
  (voetbal) gedeelte van het voetbalveld, tot zestien en een halve meter van het doel

16-metergebied (n)
loca pionóis
  (voetbal) gedeelte van het voetbalveld, tot zestien en een halve meter van het doel

A (symbol)
A
  (muziek) symbool van het A-majeurakkoord

Aarde /ˈardə/ (pn)
Domhan

Abchazisch /ɑpˈxazis/ (n)
an abcáisis, Abcáisis
  (taal) een taal die in Abchazië gesproken wordt

Abessinië (pn)
Aibisín

Aboriginal (n)
Bunúsach
  oorspronkelijke bewoner van Australië voordat Europeanen zich daar gingen vestigen, of een nazaat daarvan

Achilles (pn)
Aichill
  (mythologie) een figuur uit de Griekse mythologie, zoon van Peleus, de koning van de Myrmidonen in Thessalië, en de Nereïde Thetis

Achtersteven (pn)
Deireadh na Loinge
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 6u02m en 8u26m en tussen declinatie −51° en −11°)

Acre (pn)
Acre
  braziliaanse deelstaat gelegen in de Regio Noord van het land. Hoofdstad is Rio Branco

Adam (pn)
Ádhamh

Adonis (pn)
Adónas

Adriatische Zee (pn)
Muir Aidriad
  (toponiem) randzee van de Middellandse Zee, gelegen tussen Italië en het Balkanschiereiland

Afghaans /ɑf.ˈxans/ /ɑf.ˈχans/ /ɑv.ˈɣaːns/ (adj)
Afganastánach
  (demoniem) gerelateerd aan Afghanistan

Afghanistan /ɑf.ˈɣa.nɪ.ˌstɑn/ /ɑf.ˈχa.nɪ.ˌstɑn/ /ɑv.ˈɣa.nɪ.ˌstɑn/ (pn)
An Afganastáin, Afganastáin
  (toponiem: land) een land gelegen in Centraal-Azië

Afrika (pn)
Afraic, an Afraic
  (toponiem), (werelddeel) het continent ten zuiden van Europa, tussen de Indische en de Atlantische Oceaan

Afrikaan (n)
Afracach
  (demoniem) bewoner van Afrika of iemand die uit Afrika afkomstig is

Afrikaans /afriˈkaːns/ (adj)
Afracach
  (demoniem) komende van of betreffende het continent Afrika

Afrikaans /afriˈkaːns/ (n)
Afracáinis
  (taal) een van het Nederlands afstammende taal die wordt gesproken in Zuid-Afrika en Namibië

Aken (pn)
Aachen
  (toponiem) een stad in de Duitse deelstaat Noord-Rijnland-Westfalen

Alagoas (pn)
Alagoas
  (toponiem) Braziliaanse deelstaat gelegen in de Regio Noordoost van het land. Hoofdstad is Maceio

Albanees /ɑɫbaˈneːs/ (n)
Albáinis, Albanés
  (taal) taal die vooral in Albanië en Kosovo gesproken wordt

Albanië /ɑlˈbaːni.jə/ /ɑɫˈbani.jə/ (pn)
Albáin, an Albáin
  (toponiem: land) een land in het westen van de Balkan, grenzend aan de Adriatische en de Ionische Zee en aan Griekenland, Macedonië, Kosovo en Montenegro

Aleoeten (pn)
Oileáin Ailiúit
  (toponiem: eiland) keten van vulkanische eilanden in Alaska, die zich boogvormig uitstrekt en een scheiding vormt tussen de Grote Oceaan en de Beringzee

Algerije /ɑl.ɣə.'rɛɪ̯.jə/ /ɑɫ.ɣə.'rɛː.jə/ /ɑɫ.χə.'rɛɪ̯.jə/ (pn)
Ailgéir, An Ailgéir
  (toponiem: land) een land in Noord-Afrika, officieel de Democratische Volksrepubliek Algerije. Het vormt samen met Marokko en Tunesië, waar het tussenin ligt, de Maghreb. In het zuiden grenst het van west naar oost aan de Westelijke Sahara, Mauritanië, Mali, Niger en Libië. De Middellandse Zee vormt de noordgrens

Algiers /ɑɫˈxiːrs/ /ɑɫˈɣiːrs/ (pn)
Ailgéir
  (toponiem) hoofdstad van Algerije

Allah (pn)
Allah
  (religie) God bij moslims of in het Arabisch

Alpen (pn)
Na hAlpa, Alpa
  (toponiem: gebergte) gebergte dat Italië van de rest van Europa scheidt

Altaar (pn)
Altóir
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 16u31m en 18u06m en tussen declinatie −68° en −45°)

Amazone (pn)
An Amasóin

Amerika /aˈmɪːriˌka/ (abbreviation)
Meiriceá
  1 en 2

Amerikaan (n)
Meiriceánach
  (demoniem) persoon die in Noord- Zuid- of Midden-Amerika woont of daaruit afkomstig is
  (demoniem) inwoner van de Verenigde Staten van Amerika

Amerikaans (adj)
Meiriceánach
  (demoniem) betreffende of komende van Amerika

Amerikaanse (n)
Meiriceánach
  (demoniem) een vrouwelijke inwoner van de Verenigde Staten van Amerika

Amerikaanse zwarte beer (n)
béar dubh Meiriceánach
  (roofdieren) kleinste van de drie berensoorten in Noord-Amerika, Ursus americanus

Amhaars (n)
Ámáiris
  (taal) een taal die in Ethiopië gesproken wordt

Amharisch (n)
Ámáiris
  (taal) een taal die in Ethiopië gesproken wordt

Amos /aˈmɔs/ (pn)
Ámós, Leabhar Ámós
  (religie) boek in de Bijbel en de Tenach, waarin de profeet Amos een hoofdrol speelt

Amsterdam /ɑmstər'dɑm/ (pn)
Amstardam
  (toponiem) de hoofdstad van Nederland, gelegen in de provincie Noord-Holland

Andaloesië (pn)
An Andalúis

Andalusië (pn)
An Andalúis

Andes (pn)
Na hAindéis

Andorra (pn)
Andóra
  (toponiem: land) een kleine staat in Europa die grenst aan Frankrijk en Spanje

Andorrees (adj)
Andórach
  (demoniem) van/uit Andorra

Andorrees (n)
Andórach
  (demoniem) iemand die afkomstig is uit Andorra

Andromeda (pn)
Andraiméide
  (mythologie) figuur uit de Griekse en Romeinse mythologie, namelijk de dochter van de Ethiopische koning en koningin Cepheus en Cassiopeia.
  (astronomie) spiraalvormig extragalactisch sterrenstelsel (melkwegstelsel) in het gelijknamige sterrenbeeld

Angelsaksisch /ɑŋəl'sɑksis/ (n)
Angla-Shacsanach
  (taal) een West-Germaanse taal die tussen ca. tussen 400 en 1100 werd gesproken en die geldt als de rechtstreekse voorloper van het Middelengels

Anglo-Normandisch (n)
Angla-Normannach
  (taal) een taalvariëteit van de Normandische taal die werd gebruikt in Engeland en, in mindere mate, elders in de Britse eilanden tijdens de Anglo-Normandische periode

Angola /ɑŋ.ˈ(g)ɣo.la/ /ɑŋ.ˈgo.la/ (pn)
Angóla, Poblacht Angóla
  (toponiem: land) een land in Zuidwest-Afrika, officieel de Republiek Angola grenzend aan Namibië, Zambia, Congo-Kinshasa en de Atlantische Oceaan. De Angolese exclave Cabinda ligt in het noorden tussen Congo-Kinshasa en Congo-Brazzaville aan de Atlantische Oceaan

Anguilla (pn)
Angaíle

Anna (pn)
Áine
  (vrouwelijke naam) meisjesnaam
Ailfrid
  (spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter a

Antarctica (pn)
Antartaice
  (werelddeel) het continent rond de zuidpool van de aarde

Antigua en Barbuda /ɑn.ˌti.(g)ɣ<sup>ʊ</sup>a.ɛn.bɑr.ˈbu.da/ /ɑn.ˌti.gwa.ɛn.bɑr.ˈbu.da/ (pn)
Antigua agus Barbúda
  (toponiem: land) eilandstaat in het oostelijk deel van de Caribische Zee, op de grens met de Atlantische Oceaan

Antwerpen /ˈantˌwɛrpə(n)/ /ˈɑntˌʋɛrpə(n)/ /ˈɑntˌβ̞ɛrpə(n)/ (pn)
Antuairp
  (toponiem) een provinciehoofdstad in België

Ara (n)
Altóir
  (taal) Omotische taal die door 290 duizend mensen in Ethiopië wordt gesproken

Arabisch /ɑ'rabis/ (n)
Araibis
  (taal) een taal oorspronkelijk van het Arabisch schiereiland en de taal waarin de Koran gelezen hoort te worden
  een van het Aramitisch afgeleid alfabet dat gebruikt wordt voor het schrijven van het Arabisch, Perzisch, Pashto, Urdu en Oeigoers

Arabië (pn)
Araib

Aragonees (n)
Aragóinis
  (taal) taal gesproken in Aragon
  (demoniem) Een inwoner van Aragon

Aramees /araˈmes/ (adj)
Aramais

Arapaho (n)
Arapachóis
  (taal) Algonquintaal gesproken door duizend mensen in de staten Wyoming en Oklahoma in de VS

Arcadië (pn)
an Arcáid

Arctica (pn)
Artach
  (aardrijkskunde) naam voor het noordpoolgebied

Arctisch (adj)
Artach

Arctische Oceaan (pn)
Aigéan Artach
  (aardrijkskunde) uitgestrekte zee ten noorden van de continenten Azië en Noord-Amerika , waarin het grote ijsveld van de Noordpool ligt

Arend (pn)
Iolar
  (sterrenbeeld) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 18u40m en 20u35m en tussen declinatie −12° en +19°)

Argentinië /ˌɑrɣɛnˈtini.jə/ /ˌɑrχɛnˈtini.jə/ (pn)
Airgintín
  (toponiem: land) een Spaanstalig land in het zuiden van Zuid-Amerika tussen het Andesgebergte en de zuidelijke Atlantische Oceaan

Argo (pn)
Long
  (astronomie) (historisch) vroeger gebruikte benaming van een groot sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 6h02 — 11h24 en tussen declinatie −75° — −11°)In 1930 heeft de Internationale Astronomische Unie een indeling in 88 sterrenbeelden vastgesteld waarin Schip Argo werd verdeeld over Achtersteven, Kiel en Zeilen.

Armeen /ɑrˈmen/ /ɑrˈmeːn/ (n)
Airméanach
  (demoniem) een inwoner van Armenië, of iemand afkomstig uit Armenië

Armeens /ɑrˈmens/ /ɑrˈmeːns/ (adj)
Airméinis
  (demoniem) betreffende Armenië of het Armeens

Armeens /ɑrˈmens/ /ɑrˈmeːns/ (n)
Airméinis, Armenio
  (taal) een taal die wordt gesproken in Armenië

Armeense talen (pn)
Airméanach
  (taalkunde) taalfamilie van het Armeens, of de daarbinnen onderscheiden talen die ten zuiden van de Kaukasus worden gesproken

Armenië /ɑrˈmeni.jə/ /ɑrˈmeːni.jə/ (pn)
Airméin, An Airméin
  (toponiem: land) een GOS-lidstaat in de Kaukasus (Gemenebest van Onafhankelijke Staten). Het is een van de weinige landen die niet aan zee liggen. Het grenst in het oosten aan Azerbeidzjan, in het westen aan Turkije en de Naxçivan-exclave (Azer.), in het noorden aan Georgië en in het zuiden aan Iran

Aroemeens /aruˈmens/ (n)
Arómáinis
  (taal) een Romaanse taal die in de Balkan gesproken wordt

Aromaans /aroˈmans/ (n)
Arómáinis
  (taal) een Romaanse taal die in de Balkan gesproken wordt

Aruba /a.ˈru.ba/ /a.ˈry.ba/ (pn)
Arúba
  (toponiem: eiland) een eiland in het zuidelijke gedeelte van de Caraïbische Zee.

Ascension (pn)
Oileán na Deascabhála

Assamitisch (n)
Asaimis
  (taal) een taal die in Assam, een staat in India, gesproken wordt

Assemblee (n)
comhthionól
  (politiek) vergadering van afgevaardigden; algemene vergadering

Assepoester /ˈɑsəˌpustər/ (pn)
Luaithríona
  (vrouwelijke naam) het meisje dat hoofdpersoon is het het gelijknamige sprookje

Assyrië (pn)
Aisiria

Asturisch (n)
Astúiris
  (taal) een taal die gesproken wordt in Asturië

Asturië (pn)
Asturias
  (toponiem) één van de 17 autonome regio's van Spanje die in het noordwesten van het land ligt

Aswoensdag (n)
Céadaoin an Luaithrigh
  (religie) (christendom) eerste dag van de veertig dagen durende vastentijd, en daarmee de eerste dag na carnaval

Athene (pn)
Aithin, Ataen
  (toponiem) de hoofdstad van Griekenland

Atlantische Oceaan (pn)
an tAigéan Atlantach
  (aardrijkskunde) de tweede grootste oceaan op aarde, gelegen tussen Europa en Afrika enerzijds en Noord- en Zuid-Amerika anderzijds

Atlas (pn)
Atlás
  (mythologie) figuur uit de Griekse mythologie die het hemelgewelf op zijn schouders droeg
  (toponiem) gebergte in Noord-Afrika

Attisch (adj)
áiléar

Australisch /aʊ̯ˈstraːlɪs/ /ɔʊ̯ˈstraːlis/ /ʌʊ̯ˈstralis/ (adj)
Astrálach
  (demoniem) van Australië

Australië /aʊ̯ˈstraːli.jə/ /ɔʊ̯ˈstrali.jə/ /ʌʊ̯ˈstrali.jə/ (pn)
an Astráil, Astráil
  (toponiem: land) een soevereine staat gelegen tussen de Indische Oceaan en de Grote Oceaan (officieel het Gemenebest van Australië) met de officiële taal Engels

Australiër /aʊ̯ˈstraːli.jər/ /ɔʊ̯ˈstraːli.jər/ /ʌʊ̯ˈstrali.jər/ (n)
Astrálach
  (demoniem) een inwoner van Australië

Austronesisch /ɑustro'nezis/ (adj)
Astrainéiseach
  behorend tot een groep van verwante talen die vooral worden gesproken in Zuidoost-Azië en het gebied van de Indische en de Grote Oceaan

Avondster (pn)
Véineas

Awadhi (n)
Avaidis
  (taal) Indische taal gesproken door 4,5 miljoen mensen in India en Nepal

Aymara (n)
Aidhmearach
  (taal) een Indiaanse taal die in Zuid-Amerika wordt gesproken

Azerbeidzjan /ˌazərbɛɪ̯ˈdʒan/ /ˌazərbɛːˈdʒan/ (pn)
Asarbaiseáin, An Asarbaiseáin
  (toponiem: land) een Aziatisch land dat grenst aan Rusland, Iran, Armenië en Georgië

Azeri /aˈzeːri/ /aˈzɪːri/ (n)
Asarbaidseáinis
  o (taal) een taal die vooral in Azerbeidzjan, maar ook in Iran, Georgië en Turkije gesproken wordt

Aziaat (n)
Áiseach

Aziatisch (adj)
Áiseach
  (antropologie) (pregnant) betreffende volkeren, culturen of gebruiken afkomstig uit Zuidoost- of Oost-Azië

Azië (pn)
An Áise, Áise
  (toponiem) (werelddeel) een continent ten oosten van Europa

Azoren (pn)
Asóir

B (n)
H
  (taalkunde) hoofdletter van de b, de tweede letter van het alfabet
  (muziek), (afkorting) afkorting van “B-majeur”

Bahama's /ba.ˈha.mas/ /ba.ˈɦa.mas/ /bɑ.ˈɦa.mas/ (pn)
Bahámaí, Comhlathas na mBahámaí
  (toponiem: land) een onafhankelijk Engelssprekend land in het Caraïbisch gebied

Bahrein /ba.ˈrɛɪ̯n/ /bɑx.ˈrɛːn/ /bɑχ.ˈrɛɪ̯n/ (pn)
Bairéin
  (toponiem: land), (toponiem: eiland) een eilandstaat in de Perzische Golf en de Golf van Bahrein. Het ligt ingeklemd tussen Saoedi-Arabië in het westen en Qatar in het oosten en zuiden

Balearen (pn)
Na hOileáin Bhailéaracha

Bambara (n)
Bambairis
  (taal) de nationale taal van Mali

Bangladesh /ˌbɑŋ.(g)ɣə.la.ˈdɛʃ/ /ˌbɑŋ.lɑ.ˈdɛʃ/ (pn)
Bhanglaidéis
  (toponiem: land) een land in het zuiden van Azië dat ligt op het Indische subcontinent en voor het grootste gedeelte aan India grenst en voor een klein stukje aan Myanmar/Birma. Het land is gelegen ten noorden van de Golf van Bengalen en omvat voornamelijk de delta van de rivier de Ganges

Barbados /ˈbɑr.ba.ˌdɔs/ (pn)
Barbadós
  (toponiem: land) een land in het Caribisch gebied bestaande uit één enkel eiland, dat behoort tot de Bovenwindse Eilanden van de Kleine Antillen. Het wordt ook wel Little England genoemd

Barcelona (pn)
Barcelona, Barsalóin

Bargoens (n)
béarlagair

Baruch (pn)
Barúch
  (religie) apocrief boek uit de Bijbel, toegeschreven aan Baruch, zoon van Neria

Baskenland /'bɑskən,lɑnd/ (pn)
An Tír Bhascach
  een geografische regio bij de Spaans-Franse grens tegen de Golf van Biskaje
  de regio bewoond door Basken waar Baskisch wordt gesproken
  (toponiem) één van de 17 autonome regio’s gelegen in het noorden van Spanje

Baskisch (n)
Bascais
  (taal) taal die wordt gesproken door de Basken

Beieren (pn)
An Bhaváir

Beiers (n)
Bavárach
  (taal) taal gesproken door ten minste 12 miljoen mensen in Oostenrijk, Tsjechië, Duitsland, Hongarije en Italië

Beiroet /bɛɪrut/ (pn)
Béiriút
  (toponiem) hoofdstad van Libanon

Beker (pn)
Cupán
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 10u48m en 11u54m en tussen declinatie −25° en −6°)

Belau /be.ˈlaʊ̯/ /be.ˈlɔʊ̯/ /be.ˈlʌʊ̯/ (pn)
Oileáin Palau
  (toponiem: land) een eilandenstaat in Oceanië

Belg /bɛlx/ /bɛɫx/ /bɛɫχ/ (n)
Beilgeach
  (demoniem) een staatsburger van België

Belgisch /ˈbɛl.ɣɪs/ /ˈbɛɫ.ɣis/ /ˈbɛɫ.χis/ (adj)
Beilgeach
  (demoniem) met betrekking tot België

Belgisch-Kongo (pn)
Congó na Beilge

België /ˈbɛlɣijə/ /ˈbɛɫɣijə/ /ˈbɛɫχijə/ (pn)
an Bheilg, An Bheilg

Belgrado (pn)
Béalgrád
  (toponiem) de hoofdstad van Servië

Belize /be.ˈliː.zə/ (pn)
An Bheilís, Beilís
  (toponiem: land) (voormalig Brits Honduras) een Midden-Amerikaans land, en grenst aan Mexico in het noordwesten en Guatemala in het zuiden en westen. Aan het oosten grenst het aan de Caribische Zee

Bengaals (n)
Beangálach
  (taal) een taal die in Bangladesh en West-Bengalen gesproken wordt

Benin /be.ˈnin/ /ˈbe.nɪn/ (pn)
Beinin
  (toponiem: land) een land in Afrika dat in het westen aan Togo grenst, in het noordwesten aan Burkina Faso, in het noordnoordoosten aan Niger in het oosten aan Nigeria. In het zuiden ligt het aan de Golf van Guinee

Berbers (n)
Beirbeireach

Bergamasco (n)
Sípéir Bergamasco
  een dialect van het Lombardisch

Beringstraat (pn)
Caolas Bheiring
  de zeestraat tussen de Grote Oceaan en de Noordelijke IJszee

Beringzee (pn)
Muir Bheiring
  (toponiem) is de zee in het noordelijk deel van de Grote Oceaan

Berlijn (pn)
Beirlín
  (toponiem) de hoofdstad van Duitsland
  (toponiem) één van de zestien Duitse deelstaten.

Bermuda (pn)
Beirmiúda
  (toponiem: land) eilandengroep in de Atlantische Oceaan, een overzees gebied van het Verenigd Koninkrijk en een bekend belastingparadijs

Bern (pn)
Beirn
  (toponiem) de hoofdstad van Zwitserland

Bernard (pn)
Biniáimin
  (spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter b

Betelgeuze /ˈbe.tɔɫ.ˌχø.zə/ /ˈbe.təl.ˌɣø.zə/ /ˈbe.təɫ.ˌɣø.zə/ (pn)
Betelgeuse
  (astronomie) de één na helderste ster in het sterrenbeeld Orion, na Rigel

Bethlehem (pn)
Beitheal
  (toponiem) stad in Judea, bekend als de geboorteplaats van Jesus

Bhutan /bu.ˈtan/ /bu.ˈtɑn/ (pn)
An Bhútáin, Bhútáin
  (toponiem: land) een land in Azië dat in de Himalaya ingeklemd ligt tussen China, Tibet en India. Het zuidelijke gedeelte van Bhutan ligt op het Indisch subcontinent

Bihar (pn)
Biohár
  (toponiem) een Indiase deelstaat met de hoofdstad Patna die in het oosten van het land ligt

Birmaans (adj)
Burmach

Birmaans (n)
Burmach
  (taal) een taal die in Myanmar gesproken wordt, een minderheidstaal in Bangladesh, Maleisië en Thailand is en meer dan 32 miljoen sprekers heeft

Boedapest (pn)
Búdaipeist
  (toponiem) de hoofdstad van Hongarije

Boeddha (n)
Búda

Boekarest (pn)
Búcairist
  (toponiem) de hoofdstad van Roemenië

Boergondië (pn)
burgúin
  een van de 26 regio's van Frankrijk

Bohemen (pn)
An Bhoihéim
  (toponiem) historische landstreek in de Tsjechische Republiek

Bokmål (n)
Bocmál
  (taal) meest gebruikte schrijfwijze van het Noors

Bolivia /boˈlivi.ja/ (pn)
An Bholaiv
  (toponiem: land) een republiek in Zuid-Amerika die grenst aan Peru, Brazilië, Paraguay, Argentinië en Chili

Bonaire (pn)
Bonaire
  (toponiem: eiland) een eiland in het zuidelijke gedeelte van de Caraïbische Zee. Het is een bijzondere gemeente van Nederland

Boogschutter (pn)
Saighdeoir
  (astrologie) teken van de dierenriem waar de Zon in staat van ca. 22 november tot ca. 22 december

Borneo (pn)
Boirneo

Bosnisch /ˈbɔsnis/ /ˈbɔsnɪs/ (n)
Boisniach
  (taal) een Slavische taal die wordt gesproken in Bosnië

Bosnië en Herzegovina /ˈbɔsni.jə ɛn ˌhɛrtsəɣoˈviːna/ /ˈbɔsni.jə ɛn ˌɦɛrtsəɣoˈvina/ /ˈbɔsni.jə ɛn ˌɦɛrtsəχo(ʊ̯)ˈvina/ (pn)
Bhoisnia agus Heirseagaivéin
  (toponiem: land) republiek in het zuidoosten van Europa die ontstaan is bij het uiteenvallen van het voormalige Joegoslavië

Bosniër /ˈbɔsni.jər/ (n)
Boisniach
  (demoniem) een inwoner van Bosnië en Herzegovina, of iemand afkomstig uit Bosnië en Herzegovina

Botswana /bɔ.ˈts<sup>ʊ</sup>a.na/ /bɔts.ˈʋa.na/ /bɔts.ˈβ̞a.na/ (pn)
Botsuáin, An Bhotsuáin
  (toponiem: land) een land dat geheel door land is omgeven in het zuiden van Afrika met ruim 1,5 miljoen inwoners, grenzend aan Namibië, Zimbabwe en Zuid-Afrika

Bourgondisch (adj)
Burgúnach
  (demoniem) op Bourgondië betrekking hebbend

Bourgondië (pn)
Burgúin
  (toponiem) een van de 26 regio's van Frankrijk

Brandenburg (pn)
Brandenburg
  (toponiem) een deelstaat in het oosten van Duitsland

Brazilië /braˈzili.jə/ (pn)
An Bhrasaíl, Bhrasaíl
  (toponiem: land) een soevereine staat in Zuid-Amerika (officieel de Federale Repuliek van Brazilië, 'República Federativa do Brasil'), met als officiële taal het Portugees

Bretagne (pn)
Briotáin
  (toponiem) een schiereiland in het noordwesten van Frankrijk

Breton (n)
Briotáinis

Bretons (n)
Briotáinis
  (taal) een Keltische taal die wordt gesproken in Bretagne

Brits /brɪts/ (adj)
Briotanach
  (demoniem) gerelateerd aan Groot-Brittannië, afkomstig uit Groot-Brittannië

Britse Maagdeneilanden (pn)
Oileáin Bhriotanacha na Maighdean

Brittannië (pn)
an Bhreatain

Brunei /bry.ˈnɛɪ̯/ /bry.ˈnɛː/ (n)
Brúiné
  (toponiem: land) een land op het eiland Borneo, in Zuidoost-Azië. Het ligt aan de Zuid-Chinese Zee, en wordt verder geheel omringd door Maleisië

Brussel (pn)
An Bhruiséil, Bruiséil
  (toponiem) de hoofdstad van België
  (metonymisch), (geopolitiek) het bestuur van de Europese Unie, dat voornamelijk in de onder [1] genoemde stad is gevestigd

Brussels (adj)
Bruiséil

Bulgaar (n)
Bulgárach

Bulgaars /bɵɫˈγ̊aːrs/ (n)
Bulgáiris, Bulgárach
  (taal) een Slavische taal die wordt gesproken in Bulgarije

Bulgarije (pn)
An Bhulgáir, Bhulgáir
  (toponiem: land) een land in Zuidoost-Europa

Burkina Faso /bur.ˌki.na.ˈfa.so/ /bur.ˌki.na.ˈfɑ.so/ (pn)
Buircíne Fasó
  (toponiem: land) een republiek in West-Afrika voorheen Opper-Volta genaamd. Het land grenst aan Benin, Ivoorkust, Ghana, Mali, Niger en Togo

Burundi /bu.ˈrun.di/ (pn)
An Bhurúin, Burúin
  (toponiem: land) een land in Afrika dat grenst aan Democratische Republiek Congo, Rwanda en Tanzania

Byzantijn (n)
Biosántach

Byzantijns (adj)
Biosántach

C (n)
C
  (taalkunde) hoofdletter van de c, de derde letter van het alfabet
  (muziek), (afkorting) afkorting van “C-majeur”

Caelum (pn)
Siséal
  (sterrenbeeld) het sterrenbeeld “Graveerstift“ zichtbaar aan het zuidelijk halfrond

Caledonië (pn)
Caladóin

Californië (pn)
Calafóirn
  (toponiem) een van de vijftig deelstaten van de Verenigde Staten. De staat grenst aan de Pacifische Oceaan en aan de Mexicaanse deelstaat Baja California, alsmede aan de Amerikaanse deelstaten Nevada, Oregon en Arizona.

Cambodja /kɑm.ˈbɔ.dja/ /kɑm.ˈbɔ.tʃa/ (pn)
An Chambóid, Cambóid
  (toponiem: land) een land in Zuidoost-Azië dat in het noorden grenst aan Laos, in het noordwesten en westen aan Thailand en in het oosten en zuidoosten aan Vietnam. Aan de kust grenst het aan de Golf van Thailand en de Zuid-Chinese Zee

Cambridge (pn)
Cambridge

Canada /ˈka.na.da/ /ˈkɑ.nɑ.da/ (pn)
Ceanada
  (toponiem: land) een soevereine staat in de noordelijke helft van Noord-Amerika

Canarische Eilanden (pn)
Na hOileáin Chanáracha

Canarische eilanden (pn)
Oileáin Chanáracha

Cantabrië (pn)
Cantabria
  (toponiem) één van de 17 autonome regio’s en provincie in het noorden van Spanje gelegen ten oosten van Asturië en ten westen van Baskenland met de hoofdstad Santander.

Caribische Zee (pn)
Muir Chairib
  (toponiem) de zee ten westen van de Atlantische Oceaan, begrensd door de Kleine en de Grote Antillen, de noordkust van Zuid-Amerika en de oostkust van Midden-Amerika

Carthago (pn)
Cartaig

Cassiopeia (pn)
Caiseoipé
  (astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 23u00m en 3u20m en tussen declinatie +55° en +75°)

Castilië en León (pn)
Castilla y León

Castilië-La Mancha (pn)
Castilla-La Mancha

Catalaans (n)
Catalóinis
  (taal) een Romaanse taal die wordt gesproken in Catalonië

Catalonië (pn)
an Chatalóin
  (toponiem) een van de 17 autonome regio’s van Spanje, gelegen in het noordoosten van het Iberisch Schiereiland; de twee officiële talen zijn Catalaans en Spaans

Centaur (pn)
Ceinteár
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 11u03m en 14u59m en tussen declinatie −65° en −30°)

Centraal-Afrikaanse Republiek /sɛn.ˌtral.a.fri.ˌkan.sə.re.py.ˈblik/ /sɛn.ˌtral.ɑ.fri.ˌkans.re.pʏ.ˈbliːk/ /sɛn.ˌtraɫ.a.fri.ˌkan.sə.re.py.ˈblik/ (pn)
Poblacht na hAfraice Láir
  (toponiem: land) een land in Midden-Afrika, officieel de Centraal-Afrikaanse Republiek, dat geheel door land wordt omsloten

Centraal-Amerika (pn)
Meiriceá Láir

Centraal-Europa (pn)
Eoraip Láir

Centraal-Koerdisch (n)
Coirdis
  (taal) Iraanse taal gesproken door 6 miljoen mensen in Irak en Iran

Cepheus (pn)
Ceiféas
  (astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 20u01m en 8u30m en tussen declinatie +51° en +89°)

Ceuta (pn)
Ceuta

Ceylon (pn)
Siolóin

Chaldea (pn)
Caildé

Cherokee /tʃɛ.ˈrɔ.ki/ /ˈtʃeː.ro.keː/ (n)
Seiricis
  (taal) inheemse taal gesproken door enkele duizenden mensen in Noord-Amerika

Chileens (adj)
Sileach

Chili /ˈʃi.li/ (pn)
Sile
  (toponiem: land) een land in Zuid-Amerika, grenzend aan Peru, Bolivia en Argentinië en ingeklemd liggend tussen de Stille Zuidzee en het Andesgebergte

China /ˈʃi.na/ (pn)
Sín
  (toponiem: land) een land in Oost-Azië, officieel de Volksrepubliek China

Chinees /ʃi.ˈnes/ (adj)
Sínis
  (demoniem) betreffende China; gemaakt in China

Chinees /ʃi.ˈnes/ (n)
Sínis
  (taal) de voornaamste taal die in China gesproken wordt

Chinese kool (n)
cabáiste Síneach
  (groente) bladeren van Brassica rapa subsp. pekinensis

Chinese waterkastanje (n)
castán uisce
  (bloemplanten) Eleocharis dulcis een waterbies die behoort tot de cypergrassen

Christus /ˈxrɪstʏs/ (pn)
Críost

Colombia /ko.ˈlɔm.bi.ja/ (pn)
Cholóim
  (toponiem: land) een land in het noordwesten van Zuid-Amerika. Het grenst in het noorden aan de Caribische Zee, in het oosten aan Venezuela, in het zuidoosten aan Brazilië, in het zuiden aan Peru en Ecuador, en in het westen aan Panama en de Grote Oceaan

Colombiaan (n)
Colómach
  (demoniem) een inwoner van Colombia of persoon die de Colombiaanse nationaliteit bezit

Comoren /ko.ˈmoː.rə(n)/ /ko.ˈmo̝ː.rə(n)/ (pn)
Oileáin Chomóra
  (toponiem: land) staat gevestigd op de gelijknamige eilanden

Constantinopel (pn)
Cathair Chonstaintín

Cornelis (pn)
Séarlas
  (spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter c

Cornisch /ˈkɔrnis/ /ˈkɔrnɪs/ (n)
Coirnis
  (taal) een Keltische taal die gesproken wordt in Cornwall

Cornwall (pn)
Corn na Breataine
  (toponiem) schiereiland in het zuidwesten van Engeland

Corsica /'kɔrsɪkɑ/ (pn)
Corsaic
  (toponiem: eiland) Frans eiland in de Middellandse Zee, gelegen tussen Sardinië en Ligurië

Corsicaans (n)
Corsacach
  (taal) een taal die op Corsica gesproken wordt

Costa Rica /ˌkɔs.ta.ˈri.ka/ (pn)
Cósta Ríce
  (toponiem: land) een staat in Midden-Amerika, tussen Panama en Nicaragua

Cree (n)
Craíoch

Creek (n)
Créicis
  (taal) Noord-Amerindische taal gesproken door vijfduizend mensen in het zuiden van de VS

Cuba /ˈky.ba/ (pn)
Cúba
  (toponiem: land) een land in het Caribisch gebied gelegen op het eiland, officieel de Republiek Cuba

Cyprioot (n)
Cipireach
  (demoniem) een inwoner van Cyprus, of iemand afkomstig uit Cyprus

Cyprus /ˈki.prʏs/ /ˈsi.prʏs/ (pn)
An Chipir, an Chipir
  (toponiem: land) een land in de Middellandse Zee, tussen Europa en Azië, officieel de Republiek Cyprus

D (n)
D
  (taalkunde) hoofdletter van de d, de vierde letter van het alfabet
  (muziek), (afkorting) afkorting van “D-majeur”

DNA (n)
ADN
  (initiaalwoord), (afkorting) (biochemie) (genetica) de afkorting voor desoxyribonucleic acid (desoxyribonucleïnezuur), een hoogmoleculaire verbinding als basis van de genen en chromosomen

Daciër (n)
Dáiciach
  (geschiedenis) een inwoner van het voormalige rijk Dacië

Daniël (pn)
Dónall
  (mannelijke naam) jongensnaam

David (pn)
Dáibhí

Deen /den/ /deːn/ (n)
Danar
  (demoniem) een inwoner van Denemarken

Deens /dens/ /deːns/ (n)
Danmhairgis
  (taal) een Germaanse taal die wordt gesproken in Denemarken

Deense /ˈdensə/ /ˈdeːnsə/ (n)
Danar

Deense dog (n)
danar mór
  Duits (dus niet Deens) hondenras dat gefokt werd als waakhond

Den Haag (pn)
An Háig
  (toponiem) de hoofdstad van de provincie Zuid-Holland en tevens de stad waar de Nederlandse regering zetelt

Denemarken /ˈdenəˌmɑrkə(n)/ /ˈdeːnəˌmɑrkə(n)/ (pn)
an Danmhairg, Danmhairg
  (toponiem: land) een Scandinavisch land in Noord-Europa

Deuteronomium /dewteɾoˈnomjum/ (pn)
Dheotranaimí

Dirk (pn)
Domnech
  (spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter d

Djibouti /(d)ʒi.ˈbu.ti/ /dji.ˈbu.ti/ (pn)
Djibouti
  (toponiem: land) een land in Oost-Afrika dat aan Eritrea in het noorden, aan Ethiopië in het westen en zuiden en aan Somalië in het zuidoosten grenst

Dogri (n)
Dóigris
  (taal) Indische taal gesproken door 2,6 miljoen mensen in het noorden van India en Pakistan

Dolfijn (pn)
Deilf
  (astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 20u13m en 21u56m en tussen declinatie +2° en +21°)

Dominicaanse Republiek /ˌdo.mi.ni.ˌkan.sə.re.py.ˈblik/ /ˌdo.mi.ni.ˌkans.re.pʏ.ˈbliːk/ (pn)
An Phoblacht Dhoiminiceach
  (toponiem: land) een land in het Caribisch gebied dat ten westen aan Haïti grenst en samen met de Dominicaanse Republiek het eiland Hispaniola vormt

Donau (pn)
Danóib
  (toponiem: rivier) Donau een rivier in Europa die in het Zwarte Woud in Duitsland ontspringt en naar de Zwarte Zee stroomt

Draak (pn)
Dragan
  (astronomie) sterrenbeeld nabij de noordelijke hemelpool (tussen rechte klimming 9u18m en 21u00m en tussen declinatie +48° en +86°)

Drenthe /ˈdrɛntə/ (pn)
Drenthe
  (toponiem: provincie) provincie in het noorden van Nederland, die door Friesland, Groningen, Overijssel en het Duitse Nedersaksen wordt begrensd

Driehoek (pn)
Triantán
  (astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 1u29m en 2u48m en tussen declinatie +25° en +37°)

Duif (pn)
Colm
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 5u03m en 6u28m en tussen declinatie −43° en −27°)

Duits /dœʏ̯ts/ /dœːts/ (adj)
Gearmáinis
  (demoniem) betreffende Duitsland of het Duits

Duits /dœʏ̯ts/ /dœːts/ (n)
Gearmáinis
  (taal) een West-Germaanse taal die vooral gesproken wordt in Duitsland, Oostenrijk en delen van Zwitserland, Italië en België

Duitse /ˈdœʏ̯tsə/ /ˈdœːtsə/ (n)
Gearmáinise
  (demoniem) een vrouw van Duitse komaf

Duitse Democratische Republiek (pn)
Poblacht Dhaonlathach na Gearmáine

Duitse herdershond (n)
alsáiseach
  hond uit een oorspronkelijk in Duitsland gefokt ras voor het hoeden van schapen, dat nog het dichtst bij de wolf staat

Duitser /ˈdœʏ̯tsər/ /ˈdœːtsər/ (n)
Gearmánach
  (demoniem) een inwoner van Duitsland

Duitsland /ˈdœʏ̯tslɑnt/ /ˈdœːtslɑnd/ /ˈdœːtslɑnt/ (pn)
an Ghearmáin, An Ghearmáin, Gearmáin
  (toponiem: land) een Midden-Europese staat die wordt gevormd door een federatie van 16 deelstaten en die het Duits als officiële taal heeft

Dzongkha (n)
Seoinicis
  (taal) een taal die afgeleid is van het oud-Tibetaans

E (n)
E
  (taalkunde) hoofdletter van de e, de vijfde letter van het alfabet
  (muziek), (afkorting) afkorting van “E-majeur”

Eduard (pn)
Éadbhard
  (spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter e

Eenhoorn (pn)
Aonbheannach
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 5u48m en 8u08m en tussen declinatie −11° en +12°)

Eerste Wereldoorlog (pn)
An Chéad Chogadh Domhanda
  (geschiedenis), (militair) een militair conflict op wereldschaal dat van 28 juli 1914 tot 11 november 1918 plaatsvond

Efeze /e.ˈfe.zə/ (pn)
Eifeasas
  (toponiem) in de oudheid een grote Ionische haven- en handelsstad

Efeziërs (pn)
Eifeasaigh
  (religie) boek in het Nieuwe Testament, traditioneel opgevat als een brief van Paulus aan de christenen in Efeze

Egeïsche Zee (pn)
Muir Aeigéach

Egypte /e.ˈɣɪp.tə/ /e.ˈχɪp.tə/ (pn)
Éigipt, An Éigipt
  (toponiem: land) een Arabisch land op de grens van Afrika en Azië

Eiland Man /ˌɛilɑnt ˈmɛn/ (pn)
Oileán Mhanann

El Salvador /ɛl.ˈsɑl.va.dɔr/ /ɛɫ.ˈsɑɫ.va.dɔr/ (pn)
Salvadóir
  (toponiem: land) land in Midden-Amerika dat grenst aan Guatemala, Honduras en de Stille Oceaan

Elzas /ˈɛlzɑs/ (pn)
Alsáis
  (toponiem) regio in het oosten van Frankrijk

Elzassisch /ɛlˈzɑsis/ (n)
Alsáisis
  een verzameling Alemannische dialecten die in de Elzas (Frankrijk) gesproken worden

Engeland (n)
Sasana
  (toponiem) een van de delen van het Verenigd Koninkrijk, gelegen op het eiland Groot-Brittannië in het noordwesten van Europa

Engels /ˈɛ.ŋ(g)əls/ /ˈɛ.ŋɔɫs/ /ˈɛ.ŋəɫs/ (adj)
Sasanach, Béarla
  (demoniem) als van, in of betrekking hebbend op Engelsen, Engeland of het Engels

Engels /ˈɛ.ŋ(g)əls/ /ˈɛ.ŋɔɫs/ /ˈɛ.ŋəɫs/ (n)
Béarla, Sasanach
  (taal) West-Germaanse taal die oorspronkelijk vooral in Engeland werd gesproken, maar nu ook de officiële taal is in het Verenigd Koninkrijk, Australië, Belize, Bermuda, Canada, Ierland, Jamaica, Liberia, Nieuw-Zeeland, Nigeria en de Verenigde Staten, naast de functie als wereldwijde lingua franca

Engelse hoorn (n)
corn Sasanach
  (muziekinstrument) een grotere en lagere uitvoering van de hobo

Engelsman /ɛ.ŋɔɫs.mɑn/ /ɛ.ŋəls.man/ /ɛ.ŋəɫs.mɑn/ (n)
Sasanach
  (demoniem) iemand die in Engeland woont

Equatoriaal-Guinea /ˌe.kwa.toː.ri.al.ɣi.ˈne.ja/ /ˌe.kʋa.to̝ː.ri.aɫ.χi.ˈne.ja/ /ˌe.kβ̞a.toː.ri.aɫ.ɣi.ˈne.ja/ (pn)
Guine Mheánchiorclach
  (toponiem: land) een land in Afrika grenzend aan Gabon en Kameroen

Eridanus (pn)
Abhainn
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 1u22m en 5u09m en tussen declinatie −58° en −0°)

Eritrea /ˌeː.ri.ˈtre.ja/ /ˌɪː.ri.ˈtre.ja/ (pn)
Eiritré, An Eiritré
  (toponiem: land) een Afrikaans land grenzend aan Soedan, Ethiopië, Djibouti en de Rode Zee

Eritrees /eriˈtres/ (adj)
Eiritréach
  (demoniem) met betrekking tot of afkomstig van Eritrea

Esperanto (n)
Esperanto
  (taal) een internationale kunsttaal die oorspronkelijk ontworpen is door Ludovico Zamenhof

Ester /ɛsˈter/ (pn)
Eistir
  (vrouwelijke naam) meisjesnaam

Estisch /ˈɛstis/ /ˈɛstɪs/ (n)
Eastóinis
  (taal) een taal die vooral wordt gesproken in Estland

Estland /ˈɛslɑnd/ /ˈɛstlɑnt/ (pn)
Eastóin
  (toponiem: land) een land in het noorden van Europa dat grenst aan Letland en Rusland

Ethiopië /ˌe.ti.ˈjo.pi.jə/ (pn)
Aetóip
  (toponiem: land) een land in Oost-Afrika grenzend aan Eritrea, Djibouti, Somalië, Kenia en Soedan

Eurazië (pn)
Eoráise
  (toponiem) de naam van de grootste landmassa op aarde die de continenten Europa en Azië omvat

Europa /øːˈroːpa/ /ʏːˈropa/ (pn)
Eoraip, An Eoraip
  (toponiem), (werelddeel) een continent op het noordelijk halfrond, dat ten noorden van Afrika en ten westen van Azië ligt

Europeaan /ˌøːropeˈjaːn/ /ˌʏːropeˈjan/ (n)
Eorpach
  (demoniem) bewoner van het Europese continent of iemand die daarvan afkomstig is

Europees /øːroˈpeːs/ /ʏːroˈpes/ (adj)
Eorpa
  (demoniem) afkomstig van of betreffend het continent Europa of de EU

Europees Parlement (pn)
Parlaimint na hEorpa

Europese Centrale Bank (pn)
Banc Ceannais Eorpach

Europese Commissie (pn)
An Coimisiún Eorpach, Coimisiún Eorpach

Europese Raad (pn)
An Chomhairle Eorpach

Europese Unie /ˌøː.ro.ˌpe.sə.ˈy.ni/ /ˌʏː.ro.ˌpe.sə.ˈy.ni/ (pn)
An tAontas Eorpach, Aontas Eorpach
  (toponiem: land), (geopolitiek) een intergouvernementele en supranationale organisatie van Europese staten, die momenteel uit 27 lidstaten bestaat

Eva (pn)
Aoife
  (Jiddisch-Hebreeuws) (religie) (jodendom, christendom, islam) eerste vrouw door God geschapen die samen met Adam tot de zondeval in het paradijs verbleef

Exodus (pn)
Eaxodus

Extremadura (pn)
Extremadura

Ezechiël (pn)
Eizicéil

Ezra (pn)
Easdras

F (n)
F
  (taalkunde) hoofdletter van de f, de zesde letter van het alfabet
  (muziek), (afkorting) afkorting van “F-majeur”

Faeröer /ˈfæːrøːə̯r/ /ˈfɛːrʏːr/ (pn)
Oileáin Fharó
  (toponiem: land) een land met zelfbestuur binnen het koninkrijk Denemarken dat bestaat uit de onder 1. genoemde eilandengroep (: Føroyar; : Færøerne)

Faeröers (n)
Faro
  (taal) een Germaanse taal die wordt gesproken op de Faeröer

Februarirevolutie (pn)
réabhlóid na Feabhra
  (geschiedenis) (politiek) revolutie in februari 1917 in Rusland

Fenicisch (adj)
Féiníceach

Ferdinand (pn)
Feardorcha
  (spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter f

Fiji /ˈfi.(d)ʒi/ /ˈfi.dʒi/ (pn)
Fidsí
  (toponiem: land) een land in Oceanië op het zuidelijk halfrond. Het bestaat uit 332 eilanden waarvan ongeveer 110 bewoond zijn

Filemon (pn)
Filéamón
  (religie) naam van een boek uit het Nieuwe Testament, in de vorm van een brief van Paulus gericht aan Filemon, een leider van de christelijke kerk in Klein-Azië

Filipijnen /ˌfi.li.ˈpɛɪ̯.nə(n)/ /ˌfi.lɪ.ˈpɛɪ̯.nə(n)/ /ˌfi.lɪ.ˈpɛː.nə(n)/ (pn)
Na hOileáin Fhilipíneacha
  (toponiem: land) republiek in Oost-Azië bestaande uit een archipel van 7107 eilanden

Filipijns /fili'pɛɪns/ (n)
Filipíneach
  (taal) de officiële taal van de Filipijnen

Filippenzen (pn)
Filipigh

Filistijn /filɪsˈtɛin/ (n)
Filistíneach
  (Jiddisch-Hebreeuws) lid van een van oorsprong zeevarend volk, dat volgens Gen. 10:14 is voortgekomen uit de Kasluchieten (voorgestelde verbetering: de Kaftorieten of Kretenzers); het heeft zich eerst gevestigd langs de kust in het zuidwesten van het Bijbelse land Israël-3 (steden: Asdod-1, Askelon-1, Ekron, Gat en Gaza) en vervolgens in het westelijke berggebied van Juda-3; strijdt vaak met de Israëlieten; in het Hebreeuws: Pelisjti (286×: Gen. 10:14 +, Ex. 13:17 +, Joz. 13:2 +, Recht. 3:3 +, 1 Sam. 4:1 +, 2 Sam. 1:20 +, 1 Kon. 5:1 +, 2 Kon. 8:2 +, Jes. 2:6 +, Jer. 25:20 +, Ez. 16:27 +, Am. 1:8 +, Ob. 19, Sef. 2:5, Zach. 9:6, Ps. 56:1, 1 Kron. 1:12 +, 2 Kron. 9:26 +)

Finland /ˈfɪnlɑnd/ /ˈfɪnlɑnt/ (pn)
An Fhionlainn, an Fhionlainn
  (toponiem: land) een land in het noorden van Europa, grenzend aan Noorwegen, Zweden en Rusland

Fins /fɪns/ (adj)
Fionlainnis
  (demoniem) betreffende Finland of het Fins

Fins /fɪns/ (n)
Fionlainnis
  (taal) een taal die wordt gesproken in Finland

Finse /ˈfɪnsə/ (n)
Fionlainnis

Flevoland /ˈflevoˌlɑnt/ /ˈfleːvoˌlɑnd/ /ˈfleːvoˌlɑnt/ (pn)
Flevoland
  (toponiem: provincie) een provincie in het midden van Nederland, die door het IJsselmeer, Friesland, Gelderland, de provincie Utrecht en Noord-Holland wordt omringd, en bestaat uit de Noordoostpolder en het eiland Flevoland

Formule 1 (pn)
Foirmle a hAon
  (sport) sinds 1946 de hoogste categorie wedstrijden in het autoracen, die vanaf 1950 een jaarlijks wereldkampioenschap vormen

Frankfurt am Main (pn)
Frankfurt

Frankrijk /ˈfrɑŋkrɛɪ̯k/ /ˈfrɑŋkrɛːk/ (pn)
an Fhrainc, Frainc
  (toponiem: land) een West-Europees land, grenzend aan België, Luxemburg, Duitsland, Zwitserland, Italië, Monaco, Spanje en Andorra

Frans /frɑns/ (adj)
Fraincis, Francach
  (demoniem) betreffende Frankrijk of het Frans

Frans /frɑns/ (n)
Fraincis, francés
  (taal) een Gallo-Romaanse taal die vooral gesproken wordt in Frankrijk, België, Luxemburg, Zwitserland, Senegal, Canada, Monaco, Togo en Benin

Franstalig (adj)
Frainciseoir
  de Franse taal sprekend

Fries (n)
Freaslainnis, Freaslainnis Iartharach, Freaslainnis an Iarthir
  (taal) o; een Friese taal of de Friese talen, d.w.z. het Westerlauwers Fries, het Saterfries en het Noord-Fries.

Friesland /ˈfrislɑnd/ /ˈfrislɑnt/ (pn)
Friesland
  (toponiem: provincie) (toponiem: provincie) provincie in het noorden van Nederland, die door Groningen, Drenthe, Overijssel en Flevoland wordt begrensd

Friulaans (n)
Friúilis
  (taal) een taal die wordt gesproken in het noordoosten van Italië en in Slovenië

Friulisch (n)
Friúilis
  (taal) een taal die wordt gesproken in het noordoosten van Italië en in Slovenië (Friuli is een streek in Noordoost-Italië rond de stad Udine, gelegen tussen Venetië, de Alpen, Slovenië en de Adriatische Zee)

G (n)
G
  (taalkunde) hoofdletter van de g, de zevende letter van het alfabet
  (muziek), (afkorting) afkorting van “G-majeur”

Gabon /'ɣa.bɔn/ /ɣa.'bɔn/ /χa.'bɔn/ (pn)
An Ghabúin, Gabúin
  (toponiem: land) een land in West-Afrika, officieel de Gabonese Republiek

Gabonees (adj)
Gabúnach
  (demoniem) op Gabon betrekking hebbend

Galaten (pn)
Galátaigh
  (religie) boek van het Nieuwe Testament in de vorm van een brief van Paulus aan de christenen in Galatië

Galicisch (n)
galego
  (taal) Romaanse taal gesproken in Galicië, een Spaanse regio in het noordwesten van het Iberisch schiereiland; door velen beschouwd als een dialect van het Portugees

Galicië /ɣɑˈlisɪə/ /ʝɑˈlisɪə/ (pn)
An Ghailís
  (toponiem) Spaanse regio in het noordwesten van het Iberisch schiereiland

Galilea (pn)
An Ghailíl

Gallisch (n)
Gaillis
  (taal) de uitgestorven Keltische taal die in Gallia gesproken werd, gewoonlijk onderverdeeld in Cisalpijns- (xcg) en Transalpijns-Gallisch (xtg)

Galliër (n)
Gallach

Gallo (n)
Gallóis
  streektaal die gesproken wordt door 190 duizend mensen in de Pays de la Loire en het oosten van Bretagne in Frankrijk

Gambia /'ɣɑm.bi.ja/ /'χɑm.bi.ja/ (pn)
An Ghaimbia, Ghaimbia
  (toponiem: land) een land in West-Afrika

Gambiaans (adj)
Gaimbiach

Gazastrook (pn)
Stráice Gaza
  (toponiem) exclave van Palestina tussen Egypte, Israël en de Middellandse Zee

Gelderland /ˈɣɛldərˌlɑnd/ /ˈɣɛɫdərˌlɑnt/ /ˈχɛɫdərˌlɑnt/ (pn)
Gelderland
  (toponiem: provincie) provincie in het oosten van Nederland, die door de Flevoland, Overijssel, Limburg, Noord-Brabant, Zuid-Holland, Utrecht en het Duitse Noord-Rijnland-Westfalen wordt omringd

Gelukkig Nieuwjaar! (phraseologicalUnit)
athbhliain faoi mhaise
  een traditionele wens bij een nieuw jaar

Genesis (pn)
Geineasas

Genua (pn)
Genova
  (toponiem) een stad in Noordwest-Italië

Georgisch /ɣeˈjɔrɣis/ /ɣeˈjɔrɣɪs/ /χeˈjɔrχis/ (n)
Georgiano
  (taal) de taal die in Georgië gesproken wordt

Georgische /ɣeˈjɔrɣisə/ /χeˈjɔrχisə/ (n)
Seoirseach
  (demoniem) een vrouwelijke inwoner van Georgië, of een vrouw afkomstig uit Georgië

Georgië /ɣeˈjɔrɣi.jə/ /χeˈjɔrχi.jə/ (pn)
An tSeoirsia
  (toponiem: land) een soevereine staat in West-Azië, gelegen in de Kaukasus. De officiële taal is het Georgisch

Gerard /ˈɣeː.rɑrd/ /ˈɣeː.rɑrt/ /ˈχɪː.rɑrt/ (pn)
Gearóid
  (mannelijke naam) jongensnaam
Seoirse
  (spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter g

Germaans /ɣɛrˈmaːns/ /χɛrˈmans/ (adj)
Gearmáinic
  betrekking hebbend op de taal der Germanen en de talen die er van afstammen

Germaans /ɣɛrˈmaːns/ /χɛrˈmans/ (n)
Gearmáinic
  (taal) de taal die eertijds door de Germanen gesproken werd

Ghana /'ɣa.na/ /'χa.na/ (pn)
Gána
  (toponiem: land) een land in West-Afrika, officieel de Republiek Ghana

Gibraltar (pn)
Giobráltar

Gikuyu (n)
Ciocúis

Giraffe (pn)
Sioráf
  (astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 3u11m en 14u25m en tussen declinatie +53° en +85°)

Goa (pn)
Goa
  (toponiem) Indiase deelstaat gelegen in het westen van het land. Hoofdstad is Panaji

God (pn)
Dia
  (religie) in het monotheïsme: bovennatuurlijk en volmaakt wezen, dat beschikt over superieure krachten en onsterfelijk is

Godin (pn)
bandia
  (religie) naam voor het vrouwelijk opperwezen (bijvoorbeeld binnen Wicca )

Goede Vrijdag /ˌɣudə.ˈvrɛɪ̯.dɑx/ (pn)
Aoine an Chéasta
  de vrijdag voor Pasen

Golf van Mexico (pn)
Murascaill Mheicsiceo
  (toponiem) zee die begrenst wordt door Mexico, de Verenigde Staten van Amerika en Cuba

Goot /χot/ (n)
Gotach
  (geschiedenis) lid van een Oost-Germaans volk dat een grote rol gespeeld heeft in de ondergang van het West-Romeinse Rijk.

Gotisch (n)
Gotach
  (taal) de uit de oostelijke tak van de Germaanse talen stammende en uitgestorven taal der Goten uit de eerste eeuwen van de jaartelling, vooral bekend van de bijbelvertaling van Ulfilas

Goudvis (pn)
Colgán
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 3u53m en 6u36m en tussen declinatie −70° en −49°)

Graveerstift (pn)
Siséal
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 4u18m en 5u03m en tussen declinatie −49° en −27°)

Grenada /ɣre.ˈna.da/ /ɣrɛ.ˈna.da/ /χre.ˈna.da/ (pn)
Greanáda
  (toponiem: land) een land in het Caribisch gebied in Midden-Amerika

Griek /ɣrik/ /χrik/ (n)
Gréagach
  (demoniem) een inwoner van Griekenland, of iemand afkomstig uit Griekenland

Griekenland /ˈɣrikə(n)ˌlɑnd/ /ˈɣrikə(n)ˌlɑnt/ /ˈχrikə(n)ˌlɑnt/ (pn)
an Ghréig, Gréig
  (toponiem: land) een land in het zuiden van Europa

Grieks /ɣriks/ /χriks/ (n)
Gréigis, Gréagach
  (taal) een taal die vooral wordt gesproken in Griekenland en op Cyprus

Groenland /ˈɣrun.lɑnd/ /ˈɣrun.lɑnt/ /ˈχrun.lɑnt/ (pn)
Ghraonlainn
  (toponiem: eiland) groot eiland ten noordoosten van Canada, deel uitmakend van het koninkrijk Denemarken

Groenlands (adj)
Graonlainnis

Groot-Brittannië /ˌɣroːd brɪˈtɑni.jə/ /ˌχrot brɪˈtɑni.jə/ (pn)
An Bhreatain Mhór, An Bhreatain
  (toponiem: land) benaming voor het 'Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland', dat officieel met Verenigd Koninkrijk wordt aangeduid

Grote Beer (pn)
Béar Mór
  (astronomie) hoog aan het noordelijk halfrond duidelijk zichtbaar sterrenbeeld (tussen rechte klimming 8u05m en 14u27m en tussen declinatie 28° en 73°)

Grote Hond (pn)
Madra Mór
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 6u09m en 7u26m en tussen declinatie −33° en −11°)

Grote Meren (pn)
Na Lochanna Móra
  (toponiem) de naam voor de 5 grote meren op of nabij de grens tussen de Verenigde Staten en Canada

Grote Oceaan (pn)
Aigéan Ciúin
  (aardrijkskunde) de oceaan die ligt tussen Oost-Azië, Noord- en Zuid-Amerika en Australië

Guarani (n)
Guaráinis
  (taal) taal die door de Guaraní indianen gesproken wordt

Guatemala /ˌgʋɑ.tə.ˈma.la/ /ˌgβ̞ɑ.tə.ˈma.la/ /ˌɣ<sup>ʊ</sup>a.tə.ˈma.la/ (pn)
Guatamala
  (toponiem: land) land in Midden-Amerika, officieel de Republiek Guatemala

Guernsey (pn)
Geansaí

Guinea (pn)
Guine

Guinee /ɣi.ˈne/ /χi.ˈne/ (pn)
An Ghuine
  (toponiem: land) een land in West-Afrika, officieel de Republiek Guinee

Guinees (adj)
Guineach
  (demoniem) op Guinee betrekking hebbend

Gujarati (n)
Gúisearáitis
  (taal) een taal die oorspronkelijk in Gujerat gesproken wordt, maar de taal wordt nu ook in Uganda, Tanzania, Kenia en Pakistan gesproken

Guyaans (adj)
Guánach

Guyana /ɣi.ˈja.na/ /ɣβ̞i.ˈja.na/ /χi.ˈja.na/ (pn)
Ghuáin
  (toponiem: land) een land in Zuid-Amerika, officieel de Coöperatieve Republiek Guyana

Guyanees (adj)
Guánach

H-bom (n)
buama hidrigine

Haas (pn)
Giorria
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 4u54m en 6u09m en tussen declinatie −27° en −11°)

Habakuk (pn)
Habacúc
  (religie) boek in de Bijbel, waarin de profeet Habakuk een hoofdrol speelt

Hagedis (pn)
Laghairt
  (astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 21u55m en 22u56m en tussen declinatie +35° en +57°)

Haggai (pn)
Hagaí
  (religie) boek in de Bijbel, waarin de profeet Haggai een hoofdrol speelt

Haida (n)
Haídis
  (taal) Noord-Amerindische taal gesproken door 40 mensen in het westen van Canada en het zuiden van Alaska

Hamburg (n)
Hamburg

Handelingen van de apostelen (pn)
Gníomhartha na nAspal

Hanzestad /ˈhɑnsəˌstat/ (n)
cathair Hainseatach
  stad die deel uitmaakt van de Hanze, een verbond van Europese handelssteden dat in de dertiende eeuw ontstond

Hausa (n)
Hásais
  (taal) taal die in Niger en Nigeria gesproken wordt en, als een lingua franca door veel anderen in Afrika

Hawaïaans (n)
Haváis
  (taal) Polynesische taal gesproken door 20 duizend mensen in de Amerikaanse staat Hawaï

Haïti /ha.ˈhi.ti/ /ɦa.ˈi.ti/ /ɦɑ.ˈi.ti/ (pn)
Háítí
  (toponiem: land) een land in het Caribisch gebied

Haïtiaans Creools /haʔitiˈjanskreˌjols/ (n)
Criól Fraincise Háítí
  (taal) taal gesproken door 6 000 000 mensen in Canada, de Verenigde Staten, de Dominicaanse Republiek, Haïti, Puerto Rico, de Kaaimaneilanden, de Bahama's en Frans-Guyana

Hebreeuws (n)
Eabhrais
  (Jiddisch-Hebreeuws) (taal) de officiële taal van Israël, de heilige taal van de Joden en de taal van de Tenach, West-Semitische taal, waarin het grootste gedeelte van de Tenach (OT) is geschreven en die in de staat Israël wordt gesproken

Hebreeën (pn)
Eabhraigh

Hebreeër /heˈbrejər/ (n)
Eabhrach

Heer /her/ (n)
Tiarna
  (religie) de christelijke aanduiding voor God

Heilige Geest (n)
Naomhspiorad
  (religie) God de geest, de derde persoon van de goddelijke Drie-eenheid

Heilige Stoel (n)
An Suí Naofa
  de pauselijke regering

Hemelvaartsdag (n)
Déardaoin Deascabhála
  Christelijke feestdag waarin gevierd wordt dat Jezus na de opstanding naar de Hemel ging

Hendrik /ˈhɛndrɪk/ (pn)
Anraí
  (mannelijke naam) mannelijke voornaam met de betekenis "heer van het huis"
Annraoi
  spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter h

Hercules (pn)
Earcail
  (mythologie) Romeinse halfgod, gelijkgesteld met de Griekse Heracles
  (astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 15u47m en 18u56m en tussen declinatie +4° en +51°)

Herero (n)
Heiréiris
  (taal) een Niger-Congotaal die gesproken wordt in Namibië en Botswana

Hermes (pn)
Heirméas

Hettitisch (n)
Hitis
  (taal) een dode taal die in het huidige Turkije werd gesproken (De Hettieten zijn een antiek volk dat een Indo-Europese taal sprak, en een koninkrijk stichtte rond de stad Hattusa (het tegenwoordige Boğazkale in noord-centraal Turkije))

Hindi (n)
Hiondúis
  (taal) een taal die vooral gesproken wordt in de noordelijke staten van India

Hindoe (n)
Hiondústánach
  (demoniem) iemand uit Hindoestan, oorspronkelijk een gebied in het noorden van het huidige India tussen de Indus en de Ganges, later ook gebruikt als benaming voor heel Voor-Indië

Hispaniola (pn)
Easpáinneoil

Hof van Justitie van de Europese Unie (pn)
Cúirt Bhreithiúnais Eorpach

Holland /ˈɦɔlɑnt/ (pn)
Ollainn
  (toponiem) een gedeelte van het westen van Nederland dat de provincies Noord-Holland en Zuid-Holland omvat
  (toponiem: land)(spreektaal) (Noord-Nederlands) als pars pro toto heel Nederland.

Hollands /ˈhɔlɑnts/ (adj)
Ollainnis
  (demoniem) Nederlands

Hollands /ˈhɔlɑnts/ (n)
Ollainnis

Holocaust /ˈholokaust/ (pn)
Uileloscadh

Honduras /hɔn.ˈdyː.rɑs/ /ɦɔn.ˈduː.rɑs/ (pn)
Hondúras
  (toponiem: land) een land in Centraal Amerika, officieel de Republiek Honduras

Hondurees (adj)
Hondúrach
  (demoniem) op Honduras betrekking hebbend

Hondurees (n)
Hondúrach
  (demoniem) inwoner van Honduras

Hongaar /hɔŋ(g).ˈɣar/ /ɦɔŋ.ˈɣar/ /ɦɔŋ.ˈχar/ (n)
Ungárach
  (demoniem) iemand afkomstig uit Hongarije

Hongaars /hɔŋ(g).ˈɣaːrs/ /ɦɔŋ.ˈɣars/ /ɦɔŋ.ˈχars/ (n)
Ungáiris
  (taal) een taal die wordt gesproken in Hongarije

Hongarije /ˌhɔŋ(g)ɣaˈrɛɪ̯.jə/ /ˌɦɔŋɣaˈrɛː.jə/ /ˌɦɔɴχaˈrɛɪ̯.jə/ (pn)
Ungáir, An Ungáir
  (toponiem: land) land in het midden van Europa, ten oosten van Oostenrijk en ten noorden van de Balkan

Hongkong /hɔŋˈkɔŋ/ (pn)
Hong Cong
  (toponiem: land) een speciale administratieve regio van de Volksrepubliek China die bestaat uit 236 eilanden en grenst aan de Zuid-Chinese Zee

Hongkongse dollar (n)
dollar Hong Cong
  (valutanaam) munteenheid van Hongkong met de ISO 4217-code: HKD

Hoofdhaar (pn)
Folt Bheirnicé
  (astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 11u57m en 13u33m en tussen declinatie +14° en +34°)

Hooglander (n)
Gael

Hooglied (pn)
Laoi na Laoithe
  (religie) boek in de Bijbel met liefdespoëzie

Hopi (n)
Hóipis
  (taal) de enige Hopi-taal, gesproken door 5 264 mensen in de Verenigde Staten, meerbepaald in Utah, Arizona en New Mexico

Hosea (pn)
Hóisé

Hotanees (n)
Cótainis
  (taal) uitgestorven Iraanse taal uit het westen van China

Hudsonbaai (pn)
Bá Hudson
  (toponiem) binnenzee in Noordoost-Canada

IJsland /ˈɛɪ̯slɑnd/ /ˈɛɪ̯slɑnt/ /ˈɛːslɑnt/ (pn)
An Íoslainn, Íoslainn
  (toponiem: land) een Europees land, dat omgeven is door de Atlantische Oceaan en tussen Groenland en Europa in ligt. Tot 1944 behoorde IJsland bij Denemarken, maar tegenwoordig is het zelfstandig. De officiële naam is Lýðveldið Ísland

IJslander /ˈɛɪ̯sˌlɑndər/ /ˈɛːsˌlɑndər/ (n)
Íoslannach
  (demoniem) een inwoner van IJsland, of iemand afkomstig uit IJsland

IJslands /ˈɛɪ̯slɑnds/ /ˈɛɪ̯slɑnts/ /ˈɛːslɑnts/ (n)
Íoslainnis
  (taal) een Germaanse taal die wordt gesproken op IJsland

IP-adres /i'peʔadrɛs/ (n)
seoladh IP
  (informatica) een combinatie van getallen waarmee een computer in een IP-netwerk kan worden herkend

Iberisch /iˈbeːris/ /iˈbɪːris/ /ɪˈbeːrɪs/ (n)
Ibéarach
  (taal) een uitgestorven taal van onduidelijke verwantschap die gesproken werd in delen van wat nu Spanje is tussen de zevende eeuw vóór en de tweede eeuw ná Christus

Iberisch Schiereiland (pn)
Leithinis na hIbéire
  (toponiem) een Europees schiereiland dat zich ten zuiden van de Pyreneeën bevindt en waarop de landen Spanje en Portugal zijn gelegen

Ido (n)
ido

Ier /iːr/ (n)
Éireannach

Ierland /ˈiːrlɑnd/ /ˈiːrlɑnt/ (pn)
Éire, Poblacht na hÉireann
  (toponiem: eiland) een groot eiland in Noordwest-Europa

Iers /iːrs/ (n)
Gaeilge, Gaedhlaing, Gaedhlige, Gaolainn
  (taal) een Keltische taal die wordt gesproken in Ierland

Iers-Gaelisch (n)
Gaedhlaing

India /ˈɪn.di.ja/ (pn)
India, An India
  (toponiem: land) een soeverein land in het zuiden van Azië. In het noordwesten begrensd door Pakistan, in het noorden door China, Nepal en Bhutan en in het noordoosten door Myanmar en Bangladesh

Indiaan (pn)
Indiach
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 20u25m en 23u25m en tussen declinatie −75° en −45°)

Indisch /ˈɪndis/ (adj)
Indiach
  (demoniem) op Nederlands-Indië (nu Indonesië) betrekking hebbend of daarvan afkomstig
  (demoniem) op India betrekking hebbend of daarvan afkomstig

Indische Oceaan /ˌɪndisəˌosiˈan/ /ˌɪndisˌə̯osejˈaːn/ (pn)
Aigéan Indiach
  (toponiem) de oceaan die tussen Oost-Afrika en Zuid-Azië ligt

Indiër (n)
Indiach

Indo-Europeaan (n)
Ind-Eorpach
  (geschiedenis) lid van een prehistorisch volk en spreker van het Proto-Indo-Europees
Eoráiseach
  (geschiedenis) (maatschappij) (verouderd) persoon van gemengd Indonesische en Europese (veelal Nederlandse) afkomst, dan wel een (Europese) Nederlandse man die geassimileerd is in de Indonesische samenleving (door een relatie met een inheemse vrouw)

Indonesisch /ɪndo'nezis/ (n)
Indinéisis
  (taal) een taal die voornamelijk in Indonesië gesproken wordt

Indonesië /ˌɪn.do.ˈne.zi.jə/ (pn)
An Indinéis, Indinéis
  (toponiem: land) een land dat bestaat uit een groot eilandengebied tussen Zuidoost-Azië en Australië

Ingrisch (n)
Ingris
  (taal) Finoegrische taal die door ongeveer 300 Ingriërs gesproken wordt

Internationaal Monetair Fonds (pn)
Ciste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta

Inuktitut (n)
Ionúitis

Ionische Zee (pn)
Muir Iónach
  (toponiem) Randzee van de Middellandse Zee, gelegen tussen Zuid-Italië en West-Griekenland

Irak /i.ˈrɑk/ (pn)
Iaráic, An Iaráic
  (toponiem: land) een land in het Midden-Oosten dat voor een groot deel in en rond het stroomgebied van de rivieren de Eufraat en de Tigris ligt

Iran /i.ˈrɑn/ (pn)
Iaráin
  (toponiem: land) een land in het Midden-Oosten met als hoofdstad Teheran

Iraniër (n)
Fairsis

Islamabad (pn)
Islamabad

Israël /ˈɪs.ra.hɛl/ /ˈɪs.ra.ɛɫ/ (pn)
Iosrael
  1. land in het Midden-Oosten, gelegen aan de Middellandse Zee

Italiaan /italiˈjaːn/ (n)
Iodáilis
  (demoniem) een persoon die uit Italië komt

Italiaans /italiˈjaːns/ (n)
Iodáilis
  (taal) een Romaanse taal die wordt gesproken in Italië, San Marino, Vaticaanstad, Slovenië en Zwitserland

Italiaanse /italiˈjaːnsə/ (n)
Iodálach
  (demoniem) vrouwelijke persoon die uit Italië komt

Italië /iˈtaːli.jə/ (pn)
an Iodáil, An Iodáil
  (toponiem: land) een land in Zuid-Europa, grenzend aan Frankrijk, Zwitserland, Oostenrijk en Slovenië, de officiële taal is het Italiaans

Ivoorkust /i.ˈvoːr.kʏs/ /i.ˈvoːr.kʏst/ /i.ˈvo̝ːr.kʏst/ (pn)
An Cósta Eabhair
  (toponiem: land) een land in West-Afrika, officieel de Republique de Côte d'Ivoir

Izaak (pn)
Íosác
  (spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter i

Jachthonden (pn)
Madraí Fiaigh
  (astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 12u04m en 15u05m en tussen declinatie +28° en +53°)

Jahwe /ˈjɑːwe/ (pn)
Iáimhé

Jahweh /ˈjɑːwɛ/ (pn)
Iáimhé

Jakob (pn)
Séamus

Jakobus /jaˈkobʏs/ (pn)
Séamas

Jamaica /(d)ʒa.mɛɪ̯.ka/ /dʒɑ.mɑɪ̯.ka/ (pn)
Iamáice
  (toponiem: land) een land in het Caraïbisch gebied ten zuiden van Cuba en ten westen van het eiland Hispaniola

Jan /jɑn/ (pn)
Seosamh
  (spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter j

Janus (pn)
Ianus
  (mythologie) god uit de Romeinse mythologie
  (astronomie) maan van Saturnus

Japan /jaˈpɑn/ /jɑˈpɑn/ (pn)
an-tSeapáin, Seapáin
  1. een land in het oosten van Azië

Japanner (n)
Seapánach

Japans /jɑ'pɑns/ (n)
Seapáinis
  (taal) een taal die in Japan gesproken wordt

Japanse talen (pn)
teangacha Seapónacha
  (taalkunde) taalfamilie van Japans en een tiental verwante talen die in Japan worden gesproken

Javaans (n)
Iáivis
  (taal) een taal die door meer dan 75 miljoen mensen op Java en Bali gesproken wordt

Jemen /ˈjemən/ /ˈjeːmən/ (pn)
Poblacht Éimin
  (toponiem: land) een land in het Midden-Oosten, officieel de Republiek Jemen

Jena (pn)
Jena
  (toponiem) een universiteitsstad in de Duitse deelstaat Thüringen
  een district in de Duitse deelstaat Thüringen

Jeremia (pn)
Irimia

Jersey (pn)
Geirsí

Jesaja (pn)
Íseáia, Leabhar Íseáia

Jezus /ˈje.zʏs/ (pn)
Íosa
  (religie) centrale figuur in het Nieuwe Testament

Jezus Christus (pn)
Íosa Críost
  1. Jezus van Nazareth

Jezus Sirach (pn)
Leabhar Shíorach
  (religie) apocrief boek uit de Bijbel, in het Oudgrieks vertaald door de kleinzoon van de auteur, Jezus Sirach, schriftgeleerde uit de 2e eeuw v.Chr.

Jiddisch (n)
Giúdais
  (Jiddisch-Hebreeuws) (taal) Germaanse taal die door Joden over de hele wereld wordt gesproken

Jiddisj (adj)
Giúdais
  (Jiddisch-Hebreeuws) (taal) van of in de Jiddisje taal

Job /'jɔb/ (pn)
Iób

Jodendom (n)
Giúdachas

Joegoslavië (pn)
An Iúgslaiv

Johannes (pn)
Eóin, Séan
  een van Jezus' twaalf discipelen, traditioneel beschouwd als schrijver van een Evangelie en drie brieven in het Nieuwe Testament; volgens sommige opvattingen zou de auteur een andere volgeling van Jezus zijn

Johannus (pn)
Seosamh
  (spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter j

Jona /joˈna/ (pn)
Ióna

Jood /jot/ (n)
Giúdach

Joost mag het weten (phraseologicalUnit)
ag Dia atá a fhios
  (spreekwoord) frase waarmee men aangeeft dat iets onbekend is of dat men iets niet weet

Jordanië /jɔr.ˈda.ni.jə/ (pn)
Iordáin
  (toponiem: land) een land in het Midden-Oosten, officieel het Hasjemitisch Koninkrijk Jordanië

Joël /joˈʔel/ (pn)
Ióéil

Judas (pn)
Iúdás
  (religie) boek in de Bijbel, in de vorm van een brief van Judas Taddeüs

Judit (pn)
Iúidit
  (religie) apocrief boek uit de Bijbel waarin Judit een hoofdrol speelt

Julirevolutie (pn)
Réabhlóid na Fraince (1830)

Jupiter /ˈjypiˌtɛr/ (pn)
Iúpatar

Kaaimaneilanden (pn)
Oileáin Cayman

Kaapstad (pn)
Baile na Rinne
  (toponiem) één van de hoofdsteden van Zuid-Afrika, gelegen bij de Kaap de Goede Hoop

Kaapverdië /kab.ˈvɛr.di.jə/ /kap.ˈfɛr.di.jə/ (pn)
Rinn Verde
  (toponiem: land) een land in West-Afrika

Kaboel /'kabul/ (pn)
Cabúl
  (toponiem) Afghaanse provincie

Kameleon (pn)
Caimileon
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 7u32m en 13u48m en tussen declinatie −83° en −75°)

Kameroen /ˌka.mə.ˈrun/ (pn)
Camarún
  (toponiem: land) een land in Midden-Afrika, officieel de Republiek Kameroen

Kannada (n)
Cannadais
  (taal) taal die in de Indische staat Karnataka gesproken wordt

Kantonees (n)
Cantainis
  (taal) een Chinese taal gesproken door ongeveer 54 miljoen mensen in het zuiden van China en ook buiten het land

Karaïbisch (n)
Cairibigh
  (taal) een Indiaanse taal gesproken door ca. 7500 personen in onder andere Venezuela en Suriname

Karelisch (n)
Cairéilis
  (taal) een aan het Fins verwante taal die wordt gesproken in Karelië, Rusland en Finland

Karelië /kɑˈrelɪə/ (pn)
Cairéil
  historische regio in Noord-Europa, die gedeeltelijk deel uitmaakt van Finland maar voor het grootste deel in Rusland gelegen is

Kasjoebisch (n)
Caisiúibiach
  (taal) een Westslavische taal die gesproken wordt in het oosten van Pommeren

Kaspische Zee (pn)
Muir Chaisp
  (toponiem) een grote door land omsloten zoutwatervlakte op de grens van Europa en Azië

Kavalaans (n)
Cavalainis
  (taal) Austronesische taal die op Taiwan gesproken wordt

Kazach (n)
Casacach
  (demoniem) een inwoner van Kazachstan, of iemand afkomstig uit Kazachstan

Kazachs (n)
Casachais
  (taal) een taal die van oorsprong door de Kazachen in Kazachstan gesproken werd

Kazachstan /ˈka.zɑx.stɑn/ /ˈka.zɑχ.stɑn/ (pn)
An Chasacstáin
  (toponiem: land) een land in Centraal-Azië en het uiterste oosten van Europa

Kazak (n)
Casacach
  (demoniem) een inwoner van Kazachstan, of iemand afkomstig uit Kazachstan

Kaïn (pn)
Cáin
  (religie) oudste zoon van Adam en Eva die uit afgunst zijn broeder Abel doodsloeg

Kelt /kɛɫt/ (n)
Ceilteach
  lid van een Indo-Europees volk waarvan na de Romeinse tijd de meeste leden op de Britse eilanden en in Bretagne leven

Keltisch /ˈkɛl.tis/ /ˈkɛɫ.tis/ (adj)
Ceilteach
  met betrekking tot Kelten

Kenia /ˈke.ni.ja/ (pn)
An Chéinia
  (toponiem: land) een land in Oost-Afrika, officieel de Republiek Kenia, grenzend aan Somalië, Ethiopië, Oeganda, Tanzania en de Indische Oceaan

Kerstmis /ˈkɛrs(t)məs/ /ˈkɛrsmɪs/ /ˈkɛrstmɪs/ (n)
Nollaig
  (religie) (feest) (kerst) een feest ter herinnering van de geboorte van Jezus met een vieringsdatum die verschilt per christelijke traditie

Keulen (pn)
Köln

Khasi (n)
Caisis
  (taal) Austroaziatische taal gesproken door 1 miljoen mensen in de staat Meghalaya in het oosten van India

Khmer (n)
Cambóidis
  (taal) taal die in Cambodja gesproken wordt

Kiel (pn)
Cíle
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 6u02m en 11u18m en tussen declinatie −75° en −51°)

Kiev (pn)
Cív
  (toponiem) de hoofdstad van Oekraïne

Kikuyu (n)
Ciocúis

Kirgizisch (n)
Cirgeasach
  (taal) de taal die in Kirgizië gesproken wordt

Kirgizië /kɪr.ˈɣi.zi.jə/ /kɪr.ˈχi.zi.jə/ (pn)
An Chirgeastáin
  (toponiem: land) een land in Centraal Azië, officieel de Kirgizische Republiek, dat geheel door land omsloten is

Kiribati /ˌki.ri.ˈba.ti/ (pn)
Cireabaití
  (toponiem: land) een land in Oceanië, officieel de Republiek Kiribati

Kiribatisch (n)
Cireabaití
  (taal) taal die door 67 790 mensen in Kiribati, Fiji, Nauru, de Solomoneilanden, Tuvalu en Vanuatu wordt gesproken

Klaagliederen (pn)
Olagóin

Klein-Azië (pn)
Anatóil

Kleine Beer (pn)
Béar Beag
  (astronomie) een hoog aan het noordelijk halfrond zichtbaar sterrenbeeld (tussen rechte klimming 13u en 18u (hoofdzakelijk) en tussen declinatie +65° en +90°)

Kleine Hond (pn)
Madra Beag
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 7u04m en 8u09m en tussen declinatie 0° en +13°)

Kleine Leeuw (pn)
Leon Beag
  (astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 9u19m en 11u04m en tussen declinatie +23° en +42°)

Kleine Waterslang (pn)
Péist Bheag
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 0u02m en 4u33m en tussen declinatie −82° en −58°)

Klingon (n)
Tliongáinis
  (taal) een kunsttaal die uitgevonden is door Marc Okrand voor Star Trek-films

Koemuks (n)
Cúimicis

Koerdisch (n)
Coirdis
  (taal) een taal die door de Koerden gesproken wordt

Koeweit /ˈkuwɛɪ̯t/ /ˈkuʋɛɪ̯t/ /ˈkuβ̞ɛ:t/ (pn)
Cuáit
  (toponiem: land) een kleine olierijke monarchie op het Arabische schiereiland in Azië aan de kust van de Perzische Golf

Kolossenzen (pn)
Colasaeigh

Komi (n)
Coimis
  (taal) macrotaal die door 220 duizend mensen in Rusland gesproken wordt

Kompas (pn)
Compás an Mhairnéalaigh
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 8u26m en 9u26m en tussen declinatie −37° en −17°)

Koningen (pn)
Ríthe

Koraalzee (pn)
an Mhuir Choiréil
  Randzee van de Grote Oceaan, gelegen tussen het noordoosten van Australië, Papoea-Nieuw-Guinea en de Salomonszee

Koran (pn)
An Córan
  (religie) (de tekst van) het heilig boek van de islam

Korea /koˈre.ja/ (pn)
Cóiré
  (toponiem: land) een schiereiland in Oost-Azië

Koreaans /koreˈjaːns/ (n)
Cóiréis
  (taal) taal die in Korea gesproken wordt.

Korintiërs (pn)
Corantaigh

Kosovo /ˈkɔsɔˌvo/ (pn)
Cosaiv
  (toponiem: land) land op het Balkanschiereiland dat volgens Servië een provincie van Servië is, maar dat zichzelf als een onafhankelijke staat beschouwt

Kraanvogel (pn)
Corr
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 21u25m en 23u25m en tussen declinatie −57° en −37°)

Krakau (pn)
Cracó
  (toponiem) na Warschau en Łódź de op twee na grootste stad van Polen

Kreeft (pn)
Portán
  (astrologie) teken van de dierenriem waar de Zon in staat van ca. 21 juni tot ca. 23 juli

Kreeftskeerkring (n)
Trópaic an Phortáin
  (aardrijkskunde)(astronomie) de breedtecirkel die op het noorderlijk halfrond de bovengrens vormt van het gebied waarin de zon zich in een loodrechte positie boven het aardoppervlak bevindt

Kremlin (pn)
Creimil

Kreta (pn)
Créit
  (toponiem: eiland) bij Griekenland behorend eiland in de Egeïsche Zee

Krim /krɪm/ (pn)
Chrimé
  (toponiem) een schiereiland aan de noordkust van de Zwarte Zee

Kroatisch /kroˈwatis/ /kroˈwaːtɪs/ (n)
Cróitis, Crótach
  (taal) een taal die vooral in Kroatië gesproken wordt

Kroatië /kroˈwatsi.jə/ /kroˈwaːsi.jə/ (pn)
Chróit, Cróit
  (toponiem: land) een land in Oost-Europa ten zuiden van Hongarije

Kronieken (n)
Leabhair na gCroinicí

Kurukh (n)
Curúicis
  (taal) Dravidische taal gesproken door 2,3 miljoen mensen in het oosten van India en in Bangladesh, Nepal en Bhutan

Kutenai (n)
Cúitinis
  (taal) Noord-Amerindische taal gesproken door 345 mensen in Canada en de VS

La Mancha (pn)
La Mancha

La Rioja (pn)
La Rioja

Ladinisch (n)
Laidinis
  (taal) Romaanse taal gesproken door 35 duizend mensen in ItaliëLadinisch is erg verwant aan het en kent als dialecten Gherdëina, Fascian, Badiot, Mareo, Fodom en Ampezan.

Ladino (n)
Laideanóis
  (Jiddisch-Hebreeuws) (taal) op het Castiliaans gebaseerde taal van nakomelingen van Sefardische joden die in 1492 uit Spanje werden verdreven, geschreven met Hebreeuwse letters

Laos /ˈla.ɔs/ (pn)
Laos
  (toponiem: land) een land in Azië grenzend aan Myanmar, China, Vietnam, Cambodja en Thailand

Laotiaans (n)
Laosach
  (taal) een taal die in Laos gesproken wordt

Lapland (pn)
Laplainn

Latijn (n)
Laidin
  (taal) taal van de Romeinen in de oudheid, die later in gebruik bleef in religie en wetenschap

Latijnse alfabet (n)
aibítir Laidineach
  de reeks lettertekens oorspronkelijk gebruikt om teksten in het Latijn te schrijven en tegenwoordig met aanpassingen voor veel talen gebruikt

Leeuw (pn)
Leon
  (astrologie) teken van de dierenriem waar de Zon in staat van ca. 23 juli tot ca. 23 augustus

Leo (pn)
León
  (spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter l

Lesotho /le.'sɔ.to/ (pn)
Leosóta
  (toponiem: land) een land in zuidelijk Afrika, officieel het Koninkrijk Lesotho

Let /lɛt/ (n)
Laitviach
  (demoniem) een inwoner van Letland, of iemand afkomstig uit Letland

Letland /ˈlɛtlɑnd/ /ˈlɛtlɑnt/ (pn)
An Laitvia, Laitvia
  (toponiem: land) een Europees land aan de Oostzee

Letlands /ˈlɛtlɑnds/ /ˈlɛtlɑnts/ (adj)
Laitviach
  (demoniem) betreffende Letland

Lets /lɛts/ (n)
Laitvis
  (taal) de officiële taal van Letland

Letse /ˈlɛtsə/ (n)
Laitviach
  (demoniem) een inwoonster van Letland, of een vrouw afkomstig uit Letland

Leviticus (pn)
Léivític

Lezgi (n)
Leisgis
  (taal) een Noord-Kaukasische taal uit de Oostelijke tak gesproken door ongeveer 450.000 personen in voornamelijk het zuiden van Dagestan

Libanon /ˈli.ba.nɔn/ /ˈli.bɑ.nɔn/ (pn)
Liobáin
  (toponiem: land) een land in het Midden-Oosten, officieel de Libanese Republiek

Liberia /li.'beː.ri.ja/ /li.'bɪː.ri.ja/ (pn)
Libéir
  (toponiem: land) een land in West-Afrika, officieel de Republiek Liberia

Libië /ˈli.bi.jə/ (pn)
Libia, An Libia
  (toponiem: land) een land in Noord-Afrika, officieel de Grote Libisch-Arabische Socialistische Volks-Jamahiriyah

Liechtenstein /ˈlixtə(n)ˌstɛɪ̯n/ /ˌlixtə(n)ˈstɛːn/ /ˌliχtə(n)ˈstɛɪ̯n/ (pn)
Lichtinstéin
  (toponiem: land) een klein land in Europa gelegen tussen Zwitserland en Oostenrijk

Lier (pn)
Lir
  (astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 18u12m en 19u26m en tussen declinatie +25° en +48°)

Ligurische Zee (pn)
an Mhuir Liogúrach
  (toponiem) Randzee van de Middellandse Zee, gelegen tussen Noordwest-Italië en Corsica

Lijflands (n)
Líovlainnis
  (taal) een Finoegrische taal die in Estland en Letland gesproken wordt

Limburg /ˈlɪm.bʏrx/ /ˈlɪm.bʏrχ/ (pn)
Limburg
  (toponiem: provincie) een provincie in België, in het oosten van Vlaanderen, die in Vlaanderen aan Vlaams-Brabant en de provincie Antwerpen grenst, en verder aan Wallonië en aan de Nederlandse provincies Limburg en Noord-Brabant grenst

Litouwen /liˈtaʊ̯.wə(n)/ /liˈtɑuwə(n)/ /liˈtɔʊ̯.β̞ə(n)/ /ˈliˌtʌʊ̯.β̞ə(n)/ (pn)
An Liotuáin, Liotuáin
  (toponiem: land) een Europees land ter hoogte van Wit-Rusland met de buurlanden Letland, Wit-Rusland, Polen en Rusland en de officiële naam de Republiek Litouwen (Lietuvos Respublika)

Litouwer /liˈtaʊ̯.wər/ /ˈlitɔʊ̯.β̞ər/ /ˈlitʌʊ̯.β̞ər/ (n)
Liotuánach
  (demoniem) een inwoner van Litouwen, of iemand afkomstig uit Litouwen

Litouws /liˈtaʊ̯s/ /ˈlitɔʊ̯β̞s/ /ˈlitʌʊ̯s/ (n)
Liotuáinis
  (taal) een Baltische taal die wordt gesproken in Litouwen

Litouwse /liˈtaʊ̯sə/ /ˈlitɔʊ̯β̞sə/ /ˈlitʌʊ̯sə/ (n)
Liotuánach
  (demoniem) een vrouwelijke inwoner van Litouwen, of een vrouw afkomstig uit Litouwen

Lodewijk (pn)
Lughaidh
  (mannelijke naam) eigennaam van Frankische herkomst: Hlodovech lat. Clovis
Londain
  (spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter l

Lombardije (pn)
Lombaird

Londen /ˈlɔndən/ (pn)
Londain
  (toponiem) de hoofdstad van Engeland en het Verenigd Koninkrijk

Londenaar (n)
Londaineach
  (demoniem) een inwoner van Londen, of iemand afkomstig uit Londen

Lotharingen (pn)
Lorráin

Lucas (pn)
Lúcás
  (religie) naam van een van Jezus' volgelingen, traditioneel beschouwd als schrijver van een van de Evangeliën

Luchtpomp (pn)
Aerchaidéal
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 9u25m en 11u03m en tussen declinatie −40° en −24°)

Lukas /ˈlykɑs/ (pn)
Lúcás

Luxemburg /ˈlyksəmˌbʏrx/ /ˈlyksəmˌbʏrχ/ (pn)
Lucsamburg
  (toponiem: land) een land in Europa, omgeven door Frankrijk, België en Duitsland
  (toponiem) de hoofdstad van het Groothertogdom Luxemburg
  (toponiem: provincie) een provincie in Wallonië (België)

Lynx (pn)
Lincse
  (astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 6u13m en 9u40m en tussen declinatie +33° en +62°)

Maagd (pn)
Maighdean
  (astrologie) teken van de dierenriem waar de zon in staat van ca. 23 augustus tot ca. 23 september

Macedonisch (n)
Macadóine
  (taal) Slavische taal die vooral wordt gesproken in de Noord-Macedonië

Macedonische /ˌmasəˈdonisə/ /ˌmasəˈdoːnisə/ (n)
Macadóine
  (demoniem) een vrouwelijke inwoner van Macedonië, of een vrouw afkomstig uit Macedonië

Macedonië /ˌmasəˈdoni.jə/ /ˌmasəˈdoːni.jə/ (pn)
Iar-Phoblacht Iúgslavach na Macadóine
  historisch Grieks koninkrijk
  de grootste regio van Griekenland
  (geschiedenis) land in de Balkan, sinds 12 februari 2019 heet het land officieel Noord-Macedonië

Macedoniër /ˌmasəˈdoni.jər/ /ˌmasəˈdoːni.jər/ (n)
Macadónach
  (demoniem) een inwoner van Macedonië, of iemand afkomstig uit Macedonië

Madagaskar /ma.da.'ɣɑs.kɑr/ /ˌma.dɑ.'χɑs.kɑr/ (pn)
Madagascar
  (toponiem: land) staat op het bovengenoemde eiland, de Republiek Madagaskar

Madrid (pn)
Maidrid

Maharashtra-Konkani (n)
Concáinis
  (taal), taal met verschillende dialecten in de deelstaat Maharashtra in India, die samen een overgang tussen Marathi en het Goa-Konkani vormen, gesproken door ongeveer 4 miljoen mensen

Malawi /ma.'la.wi/ /ma.'la.ʋi/ /ma.'la.β̞i/ (pn)
an Mhaláiv, Mhaláiv
  (toponiem: land) een land in zuidelijk Afrika, officieel de Republiek Zambia, dat niet aan de zee grenst

Maldiven /mɑl.ˈdi.və(n)/ /mɑɫ.ˈdi.və(n)/ (pn)
Oileáin Mhaildíve
  (toponiem: land) land in de Indische Oceaan

Maleachi (pn)
Malaicí

Maleis /mɑ.ˈlɛɪs/ (n)
Malaeis
  (taal) een Austronesische taal en de officiële taal van Maleisië, Brunei en Singapore die ook in delen van Indonesië, Thailand en de Filipijnen gesproken wordt

Maleisië /maˈlɛ:zi.jə/ /maˈlɛɪ̯zi.jə/ (pn)
Mhalaeisia
  (toponiem: land) een land in het zuidoosten van Azië dat bestaat uit twee afzonderlijke delen die gescheiden worden door de Zuid-Chinese Zee

Mali /'ma.li/ (pn)
Mailí
  (toponiem: land) een land in West-Afrika, officieel de Republiek Mali

Malta /ˈmɑlta/ /ˈmɑɫta/ (pn)
Málta
  (toponiem: land) land in de Middellandse Zee, dat bestaat uit de drie eilanden van Malta, Gozo en Comino

Maltees /mɑlˈteːs/ /mɑɫˈtes/ (n)
Máltais
  (taal) een Semitische taal die wordt gesproken op Malta

Maltese /mɑlˈteːsə/ /mɑɫˈtesə/ (n)
Máltach
  (demoniem) een vrouwelijke inwoner van Malta, of een vrouw afkomstig uit Malta

Man /mɛn/ (pn)
Manainn
  (toponiem: eiland) een eiland in de Ierse Zee

Manaus (pn)
Manaus

Mandarijn (n)
Mandairínis
  (taal) Mandarijns Chinees

Manx (n)
Manainnis
  (taal) een Keltische taal die (als tweede taal) wordt gesproken op het eiland Man

Maori (n)
Maorach
  (taal) taal die door de Maori's wordt gesproken

Mapudungun (n)
Mapúitsis
  (taal) inheemse taal gesproken door 440 duizend mensen in Chili en Argentinië

Marathi (n)
Maraitis
  (taal) taal die met name in Maharashtra, een staat in India gesproken wordt, onder andere in Mumbai (Bombay)

Marcus (pn)
Marcas
  (religie) (christelijk) boek in de Bijbel, een van de vier Evangeliën, vermoedelijk het eerste dat is ontstaan

Maria (pn)
Muire

Maria-Lichtmis (n)
Lá Fhéile Muire na gCoinneal

Marie (pn)
Meicsiceo
  (spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter m

Markus (pn)
Marcas
  (religie) (christelijk) boek in de Bijbel, een van de vier Evangeliën, vermoedelijk het eerste dat is ontstaan

Marokko /ma.ˈrɔ.ko/ (pn)
Maracó
  (toponiem: land) een land in het uiterste noordwesten van Afrika

Mars (pn)
Mars, Máirt

Marshallees (n)
Mairsillis
  (taal) een taal die op de Marshalleilanden gesproken wordt

Marshalleilanden /mɑr.ʃəl.ɛɪ̯.lɑn.də(n)/ /mɑr.ʃəl.ɛː.lɑn.də(n)/ /mɑr.ʃəɫ.ɛɪ̯.lɑn.də(n)/ (pn)
Oileáin Marshall
  (toponiem: land) een land in Oceanië

Martinus (pn)
Meicsiceo
  (spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter m

Matteüs (pn)
Maitiú, Mathúin

Mauritanië /ˌmaʊ̯.ri.ˈta.ni.jə/ /ˌmɔʊ̯.ri.ˈta.ni.jə/ /ˌmʌʊ̯.ri.ˈta.ni.jə/ (pn)
An Mháratáin
  (toponiem: land) een land in Noord-Afrika, officieel de Islamitische Republiek Mauritanië

Mauritius /maʊ̯.'ri.si.jəs/ /mɔʊ̯.'ri.si.jəs/ /mʌʊ̯.'ri.tsi.jəs/ (pn)
Oileán Mhuirís
  (toponiem: land) een land in de Indische Oceaan, officieel de Republiek Mauritius

Melanesië (pn)
Meilinéis

Melilla (pn)
Melilla

Melkweg (pn)
Bealach na Bó Finne
  (astronomie) het sterrenstelsel waarin wij ons bevinden en dat op donkere nachten als lichtende band aan de hemel te zien is.

Mercurius (pn)
Mearcair

Mesopotamië (n)
an Mheaspatáim
  Historische land tussen de rivieren Eufraat en Tigris, het huidige Irak

Messias /mɛˈsijɑs/ (n)
Meisias
  (religie) Christus, Heiland

Mexico /ˈmɛg.zi.ˌko/ /ˈmɛk.si.ˌko/ (pn)
Meicsiceo
  (toponiem: land) een land in Amerika, officieel de Verenigde Mexicaanse Staten grenzend aan de Verenigde Staten, Belize en Guatemala, de Grote Oceaan en de Golf van Mexico

Miao (n)
Hmongais
  (taal) macrotaal binnen de Miao-Yaotalen gesproken door 7,7 miljoen mensen in het zuiden van China en het noorden van Vietnam en Laos

Micha /miˈxa/ /ˈmiʃa/ (pn)
Míocá
  (religie) naam van meerdere personen uit de Bijbel
  Leviet, nakomeling van Kehat, zoon van Uzziël (4x: 1 Kron. 23:20 +)
  afstammeling van Ruben, zoon van Simi, vader van Reaja (1 Kron. 5:5)
  een van de Levieten die zich na terugkeer uit de ballingschap in Babel verbinden om de Tora te onderhouden (Neh. 10:12)
  man uit het gebied van Efraïm met een eigen heiligdom; de stam Dan rooft beelden en kleding daaruit; andere naam: Michajehu (19x: Recht. 17:5 +)
  profeet uit Moreset in de tijd van de koningen Jotam, Achaz en Hizkia van Juda; zijn woorden staan in een naar hem genoemd Bijbelboek (Jer. 26:18, Mi. 1:1)
  vader van Abdon of Achbor; andere naam: Michaja (2 Kron. 34:20)
  vader van Mattanja, Leviet; andere naam: Michaja (Neh. 11:17, 11:22, 1 Kron. 9:15)
  zoon van Jimla, profeet in de tijd van koning Achab van Israël; andere naam: Michajehu (2 Kron. 18:14)
  zoon van Mefiboset of Meribbaäl (5x: 2 Sam. 9:12, 1 Kron. 8:34 +)
  (religie) boek in de Bijbel en de Tenach, waarin de profeet Micha uit Moreset een hoofdrol speelt
  (mannelijke naam) jongensnaam

Microscoop (pn)
Micreascóp
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 20u25m en 21u25m en tussen declinatie −45° en −28°)

Middelhoogduits (n)
Meán-Ard-Ghearmáinis
  (taal) Hoogduitse dialecten die in het tijdperk van de hoge middeleeuwen (1050-1350) in grote delen van Duitsland werden gesproken; ontstaan uit het Oudhoogduits en overgegaan in het Vroegnieuwhoogduits

Middellandse Zee (pn)
an Mheánmhuir
  (aardrijkskunde) Randzee van de Atlantische Oceaan, gelegen tussen Zuid-Europa, Noord-Afrika en West-Azië

Midden-Amerika (pn)
Meiriceá Láir
  (toponiem) het gebied tussen Noord-Amerika en Zuid-Amerika omvattende Centraal-Amerika, Mexico en het Caribisch gebied (de Caraïben)

Midden-Oosten (n)
Meánoirthear
  (aardrijkskunde) regio die bestaat uit Zuidwest-Azië en het noordoosten van Afrika

Milaan (pn)
Milano
  (toponiem) stad in het noordwesten van Italië

Moldavië /mɔlˈdaːvi.jə/ /mɔɫˈdavi.jə/ (pn)
An Mholdóiv
  (toponiem: land) een land en regio in Zuidoost-Europa grenzend aan Oekraïne en Roemenië

Molukken (pn)
Molacaí

Monaco /moˈnako/ /ˈmo.na.ko/ (pn)
Monacó
  (toponiem: land) een dwergstaatje in Zuid-Europa, officieel het Vorstendom Monaco, dat aan Frankrijk grenst
  (toponiem) de hoofdstad van Monaco

Mongolië /mɔŋ.ˈ(g)ɣo.li.jə/ /mɔŋ.ˈɣo.li.jə/ /mɔŋ.ˈχo.li.jə/ (pn)
An Mhongóil
  (toponiem: land) een land in Azië en omringd door China in het zuiden en Rusland in het noorden

Mongools (n)
Mongóilis, Mongólach
  (taal) macrotaal die de officiële taal van Mongolië is en die ook in China en Rusland gesproken wordt

Montenegrijns /ˌmɔntəneˈgrɛɪ̯ns/ /ˌmɔntəneˈgrɛːns/ /ˌmɔntəneˈɣrɛɪ̯ns/ (n)
Montainéagróch
  (taal) vorm van het Servo-Kroatisch, gesproken in Montenegro

Montenegro /ˌmɔntəˈnegro/ /ˌmɔntəˈneːɣro/ (pn)
Montainéagró
  (toponiem: land) land in Zuidoost-Europa gelegen aan de Adriatische Zee en grenzend aan Kroatië, Bosnië en Herzegovina, Servië en Albanië

Montserrat /mɔnsɛ'rɑ/ (pn)
Montsarat

Moor (n)
caorán

Moravië (pn)
An Mhoráiv

Mordovië (pn)
an Mhordóiv
  (toponiem) autonome republiek van Rusland, gelegen tussen Moskou en de benedenloop van de Wolga

Moriaan (n)
caorán

Mozambique /ˌmo.zɑm.ˈbik/ /ˌmo.zɑm.ˈbɪk/ (pn)
Mósaimbíc
  (toponiem: land) een land in zuidelijk Afrika, officieel de republiek Mozambique

NAVO (n)
ECAT
  (regering) (militair) coalitie van westerse landen die militair samenwerken om elkaars veiligheid te garanderen

Nahuatl /ˈna.wɑtl̥̩/ /ˈna.wɑtl̩/ (n)
Nachuáitlis
  (taal) benaming voor een groep van verwante talen die door de Nahua, oorspronkelijke bewoners van Mexico, gesproken wordenNahuatl wordt door taalkundigen gezien als een zogenaamde macrotaal, er bestaat geen "Standaardnahuatl".

Nahum /ˈnahʏm/ (pn)
Nahúm
  (religie) boek in de Bijbel, waarin de profeet Nahum een hoofdrol speelt

Namibië /na.'mi.bi.jə/ (pn)
An Namaib, Namaib
  (toponiem: land) een land in zuidelijk Afrika

Napels (pn)
Napoli
  (toponiem) stad in Italië, hoofdstad van de regio Campanië

Napolitaans (adj)
Iodáilis Napóileach
  (demoniem) afkomstig uit, met betrekking tot, of zoals gebruikelijk, in Napels

Nauru /na.ˈu.ru/ /naˈuru/ /ˈnaʊ̯.ru/ (pn)
Nárú
  (toponiem: land) een land in de Stille Oceaan

Navajo (n)
Navachóis
  (taal) taal die het zuidwesten van de Verenigde Staten wordt gesproken door 170 duizend Navajo's'

Navarra (pn)
Navarra

Nederduits (n)
Gearmáinis Íochtarach
  (taal) West-Germaanse taal bestaande uit een groep niet-gestandaardiseerde dialecten die in Noord-Duitsland en het noordoosten van Nederland gesproken worden en die niet de Hoogduitse klankverschuiving hebben ondergaan

Nederland /ˈnedərˌlɑnt/ /ˈneːdərˌlɑnd/ /ˈneːdərˌlɑnt/ (pn)
Ísiltír
  (toponiem: land) land in het westen van Europa, grenzend aan Duitsland en België, belangrijkste deel van het Koninkrijk der Nederlanden

Nederlander /ˈne.dər.ˌlɑn.dər/ (n)
Ollainnis
  (demoniem) een inwoner van Nederland of persoon die de Nederlandse nationaliteit bezit

Nederlands /ˈne.dər.ˌlɑnds/ /ˈne.dər.ˌlɑnts/ (n)
Ollainnis, Ísiltíris
  (taal) West-Germaanse taal die wordt gesproken door 25 miljoen mensen in Nederland en het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden, België en Suriname

Nederlandse Antillen /ˌne.dər.lɑnt.sə.ɑn.ˈtɪ.lə(n)/ /ˌneː.dər.lɑnt.sə̯an.ˈtɪ.lə(n)/ (pn)
Aintillí na hÍsiltíre
  (geschiedenis) (toponiem) voormalig land binnen het Koninkrijk der Nederlanden dat uit de eilandgebieden Aruba (tot 1986), Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius en Sint Maarten bestond. Het bestond van 1954 tot 2010

Nedersaksisch (n)
Gearmáinis Íochtarach
  (taal) West-Germaanse taal bestaande uit een groep niet-gestandaardiseerde dialecten die in het noorden van Duitsland en het noordoosten van Nederland gesproken worden en die niet hebben deelgenomen aan de Hoogduitse klankverschuiving

Nedersorbisch (n)
Soirbis Íochtarach
  (taal) een West-Slavische taal die in het gebied Neder-Lausitz in het oosten van Duitsland gesproken wordt

Nehemia (pn)
Nihimiá

Nepal /ˈnepɑɫ/ /ˈneːpɑl/ (pn)
Neipeal
  (toponiem: land) een land in Azië, gelegen in de Himalaya tussen India en China (Tibet)

Nepali (n)
Neipeailis
  (taal) een taal die vooral in Nepal gesproken wordt

Neptunus (pn)
Neiptiún

Net (pn)
Líontán
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 3u14m en 4u35m en tussen declinatie −67° en −53°)

New Delhi (pn)
Deilí Nua
  (toponiem) Nationale hoofdstad van India

New York /nuˈjɔːrk/ (pn)
Nua-Eabhrac
  m (toponiem) deelstaat van de Verenigde Staten

Nicaragua /ˌni.ka.ˈra.gβ̞a/ /ˌni.ka.ˈra.ɣuwa/ /ˌni.kɑ.ˈra.gʋa/ (pn)
Nicearagua
  (toponiem: land) een staat in Midden-Amerika, tussen Honduras en Costa Rica

Nico (pn)
Nioclás
  (spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter n

Nieuw-Caledonië (pn)
Nua-Chaladóin

Nieuw-Jersey (pn)
New Jersey
  een van de vijftig deelstaten van de Verenigde Staten. Nieuw Jersey ligt aan de Atlantische Oceaan en grenst aan de deelstaten Pennsylvania, New York en Delaware

Nieuw-Mexico (pn)
Nua-Mheicsiceo
  een van de vijftig deelstaten van de Verenigde Staten van Amerika. Nieuw Mexico grenst aan Mexico en aan de deelstaten Texas, Oklahoma, Arizona, Utah en Colorado

Nieuw-Zeeland /niβ̞.ˈze.lɑnt/ /nyʊ̯.ˈze.lɑnd/ (pn)
Nua-Shéalainn
  (toponiem: land) (toponiem: eiland) een land in het zuidwesten van de Grote Oceaan, gelegen naast Australië. Het bestaat uit een eilandengroep.

Nieuw-Zuid-Wales (pn)
New South Wales
  (toponiem) Australische deelstaat gelegen in het zuidoosten van het land, met als hoofdstad Sydney

Nieuwe Testament (pn)
Tiomna Nua
  (religie) (christelijk) samenstelling van Bijbelboeken die de komst van Christus en het christelijk geloof beschrijven

Nieuwjaar (n)
bliain nua
  (jaarwisseling) feestdag ter gelegenheid van het begin van een nieuw jaar van de gebruikte kalender

Niger /'ni.ɣər/ /'ni.χər/ (pn)
an Nígir, Nígir
  (toponiem: land) een land in West-Afrika
Nígir
  (toponiem: rivier) een rivier in West-Afrika

Nigeria /ni.'ɣeː.ri.ja/ /ni.'χɪː.ri.ja/ (pn)
An Nigéir, Nigéir
  (toponiem: land) een land in West-Afrika

Noor /noːr/ /no̝ːr/ (n)
Ioruach
  (demoniem) een inwoner van Noorwegen

Noord-Amerika (pn)
Meiriceá Thuaidh
  (toponiem) (werelddeel) het continent dat ten noorden van Zuid-Amerika ligt, tussen de Grote, Arctische en de Atlantische Oceaan

Noord-Brabant /noːrd.ˈbra.bɑnt/ /no̝ːrd.ˈbra.bɑnt/ /ˌnoːrd.bra.bɑnd/ (pn)
Brabant Thuaidh
  (toponiem: provincie) een provincie in het zuiden van Nederland, die aan Gelderland, Limburg, Zeeland, Zuid-Holland en België grenst

Noord-Holland /noːrt.ˈɦɔ.lɑnt/ /no̝ːr.ˈtɔ.lɑnt/ /ˈnoːrd.hɔ.lɑnd/ (pn)
An Ollainn Thuaidh
  (toponiem: provincie) een provincie in het noordwesten van Nederland, begrensd door de Noordzee, het IJsselmeer, Flevoland, de provincie Utrecht en Zuid-Holland alsook door de Noordzee

Noord-Korea /ˌnoːrt koˈre.ja/ /ˌno̝ːrt koˈre.ja/ (pn)
Chóiré Thuaidh
  (toponiem: land) een land in Oost-Azië, officieel de Democratische Volksrepubliek Korea

Noordelijk Territorium (pn)
Críoch an Tuaiscirt
  (toponiem) Australisch territorium gelegen in het noorden van het land. Hoofdstad is Darwin

Noorderkroon (n)
Coróin an Tuaiscirt
  (astronomie) sterrenbeeld bestaande uit zeven sterren die in een halve cirkel staan, noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 15u14m en 16u22m en tussen declinatie +26° en +40°)

Noordpool (pn)
Mol Thuaidh
  (aardrijkskunde) gebied tussen 66,5 en 90 graden noorderbreedte, noordpoolgebied

Noordzee /ˈnoːrdzeː/ /ˈnoːrtseː/ /ˈno̝ːrtse/ (pn)
Muir Thuaidh
  (toponiem) zee tussen Groot-Brittannië, Noorwegen, Denemarken, Duitsland, Nederland en België

Noors /noːrs/ /no̝ːrs/ (adj)
Ioruais
  (demoniem) betreffende Noorwegen en/of het Noors

Noors /noːrs/ /no̝ːrs/ (n)
Ioruais
  (taal) de taal die wordt gesproken in Noorwegen

Noorwegen /ˈnoːrˌweɣə(n)/ /ˈnoːrˌβ̞eɣə(n)/ /ˈno̝ːrˌʋeχə(n)/ (pn)
an Iorua, Iorua
  (toponiem: land) een land in het noorden van Europa, op het Scandinavisch schiereiland dat aan Zweden, Finland en Rusland grenst en als officiële naam het Koninkrijk Noorwegen (Kongeriket Norge) heeft

Normandië /nɔrˈmɑndɪə/ (pn)
Normainn
  (toponiem) een streek in het noorden van Frankrijk

Numeri /ˈnumeɾi/ (pn)
Uimhreacha

Nyanja (n)
Siséivis
  (taal) taal uit de Bantoetalen, gesproken door 7 000 000 mensen in Malawi, Botswana, Mozambique, Zambia, Zimbabwe

OV-chipkaart (pn)
carda
  vervoersbewijs en betaalmiddel voor het openbaar vervoer in Nederland in de vorm van een pasje met een microprocessor die contactloos informatie kan uitwisselen

Obadja /oˈbɑtja/ (pn)
Óbaidiá
  (religie) boek in de Bijbel, waarin de profeet Obadja een hoofdrol speelt

Occitaans (adj)
Ocsatánais
  1. een taal die in het zuiden van Frankrijk gesproken wordt

Oceanië /oseˈjani.jə/ /oseˈjaːni.jə/ (pn)
Aigéine, an Aigéine
  (toponiem) (werelddeel) de collectieve naam voor een groot aantal eilanden in de Stille Oceaan bij Papoea-Nieuw-Guinea en Australië

Octant (pn)
Ochtamhán
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming en tussen declinatie −90° en −75°)

Oeganda /u.'ɣɑn.da/ /u.'χɑn.da/ (pn)
Uganda
  (toponiem: land) een land in Oost-Afrika, officieel de Republiek Oeganda

Oekraïens /ukraˈɦins/ /ukraˈʔins/ (n)
an Úcráinis
  (taal) een Slavische taal die in Oekraïne gesproken wordt

Oekraïense /ukraˈɦinsə/ /ukraˈʔinsə/ (n)
Úcránach
  (demoniem) een vrouwelijke inwoner van Oekraïne, of een vrouw afkomstig uit Oekraïne

Oekraïne /ukraˈɦinə/ /ukraˈʔinə/ (pn)
An Úcráin, Úcráin
  (toponiem: land) een land in Oost-Europa met als hoofdstad Kiev

Oekraïner /ukraˈɦinər/ /ukraˈʔinər/ (n)
Úcránach
  (demoniem) een inwoner van Oekraïne

Oezbeeks (n)
Úisbéicis
  (taal) een taal die verwant is aan het Turks en die door de Oezbeken gesproken wordt

Oezbekistan /us.ˈbe.kɪ.stɑn/ /uz.ˈbe.kɪ.stɑn/ (pn)
Úisbéiceastáin, An Úisbéiceastáin
  (toponiem: land) een land in centraal Azië, officieel de Republiek Oezbekistan, dat geheel door land wordt omsloten

Oktoberrevolutie (pn)
Réabhlóid Dheireadh Fómhair

Olympisch (adj)
Oilimpeach

Olympische Spelen /o.ˌlɪm.pi.sə.ˈspe.lə(n)/ (pn)
Cluichí Oilimpeacha
  (sport) vierjaarlijks sportevenement dat zijn oorsprong in de stad Olympia in de Griekse landstreek Elis heeft

Olympus (pn)
Oilimpeas

Oman /o.ˈman/ /ˈo.mɑn/ (pn)
Óman
  (toponiem: land) een land in het Midden-Oosten, officieel het Sultanaat Oman

Onzevader (pn)
Paidir
  (religie) titel van het gebed dat Jezus Christus aan zijn discipelen heeft geleerd tijdens de Bergrede

Oost-Duitsland (pn)
an [[Oir-Ghearmáin]]

Oost-Europa (pn)
Oirthear na hEorpa

Oost-Timor /os.ˈti.mɔr/ (pn)
Tíomór Thoir
  (toponiem: land) een land in Zuidoost-Azië, bestaande uit een gedeelte van het eiland Timor en de kleinere eilandjes Atauro en Jaco in het geheel. Het overige deel van het eiland Timor behoort bij Indonesië

Oostenrijk /ˈostə(n)ˌrɛɪ̯k/ /ˈoːstə(n)ˌrɛɪ̯k/ /ˈoːstə(n)ˌrɛːk/ (pn)
an Ostair, Ostair
  (toponiem: land) een republiek in Midden-Europa grenzend aan Zwitserland en Liechtenstein in het westen, aan Duitsland en Tsjechië in het noorden, aan Slowakije en Hongarije in het oosten en aan Italië en Slovenië in het zuiden

Oostenrijker /ˈo.stə.ˌrɛɪ̯.kər/ /ˈo.stə.ˌrɛː.kər/ /ˈos.tə(n).ˌrɛɪ̯.kər/ (n)
Ostarach
  (demoniem) een inwoner van Oostenrijk of persoon die de Oostenrijkse nationaliteit bezit

Oostzee (pn)
Muir Bhailt
  (toponiem) zee die tussen Zweden en de Baltische staten ligt

Openbaring (n)
Apacailipsis
  (religie) laatste boek van de Bijbel

Opper-Volta (pn)
Volta Uachtarach

Oppersorbisch (n)
Soirbis Uachtarach
  (taal) een Westslavische taal die in het gebied Opper-Lausitz in het oosten van Duitsland gesproken wordt

Orion (pn)
Bodach
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 4u4 en 6u35m en tussen declinatie −11° en +23°)

Oriënt (n)
oirthear

Oslo (pn)
Osló
  (toponiem) de hoofdstad en grootste stad van Noorwegen, gelegen in het zuidoosten van het land
  een provincie in Noorwegen

Ossenhoeder (pn)
Boötes
  (astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 13u33m en 15u47m en tussen declinatie +7° en +55°)

Ossetië (pn)
an Oiséit

Otto (pn)
Oilibhéar
  (spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter o

Oudengels (n)
Angla-Shacsainis
  (taal) het Engels zoals dat tussen ca. 400 en 1100 werd gesproken en dat wordt gezien als de rechtstreekse voorloper van het Middelengels en nog later het moderne Engels

Oudgrieks (n)
Sean-Ghréigis
  (taal) een nu dode taal die werd gesproken in Griekenland

Oudhoogduits (n)
Sean-Ard-Ghearmáinis
  (taal) de voorloper van het huidige Duits in de periode 700-1050

Oudnoords (n)
Sean-Lochlannais
  (taal) een Noord-Germaanse taal die gesproken werd tussen ongeveer de 8e en de 14e eeuw en die de voorganger van de Scandinavische talen was

Oven (pn)
Foirnéis
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 1u44m en 3u48m en tussen declinatie −40° en −24°)

Overijssel /ˌovəˈrɛɪ̯sɔɫ/ /ˌovəˈrɛɪ̯səl/ /ˌovəˈrɛːsəɫ/ (pn)
Overijssel
  (toponiem: provincie) provincie in het oosten van Nederland, die door Friesland, Drenthe, Gelderland, Flevoland en de Duitse deelstaten Nedersaksen en Noord-Rijnland-Westfalen wordt begrensd

Oxford (pn)
Oxford

Pacifische Oceaan (pn)
Aigéan Ciúin
  (aardrijkskunde) oceaan die ligt tussen Oost-Azië, Noord- en Zuid-Amerika en Australië

Pakistan /ˈpa.kɪ.ˌstɑn/ (pn)
An Phacastáin, Pacastáin
  (toponiem: land) een land in het zuiden van Azië grenzend aan India, Afghanistan, Iran en China. De officiële naam is de Islamitische Republiek Pakistan

Palau /pa.ˈlaʊ̯/ /pa.ˈlɔʊ̯/ /pa.ˈlʌʊ̯/ (pn)
Oileáin Palau
  (toponiem: land) een eilandenstaat in Oceanië

Palauaans (n)
Oileáin Palau
  (taal) taal gesproken in Palau naast het Engels, Angaur, Sonsorolees, Tobiaans en Japans

Palestina (pn)
An Phalaistín

Palmzondag (pn)
Domhnach na Pailme
  (religie) de zondag voor Pasen

Panama /ˈpa.na.ma/ /ˈpɑ.nə.ma/ (pn)
Panama
  (toponiem: land) een land in Centraal-Amerika dat grenst aan Costa Rica en Colombia

Panamakanaal (pn)
Canáil Phanama

Papoea-Nieuw-Guinea /ˌpa.pu.wa.niβ̞.ɣi.ˈne.ja/ /ˌpa.pu.wa.niβ̞.χi.ˈne.ja/ /ˌpa.pu.wa.nyʊ̯.ɣi.ˈne.ja/ (pn)
Nua-Ghuine Phapua
  (toponiem: land) de soevereine "Onafhankelijke Staat Papoea-Nieuw-Guinea" (Engels: Independent State of Papua New Guinea) die het onder [1] genoemde gebied en naburige eilanden omvat

Paradijsvogel (pn)
Éan Parthais
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 13u45m en 18u17m en tussen declinatie −83° en −67°)

Paraguay /ˈpa.ra.gʋɑɪ̯/ /ˈpa.ra.gβ̞ɑɪ̯/ /ˈpa.ra.ɣ<sup>ʊ</sup>ɛɪ̯/ /ˈparaˌɡwe/ (pn)
Paragua
  (toponiem: land) een land in Zuid-Amerika, officieel de Republiek Paraguay, dat geheel door land omsloten wordt

Parijs (pn)
Páras
  (toponiem) de hoofdstad van Frankrijk

Parijzenaar (n)
Párasach
  (demoniem) een inwoner van Parijs, of iemand afkomstig uit Parijs

Pasen (n)
Cáisc
  (religie) (feest) het belangrijkste feest van het christendom, waarbij de Opstanding van Jesus centraal staat

Passer (n)
Compás
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 13u35m en 15u26m en tussen declinatie −70° en −54°)

Patagonië (pn)
Patagóin
  (toponiem) benaming voor het zuidelijke deel van Zuid-Amerika, tussen de rivier de Colorado en de Straat van Magellaan

Paternoster (pn)
Paidir
  (religie) (christendom) gebed dat Jezus Christus aan zijn discipelen heeft geleerd tijdens de BergredeHet uitspreken van dit gebed kan worden aangeduid met paternoster zonder hoofdletter volgens spellingregel 16.P

Pauw (pn)
Péacóg
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 17u37m en 21u30m en tussen declinatie −75° en −57°)

Pegasus (pn)
Capall Eitilte
  (astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 21u06m en 0u13m en tussen declinatie +2° en +36°)

Perseus (pn)
Peirséas
  (astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 1u26m en 4u46m en tussen declinatie +31° en +59°)

Perth (pn)
Peairt
  (toponiem) hoofdstad van de Australische deelstaat West-Australië

Peru /peˈru/ (pn)
Peiriú
  (toponiem: land) een land in Zuid-Amerika

Perzisch (n)
Peirsis
  (taal) een Indo-Iraanse taal die gesproken wordt in Iran, Afghanistan en Tadzjikistan

Petrus (pn)
Peadar
  (religie) naam waaronder Simon, zoon van Jona, één van de twaalf discipelen van Jezus, bekend is geworden; als heilige beschouwd als bewaker van de hemelpoort (Matt. 16:18, Marcus 3:16, Lucas 6:14, Joh. 1:43)
  (religie) naam van twee boeken in het Nieuwe Testament (1 Petrus en 2 Petrus) in de vorm van brieven van de discipel Petrus

Phoenix (pn)
Féinics
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 23u24m en 2u24m en tussen declinatie −58° en −40°)

Pieter (pn)
Peadar
  (mannelijke naam) jongensnaam

Pijl (pn)
Saighead
  (astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 18u56m en 20u18m en tussen declinatie +16° en +21°)

Pitcairneilanden (pn)
Oileáin Phiotcairn
  (toponiem: eiland) groep van vijf eilanden in de Grote Oceaan, halverwege Paaseiland en Tahiti waarvan alleen het hoofdeiland Pitcairn bewoond is

Pluto (pn)
Plútón
  Romeinse god van de onderwereld en de rijkdom
  (astronomie) hemellichaam, in 1930 ontdekt en tot 24 augustus 2006 beschouwd als de negende en laatste planeet van het zonnestelsel, sindsdien geclassificeerd als dwergplaneet

Polen /ˈpolə(n)/ /ˈpoːlə(n)/ (pn)
An Pholainn, Poblacht na Polainne
  (toponiem: land) een land in het midden van Europa met de officiële naam Republiek Polen (Rzeczpospolita Polska)

Polynesië (pn)
Polainéis
  (toponiem) eilanden in de Grote Oceaan of Stille Oceaan die samen Oceanië vormen

Pool /pol/ /poɫ/ /po̝ɫ/ (n)
Polannach
  (demoniem) een inwoner van Polen, of iemand afkomstig uit Polen

Pools /poɫs/ /poːls/ /po̝ɫs/ (n)
Polainnis, polainnis
  (taal) een taal die in Polen gesproken wordt.

Poolse /pol.sə/ /poɫ.sə/ /po̝ɫ.sə/ (n)
Polannach
  (demoniem) een vrouw van Poolse komaf

Portugal /'pɔrtyɣɑl/ (pn)
an Phortaingéil, Portaingéil
  (toponiem: land) een land in het zuidwesten van Europa, officieel de Portugese Republiek

Portugees /ˌpɔr.ty.ˈɣes/ /ˌpɔr.ty.ˈχes/ (n)
Portaingéilis
  (taal) Ibero-Romaanse taal die vooral wordt gesproken in Portugal, Brazilië, Kaapverdië, Oost-Timor, Guinee-Bissau, Macau, Sao Tomé en Principe en Angola
Portaingéalach, Portaingéileach
  (demoniem) inwoner van Portugal of een persoon van Portugese afkomst

Portugese /pɔr.ty.ˈɣe.sə/ /ˌpɔr.ty.ˈχe.sə/ (n)
Portaingéalach
  (demoniem) een vrouwelijke inwoner van Portugal of een vrouw of meisje van Portugese afkomst.

Praag /prax/ /praç/ (pn)
Prág
  (toponiem) hoofdstad van Tsjechië

Prediker (pn)
Ecclesiastes

Proto-Indo-Europees (n)
Próta-Ind-Eorpach
  (taal) hypothetische, gereconstrueerde taal waar vele Europese talen, waaronder het Nederlands en het Frans, van afstammen

Pruisen (pn)
An Phrúis

Pruisisch blauw (n)
gorm phrúiseach
  een variant van de kleur blauw met een groenachtige ondertoon

Psalmen (pn)
Sailm
  (religie) boek in de Bijbel met lofliederen op God

Puerto Rico (pn)
Pórtó Rícó
  (toponiem: land) een met de Verenigde Staten geassocieerde vrijstaat in het oostelijk deel van de Caribische Zee

Pyreneeën (pn)
Piréiní
  (toponiem: gebergte) een gebergte op de grens van Frankrijk en Spanje

Qatar /ka'tar/ /ka'tɑr/ (pn)
Catar
  (toponiem: land) een land in het Midden-Oosten

Quechua (n)
Ceatsuais
  (taal) macrotaal die door indianen in Ecuador, Peru en Bolivia wordt gesproken

Raad van Europa (pn)
Comhairle na hEorpa

Raad van de Europese Unie (pn)
Comhairle an Aontais Eorpaigh

Raaf (pn)
Préachán
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 11u54m en 12u54m en tussen declinatie −25° en −11°)

Ram (pn)
Reithe
  (astrologie) teken van de dierenriem waar de Zon in staat van ca. 21 maart tot ca. 20 april

Rechters (pn)
Breithiúna

Reto-Romaans (n)
Raeta-Rómáinsis
  (taal) Romaanse taal die gesproken wordt door 40.000 mensen in Zwitserland

Rhodesië (pn)
an Róidéis

Richard (pn)
Riobard
  (spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter r

Rijn /rɛɪ̯n/ /rɛːn/ (pn)
Réin
  (toponiem: rivier) één van de langste en belangrijkste rivieren van Europa die op de grens ligt tussen Midden- en West-Europa

Robert (pn)
Riobard

Robrecht (pn)
Riobard

Rode Kruis (pn)
Cros Dhearg

Rode Zee (pn)
Muir Rua
  langgerekte binnenzee, gelegen tussen Azië en Afrika

Roemeens /ruˈmens/ /ruˈmeːns/ (adj)
Rómáinis
  (demoniem) betreffende Roemenië of het Roemeens

Roemeens /ruˈmens/ /ruˈmeːns/ (n)
Rómáinis
  (taal) een Romaanse taal die wordt gesproken in Roemenië

Roemenië /ruˈmeni.jə/ /ruˈmeːni.jə/ (pn)
an Rómáin, Rómáin
  (toponiem: land) een land in Oost-Europa ten noorden van Bulgarije

Romanes /romaˈnɜs/ (n)
Romanaí
  (taal) een ander woord voor Romani, taal die door veel zigeuners wordt gesproken, verwant aan het Hindi

Romani /roˈmani/ (n)
Romanaí
  (taal) een taal of groep van talen, veel door zigeuners gesproken, verwant aan het Hindi

Romansh (n)
Raeta-Rómáinsis
  (taal) ook gespeld als Rumantsch, Romansch en Romanche, is één van de vier nationale talen van Zwitserland, het wordt in het kanton Graubünden gesproken

Rome /ˈro:mə/ (pn)
Róimh
  (toponiem) de hoofdstad van Italië

Romeins (adj)
Róimhe
  (demoniem) met betrekking tot Rome

Romeinse Rijk /roˈmɛɪnsə rɛɪk/ (pn)
Impireacht na Róimhe
  (geschiedenis) een historisch rijk dat op zijn hoogtepunt de gehele Middellandse Zeeregio in handen had

Rudolf (pn)
Riobard
  (spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter r

Rus (n)
Rúiseach
  (demoniem) een inwoner van Rusland

Rusland (pn)
an Rúis, Rúis
  (toponiem: land) een soevereine staat met het Russisch als officiële taal die zich uitstrekt van het oosten van Europa tot het oosten van Azië

Russisch /ˈrʏsis/ (adj)
Rúisis
  (demoniem) betreffende Rusland of het Russisch

Russisch /ˈrʏsis/ (n)
Rúisis
  (taal) een Slavische taal die gesproken wordt in Rusland

Rwanda /ru.ˈwɑn.da/ /ru.ˈʋɑn.da/ /ˈrβ̞ɑn.da/ (pn)
Ruanda
  (toponiem: land) een land in Oost Afrika, officieel de Rwandese Republiek, dat geheel door land omsloten wordt

SI-stelsel (abbreviation)
Córas Idirnáisiúnta na nAonad
  1. Internationaal Stelsel van Eenheden

Saba (pn)
Saba

Sahara (pn)
An Sahára
  (toponiem) grootste zandwoestijn op aarde, gelegen in Noord-Afrika

Saint Vincent en de Grenadines /sent.ˌvɪn.sɛnt.ɛn.də.χre.na.ˈdi.nəs/ (pn)
San Uinseann agus na Greanáidíní
  (toponiem: land) land in het Caraïbisch gebied

Saksen (pn)
Sacsain
  (toponiem) deelstaat in het oosten van Duitsland en vroeger van de Duitse Democratische Republiek

Salomonseilanden /ˈsa.lo.mɔns.ˌɛɪ̯.lɑn.də(n)/ /ˈsa.lo.mɔns.ˌɛː.lɑn.də(n)/ (pn)
Oileáin Sholamón
  (toponiem: land) land in Melanesië, bestaande uit een aantal eilanden beoosten Nieuw-Guinea

Samaria (pn)
an tSamáir

Same (n)
Laplannach

Samenland (pn)
Laplainn

Sami (n)
Laplainnis
  (taal) een verzameling talen die gesproken worden in Noorwegen, Zweden, Finland en Rusland door de Saami

Samisch (n)
Laplainnis
  (taal) een verzameling talen die gesproken worden in Noorwegen, Zweden, Finland en Rusland door de Saami

Samoa /sa.ˈmo.wa/ (pn)
Samó
  (toponiem: land) een land in Oceanië ten noorden van Nieuw-Zeeland en ten oosten van Australië, dat het westelijke deel van de Samoa-eilanden omvat

Samuel (pn)
Samúéil

San Marino /ˌsan maˈrino/ (pn)
San Mairíne
  (toponiem: land) een dwergstaat in Italië met republikeinse staatsinrichting

Sanskriet (n)
Sanscrait
  (taal) klassieke taal en een van de officiële talen van India

Sao Tomé en Principe /saʊ̯.to.ˌme.je̞n.prɪn.ˈtsi.pə/ /ˌsa.o.to.me.ʔɛn.ˈprɪn.si.pə/ /ˌsʌu.to.me.ɛn.ˈprɪn.si.pə/ (pn)
São Tomé agus Príncipe
  (toponiem: land) land en eilandengroep aan de westkust van Afrika in de golf van Guinea

Saoedi-Arabië /sa.ˌu.di.ɑ.ˈra.bi.jə/ /zaʊ̯.di.ja.ˈra.bi.jə/ (pn)
Araib Shádach
  (toponiem: land) een land in het zuidwesten van Azië

Sardinië (n)
Sairdín
  (toponiem: eiland) een Italiaans eiland in de Middellandse Zee

Sardisch (n)
Sairdínis
  (taal) Romaanse taal die wordt gesproken door 1,3 miljoen mensen op Sardinië

Satan /ˈsatɑn/ (pn)
An tAinspiorad

Saturnus (pn)
Satarn
  (astronomie) vanaf de zon gezien, de zesde planeet van ons zonnestelsel, de planeet met het ringenstelsel
  een van de Romeinse goden

Saudi-Arabië /saˌudiaˈrabijə/ (pn)
Araib Shádach
  (toponiem: land) land in het zuidwesten van Azië

Scandinavië (pn)
Críoch Lochlann
  (politiek) Denemarken, Noorwegen en Zweden

Schild (pn)
Sciath
  (astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 18u18m en 18u56m en tussen declinatie −16° en −4°)

Schilder (pn)
Péintéir
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 4u32m en 6u51m en tussen declinatie −64° en −43°)

Schip Argo (pn)
Long
  (astronomie) (historisch) vroeger gebruikte benaming van een groot sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 6h02 — 11h24 en tussen declinatie −75° — −11°)In 1930 heeft de Internationale Astronomische Unie een indeling in 88 sterrenbeelden vastgesteld waarin Schip Argo werd verdeeld over Achtersteven, Kiel en Zeilen.

Schorpioen (pn)
Scairp
  (astrologie) teken van de dierenriem waar de Zon in staat van ca. 23 oktober tot ca. 22 november

Schot (n)
Albanach
  (demoniem) een persoon afkomstig uit Schotland

Schotland /ˈsxɔtlɑnt/ /ˈsçɔtlɑnt/ (pn)
Albain, Alba
  (toponiem) één van de delen van het Verenigd Koninkrijk

Schots (n)
Albainis
  (taal) een Engels dialect dat gesproken wordt in Schotland

Schots-Gaelisch /ˌsxɔts.ɣa.ˈe.lis/ /ˌsxɔts.ɣa.ˈe.lɪs/ /ˌsχɔts.χa.ˈe.lis/ (n)
Gaeilge na hAlban
  (taal) Keltische taal die door ongeveer 60.000 personen wordt gesproken op de Schotse eilanden en in mindere mate in het westen van Schotland

Scythisch (n)
Scitiach
  (taal) uitgestorven Iraanse talen gesproken van 8e eeuw v.C. tot de 5e eeuw n.C. in Centraal-Azië en Oost-Europa

Sefanja (pn)
Leabhar Zafainiá

Seine (pn)
An tSéin
  (toponiem: rivier) een rivier in Frankrijk. Zij heeft een lengte van 776 km en een stroomgebied van 79.000 km², en ligt geheel binnen Frans grondgebied

Sellafield (pn)
Sellafield

Semitisch /seˈmitis/ (adj)
Seimíteach
  (Jiddisch-Hebreeuws) van de Semieten of het Semitisch
  (taal) behorend of met betrekkint tot de taalfamilie waartoe het Arabisch en het Hebreeuws behoren

Senegal /ˈse.ne.ˌɣɑl/ /ˈse.ne.ˌχɑɫ/ (pn)
Seineagáil
  (toponiem: land) een land in West-Afrika

Servisch /ˈsɛrvis/ /ˈsɛrvɪs/ (n)
Seirbis, Seirbiach
  (taal) een Slavische taal die wordt gesproken in Servië

Servië /ˈsɛrvi.jə/ (n)
Seirbia
  (toponiem: land) een land in Zuidoost-Europa

Servo-Kroatisch /sɛrvoːkroːˈaːtis/ (n)
Seirbea-Chróitis

Severn (pn)
Sabhrainn
  (toponiem: rivier) de langste Britse rivier. Hij ontspringt op een hoogte van 610 meter op de Plynlimon nabij Llanidloes, en mondt uit in de Ierse Zee

Sextant (pn)
Seiseamhán
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 9u39m en 10u49m en tussen declinatie −11° en +7°)

Seychellen /se.ˈʃɛ.lə(n)/ /sɛɪ̯.ˈʃɛ.lə(n)/ (pn)
Na Séiséil
  (toponiem: land) land in de Indische Oceaan, officieel de Republiek der Seychellen

Siberië (pn)
Sibéir

Siciliaans (n)
an tSicilis
  (taal) Romaanse taal die wordt gesproken door 10 miljoen mensen op Sicilië, in Zuid-Calabrië en SalentoSiciliaans (taal)

Sicilië /sɪˈsɪlɪʲə/ (pn)
Sicil
  (toponiem: eiland) Italiaans eiland ten zuiden van het Italiaanse schiereiland

Sierra Leone /ˌsʲɛ.rɑ.le.ˈjo.ne/ /ˌʃæː.ra.le.ˈjo.nə/ /ˌʃɛ.ra.le.ˈjo.nə/ (pn)
Siarra Leon
  (toponiem: land) een land in West-Afrika, officieel de Republiek Sierra Leone

Silezië /siˈleziˌʲə/ (pn)
An tSiléis
  (geschiedenis) een historische regio in Midden-Europa die zich uitstrekt aan weerszijden van de midden- en bovenloop van de Oder

Simon (pn)
Samúéil
  (spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter s

Singalees /ˌsɪŋɣaˈles/ (n)
Siolóinis
  (taal) een taal die op Sri Lanka gesproken wordt

Singapore /sɪŋ.(g)ɣa.poːr/ /sɪŋ.gɑ.poːr/ /sɪŋ.gɑ.po̝ːr/ (pn)
Singeapór
  (toponiem: land) een stadstaat in Zuidoost-Azië

Sint-Petersburg (pn)
Cathair Pheadair
  (toponiem) een stad in Rusland, het voormalige Leningrad

Sirius (pn)
Réalta an Mhadra
  (astronomie) de heldere (dubbel-)ster in het sterrenbeeld de 'Grote Hond'

Skopje /ˈskɔp.jə/ (pn)
Scóipé
  (toponiem) de hoofdstad van de Republiek Noord-Macedonië

Slang (pn)
Péist
  (astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 15u08m en 18u56m en tussen declinatie −16° en +26°)

Slangendrager (pn)
Fear na bPéisteanna
  (astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 15u58m en 18u42m en tussen declinatie −30° en +14°)

Slingeruurwerk (pn)
Clog
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 2u12m en 4u18m en tussen declinatie −67° en −40°)

Sloveens /sloˈvens/ /sloˈveːns/ /sloˈweːns/ (n)
Slóivéinis
  (taal) een Slavische taal die wordt gesproken in Slovenië

Slovenië /sloˈveni.jə/ /sloˈveːni.jə/ /sloˈweːni.jə/ (pn)
An tSlóvéin
  (toponiem: land) een land in Centraal-Europa

Slowaaks /slo.ˈwaks/ /slo.ˈʋaks/ /slo.ˈβ̞aks/ (n)
Slóvaicis
  (taal) een Slavische taal die wordt gesproken in Slowakije

Slowakije /ˌslowaˈkɛɪ̯.jə/ /ˌsloʋaˈkɛɪ̯.jə/ /ˌsloβ̞aˈkɛː.jə/ (pn)
Slóvaic
  (toponiem: land) een land in Midden-Europa; het oostelijke deel van het voormalige Tsjecho-Slowakije

Sneeuwwitje (pn)
Sneachta Bán

Soedan /su.ˈdɑn/ /zu.ˈdaːn/ (pn)
An tSúdáin
  (toponiem: land) land in Noordoost Afrika, officieel de Republiek Sudan

Somalisch (n)
Somálach
  (taal) een taal die vooral wordt gesproken in Somalië

Somalië /so.'ma.li.jə/ (pn)
An tSomáil
  (toponiem: land) een land in Oost-Afrika, officieel de Somalische Republiek

Sorbisch (n)
Soirbis
  (taal) een groep Slavische talen die wordt gesproken in het oosten van Saksen en het zuidoosten van Brandenburg

Sovjet-Unie (pn)
an tAontas Sóivéadach

Spaans /spaːns/ (n)
Spáinnis
  (taal) een Ibero-Romaanse taal die oorspronkelijk werd gesproken in (het centrale deel van) Spanje, maar nu ook in alle Zuid- en Midden-Amerikaanse landen, met uitzondering van Brazilië en de Guyana's

Spaanse peper (n)
an tSile

Spanjaard /ˈspɑ.ɲard/ /ˈspɑɲ.jart/ (n)
spáinneach
  (demoniem) een inwoner van Spanje, of iemand afkomstig uit Spanje

Spanje /ˈspɑ.ɲə/ /ˈspɑɲ.jə/ (pn)
an Spáinn, An Spáinn
  (toponiem: land) een land in het zuidwesten van Europa op het Iberisch Schiereiland met als officiële naam: Reino de España

Spica (pn)
Spica
  (astronomie) een meervoudige, heldere ster in het sterrenbeeld "Maagd"

Spitsbergen (pn)
Oileánra Svalbard
  (toponiem: eiland) een Noors eiland

Spreuken /ˈspɾøkə(n)/ (n)
Seanfhocail

Sri Lanka /sri.ˈlɑŋ.ka/ (pn)
Srí Lanca
  (toponiem: land) een republiek in Azië gelegen op een eiland ten zuiden van India

Steenbok (pn)
Gabhar
  (astrologie) teken van de dierenriem waar de Zon in staat van ca. 22 december tot ca. 20 januari

Steenbokskeerkring (n)
Trópaic an Ghabhair

Stier (pn)
an Tarbh
  (astrologie) teken van de dierenriem waar de Zon in staat van ca. 20 april tot ca. 21 mei

Stille Oceaan (pn)
An tAigéan Ciúin
  (aardrijkskunde) de oceaan die ligt tussen Oost-Azië, Noord- en Zuid-Amerika en Australië

Stille Zaterdag (pn)
Satharn Cásca
  (religie) (christendom) dag na Goede Vrijdag en voor Pasen

Stockholm (pn)
Stócólm
  (toponiem) de hoofdstad van Zweden

Sudan /suˈdɑn/ (pn)
Súdáin
  (toponiem: land) land in Noordoost Afrika, officieel de Republiek Sudan

Suriname /ˌsy.ri.ˈna.mə/ (pn)
Suranam
  (toponiem: land) een land in Zuid-Amerika

Swahili (n)
Suahili
  (taal) een Bantoetaal die veel gesproken wordt in Oost-Afrika

Swaziland /ˈswa.zi.ˌlɑnd/ /ˈsʋa.zi.ˌlɑnt/ /ˈsβ̞a.zi.ˌlɑnt/ (pn)
Suasalainn
  (toponiem: land) een land in zuidelijk Afrika, officieel het Koninkrijk Swaziland (dat volgens ISO-norm ISO 3166-1 wordt aangeduid met de driecijferige landcode: 748, de drieletterige landcode: SWZ en de tweeletterige landcode: SZ)

Sydney (pn)
Sidní
  (toponiem) de grootste stad van Australië en de hoofdstad van de deelstaat Nieuw-Zuid-Wales

Syrië /ˈsi.ri.jə/ /ˈzi.ri.jə/ (pn)
an-tSiria, An tSiria
  (toponiem: land) een land in het Midden-Oosten, officieel de Arabische Republiek Syrië

T-shirt (n)
t-léine
  (kleding) dun kledingstuk voor het bovenlichaam met korte mouwen en zonder kraag

Tadzjieks (n)
Taidsícis
  (taal) de officiële taal van Tadzjikistan en een variant van het Perzisch

Tadzjikistan /taˈdʒikɪˌstɑn/ (pn)
Táidsíceastáin, an Táidsíceastáin
  (toponiem: land) een land in een land in Centraal-Azië met als hoofdstad Doesjanbe

Tafelberg (pn)
Tábla
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 3u20m en 7u37m en tussen declinatie −85° en −70°)

Taiwan /tɑj'ʋɑn/ (pn)
An Téaváin

Taiwanees (n)
Téavánach

Tallinn /'tɑlɪn/ (pn)
Tallinn
  de hoofdstad van Estland

Tamil Nadu (pn)
Tamil Nadu
  (toponiem) Indiase deelstaat gelegen in het zuiden van het land. Hoofdstad is Chennai

Tanzania /ˌtɑn.za.ˈni.ja/ (pn)
Tansáin, An Tansáin
  (toponiem: land) officieel de Verenigde Republiek Tanzania is een land in Oost-Afrika. Het grenst aan de Democratische Republiek Congo, Rwanda, Burundi, Oeganda, Kenia, Mozambique, Malawi, Zambia en de Indische Oceaan

Tasmanië (pn)
Tasmáin

Tasmanzee (pn)
Muir Tasman
  Randzee van de Grote Oceaan, gelegen tussen Australië en Nieuw-Zeeland

Tatarstan (pn)
an Tatarstáin
  (toponiem) de autonome republiek van Rusland met de hoofdstad Kazan

Telescoop (pn)
Teileascóp
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 18u06m en 20u26m en tussen declinatie −57° en −45°)

Telugu (n)
Teileagúis
  (taal) een Dravidische taal met ongeveer 70 miljoen sprekers in India en de officiële taal van Andhra Pradesh, een deelstaat daarvan

Tenerife (pn)
Tenerife
  (toponiem: eiland) het grootste eiland van de Canarische Eilanden, een tot Spanje behorende eilandengroep in de Atlantische Oceaan

Tessalonicenzen (pn)
Teasalónaigh
  (religie) naam van twee boeken uit het Nieuwe Testament in de vorm van brieven van Paulus aan de christenen in Thessaloniki: 1 Tessalonicenzen en 2 Tessalonicenzen

Teunis (pn)
Tomáisín
  (spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter t

Thai (n)
téalainnis, Téalainnis
  (taal) de officiële taal van Thailand

Thailand /ˈtɑɪ̯.lɑnt/ /ˈtɛɪ̯.lɑnd/ (pn)
Téalainn
  (toponiem: land) een land in Azië dat vroeger Siam heette

Theems (pn)
Tamais
  (toponiem: rivier) de grootste rivier van Engeland en de op een na grootste van Groot-Brittannië

Theodor (pn)
Tomáisín
  (spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter t

Thora /ˈtora/ (pn)
Tórá
  de eerste vijf heilige boeken van de Tenach, die de kern van het joodse geloof uitmaken; dit zijn ook de eerste vijf boeken van het Oude Testament van de christenen
  het geheel van teksten die voor het joodse geloof gezaghebbend zijn: de Tenach, en soms ook de verdere uitleg in Misjna, Talmoed en Midrasj;
  de hele joodse leer

Thracisch (n)
Tráicis
  (taal) uitgestorven Indo-Europese taal uit de Balkan

Tibet (pn)
Tibéid
  (toponiem) voormalig land in Azië
  autonome regio van de Volksrepubliek China die een deel van 1. omvat

Tibetaan (n)
Tibéadach
  (demoniem) inwoner van Tibet, of iemand afkomstig uit Tibet

Tibetaans (n)
Tibéadach
  (taal) een taal die wordt gesproken in Tibet en buiten Tibet door een grote groep vluchtelingen

Timor (pn)
Tíomór

Timoteüs (pn)
Tiomóid

Tinus (pn)
Tomáisín
  (spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter t

Titus /ˈtitʏs/ (pn)
Títeas

Tlingit (n)
Clincitis
  (taal) Athabaskische taal gesproken door ongeveer 500 mensen in Canada en Alaska

Toekan (pn)
Túcán
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 22u05m en 1u22m en tussen declinatie −76° en −57°)

Togo /'to.ɣo/ /ˈto.χo/ (pn)
Tóga
  (toponiem: land) een land in West-Afrika

Toire /ˈtojrə/ (n)
Tórá
  (Jiddisch-Hebreeuws) de vijf boeken van Mozes, de eerste vijf boeken van de Bijbel; de Wet (chr. benaming)
  (Jiddisch-Hebreeuws) de overgeleverde leer als geheel, de joodse godsdienstige literatuur als geheel

Tokio (pn)
Tóiceo
  (toponiem) de hoofdstad van Japan

Toscane (pn)
Tuscáin

Toure /ˈtɑurə/ (n)
Tórá
  (Jiddisch-Hebreeuws) de vijf boeken van Mozes, de eerste vijf boeken van de Bijbel; de Wet (chr. benaming)
  (Jiddisch-Hebreeuws) de overgeleverde leer als geheel, de joodse godsdienstige literatuur als geheel

Touro /ˈtɑuro/ (n)
Tórá
  (Jiddisch-Hebreeuws) de vijf boeken van Mozes, de eerste vijf boeken van de Bijbel; de Wet (chr. benaming)
  (Jiddisch-Hebreeuws) de overgeleverde leer als geheel, de joodse godsdienstige literatuur als geheel

Trinidad en Tobago /ˌtrinidɑd ɛn toˈbaːɣo/ /ˌtrinidɑt ɛn toˈbaːɣo/ /ˌtrinidɑt ɛn toˈbaχo/ (pn)
Tríonóide agus Tobága
  (toponiem: land) een land in het Caribisch gebied, officieel de Republiek Trinidad en Tobago

Troje (pn)
an Traí

Tsjaad /tʃad/ /tʃat/ (pn)
Sead
  (toponiem: land) een land in Centraal-Afrika, officieel de Republiek Tsjaad

Tsjechisch /ˈtʃɛxis/ /ˈtʃɛxɪs/ /ˈtʃɛχis/ (n)
Seicis
  (taal) Slavische taal die vooral wordt gesproken in de Tsjechische Republiek

Tsjechische Republiek (pn)
Poblacht na Seice
  (toponiem: land) een land in Midden-Europa

Tsjechië /ˈtʃɛxi.jə/ /ˈtʃɛχi.jə/ (pn)
Poblacht na Seice, Seic
  (toponiem: land) een land in Midden-Europa, officieel de Tsjechische Republiek, en is het westelijke deel van het voormalige Tsjecho-Slowakije

Tsjecho-Slowakije (pn)
an tSeicslóvaic
  (geschiedenis) (toponiem) een vroegere staat in Europa, ten zuiden van Polen (van 1918 tot 1993)

Tsjetsjeens (n)
Seisniach
  (taal) een taal die in Tsjetsjenië gesproken wordt

Tsjetsjenië (pn)
Seisnia
  (toponiem) een autonome republiek van de Russische Federatie, gelegen in de Noordelijke Kaukasus

Tunesië /ty.ˈne.zi.jə/ /tʏ.ˈne.zi.jə/ (pn)
An Túinéis
  (toponiem: land) land in Noord-Afrika, officieel de Republiek Tunesië

Turk /tʏrk/ (n)
Turcach
  (demoniem) een inwoner van Turkije, of iemand afkomstig uit Turkije

Turkije /tʏrˈkɛɪ̯.jə/ /tʏrˈkɛː.jə/ (pn)
an-Tuirc, An Tuirc, Tuirc
  (toponiem: land) een land op de grens van Europa en Azië

Turkmeens (n)
Tuircméanastánach
  (taal) de taal die door de Turkmenen in Turkmenistan en Afghanistan gesproken wordt

Turkmenistan (pn)
Tuircméanastáin

Turks /tʏrks/ (n)
Tuircis, Turcach
  (taal) een taal die vooral in Turkije gesproken wordt

Tuvalu /ˌtu.va.ˈlu/ (pn)
Tuvalu
  (toponiem: land) een land in Oceanië

Tweede Wereldoorlog (pn)
An Dara Cogadh Domhanda
  (geschiedenis), (militair) het geheel van afzonderlijke militaire conflicten die van 1939 tot 1945 werden uitgevochten tussen twee allianties

Tweelingen (pn)
Cúpla
  (astrologie) teken van de dierenriem waar de zon in staat van ca. 21 mei tot 21 juni

Tyrrheense Zee (pn)
Muir Thoirian
  Randzee van de Middellandse Zee, gelegen tussen het Italiaans vasteland, Sicilië, Sardinië en Corsica

Umbundu (n)
Ciombundais
  (taal) Bantoetaal gesproken door 6,2 miljoen mensen in Angola

Uranus (pn)
Uránus, Úránas

Ursa Major (pn)
Béar Mór
  (astronomie) de Latijnse naam van het sterrenbeeld de Grote Beer

Ursa Minor (pn)
Béar Beag
  (astronomie) de Latijnse naam van het sterrenbeeld de Kleine Beer

Uruguay /ˈu.ru.ˌgʋɑɪ̯/ /ˈu.ru.ˌgβ̞ɑɪ̯/ /ˈuruˌɡwe/ /ˌu.ru.ˈɣ<sup>ʊ</sup>ɛɪ̯/ (pn)
Uragua
  o (toponiem: land) een land in het zuidoosten van Zuid-Amerika, genoemd naar de gelijknamige rivier

Utrecht /ˈytrɛx/ /ˈytrɛxt/ /ˈytrɛχt/ (pn)
Utrecht
  (toponiem) de hoofdstad van de provincie Utrecht

Vaderdag (n)
Lá na nAithreacha
  (feest) een dag waarop vaders extra verwend worden

Valencia (pn)
València

Vanuatu /va.nu.ˈwa.tu/ (pn)
Vanuatú, Poblacht Vanuatú
  (toponiem: land) een land in Oceanië, officieel de Republiek Vanuatu

Vaticaanstad /vatiˈkanstɑt/ /vatiˈkaːnstɑd/ /vatiˈkaːnstɑt/ (pn)
Cathair na Vatacáine
  (toponiem: land) land in Europa, het kleinste onafhankelijke land ter wereld, het territorium van de Heilige Stoel

Venetiaans (n)
Veinéiseach
  (taal) een taal die in de Veneto-regio gesproken wordt

Venetië / (pn)
An Veinéis, Veinéis
  (toponiem) een stad en de bijbehorende provincie in het noordoosten van Italië

Venezolaan /ˌvenəzoˈlan/ /ˌvenəzoˈlaːn/ (n)
Veiniséalach
  (demoniem) een inwoner van Venezuela

Venezuela /ˌvenəzyˈweːla/ /ˌvenəzyˈβ̞ela/ /ˌvenəzyˈβ̞eːla/ (pn)
Veiniséala
  (toponiem: land) een land in het noorden van Zuid-Amerika

Venus (pn)
Véineas
  (astronomie) vanaf de zon de tweede planeet van ons zonnestelsel

Verenigd Koninkrijk /vəˈrenəχt ˈkonɪŋkˌrɛɪ̯k/ /vəˈreːnəxt ˈkoːnɪŋkˌrɛːk/ /vəˈreːnɪx ˈkoːnɪŋkˌrɛɪ̯k/ (pn)
Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann, an Ríocht Aontaithe

Verenigde Arabische Emiraten /vɛrenəɣdə arabisə emiratən/ (pn)
Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha
  (toponiem: land) land in het Midden-Oosten, officieel de Verenigde Arabische Emiraten

Verenigde Naties (n)
Na Náisiúin Aontaithe, Náisiúin Aontaithe

Verenigde Staten (pn)
Stáit Aontaithe Mheiriceá
  (toponiem: land) een land dat een groot deel van het Noord-Amerikaanse continent beslaat en opgedeeld is in vijftig staten. In het zuiden grenst het aan Mexico en in het noorden aan Canada. De officiële naam is de 'Verenigde Staten van Amerika'

Verenigde Staten van Amerika /və.ˌre.nəx.də.ˈsta.tə(n).vɑn.ɑ.ˈmeː.ri.ka/ /və.ˌreɪ̯.nəχ.də.ˌsta.tə(n).vɑn.ɑ.ˈmɪː.ri.ka/ /vɛ.ˌʁe.nɪx.də.ˈsta.tə(n).va.na.ˈmeː.ʁi.ka/ (pn)
Stáit Aontaithe Mheiriceá
  (toponiem: land) een land dat een deel van het Noord-Amerikaanse continent beslaat en opgedeeld is in vijftig staten, vaak kortweg Amerika genoemd

Veulen (pn)
Capall Beag
  (astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 20u54m en 21u23m en tussen declinatie +2° en +13°)

Victoria (pn)
Victeoiria
  (toponiem) Australische deelstaat gelegen in het zuidoosten van het land. Hoofdstad is Melbourne

Vietnam (pn)
Vítneam

Vietnamees (n)
Vítneamais
  (taal) de officiële taal van Vietnam

Viking /ˈvikɪŋ/ (n)
Lochlannach
  Scandinavische krijger, behorend tot de noordelijke tak van de Germanen

Vissen (pn)
na hÉisc
  (astrologie) teken van de dierenriem waar de zon in staat van ca. 19 februari tot 21 maart

Vlaams (adj)
Pléimeannach
  (demoniem) betrekking hebbende op Vlaanderen of de Vlamingen

Vlaams (n)
Pléimeannais
  (taal) Nederlands zoals dat in Vlaanderen gesproken wordt

Vlaamse gaai (n)
scréachóg
  (zangvogels) bepaald soort kraaiachtige vogel, Garrulus glandarius

Vlaanderen (pn)
Flóndras
  (geschiedenis) het gebied dat zich uitstrekt over een deel van Noord-Frankrijk, Noord-België en Nederland dat deel was van het graafschap Vlaanderen

Vlaming /'vlamɪŋ/ (n)
Pléimeannach
  (demoniem) een inwoner van Vlaanderen of iemand afkomstig uit Vlaanderen

Vlax Romani (n)
duine den lucht siúil
  (taal) vorm van Romani gesproken door anderhalf miljoen mensen in Roemenië, Albanië, Argentinië, Bosnië-Herzegovina, Brazilië, Bulgarije, Canada, Chili, Colombia, Frankrijk, Duitsland, Griekenland, Hongarije, Italië, Mexico, Moldavië, Nederland, Noorwegen, Polen, Portugal, Rusland, Slowakije, Spanje, Zweden, Oekraïne, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten

Vliegende Vis (pn)
Iasc Eitilte
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 6u35m en 9u02m en tussen declinatie −75° en −64°)

Voerman (pn)
Ara
  (astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 4u35m en 7u27m en tussen declinatie +28° en +56°)

Volapük (n)
Volapük
  (taal) een kunstmatige taal die in 1880 door Johann Martin Schleyer gemaakt werd

Volkenbond (pn)
Conradh na Náisiún

Vosje (pn)
Sionnach
  (astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 18u56m en 21u28m en tussen declinatie +19° en +29°)

Vulgaat (pn)
Vulgáid

Waal /wal/ (n)
Vallúnach
  (demoniem) een bewoner of iemand die afkomstig is uit Wallonië

Waals (adj)
Vallúnais
  (demoniem) betrekking hebbend op Wallonië of de Walen

Waals (n)
Vallúnais
  (taal) een Gallo-Romaanse taal die verwant is aan het Frans en die in Wallonië gesproken wordt

Waddenzee (pn)
Muir Wadden
  (toponiem) een binnenzee die aan de ene kant grenst aan de Waddeneilanden en de Noordzee en aan de andere kant begrensd wordt door het vasteland van Nederland, Duitsland en Denemarken

Wales (pn)
An Bhreatain Bheag, Breatain Bheag
  (toponiem) een van de delen van het Verenigd Koninkrijk, gelegen op een groot eiland in het noordwesten van Europa

Wallonië /ʋɑˈlonɪə/ (pn)
an Vallúin

Walvis (pn)
Míol Mór
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 23u55m en 3u21m en tussen declinatie −25° en +10°)

Warschau (pn)
Vársá
  (toponiem) hoofdstad van Polen

Waterman (pn)
Iompróir an Uisce
  (astrologie) teken van de dierenriem waar de Zon in staat, van ca. 20 januari tot ca. 19 februari

Waterslang (pn)
Péist Uisce
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 8u08m en 14u58m en tussen declinatie +35° en −7°)

Weegschaal (pn)
Meá
  (astrologie) teken van de dierenriem waar de Zon in staat van ca. 23 september to ca. 23 oktober

Weichsel (pn)
An Viostúile
  (toponiem: rivier) de grootste rivier van Polen

Weimarrepubliek (pn)
Poblacht Weimar

Welsh (n)
Breatnais
  (taal) een Keltische taal die wordt gesproken in Wales

Welshe (n)
Breatnach
  (demoniem) een vrouwelijke inwoner van Wales, of een vrouw afkomstig uit Wales.

Wenen (pn)
Vín
  (toponiem) de hoofdstad van Oostenrijk

Wereldgezondheidsorganisatie (pn)
Eagraíocht Dhomhanda Sláinte

West-Afrika (pn)
Afraic Thiar

West-Bengalen (pn)
Beangál Thiar
  (toponiem) Indiase deelstaat gelegen in het oosten van het land. Hoofdstad is Calcutta

West-Duitsland (pn)
Iar-Ghearmáin

West-Europa (pn)
Iarthar na hEorpa
  (toponiem) onnauwkeurig gedefinieerd westelijk deel van Europa wat in ieder geval de landen Andorra, België, Frankrijk, Monaco en Nederland omvat

Wijsheid (n)
Eagna

WikiWoordenboek (pn)
Vicífhoclóir
  (wikitaal), (Wikimedia) de Nederlandstalige versie van Wiktionary

Wikipedia (pn)
Vicipéid
  (wikitaal), (Wikimedia) een door de Wikimedia Foundation gecreëerde rechtenvrije encyclopedie op het internet, die door iedereen te wijzigen en aan te vullen is

Wiktionary /ˈwikʃoˌnɛri/ /ˈʋɪkʃəˌnɛri/ (pn)
Wikishinari
  (wikitaal), (Wikimedia) deelproject van de Wikimedia Foundation met als doel het produceren van een compleet en rechtenvrij woordenboek en thesaurus in zoveel mogelijk talen

Willem /ˈwɪləm/ /ˈʋɪləm/ /ˈβ̞ɪləm/ (pn)
Liam
  (mannelijke naam) een jongensnaam
  (spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter w

Winkelhaak (pn)
Riail
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 15u25m en 16u31m en tussen declinatie −60° en −42°)

Wit-Rusland /wɪt.ˈrʏs.lɑnd/ /ʋɪt.ˈrʏs.lɑnt/ /β̞ɪt.ˈrʏs.lɑnt/ (pn)
An Bhealarúis, Bealarúis
  (toponiem: land) een land in Oost-Europa

Wit-Russisch /ˌwɪtˈrʏsɪs/ /ˌʋɪtˈrʏsis/ /ˌβ̞ɪtˈrʏsis/ (n)
Bealarúisis
  (taal) een Slavische taal die vooral in Wit-Rusland wordt gesproken

Witte Donderdag (pn)
Déardaoin Mandála
  (religie) (christendom) dag voor Goede Vrijdag

Wolf (pn)
Faolchú
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 14u13m en 16u05m en tussen declinatie −55° en −33°)

Wolof (n)
Volaifis
  (taal) een Afrikaanse taal uit de Atlantische tak van de Niger-Congotalen met 3,5 miljoen sprekers, voornamelijk in Senegal

Wotisch (n)
Vóitis
  (taal) Finoegrische taal die door de Woten in Ingrië gesproken werd

X-chromosoom (n)
X-chrómasóm
  (biologie) één van de beide geslachtschromosomen die in de helft van de zaadcellen voorkomt

Xantippe (pn)
X-ghathach
  (spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter x

Xhosa /ˈkoːsa/ (n)
Cóisis
  (taal) een taal die in Zuid-Afrika gesproken wordt

Y-chromosoom (n)
Y-chrómasóm
  (biologie) één van de beide geslachtschromosomen die in de helft van de zaadcellen voorkomt

Yoruba (n)
Iarúbach
  (taal) taal die door de Yoruba in Nigeria, Benin, Togo en Sierra Leone gesproken wordt

Zacharia (pn)
Leabhar Zacairiá
  (religie) boek in de Bijbel, waarin de profeet Zacharia, zoon van Iddo, een hoofdrol speelt

Zagreb [ˈzɑː.greb] (pn)
Ságrab
  (toponiem) hoofdstad van Kroatië

Zambia /'zɑm.bi.ja/ (pn)
Saimbia
  (toponiem: land) een land in zuidelijk Afrika, officieel de Republiek Zambia, dat geheel door land wordt omsloten

Zaïre /za.ˈiː.rə/ (pn)
Sáír

Zeeland /ˈzelɑnt/ /ˈzeːlɑnd/ /ˈzeːlɑnt/ (pn)
Zeeland
  (toponiem: provincie) een provincie in het zuidwesten van Nederland, die aan Noord-Brabant, Zuid-Holland, België en de Noordzee grenst

Zeilen (pn)
Seolta
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 8u02m en 11u24m en tussen declinatie −57° en −37°)

Zeus /zœys/ (pn)
Séas
  (mythologie) Griekse god, hoofd der goden, heersend vanaf de berg Olympus

Zimbabwe /zɪm.ˈbɑ.b<sup>ʊ</sup>ə/ /zɪm.ˈbɑp.wə/ (pn)
Siombáib
  (toponiem: land) land in zuidelijk Afrika, officieel de Republiek Zimbabwe

Zoeloe (n)
Súlú
  (taal) Bantoetaal die door 12 miljoen mensen in Zuid-Afrika wordt gesproken

Zuid-Afrika /zœʏ̯t.'a.fri.ka/ /zœː'.dɑ.fri.ka/ /zœːt.'a.fri.ka/ (pn)
An Afraic Theas, Afraic Theas
  (toponiem: land) land in het zuiden van Afrika met Afrikaans, Engels, Zoeloe, Xhosa, Swazi, Ndebele, Zuid-Sotho, Noord-Sotho, Tswana, Venda, en Tsonga als officiële talen

Zuid-Amerika /ˌzœʏ̯t aˈmɪːrika/ /ˌzœːd aˈmeːrika/ (pn)
Meiriceá Theas
  (toponiem) (werelddeel) een continent dat ten zuiden van Noord-Amerika ligt, tussen de Grote en de Atlantische Oceaan

Zuid-Chinese Zee (pn)
Muir na Síne Theas
  is een randzee van de Grote Oceaan en ligt ten zuiden van China

Zuid-Holland /zœʏ̯.ˈtɔ.lɑnt/ /zœːt.ˈɦɔ.lɑnt/ /ˈzœːd.hɔ.lɑnd/ (pn)
An Ollainn Theas
  (toponiem: provincie) een provincie in het zuidwesten van Nederland, die aan Noord-Holland, Utrecht, Gelderland, Noord-Brabant, Zeeland en de Noordzee grenst

Zuid-Korea /ˌzœʏ̯t koˈre.ja/ /ˌzœːt koˈre.ja/ (pn)
Chóiré Theas
  (toponiem: land) de soevereine 'Republiek Korea' ( in hangul: 대한민국, in hanja: 大韓民國, Tae Han Min Kuk) die het onder 1. genoemde gebied omvat; in figuurlijke betekenis ook: zij die als vertegenwoordigers van dit land optreden

Zuiderdriehoek (pn)
Triantán an Deiscirt
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 14u50m en 17u09m en tussen declinatie −70° en −60°)

Zuiderkroon (pn)
Coróin an Deiscirt
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 17u55m en 19u15m en tussen declinatie −46° en −37°)

Zuiderkruis (pn)
Cros
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 11u53m en 12u55m en tussen declinatie −65° en −55°)

Zuidervis (pn)
Iasc an Deiscirt
  (astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 11u55m en 12u55m en tussen declinatie −37° en −25°)

Zuidpool (pn)
Mol Theas
  (aardrijkskunde) het met ijs bedekte landplateau rond 90 graden zuiderbreedte

Zwaan (pn)
Cros an Tuaiscirt
  (astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 19u07m en 22u01m en tussen declinatie +28° en +61°)

Zwarte Zee (pn)
an Mhuir Dhubh
  de zee die ligt ingeklemd tussen Europa en Klein-Azië

Zweden /ˈzweːdə(n)/ /ˈzʋedə(n)/ /ˈzβ̞eːdə(n)/ (pn)
Sualainn, An tSualainn
  (toponiem: land) een land in het noorden van Europa, grenzend aan Noorwegen en Finland. De officiële naam is het Koninkrijk Zweden (Konungariket Sverige)

Zweeds /zweds/ /zʋets/ /zβ̞ets/ (n)
Sualainnis
  (taal) een Germaanse taal die wordt gesproken in Zweden en delen van Finland.

Zwitser /ˈzwɪtsər/ /ˈzʋɪtsər/ /ˈzβ̞ɪtsər/ (n)
Eilvéiseach
  (demoniem) een inwoner van Zwitserland, of iemand afkomstig uit Zwitserland

Zwitserduits (n)
Gearmáinis Eilvéiseach
  (taal) Duits zoals dat wordt gesproken in Zwitserland en Liechtenstein

Zwitserland /ˈzwɪtsərˌlɑnd/ /ˈzʋɪtsərˌlɑnt/ /ˈzβ̞ɪtsərˌlɑnt/ (pn)
Eilvéis
  (toponiem: land) een soeverein land in het zuiden van Centraal-Europa met als hoofdstad Bern en als officiële talen het Duits, het Frans, het Italiaans en het Reto-Romaans

Zwitsers-Duits (n)
Gearmáinis Eilvéiseach
  Duits zoals dat in een Zwitserland wordt gesproken

a (n)
a
  (muziek) de tiende toon van de chromatische, en de zesde toon van de diatonische toonladder
  (muziek), (afkorting) afkorting van “a-mineur”

a capella /aka'pɛla/ (adv)
a cappella
  (muziek) zonder instrumentale begeleiding

a.u.b. /aʔyˈbe/ (interjection)
le do thoil

aai (n)
béim
  streling, liefkozing waarbij je met je hand over de huid van een ander strijkt

aaien (v)
déan peataireacht
  overgankelijk zachtjes met de hand iets strelen als liefkozing

aaiing (n)
muirnigh

aak (n)
mailp
  m (plantkunde) bepaalde soort esdoorn, in het overgrote deel van de gevallen Spaanse aak
báirse
  v/m (scheepvaart) lang vaartuig met een platte bodem en een brede boeg meestal gebruikt om vracht te vervoeren, vrachtschip

aal (n)
eascann
  mestvocht

aalmoes (n)
carthanachta

aalmoezenier (n)
almsóir
  (religie) rooms-katholieke geestelijke voor militairen, gevangenen en leden van jeugdbewegingen

aals (n)
mormónta
  (bloemplanten) bepaald soort plant, Artemisia absinthium uit de composietenfamilie (Asteraceae )

aalscholver (n)
broigheall
  (gentachtigen) benaming voor vogels uit het geslacht Phalacrocorax , pelikaanachtige en visetende zwarte watervogels die na een duik hun vleugels moet laten drogen in het bijzonder de soort Phalacrocorax carbo

aambeeld (n)
inneoin

aambei (n)
fíocas
  (medisch) knobbelachtige zwelling van aders in het onderste deel van de endeldarm en in de anus

aambeien (n)
fíocas
  alleen meervoud (medisch) knobbelachtige zwelling van aders in het onderste deel van de endeldarm en in de anus (benaming voor de aandoening)

aan (adj)
do
  actief, in bedrijf

aanaarding (n)
láithreán líonadh talún
  (bouwkunde) een aanvulling met aarde

aanbakken (v)
camán
  ergatief door het bakken aankoeken, vasthechten, vastkleven aan de pan

aanbeeld (n)
inneoin
  (techniek) (gereedschap) (metaalbewerking) het smeedblok waarop de smid het gloeiend metaal smeedt

aanbellen (v)
cró troda
  bij iemand (aan de deur) bellen, op de knop van de elektrische deurbel van een huis drukken

aanbesteding (n)
armacach
  (economie) een kans voor ondernemers om uitgekozen te worden voor het verrichten van een opdracht of levering

aanbidder (n)
adhraitheoir
  (religie) vereerder van een goddelijk wezen

aanbidding (n)
adhair
  (religie) een verering, een eerbiedvolle bewondering, adoratie

aanbidster (n)
adhraitheoir
  (religie) vereerster van een goddelijk of heilig wezen
  (persoon) een vrouwelijk verliefd persoon, die een ander het hof maakt

aanbieden (v)
ofráil

aanbieding (n)
ofráil
  (handel) iets voordelig te koop aanbieden

aanbod (n)
ofráil
  een aanbieding

aanbouwsel /ˈambʌʊsəɫ/ (n)
folíne
  (bouwkunde) het aangebouwde

aanbraden /ˈambradə(n)/ (v)
donn
  overgankelijk, (kookkunst) even laten braden in een vet op hoog vuur zodat er een bruin korstje ontstaat en de vleessappen behouden blijven

aanbranden (v)
dóigh

aanbreken (v)
breacadh an lae
  ergatief beginnen van een tijdperk (alleen gangbaar in de derde persoon)

aanbrengen (v)
dathúil
  overgankelijk brengen naar

aandacht (n)
aoidh
  (psychologie) gerichte belangstelling of interesse

aandachtig (adv)
aireach
  op een wijze de getuigt van aandacht en interesse

aandeelhebber (n)
scairshealbhóir
  (economie) eigenaar van aandelen, actionaris

aandeelhouder (n)
scairshealbhóir
  (financieel) een houder van één of meer bewijzen van aandeel

aandelenmarkt (n)
stocmhargadh
  (economie) de handel in aandelen in het algemeen

aandenken (n)
cuimhne
  een herinnering
cuimhneachán
  een object ter herinnering ergens aan

aandikken (v)
pléasc
  dikker worden

aandoenlijk (adj)
coscrach

aandoenlijkheid (n)
céadfacht
  emotioneel geraakt kunnen worden

aandraaien (v)
dlúthaigh
  overgankelijk vaster draaien
cuir ar siúl
  overgankelijk iets met een draaiknop in werking stellen

aandrift (n)
spreagadh

aandrijven (v)
tiomáin
  overgankelijk doen bewegen

aandringen (v)
fáisc
  inergatief volhardend verzoeken, niet met een afwijzing genoegen nemen
spreag
  inergatief ~ op: tot iets over trachten te halen, aangeven dat je iets graag wilt

aandrukken (v)
fáisc
  overgankelijk vaster drukken

aanduiden (v)
clár
  overgankelijk aanwijzen, aantonen, duidelijk maken, tonen, bewijzen

aanduiding (n)
innéacs
  waardoor iets duidelijk wordt, aanwijzing, vingerwijzing, teken, wenk

aandurven /'ʔan.dɵr.və(n)/ (v)
dúshlán
  overgankelijk de moed hebben om te beginnen met, durven te doen

aanduwen (v)
fáisc
  vaster duwen

aaneensluiting (n)
cleamhnas
  het samengaan van verschillende onderdelen tot een geheel; het aangaan van een verbinding

aanfluiting (n)
adhnáire
  uiting waaruit blijkt dat iets belachelijk of schandelijk wordt gevonden

aangaan (v)
bain do
  inergatief betreffen, van belang zijn

aangeboren (adj)
dúchasach
  bij de geboorte verkregen eigenschappen

aangelegenheid (n)
rud

aangenaam (adj)
deas
  een positief gevoel oproepend

aangeschoten (adj)
urchar
  getroffen

aangeslotene (n)
ball
  iemand die ergens lid van is; iemand die ergens bij is aangesloten

aangespen (v)
timpeallaigh
  vastmaken met een gesp

aangeven (v)
grád
  overgankelijk aanreiken, in handen geven

aangezicht (n)
aghaidh

aangezien (conjunction)
ó
  geeft onderschikkend een reden aan.

aangifte (n)
acaoineadh
  het verklaren of melden van een belangwekkend feit bij een officiële instantie, onder meer:
  formulier of schriftelijke verklaring waarmee werd aangegeven
dearbhú
  het hebben van (belastbaar) inkomen bij de belastingen
dearbhú custaim
  het hebben van bepaalde goederen bij de douane

aangifteformulier (n)
dearbhú
  gestandaardiseerd formulier waarmee iemand een organisatie over een bepaald soort zaak kan informeren en waardoor die organisatie een actie kan ondernemen

aangrijnzen (v)
straoise
  overgankelijk vals aankijken

aangrijpend (adj)
coscrach
  aandoenlijk, ontroerend

aangrijpingspunt /aːnɣrɛipɪŋzpʏnt/ (n)
leithscéal
  iets dat als basis dient

aangroei (n)
borrúlacht
  toename

aangroeien (v)
fás
  ergatief toenemen

aanhalen (v)
luaigh
  overgankelijk letterlijk overnemen wat iemand anders over een onderwerp gezegd of geschreven heeft

aanhalig (adj)
caithiseach
  lief doend, geneigd tot toenadering

aanhaling (n)
luaigh
  een letterlijke passage die door iemand anders aangehaald wordt uit een bron

aanhanger (n)
eireaball
  (transport) rijdend object dat achter de auto gehangen kan worden voor het vervoeren van goederen

aanhangwagen (n)
eireaball

aanhankelijk (adj)
caithiseach

aanhankelijkheid (n)
caithis
  de mate waarin een mens of dier trouw en toegenegen is

aanharken (v)
ráca

aanhebben (v)
caith
  absoluut een kledingstuk of sieraad dragen

aanhechten (v)
ceangail
  overgankelijk vastmaken

aanhef (n)
achomharc
  onderdeel van een brief waarin de schrijver de geadresseerde aanspreekt

aanheffen (v)
buail suas

aanhoren (v)
éist
  overgankelijk horen naar iemand, luisteren

aanhouden (v)
tarraing suas
  overgankelijk staande houden
gabh
  overgankelijk, (juridisch) arresteren
coimeád
  overgankelijk niet toewijzen, niet behandelen, uitstellen

aanhoudend (adj)
síor-

aanhouding (n)
coinneáil

aankijken (v)
féach

aanklacht (n)
costas
  (juridisch) bij de rechtbank ingediende beschuldiging of klacht

aanklagen (v)
díotáil
  overgankelijk, (juridisch) iemands handelingen bij een gerechtelijke instantie aanhangig maken.

aanklampen (v)
iontráil
  (scheepvaart) enteren

aankleden (v)
maisigh
  overgankelijk meubileren, van toebehoor of uitbreiding voorzien, decoreren, versieren
cóirigh
  overgankelijk iets of iemand kleren aandoen

aanknopingspunt (n)
luaidhe
  (figuurlijk) feit of gegeven op basis waarvan wordt voortgebouwd, verder geredeneerd enz

aankondiger (n)
aralt
  iemand die zegt wat er gaat gebeuren

aankoop (n)
aicseam
  (handel) datgene wat men aankoopt

aankopen (v)
ceannaigh
  overgankelijk door kopen verwerven

aankruisen (v)
grád

aanlanden (v)
faigh
  ergatief aan land gaan

aanleg (n)
éirimiúlacht
  geneigdheid, talent, begaafdheid

aanleggen (v)
caorán
  een café aandoen

aanleiding (n)
réasún
  datgene wat iets tot gevolg heeft, directe oorzaak

aanlengen (v)
caol

aanleren (v)
foghlaim

aanleveren (v)
lón
  overgankelijk iemand voorzien met de gevraagde goederen

aanlichten (v)
taitin
  voorwerpen met licht beschijnen

aanlokkelijkheid (n)
briocht

aanloop (n)
ruthag
  (sport) een loop of tred voorafgaand aan een sprong, duik, enzovoort
réamhghiotán
  een inleiding
domhan
  bezoek

aanlopen (v)
deil
  ergatief rood/blauw ~ een bepaalde kleur krijgen van opwinding of koude

aanmaakblok (n)
adhantaí

aanmaken (v)
meas
  overgankelijk een bepaalde substantie produceren
bán-
  overgankelijk doen ontbranden

aanmanen (v)
agóid

aanmatigend (adj)
andóchasach

aanmatiging (n)
anuaill
  de daad waardoor men laat zien zich beter te voelen dan anderen, die men dan ook als minderwaardig beschouwt

aanmelden (v)
sainréim teanga
  wederkerend zich opgeven, melden dat je ergens aan deel wilt nemen
logáil isteach
  wederkerend (informatica) zich bekend maken met gebruikersnaam en wachtwoord

aanmeren (v)
caorán

aanminnig (adj)
caithiseach
  goed uitziend, van een zekere schoonheid

aanmoedigen (v)
spreag
  overgankelijk moed inspreken, aansporen

aanmoediging (n)
spreagadh
  het inspreken van moed

aanmonstering (n)
gealltanas pósta
  het aanmelden als bemanningslid op een schip

aanname (n)
foshuíomh

aannemen (v)
bain úsáid as
  overgankelijk, (economie) iemand in dienst nemen

aannemer /ˈaːneːmər/ (n)
conraitheoir
  (beroep) iemand die een (bouw)werk uitvoert tegen een bepaalde prijs

aanneming (n)
admháil

aanpak (n)
ionsaigh
  manier van aanpakken, manier van werken

aanpakken (v)
urghabh
  overgankelijk aanvatten
pléigh le
  overgankelijk (door hard werken) een probleem oplossen

aanpassen /ˈaːmpɑsə(n)/ (v)
oiriúnaigh
  overgankelijk aansluiten, voegen naar, bruikbaar maken, passend maken
dathúil
  overgankelijk aantrekken om te passen

aanpassing (n)
ceartú
  het zich aanpassen

aanplakbiljet (n)
postálaí
  affiche

aanprijzing (n)
airle
  het zeggen dat iets goed is en dat je het anderen aanbeveelt

aanraden (v)
abhcóide
  overgankelijk raad geven om iets te doen

aanraken (v)
bain do
  overgankelijk fysiek contact maken met iets

aanraking (n)
bain do
  het aanraken

aanranding (n)
ruaig
  (verouderd) het lastigvallen, een fysieke aanval

aanrecht (n)
cuntar
  vaste tafel met kastjes langs keukenwand voorzien van een waterbestendig aanrechtblad

aanreiken (v)
lámh
  overgankelijk overreiken, iemand iets aangeven waarbij je je moet uitrekken

aanrekenen (v)
costas
  een bepaalde prijs vragen bij een aankoop
a
  overgankelijk verantwoordelijk houden voor, de schuld geven van

aanrichten (v)
réasún
  overgankelijk veroorzaken, met name van schade

aanrijgen (v)
snáithe
  overgankelijk aan een draad rijgen

aanroepen (v)
glao
  (informatica) een subprogramma uitvoeren

aanroeren (v)
bain do
  overgankelijk aanraken, kort bespreken

aanschaf (n)
aicseam

aanschaffen (v)
ceannaigh
  overgankelijk tegen betaling verwerven

aanschaffing (n)
ceannach
  de handeling van het kopen van iets

aanscherpen (v)
faobhraigh
  overgankelijk scherper maken

aanschieten (v)
créacht
  overgankelijk licht raken

aanschrijven (v)
deachtaigh
  overgankelijk ambtelijk schrijven naar

aanslaan (v)
treo
  even tegen iets slaan
urghabh
  overgankelijk in beslag nemen
luacháil
  gewaardeerd worden
amhastraigh
  waarschuwend blaffen

aanslag (n)
bain do
  het aanslaan van iets
aimsiú
  terroristische aanval
taisc
  korst afgezet vuil

aanslagjaar (n)
bliain airgeadais
  kalenderjaar waar een belastingaangifte betrekking op heeft

aanslingeren (v)
tosaigh
  een onderwerp ter sprake brengen

aansluiting /ˈanslœytɪŋ/ (n)
cleamhnas

aansmeren (v)
smearadh
  overgankelijk met iets besmeren

aansnijden (v)
bain
  overgankelijk het eerste stuk er afsnijden

aansprakelijk (adj)
faoi dhliteanas
  verantwoordelijk, om vergoeding of betaling aangesproken kunnen worden

aansprakelijkheid (n)
freagracht

aanspreker (n)
adhlacóir

aanstaan (v)
le do thoil
  onovergankelijk in de smaak vallen, een positieve indruk maken

aanstekelijkheid (n)
gabhálacht
  de mate waarin iemands stemming, mening of gedachte gemakkelijk op anderen overgaat

aansteken (v)
adhain
  overgankelijk doen ontbranden
galraigh
  overgankelijk besmetten met een begin van rotting

aansteker (n)
lastóir
  (gereedschap) apparaatje om vuur te maken

aansteller (n)
cáithnín
  iemand die zich aanstelt

aanstellerij (n)
deasaigh

aanstelling (n)
coinne
  benoeming in een functie, dienst etc.

aanstonds (adv)
ar ball
  binnen zeer korte tijd

aanstoot (v)
múisiam
  1. een ergernis

aanstrijken (v)
cuimil

aantal (n)
uimhir
  een onbepaalde maar telbare hoeveelheid

aantasten (v)
téigh i bhfeidhm ar
  overgankelijk (langzaam) beschadigen, aangrijpen waardoor iets lelijker wordt

aantekenboek (n)
ríomhaire glúine

aantekenboekje (n)
ríomhaire glúine
  een klein formaat dat men bij zich draagt om opmerkingen in op te schrijven

aantekenen (v)
nótáil
  overgankelijk opschrijven om te onthouden

aantekening (n)
nótáil

aantijgen (v)
cuirt ort
  overgankelijk, (verouderd), (kleding) aantrekken [4]

aantikken (v)
críochnaigh
  (sport) overgankelijk de finishlijn halen

aantrekkelijk (adj)
caithiseach
  bekoorlijk, fijn, leuk, knap

aantrekken (v)
aom
  overgankelijk, (natuurkunde) dankzij een kracht objecten naar zich toe doen bewegen
cuir ar
  overgankelijk, (kleding) iets ~: kleding aandoen

aantrekking (n)
caithis
  (natuurkunde) het elkaar aantrekken van massa, de kracht die dingen met massa naar elkaar laat bewegen

aanvaarding (n)
glacadh

aanval (n)
ionsaí
  een poging de tegenpartij geweld aan te doen of van zijn positie te beroven en daarbij de eigen positie te verbeteren

aanvallen (v)
ionsaigh

aanvaller (n)
ionsaitheoir
  iemand of iets die aanvalt
  (sport) een persoon in de voorste linie

aanvallig (adj)
caithiseach
  bekoorlijk.

aanvalligheid (n)
briocht
  het bekoorlijk en bevallig zijn, meestal van kinderen en jonge vrouwen

aanvang (n)
tosach

aanvangen (v)
tosaigh
  overgankelijk beginnen, starten

aanvankelijk (adj)
ceannlitir
  in het begin, oorspronkelijk

aanvechten (v)
ceist

aanvegen (v)
scuab
  overgankelijk vegend reinigen

aanverwant (adv)
gaolmhar

aanvoegende wijs (n)
foshuiteach
  (taalkunde) een werkwoordswijs waarmee men een wens, onzekerheid of mogelijkheid tot uitdrukking kan brengen

aanvoelen /ˈanvulə(n)/ (v)
réasún
  overgankelijk gevoel hebben voor, bij intuïtie begrijpen

aanvoer (n)
lón
  het aanbrengen met een leiding of voertuig
  het aangevoerde

aanvoerder (n)
ceann
  een bevelhebber, een leider

aanvoeren (v)
tiomnú
  overgankelijk bevel voeren over, leiden
lón
  overgankelijk aanbrengen, naartoe transporteren

aanvoering (n)
scaradh

aanvoerweg (n)
bealach rochtana
  weg waarover mensen en goederen een gebied of plaats kunnen bereiken

aanvraag (n)
iarr
  verzoek, vaak min of meer officieel

aanvraagformulier (n)
iarr
  een papieren of elektronisch blad waarin men de benodigde informatie dient in te vullen voor het aanvragen ergens van

aanvrage (n)
iarr
  verzoek, vaak min of meer officieel

aanvragen (v)
iarr
  overgankelijk verzoeken, min of meer officieel

aanvullen /ˈanvʏlə(n)/ (v)
folíon
  overgankelijk het ontbrekende bijvoegen

aanvulling (n)
slánú

aanvuren (v)
brostaigh

aanwakkeren (v)
breisiú
  sterker worden

aanwassen /'a:nwɑsən/ (v)
breisiú
  ergatief toenemen, aangroeien

aanwenden (v)
úsáid
  overgankelijk gebruikmaken van

aanwensel (n)
béas
  hebbelijkheid.

aanwezig (adj)
i láthair

aanwezigheid (n)
fianaise
  het aanwezig zijn op een bepaald tijdstip en plaats

aanwijzing (n)
teagasc
  inlichting of voorschrift over hoe men moet handelen

aanwinst (n)
aicseam
  iets nieuws dat erbij komt

aanwrijven (v)
a
  overgankelijk ten laste leggen

aanzetter (n)
teilgeoir
  iemand die anderen stimuleert om bepaalde dingen te gaan doen

aanzien / ‘a.nzi.n/ (n)
meas

aanzoek /ˈanzuk/ (n)
achaine
  verzoek

aanzuigen /ˈanzœʏɣə(n)/ (v)
análaigh
  overgankelijk door zuiging of ventilatie een stof in de richting van de zuiging doen bewegen

aanzuiging (n)
análú
  het door het veroorzaken van een negatieve druk iets naar zich toe trekken

aanzuren (v)
aigéadaigh
  overgankelijk (scheikunde) door toevoeging van een kleine hoeveelheid zuur de zuurgraad verlagen

aanzwellen (v)
mórtas
  ergatief toenemen in omvang, luidheid of intensiteit

aap (n)
moncaí
  (primaten) benaming voor soorten uit de orde primaten (Primates ) waartoe ook de mens behoort

aar (n)
croithleog
  bloeiwijze van granen
  bovenste deel van de halm van gras- of graangewassen

aard /aːrt/ (n)
carachtar
  wezen, natuur, karakter

aardalkalimetaal (n)
miotal cré-alcaileach

aardappel (n)
práta
  (bloemplanten) bepaald soort plant, Solanum tuberosum , uit de nachtschadefamilie

aardappelpuree /ˈardɑˌpəɫpyˈre/ (n)
brúitín
  (voeding) een puree van zeer fijn gemaakte, met melk aangemengde aardappels

aardbei /\ˈaːrt.bɛi̯\/ (n)
sú talún
  (fruit) eetbare vrucht van planten uit het geslacht Fragaria

aardbeiboom (n)
caithne
  (bloemplanten) bepaald soort plant, Arbutus unedo uit de heifamilie Ericaceae , een tot 3 m hoge struik of zelden een tot 12 m hoge boom met een matgrijze, gegroefde stam

aardbeving (n)
crith talún
  (seismologie) een schokkende of trillende beweging van een gedeelte van de aardkorst, meestal te wijten aan verschuivingen van delen van de daaronder liggende aardmantel

aardbodem (n)
domhan

aardbol /ʔardbɔl/ (n)
leaba dhearg

aarde /ˈardə/ (n)
domhan
  (astronomie) de wereld, de bewoonbare planeet van ons zonnestelsel

aardedonker (adj)
chomh dubh le pic

aarden (adj)
criaga
  van aarde gemaakt

aarden (v)
airigh
  onovergankelijk ergens ~ zich thuis voelen, wennen, gewoon worden

aardewerk (n)
ceirmeacht

aardgas /artxɑs/ (n)
gás nádúrtha
  een gas dat uit de aarde komt en dat grotendeels uit methaan bestaat

aardhommel /ˈart.ɦɔ.mɔɫ/ /ˈart.ɦɔ.məɫ/ /ˈaːrd.hɔ.məl/ (n)
beach fhiáin
  (vliesvleugeligen) benaming voor insecten uit vier nauw verwante soorten hommels, Bombus (Bombus) , die hun nest onder de grond hebben

aardig /ˈar.dəx/ /ˈar.dəχ/ /ˈaːr.dɪx/ (adj)
duiniúil
  aangenaam in omgang

aardig /ˈar.dəx/ /ˈar.dəχ/ /ˈaːr.dɪx/ (adv)
deas
  aangenaam
a lán
  zeer, veel

aardigheid (n)
aer
  het prettige, het bevallige
sgeig
  grapje

aardigheidje (n)
cleas
  een kleine attentie of gift die iemands waardering of genegenheid uitdrukt

aardkloot (n)
leaba dhearg
  (verouderd) de aarde als bolvormige planeet, de blauwe planeet

aardkunde (n)
geolaíocht

aardolie (n)
amhlabhrach

aardpeer /ˈartpɪːr/ (n)
bliosán gréine
  (bloemplanten) bepaald soort zonnebloem, Helianthus tuberosus , die als vaste plant wordt gekweekt

aardrijk (n)
faigh
  de aarde met alles wat zij bevat

aardrijkskunde /ˈardrɛiksˌkʏndə/ (n)
tíreolaíocht

aardrijkskundige (n)
geografaí

aards (adj)
domhanda
  betrekking hebbende op de aarde, tot de aarde behorend

aardschok (n)
crith talún
  (seismologie) een plotselinge aardbeving

aardslak (n)
seilide

aardtrilling (n)
creathán
  (aardrijkskunde) zeer zwakke aardbeving

aardvarken /ˈaːrtfɑrkə(n)/ (n)
arcán talún
  (buistandigen) bepaald soort zoogdier, Orycteropus afer , dat een lange, kleverige tong heeft, vooral 's nachts actief is en voorkomt in vrijwel geheel Afrika ten zuiden van de Sahara, als enige overlevende vertegenwoordiger van de orde der buistandigen (Tubulidentata )

aardveil (n)
eidhneán talún
  (bloemplanten) bepaald soort altijd groene heester die zich met wortelvezels aan de omringende omgeving vasthecht, Glechoma hederacea

aardverschuiving (n)
maidhm thalún
  (geologie) het naar beneden schuiven van een grote massa grond

aardwetenschap (n)
domhaneolaíocht

aardworm (n)
agaill

aarmunt (n)
cartlainn gharraí
  (bloemplanten) sterk geurende, vaste plant, Mentha spicata uit de lipbloemenfamilie Lamiaceae

aars (n)
anas

aarsdarm (n)
athán
  (verouderd) (anatomie) het laatste deel van het maag-darmkanaal

aarts- (prefix)
ard-

aartsbisdom /ˈaːrz.bɪz.dɔm/ /ˈaːrʦ.bɪs.dɔm/ /ˈaːrʦ.bɪz.dɔm/ (n)
ard-deoise
  (religie) het belangrijkste gebied van een kerkprovincie, dat geleid wordt door de aartsbisschop

aartsbisschop /ˈaːrzbɪsxɔp/ /ˈaːrʦbɪsxɔp/ /ˈaːrʦbɪsχɔp/ (n)
ardeaspag
  (religie) (beroep) de voornaamste bisschop van een kerkprovincie

aartsdiaken (n)
ard-deagánach
  (religie) (beroep) rooms-katholieke priester met bijstand van de aartsbisschop als taak

aartsdiocees /ˈaːrz.di.jo.ˌses/ /ˈaːrʦ.di.ʲo.ˌses/ (n)
ard-deoise
  (religie) het belangrijkste gebied van een kerkprovincie, dat geleid wordt door de aartsbisschop

aartsengel (n)
ardaingeal
  (religie) een hemelgeest in een rang boven een engel

aartshertog (n)
ard-diúc
  (adel) een keizerlijke prins in het vroegere Oostenrijk-Hongarije

aartsvader (n)
ardathair

aarzelend (adj)
leadrán
  met twijfel en onzekerheid

aas (n)
cíoná
  speelkaart die met A aangeduid wordt; vaak hoogste in het spel

aaseter (n)
bailitheoir

aasgier /'as.xir/ (n)
amach
  (havikachtigen) bepaald soort roofvogel, Neophron percnopterus , een van aas levende gier
  (figuurlijk) iemand die profijt wil halen uit iemand anders tegenslag

aasvogel (n)
ablach
  vogel die leeft van dode dieren
  (figuurlijk) iemand die profiteert van het leed van anderen
  (figuurlijk) schelm, kwajongen

aasvreter (n)
bailitheoir
  (dierkunde) dier dat van het vlees van lijken leeft: een gier is een aasvreter

abacus /ˈɑbɑkʏs/ (n)
abacas
  (wiskunde) raam met staven waarop balletjes kunnen schuiven om kinderen te leren rekenen
  (bouwkunde) dekplaat van een kapiteel

abattoir /a.bɑ.ˈtwaːr/ /ɑ.bɑ.ˈtβ̞ar/ (n)
seamlas
  een bedrijf waar dieren geslacht worden

abbreviatie (n)
giorrú
  afkorting, het inkorten van een woord of een frase

abbé (n)
ab

abc (n)
aibítir
  het alfabet

abces (n)
easpa
  (medisch) een ophoping van pus in het lichaam, daarbij een onnatuurlijke holte vormend

abdicatie (n)
tabhairt suas

abdiceren (v)
tabhair suas
  inergatief afstand doen van de troon, aftreden als vorst

abdij /ɑbˈdɛɪ̯/ /ɑbˈdɛː/ (n)
mainistir
  klooster met aan de leiding een abt of abdis

abdis /ɑbˈdɪs/ (n)
ban-ab, banab
  (religie) bestuurster van een abdij

abdomen (n)
abdóman

abdominaal /ˌɑbdoʊmiˈnaːɫ/ (adj)
abdómain
  (medisch) de onderbuik betreffend

abduceren (v)
fuadaigh
  (medisch) van de middellijn af bewegen, in geval van een arm of een been van de mediaanlijn af

abductie (n)
fuadach
  wegvoering

abel /abəl/ (adj)
in ann
  bekwaam, bedreven

aberratie (n)
iomrall

abib /aˈbɪp/ (n)
Áibíb
  (Jiddisch-Hebreeuws) eerste maand van het jaar, in maart-april; oude benaming, later: nisan (4×: Ex. 13:4, 23:15, 34:18, Deut. 16:1)

abiotisch (adj)
aibitheach
  (biologie) niet levend, zonder biologische oorsprong

ablaut /ˈɑb.laʊ̯t/ /ˈɑp.lɔʊ̯t/ /ˈɑp.lʌʊ̯t/ (n)
ablabht
  (taalkunde) de op het Indo-Europees teruggaande regelmatige afwisseling van bepaalde wortelklinkers in etymologisch verwante woorden en woorddelen, die niet door de klankomgeving wordt bepaald

abnormaal (adv)
mínormálta
  ongewoon, bijzonder

abominatie (n)
adhfhuafaireacht

abondant (adj)
fairsing

abondantie (n)
flúirse

abonnee /ɑbɔ'ne/ (n)
foscríobhaí
  iemand die op iets geabonneerd is

abonnement (n)
liostáil

abonneren /ɑbɔ'nerə(n)/ (v)
foscríobh
  wederkerend zich ~ op een abonnement aangaan

aborteren (v)
beir go hanabaí
  overgankelijk een foetus weghalen

abortus /ɑ'bɔrtəs/ (n)
ginmhilleadh

abrasie (n)
scríobchaitheamh
  (medisch) schaafwond, afkrabbing

abrikoos (n)
aibreog

abrupt /ɑb'rʌpt/ (adv)
tobann
  plotseling.

abscis (n)
aibsíse
  (wiskunde) de afstand tot de opstaande as van een coördinatenstelsel

absence (n)
asláithreacht
  (medisch) een kortstondig bewustzijnsverlies als gevolg van een stoornis in de hersenen

absentie /ɑp'sɛnsi/ (n)
asláithreacht

absint /ɑp'sɪnt/ (n)
apsaint
  (drinken) sterkedrank op basis van anijs, absintalsem Artemisia absinthium , venkel en een aantal aanvullende kruiden

absintalsem (n)
mormónta
  (bloemplanten) bepaald soort plant, Artemisia absinthium uit de composietenfamilie (Asteraceae )Het bittere aftreksel van deze knoppen vormt een belangrijk bestanddeel van de dranken vermout en de (klassieke) absint.

absintmonnik (n)
mormónta
  (vlinders) bepaalde soort vlinder, Cucullia absinthii , uit de familie Noctuidae, die in Nederland voorkomt

absolutie /ɑpso'lysi/ (n)
aspalóid
  het vergeven van de zonden

absoluut /ɑpso'lyt/ (adj)
absalóid
  niet beschouwd in betrekking tot iets soortgelijks
  volledig, volkomen
  beslist, zeker
  geheel onafhankelijk en zonder binding met iets of iemand anders

absorberen /ɑpsɔr'berə(n)/ (v)
súigh

absorptielijn (n)
líne ionsúcháin
  (natuurkunde) een spectraallijn waarin een voorwerp of chemische stof opgestraald licht of andere elektromagnetische straling absorbeert, en niet reflecteert of doorlaat

abstinentie (n)
lánstaonadh

abstractie /ɑp'strɑksi/ (n)
teibiú
  een begrip dat los staat van de dagelijkse werkelijkheid

abstraheren (v)
achomaireacht
  overgankelijk (kunst) van een herkenbaar figuratief beeld een minder herkenbaar of zelfs een non-figuratief beeld maken. Het is ook mogelijk om bij het abstraheren van beeldende aspecten zoals vorm, kleur, ruimte en licht uit te gaan

abt /ɑb/ /ɑpt/ (n)
ab
  (religie) (beroep) het hoofd van een abdij

abtschap /ˈɑpt.sχɑp/ (n)
abacht
  (religie) het ambt of de ambtsduur van een abt.

abuis /aˈbœys/ (n)
botún

abundant (adj)
fairsing

abundantie (n)
flúirse
  in ruime mate aanwezig of voorhanden zijn

academie (n)
acadamh

academisch /ɑkɑ'demis/ (adj)
acadúil

acanthus (n)
acantas

accapareren (v)
cearn

acceleratie (n)
luasghéarú
  (natuurkunde) toename van de snelheid

accelereren (v)
luathaigh

accent (n)
aiceann
  de manier waarop iemand de klanken uitspreekt
  een teken dat op een klinker kan worden geplaatst

accentueren (v)
aiceannaigh

acceptatie /ɑk.sep.ˈtaː.tʃi/ (n)
glacadh
  het accepteren, het geaccepteerd worden

accident /ɑksiˈdɛnt/ (n)
timpiste
  ongeval, ongeluk
  (muziek) een afwijking van de door de voortekening vastgelegde toonhoogte van de lijnen op de notenbalk. De afwijking wordt aangegeven door een symbool dat op, of tussen de lijnen van een notenbalk is genoteerd

accidenteel (adj)
aimseach

accommodatie (n)
acmhainn
  voorzieningen ten behoeve van het (aangenaam) verblijf van personen

accommoderen (v)
dídean
  overgankelijk gelegenheid bieden voor een bepaalde activiteit

accompagneren (v)
comóir
  overgankelijk (muziek) begeleiden vooral in de muziek

accordeon (n)
cairdín
  (muziekinstrument) een muziekinstrument met doorslaande tongen waarbij door trekken en duwen dezelfde toon wordt geproduceerd

accountant (n)
cuntasóir
  (beroep) (financieel) iemand die zijn beroep maakt van het inrichten en controleren van boekhoudingen en administraties

accu /ɑky/ (n)
bailitheoir
  (elektrotechniek) een toestel ('batterij') om elektriciteit op te slaan

accumulatie (n)
tiomsú
  ophoping

accumulator (n)
bailitheoir
  (elektrotechniek) toestel dat de opeenhoping van elektrische lading mogelijk maakt, accu

accumuleren (v)
tiomsaigh

acetaat (n)
aicéatáit
  (scheikunde) een ester of zout afgeleid van azijnzuur

aceton (n)
aicéatón
  kleurloze vloeistof die als oplosmiddel wordt gebruikt met als chemische formule: C3H6O

acetylcholine /ˌɑsəˈtilxoˌlinə/ /ˌɑsəˈtiɫχoˌlinə/ /ˌɑsɛˌtylxoˈlin(ə)/ (n)
aicéitiolcoilín
  (biologie), (scheikunde) een neurotransmitter die vooral betrokken is bij de impulsoverdracht van de zenuw naar de skeletspiercellen

acetyleen /ˌɑ.sə.ti.ˈlen/ (n)
aicéitiléin
  (scheikunde) een verbinding van waterstof en koolstof met de samenstelling H2C2, die als gasvormige brandstof voor het vormen van fel licht en hete vlammen gebruikt wordt

acetylsalicylzuur /xxxx/ (n)
aigéad aicéitiolsalaicileach
  (scheikunde) carbonzuur met een pijnstillende en koortsverlagende werking, onder de naam aspirine heel vaak gebruikt als geneesmiddel

acht (cardinalNumeral)
ocht
  "8", het getal tussen zeven en negen

achtbaan /ˈɑxtbaːn/ (n)
rollchóstóir
  een attractie (meestal op de kermis) bestaand uit een karretje dat over een baan met bochten, stijgingen en dalingen rijdt

achteloos (adj)
anaireach
  zonder de vereiste belangstelling, zorg, achting, nadenkendheid of aandacht

achteloosheid (n)
leibideacht
  gebrek aan aandacht voor mogelijke problemen

achtenswaardig (adj)
oiriúnach
  respect verdienend, respectabel

achtentwintig (cardinalNumeral)
fiche a hocht
  "28", het getal tussen zevenentwintig en negenentwintig, twintig plus acht

achter (preposition)
ar chúl

achteraan (adv)
ar chúl

achteraf (adv)
ina dhiaidh sin
  na afloop

achterafstraat (n)
cúlsráid
  een kleine stille straat waar maar weinig verkeer en mensen komen

achterbaks /ɑxtər'bɑks/ (adj)
críonna
  stiekem, stom, geniepig

achterbank (n)
suíochán deiridh
  de bank in het achterste deel van een voertuig

achterblijver (n)
haidhléaraí

achterbout (n)
ceathrú deiridh
  het vlees van het achterste kwart van slachtvee

achterdek (n)
lárbhord
  het achterste deel van het dek van een schip

achterdenken (n)
bain do
  (verouderd) wantrouwen

achterdochtig (adj)
amhrasach

achtereen (adv)
as a chéile

achtereinde (n)
ceathrú deiridh
  het achterste deel van een voorwerp dat een voorkant en achtereinde heeft

achtererf (n)
bean ionaid
  (juridisch) iemand die een legaat ontvangt door erfstelling over de hand als de eerste legataris (de zog. bezwaarde) overleden is

achtergevel /ɑ'xtərxevəl/ (n)
cúlbhalla
  de buitenmuur aan de achterkant van een gebouw

achtergrond (n)
cúlra
  de indirecte oorzaak van actualiteiten, de achterliggende oorzaak of betekenis

achterhaald /ɑxtər'ɦalt/ (adj)
seanchaite
  niet langer van toepassing, niet langer als nuttig erkend (en dus fout)

achterhoofdsbeen (n)
ocsapatach
  (anatomie) één van de beenderen van de schedel

achterkant /ˈɑxtәrkɑnt/ (n)
cúl

achterland (n)
cúlchríoch
  (economie) streek die geografisch verder weg ligt, maar economisch verbonden is met een voorliggende streek of stad, meestal aangeduid gezien vanaf zee

achterlaten (v)
fág
  overgankelijk dumpen, weggaan van, verlaten, niet meenemen

achterlicht (n)
cúlsolas
  (verkeer) lamp(en) aan de achterkant van een voertuig (meestal rood gekleurd)

achterlijk (adj)
mallintinneach
  achterstand vertonend in de ontwikkeling (met denigrerende bijklank; meest gezegd van een persoon, kan zowel lichamelijk als geestelijk zijn)

achterlijkheid (n)
ráiméis
  ontwikkelingsstoornis waarbij de verstandelijke vermogens zich niet met de normale snelheid ontwikkelen en meestal een gemiddeld niveau niet zullen bereiken
  achterstand in het algemeen

achterlijn (n)
bonnlíne
  lijn die de achterste begrenzing van het speelveld aangeeft

achterna /ɑxtər'na/ (adv)
ar gcúl
  iemand of iets volgend

achternaam (n)
sloinne
  een naam die van geslacht op geslacht en indien gewenst door het huwelijk overgedragen wordt

achterstallig (adj)
ar gcúl
  niet op tijd, iets wat je eerder had moeten doen

achterste (adj)
ceap

achtersteven (n)
deireadh
  (scheepvaart) de achterzijde van een schip

achtertuin (n)
gairdín cúil
  een tuin aan de achterzijde van een huis

achteruit (adv)
ar gcúl
  naar achteren gericht, in achterwaartse richting

achteruitdeinzen (v)
frithbhuail
  door schrik, angst of afkeer terug gaan

achteruitgaan (v)
aife
  ergatief slechter worden, verminderen in kwaliteit of kwantiteit

achteruitkijkspiegel (n)
scáthán siar
  een spiegel aan een auto of (motor)fiets waarmee men de situatie op de weg achter zich kan zien

achteruitrijden (v)
ar ais

achteruitzetten (v)
díghrádaigh
  verslechteren, verminderen

achtervoegsel /'ɑx.tər.vux.səl/ (n)
iarmhír
  (taalkunde) een woorddeel dat achter de stam van een woord gevoegd wordt

achtervolging (n)
tóir

achterwand (n)
cúlbhalla
  (bouwkunde) de achterste muur van een gebouw of vertrek

achterzijde (n)
aisiompaigh

achthoek (n)
ochtagán
  een vorm met acht hoeken

achthoekig /ɑxt'ɦukəx/ (adj)
ochtagánach
  de vorm van een (meestal regelmatige) achthoek hebbend

achting (n)
ardmheas
  aanzien, respect

achtkantig (adj)
ochtagánach
  met acht zijden

achtste /ˈɑxstə/ (n)
ochtú

achttien (cardinalNumeral)
a hocht déag
  "18", het getal tussen zeventien en negentien, tien plus acht

aciditeit /ˌasidiˈtɛɪt/ (n)
aigéadacht
  (scheikunde) de zuurgraad, geeft aan hoeveel H+ er in een oplossing voorkomt

acidose (n)
aigéadóis

acne (n)
aicne

acoliet (n)
acalaí
  (religie) in de Rooms-katholieke Kerk een misdienaar die ouder is dan 16 jaar

acre (n)
acra
  (verouderd), (landmeetkunde) een oude agrarische oppervlaktemaat van ongeveer een halve hectare (50 aren)

acrobaat (n)
cleasaí
  (beroep) artiest die allerlei moeilijke gymnastische toeren uithaalt (vaak werkend in een circus)

acroniem (n)
acrainm

acryl (n)
aicrileach
  (scheikunde) een op wol lijkende textielvezel

acrylzuur (n)
aigéad aicrileach
  (scheikunde) een organisch zuur

acteur /ɑkˈtør/ (n)
aisteoir
  (beroep) persoon die een personage uitbeeldt in een verhaal of rollenspel, toneelspeler, iemand die acteert

actie (n)
aicsean

actieradius (n)
réim
  de grootste afstand die een vervoermiddel kan afleggen, zonder het innemen van brandstof of stroom

actinium (n)
achtainiam
  (scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool Ac en atoomnummer 89. Het is een zilverkleurig actinide

activiteit (n)
fuadar
  (natuurkunde) mate waarin radioactieve stoffen uiteenvallen, radioactiviteit

activum (n)
faí ghníomhach
  bedrijvende vorm, het actief

actrice (n)
aisteoir mná
  (beroep) vrouw die een personage uitbeeldt in een verhaal of rollenspel, vrouw die acteert

actualiseren (v)
achtáil

actualiteit (n)
achtáil

actuaris (n)
achtúire

actueel /ɑktyˈwel/ (adj)
sruth

acupunctuur (n)
snáthaidpholladh
  (medisch) een Chinese behandelingsmethode waarbij, ter genezing van een kwaal of ter bestrijding van pijn, op bepaalde plaatsen naalden in de huid worden gestoken

ad rem (adj)
aerach

adagium /aˈdaɣijʏm/ (n)
abairt
  levenswijsheid, motto, spreuk, stelregel

adamsappel /ˈadɑmzɑpəl/ (n)
úll na brád
  (anatomie) vooruitstekende gedeelte van het strottenhoofd bij de man

adapteren (v)
oiriúnaigh

adar /aˈdɑr/ (n)
Adár
  (Jiddisch-Hebreeuws) twaalfde maand van het joodse jaar, in februari-maart (9×: Est. 3:7 +, Ezra 6:15); zesde maand bij telling vanaf Rosj Hasjana

addendum (n)
aguisín
  op zichzelf staande toevoeging aan een boek of ander document

adder (n)
nathair
  (reptielen) een bepaalde soort giftige slangen uit de familie van adders, Vipera berus
  (scheldwoord), (figuurlijk) een gevaarlijk en onbetrouwbaar persoon

addictie (n)
andúil
  (medisch) verslaving

additie (n)
agús

additioneel (adj)
breise
  bijgevoegd, toegevoegd, bijkomend

adel (n)
uaisle
  (maatschappij) bevoorrechte en vaak ook rijke groep personen aan wie een meest erfelijke titel verleend was en aan wie voorheen een bepaald gebiedsdeel in eigendom gegeven was

adelaar /ˈadəˌlar/ (n)
iolar
  (havikachtigen) benaming voor sommige soorten grote roofvogels

adeldom (n)
uaisleacht
  de groep van mensen die van edele afkomst is

adelstand (n)
tiarnas
  sociaal of juridisch afgebakende klasse mensen (edelen) die van oorsprong een bevoorrechte positie innam

adem /adəm/ (n)
anáil

ademen /ˈa.də.mə(n)/ (v)
análaigh
  inergatief (biologie) de voor het leven nodige lucht inzuigen en weer uitdrijven

ademhalen /ˈa.də.ˌma.lə(n)/ (v)
análaigh
  inergatief door levende wezens inblazen en uitblazen van lucht om zuurstof te krijgen

ademhaling (n)
riospráid
  (biologie) uitwisseling van gassen door levende wezens

ademtocht (n)
anáil
  één cyclus van in- en uitademing

ademweg (n)
aerbhealach
  de route die de lucht door het lichaam volgt naar de longblaasjes

adenoom (n)
adanóma
  (medisch) goedaardig klierweefselgezwel

adenovirus (n)
adanaivíreas
  (medisch) (virussen) familie van virussen die verkoudheden veroorzaken

adequaatheid (n)
leorgacht
  de mate waarin iets of iemand voldoende is om een bepaald doel te bereiken

ader (n)
féith
  (anatomie) een vat waardoor zuurstofarm bloed vanuit de weefsels naar het hart beweegt

aderen (v)
síog

aderlaten /ˈadərlatə(n)/ (v)
fuiligh

adherentie (n)
greamú
  de mate waarin men zich houdt aan een protocol
  de mate waarin iets zich ergens aan kan vasthechten

adhesie /ɑtˈhezi/ (n)
greamú
  (medisch) een vergroeiing van organen
  (natuurkunde) onderlinge aantrekkingskracht tussen ongelijke moleculen zonder dat er sprake is van een chemische binding

adiabatisch (adj)
aidiabatach

adieu (n)
beannacht Dé leat

adipositas (n)
beathaitheacht
  van een persoon dat hij te veel vet heeft

adjectief (n)
aidiacht
  (grammatica) een woordsoort die wordt gebruikt om een eigenschap of hoedanigheid van een zelfstandig naamwoord te benoemen

adjectivum (n)
aidiacht
  (grammatica) een woordsoort dat wordt gebruikt om een eigenschap of hoedanigheid van een zelfstandig naamwoord te benoemen

adjudant (n)
aidiúnach

adjudant-chef (n)
maorsháirsint
  (militair) onderofficier in het Belgische leger met een fucntie die overeenkomt met die van adjudant-onderofficier in het Nederlandse leger

adjunct (n)
cúntóir

administrateur /ɑtmənɪstra'tør/ (n)
riarthóir
  (beroep) iemand die de administratie bijhoudt
bainisteoir
  (beroep) iemand die namens de eigenaar een onderneming o.i.d. beheert

administratie /ˌɑtminɪsˈtrasi/ /ˌɑtminɪsˈtratsi/ (n)
riarachán
  (bedrijfskunde) de plaats waar gegevens zorgvuldig worden vastgelegd zodat ze later terug te vinden of te controleren zijn

administratiekantoor (n)
bainisteoireacht

administrator (n)
riarthóir

admiraal (n)
aimiréal
  (militair) (beroep) opperbevelhebber van een oorlogsvloot

admiraliteit (n)
aimiréalacht

admissie (n)
admháil
  toelating, vergunning

adolescent (n)
déagóir
  (medisch) jeugdig persoon, puber (met een leeftijd tussen de 15 en 20 jaar)

adonis (n)
Adónas
  schone jongeling
gaige
  (pejoratief) pronker
Adónas bliantúil
  (bloemplanten) een geslacht Adonis van overblijvende planten uit de ranonkelfamilie (Ranunculaceae ), verspreid over Europa en de gematigde streken van Azië

adoptie (n)
uchd-mhacachd

adoreren (v)
adhair
  overgankelijk aanbidden, verafgoden, vereren

adres /aˈdrɛs/ (n)
seoladh
  aanduiding van de plaats, straat en huisnummer waar iemand woont of iets is gevestigd

adreskaart (n)
cárta gnó
  kaartje waarop de naam, adres, telefoonnummer en emailadres van iemand staan vermeld

adresseren (v)
seoladh
  een adres ter verzending op een poststuk aanbrengen
  (informatica) het adres in een computergeheugen benaderen voor het lezen of opslaan van gegevens

adsorberen /ɑd.zɔr.ˈbeː.rə(n)/ /ɑt.sɔr.ˈbɪː.rə(n)/ (v)
asúigh
  (medisch) aantrekken, aan de oppervlakte binden

adsorptie (n)
asú
  (scheikunde) (natuurkunde) een fenomeen dat optreedt aan het grensvlak van twee fasen, waarbij moleculen of atomen zich aan dit grensvlak hechten

adstructie (n)
díonmhar
  toelichting,

adult (adj)
d'aosaigh

advent /ɑtˈfɛnt/ (n)
Aidbhint
  (religie) de tijd waarin de komst en wederkomst van Jezus Christus worden verwacht

adventief (n)
aidbhinteach
  toevallig ergens gekomen zonder dat daar natuurlijke oorzaken voor zijn

adverteerder (n)
fógróir

advies /ɑt'fis/ (n)
airle
  een gegeven aanbeveling
fógra
  bericht

adviseren /ɑtfiˈzerə(n)/ (v)
abhcóide
  ditransitief raad geven aan

adviseur (n)
comhairleoir
  (beroep) deskundige die adviseert, een mentor, raadgever, raadsman, raadsvrouw

advocaat /ɑtfoˈkat/ (n)
dlíodóir, abhcóide
  (juridisch), (beroep) pleiter, verdediger in rechtszaken

advocatuur (n)
abhcóideacht
  de verzameling van alle advocaten

aerodroom (n)
aeradróm
  (luchtvaart) aerodroom, vliegveld

aerodynamica (n)
aeraidinimic

aerofoon (n)
aerafón
  (muziekinstrument) een verzamelnaam voor muziekinstrumenten die een toon voortbrengen door een trillende luchtkolom

aerograaf (n)
aerdhathadóir
  een kleine, op basis van lucht werkende verfspuit die verschillende inkt- en verfsoorten kan verwerken, luchtpenseel, airbrush

aeroob (adj)
aeróbach
  (biologie) zuurstof behoevend

aerosol /ˌæːroˈzol/ /ˌɛːroˈzɔɫ/ (n)
aerasól
  (scheikunde) een colloïdale suspensie van deeltjes vloeistof of vaste stof in een gasvormig medium

af (adj)
slachtmhar

af en toe (adv)
anois agus arís
  op onregelmatige tijden, met tussenpozen

afasie (n)
afáise
  (medisch) het onvermogen te spreken

afbeelden (v)
pictiúr

afbeelding /ɑfbeldɪŋ/ (n)
pictiúr
  een grafisch beeld

afbestellen (v)
cealaigh
  overgankelijk een besteld iets afzeggen

afbetalingstermijn (n)
aisíoc
  de tijd die men heeft om (een deel van) een schuld af te lossen

afbinden (v)
cuibhrigh
  iets afsluiten door er een touw of koord omheen te binden

afbraakmateriaal (n)
smionagar
  materiaal dat overblijft na de afbraak van iets

afbrekingsteken (n)
bris

afbuigen (v)
deil
  overgankelijk van richting veranderen

afdekkap (n)
araoid
  voorwerp dat een gat moet kunnen afsluiten

afdekken /ˈɑf.dɛ.kə(n)/ /ˈɑv.dɛ.kə(n)/ (v)
cumhdaigh
  overgankelijk iets over iets anders heen plaatsen

afdelingshoofd (n)
bainisteoir
  (beroep) iemand die leiding geeft aan een deel van een bedrijf

afdingen (v)
conradh
  inergatief ~ op: door onderhandelen een prijs omlaag zien te krijgen

afdoen (v)
bain de
  overgankelijk een sieraad of kledingstuk afleggen
socraigh
  ten einde brengen, niet langer werkzaam of geldig zijn
beagaigh
  minder belangrijk maken

afdragen (v)
caith
  overgankelijk door dragen afslijten

afdruk (n)
prionta
  resultaat van het afdrukken op papier of ander materiaal

afdrukken (v)
clóbhuail
  overgankelijk (op papier) weergeven d.m.v. een printer of een drukpers

afdruksel (n)
clóbhuail
  iets wat ontstaan is door het drukken van een voorwerp in of op een ander voorwerp

afdwaling (n)
fán
  (figuurlijk) het niet meer volgen van een logische, doelgerichte handeling maar willekeurig andere zaken behandelen
  (figuurlijk) een foute weg ingeslagen zijn

afdwingen (v)
éifeacht
  overgankelijk onder dwang iets verkrijgen
tiomnú
  onweerlegbaar iets bewerkstelligen

affaire (n)
cásáil

affectatie (n)
garraí scóir
  (meestal gebruikt in België) het toewijzen van een baan

affecteren (v)
téigh i bhfeidhm ar

affiniteit /ɑfiniˈtɛit/ (n)
cleamhnas
  een geestelijke verwantschap
  (scheikunde) de geneigdheid om verbindingen te vormen
  (natuurkunde) de aantrekking die bij de aanraking van twee verschillende stoffen plaatsvindt

affodil (n)
lus caisil
  bepaald soort sierplant, Asphodelus albus

affricaat /ˌɑfriˈkat/ (n)
aifricéad
  (taalkunde) een combinatie van twee medeklinkers, waarvan de eerste een plosief is en de tweede een homorgane wrijfklank

affront (n)
achasán

affronteren (v)
tarcaisne

affuit (n)
carráiste gunna

afgaan (v)
ísligh
  ergatief naar beneden gaan

afgebeeld (adj)
pictiúr
  van iets dat het op een foto, tekening of schilderij te zien is

afgelasten /'ɑfxəˌlɑstə(n)/ (v)
cealaigh
  overgankelijk de opdracht geven om iets niet door te laten gaan

afgelegen /ɑfxəlegə/ (adj)
iargúlta

afgespen (v)
dínasc
  iets wat met een gesp vast is gemaakt weer losmaken

afgeven /ˈɑfɣevə(n)/ (v)
bí ag clamhsán
  overgankelijk achterlaten op de plek van bestemming
  inergatief bij aanraking een substantie afscheiden

afgezaagd (adj)
seanchaite
  saai, alledaags, overbekend

afgezant (n)
eachlach
  iemand die als officiële vertegenwoordiger naar een andere partij gestuurd wordt

afgezien (preposition)
diomaite de
  buiten beschouwing latend

afghaan /ɑf.ˈxan/ /ɑf.ˈχan/ (n)
Afganastánach
  verkorting van Afghaanse windhond

afgietsel (n)
caith

afgoderij /ɑfxodə'rɛi/ (n)
íolacht

afgrazen (v)
cuir ar féarach
  (een wei) helemaal kaal vreten (door een grazer)
  (figuurlijk) helemaal onderzoeken, helemaal gebruiken

afgrenzen (v)
ag triall ar
  met een duidelijke grens afscheiden

afgrond /ˈɑfxrɔnt/ /ˈɑfχrɔnt/ /ˈɑvɣrɔnd/ (n)
aibhéis
  een grote steile diepte

afgunst /ˈɑfxɵnst/ /ˈɑfçʏnst/ (n)
formad
  gevoel van leed of spijt over het goede dat een ander te beurt valt en dat men hem niet gunt, niet alleen maar het lijden omdat men iets niet heeft maar ook het lijden omdat een ander het wel heeft

afgunstig (adj)
éad a bheith agat/ort
  iemand niet gunnen dat die iets heeft dat men zelf wil hebben

afhalen /ˈɑfhalə(n)/ (v)
pioc suas
  overgankelijk goederen die klaargelegd zijn in bezit komen nemen

afhangen (v)
braith
  onpersoonlijk ~ van: naargelang iets verandert mee veranderen

afhankelijk (adj)
spleách

afhankelijkheid (n)
spleá

afhechten (v)
ancaire
  een draad waarmee men genaaid heeft zo vastmaken dat hij niet meer los kan schieten (ook figuurlijk gebruikt)

afhelpen (v)
ligean
  iemand verlossen van een last; iemand ergens van bevrijden

afkanten (v)
caith lúb anuas
  het afwerken van de zijkant van een breiwerk

afketsen (v)
eitigh
  een voorstel verwerpen

afkeuren (v)
eitigh
  niet geschikt verklaren

afkijken (v)
cóip
  een idee leren, kopiëren, stelen van iemand

afklimmen (v)
tuirling
  afdalen waarbij men ook de handen moet gebruiken

afkoelen /'ʔɑfkulən/ (v)
fuaraigh
  ergatief, onpersoonlijk kouder worden
  overgankelijk kouder doen worden

afkomen (v)
ceann

afkooksel (n)
bain
  vloeistof waarin de oplosbare stoffen uit een vaste stof zijn opgelost door koken

afkorting /ɑfkɔrtɪŋ/ (n)
giorrú
  (taalkunde) in het bijzonder: een aanduiding van een woord of een woordgroep door een beperkt aantal letters, dat als het gehele woord of woordgroep wordt uitgesproken

afkraken (v)
feann
  vernietigend beoordelen

afkrijgen /ˈɑf.krɛɪ̯.ɣə(n)/ /ˈɑf.krɛɪ̯.χə(n)/ /ˈɑf.krɛː.ɣə(n)/ (v)
críochnaigh
  overgankelijk erin slagen iets te voltooien

aflakken (v)
críochnaigh
  de laatste lagen verf aanbrengen; iets afmaken

aflaten (v)
coisc
  onovergankelijk (formeel) ophouden, stoppen, uitscheiden

afleggen (v)
araoid
  overgankelijk afstand overbruggen
bain de
  van het lichaam doen
caith
  doen, volbrengen

aflegger (n)
sraith
  een nieuwe plant die ontstaat waart takken van de moederplant de grond raken

afleiding (n)
cur isteach
  een gebeurtenis of activiteit die de gedachten op iets anders richt

afleveren (v)
fuascail
  ditransitief brengen naar en achterlaten op de plek van bestemming

aflevering (n)
clár
  elk onderdeel van een tv-serie dat op regelmatige tijden wordt uitgebracht of uitgezonden

aflezing (n)
léitheoireacht
  het aflezen van iets

afloop /ˈɑflop/ /ˈɑfloːp/ (n)
fuiligh
  Rand rond een drukwerk die afgesneden gaat worden

aflopen /ˈɑflopə(n)/ /ˈɑfloːpə(n)/ (v)
críochnaigh
  ergatief eindigen, verstrijken
cró troda
  ergatief het klinken van een alarmsignaal

aflossen (v)
fuascail
  overgankelijk de plaats innemen van, in zijn taak vervangen

afluisteren (v)
cúléist
  overgankelijk ongemerkt luisteren naar de communicatie van anderen

afmaken (v)
críochnaigh
  overgankelijk iets tot voltooiing brengen

afmatten (v)
folmhaigh

afmelden (v)
logáil amach
  wederkerend (informatica) de sessie binnen een programma beëindigen

afmonsteren (v)
folmhaigh
  van de monsterrol schrappen zodat iemand niet meer een bemanningslid van een schip is

afmonteren (v)
críochnaigh
  een project voltooien door de laatste montagewerkzaamheden te verrichten

afname (n)
laghdú
  het minder worden

aforisme (n)
nathán
  (letterkunde) korte spreuk met een kernachtige boodschap

afpakken (v)
bain
  ontnemen, afnemen

afpalen (v)
imchruth
  duidelijk aangeven waar het ene eindigt en het andere begint

afpassen /'ɑfpɑsə(n)/ (v)
barra
  overgankelijk nauwkeurig afmeten

afpellen (v)
sceall
  het met de vingers verwijderen van een harde schil of schaal
  ergens de buitenste oppervlakkige laag vanaf halen

afplukken (v)
piocóid

afprijzen (v)
laghdaigh
  iets goedkoper maken

aframmeling (n)
greasáil
  pak slaag ook figuurlijk

afranselen (v)
gread
  overgankelijk mishandelen door middel van het toedienen van slaag

afranseling (n)
failpeadh
  een pak slaag; een pak rammel; een aantal flinke klappen

afrastering (n)
eangach léarscáile

afrekenen (v)
pá
  inergatief een aankoop of schuld betalen

afremming (n)
measarthacht
  het zorgen dat iets langzamer gaat; zorgen dat iets minder snel gaat

africhten (v)
treoraigh
  overgankelijk door middel van oefening voor iets geschikt maken

afristen (v)
lom
  van planten de blaadjes of vruchten met een wrijvende beweging verwijderen

afrit (n)
slí amach
  (verkeer) een verkeersweg waarlangs men van een autoweg of autosnelweg af kan rijden

afronden (v)
críochnaigh
  overgankelijk vervolmaken, afmaken, voltooien, afsluiten, completeren, complementeren

afrotten (v)
lobh
  door rotten verloren gaan

afruimen (v)
follas
  overgankelijk de resten van een genuttigde maaltijd van de tafel halen

afschaduwing (n)
scáth
  iets dat een teken is van, of een gevolg van iets anders

afscheid (n)
beannacht Dé leat
  een begroeting bij het elkaar verlaten

afscheiden (v)
dealaigh
  wederkerend zich ~: een apart (kerk)genootschap of aparte staat gaan vormen, zich terugtrekken

afscheiding (n)
folmhaigh

afscheuren /ˈɑfsxørə(n)/ (v)
deoir
  ergatief door een scheurbeweging van een groter geheel losraken

afschrikken (v)
cosc
  overgankelijk (scheikunde) (materiaalkunde) het bijzonder snel afkoelen van een heet voorwerp door het in een koelvloeistof te dompelen

afschuinen (v)
faobhar beibhealta
  het schuin afwerken van de rand van een materiaal

afschuiven (v)
tabhair suas

afschuiving (n)
éasc
  (geologie) een geologische breuk waarbij delen van een planeetkorst uit elkaar getrokken worden en het gesteente in tweeën gebroken, waarna één blok langs het schuine breukvlak van het andere naar beneden glijdt

afschutting (n)
déan pionsóireacht
  wand die men gebruikt om twee ruimtes van elkaar te scheiden

afschuw (n)
fuath
  hevige afkeer

afslaan (v)
ísligh
  overgankelijk iets weigeren aan te nemen

afslachting /ˈɑfslɑxtɪŋ/ (n)
eirleach
  het zinloos vermoorden van mensen op een gruwelijke manier

afslag (n)
bealach amach
  uitrit van een grotere naar een kleinere weg

afspanen (v)
scinn
  met een spaan room of schuim verwijderen

afspelen (v)
seinn
  overgankelijk opgenomen geluids- of beeldmateriaal opnieuw laten horen of zien
  overgankelijk tot het einde toe spelen
  overgankelijk iets door veelvuldig bespelen bederven en onbruikbaar maken
  wederkerend zich ~: gebeuren, plaatsvinden

afspiegelen (v)
athfhill

afspiegeling (n)
athmhachnamh

afspraak (n)
coinne
  een overeenkomst om elkaar te ontmoeten

afspraakje (n)
coinne
  dim. tant. belofte van twee verliefde mensen om elkaar op een bepaalde tijd en plaats te ontmoeten

afstammeling (n)
sliochtach

afstand /ˈɑfstɑnt/ (n)
aga
  de (meetbare) ruimte tussen twee niet samenvallende objecten
dearadh
  ~ doen van iets: geen aanspraak meer doen op eigendomsrechten, schenken, doneren, cessie, geven, afstaan

afstandelijkheid (n)
fuacht
  het ergens niet emotioneel bij betrokken zijn

afstandsbediening (n)
cianrialtán
  (elektrotechniek) een toestel dat vanaf afstand een ander toestel bestuurt

afstandsbesturing (n)
cianrialtán

afstellen /'ɑfstɛlə(n)/ (v)
sceallán
  overgankelijk regelbare parameters zo kiezen dat een toestel voor een bepaald doel gereed is

afstelling (n)
ceartú

afstemmen /'ɑfstɛmə(n)/ (v)
tiúin
  overgankelijk, (muziek) op de juiste toonhoogte brengen
eitigh
  overgankelijk bij stemming verwerpen

afstoffen /ˈɑfstɔfə(n)/ (v)
púdráil
  overgankelijk ontdoen van stof

afstoten (v)
eitigh
  (medisch) herkennen als niet lichaamseigen en dan met een ontstekingsreactie uit het lichaam verwijderen

afstoting (n)
éaradh
  (natuurkunde) een kracht die twee voorwerpen zich van elkaar doet verwijderen

afstraffing (n)
pionós
  straf die iemand ondergaat na iets verkeerds te hebben gedaan

afstropen (v)
climir
  de buitenste laag ergens vanaf halen, met name de vacht van een dier

afstuderen (v)
céimí
  (onderwijs), ergatief het succesvol afmaken van een studie, m.n. in het hoger onderwijs

afstuiten (v)
athléim
  door botsen stuiten zonder dat iets doorboord wordt en verdergaan in een andere richting

aftakelen (v)
aife
  ergatief slechter worden

aftakking (n)
craobh

aftekenen (v)
dreach
  overgankelijk een lijn of markering op materiaal tekenen, waarlangs je gaat zagen of boren
fógra
  overgankelijk met een handtekening verklaren dat een handeling volbracht is

aftellen (v)
scór
  inergatief dalend tellen tot aan het moment dat iets volgens plan gebeuren moet
  overgankelijk door tellen nauwkeurig afpassen

aftobben (v)
cuir imní ar
  uitgeput raken door veel zorgen en werk

aftocht (n)
cúlaigh
  het weggaan

aftreden (v)
éirigh as
  ergatief een bepaalde positie of een bepaald ambt opgeven

aftreksel /ˈɑftrɛksəɫ/ (n)
bain
  een vloeistof waarin men de oplosbare delen van iets heeft laten oplossen

afvaardiging (n)
tiomnú

afval (n)
dríodar
  onbruikbare resten die weggegooid worden

afvalbak (n)
bruscar
  bak waar het afval in wordt gedeponeerd totdat de vuilnisdienst het ophaalt

afvalberg (n)
carnán
  een berg gemaakt van afval

afvalhoop /ˈɑfɑlɦop/ (n)
carnán bruscair
  (archeologie) de resten van opeengehoopt keukenafval uit de oudheid die, stratigrafisch onderzocht, belangrijke archeologische gegevens kunnen opleveren

afvallig (adj)
aindílis
  niet trouw of loyaal aan

afvalligheid (n)
athchreideamh
  het ontrouw worden aan zijn geloof

afvaren (v)
geit

afvegen (v)
cuimil
  overgankelijk met een doekje of papiertje vuil weghalen

afvoer (n)
folmhaigh

afvoeren (v)
deireadh

afvoermiddel (n)
purgóid
  (verouderd) (medisch) middel om de darmen en daarmee het hele lichaam te reinigen

afvragen (v)
ionadh
  wederkerend: zich ~: zichzelf een vraag stellen
  wederkerend: zich ~: vraagtekens plaatsen bij

afwachting (n)
dúil

afwasbaar (adj)
in-nite

afwasmachine (n)
miasniteoir
  een apparaat om automatisch de afwas te doen

afwassen /'ɑfwɑsə(n)/ /'ɑfʋɑsə(n)/ /'ɑfβ̞ɑsə(n)/ (v)
anspülen
  overgankelijk het schoonmaken van de vaat, zoals, messen, vorken, lepels, borden

afwasser (n)
miasniteoir
  (techniek) een apparaat om automatisch de afwas te doen

afwaswater (n)
uisce soitheach
  het sop waarin met het eetgerei schoonmaakt of -gemaakt heeft

afwateren (v)
draein
  overtollig water afvoeren

afwateringsgebied (n)
abhantrach
  (waterbeheer) een gebied waaruit het water wordt afgevoerd via een bepaalde waterweg

afweerstof (n)
antashubstaint

afweiden (v)
cuir ar féarach
  op de wei rondlopen om voedsel te zoeken

afwennen (v)
múin

afwerking /ɑfwɛrəkɪŋ/ (n)
bailchríoch
  de voltooiing
  de wijze waarop iets voltooid is

afwezig (adj)
dearmadach
  geestelijk afgeleid, verstrooid

afwezigheid (n)
asláithreacht
  het afwezig zijn op een bepaald tijdstip en plaats

afwijking (n)
aimhrialtacht
  (medisch) lichamelijk gebrek of het niet volledig bij het verstand zijn

afwijzen (v)
eitigh
  overgankelijk een negatieve beslissing ergens over nemen

afwijzing /'ɑfʋɛɪzɪŋ/ (n)
dearadh
  een bericht dat op een voorstel of aanzoek niet ingegaan wordt

afwikkelen (v)
socraigh
  overgankelijk een bepaalde zaak geheel afhandelen

afwikkeling (n)
rialacháin
  (figuurlijk) afhandeling van een bepaald zakelijk of technisch proces zoals van een schadegeval of van aanvragen voor het openen van een website of telefoongesprek

afwisselen /ˈɑfʋɪsələ(n)/ (v)
ailtéarnaigh
  inergatief om en om plaatsvinden

afwisseling /ˈɑfʋɪsəlɪŋ/ (n)
athruithe
  variatie.

afzeggen (v)
cealaigh
  overgankelijk aangeven dat men niet gaat komen
  inergatief ~ voor: aangeven dat men niet gaat komen

afzet (n)
sladmhargadh

afzetsel (n)
dríodar
  materiaal dat uit een vloeistof neerslaat op een vast voorwerp

afzetster (n)
bithiúnach
  vrouw die iemand bedriegt door te hoge prijzen te vragen voor goederen of diensten

afzetten (v)
(Ceannaire) do briseadh amach
  overgankelijk iemand met een voertuig naar een plaats brengen en daar snel laten uitstappen
taisc
  overgankelijk, (geologie): het sedimentatieproces waardoor lagen bezinksel ontstaan
cuir as
  overgankelijk apparatuur uitschakelen
bain de
  overgankelijk iets dat op het hoofd gedragen wordt weer afnemen

afzettingsgesteente (n)
carraig dríodair
  (geologie) gesteente dat ontstaan is uit verweringsmateriaal dat later weer ergens anders is neergeslagen

afzien (v)
lig ó
  inergatief ~ van: besluiten iets niet te doen

afzijdig (adj)
neodrach

afzonderen /ˈɑfˌsɔnd(ə)rən/ (v)
deighil
  overgankelijk afscheiden, scheiden

afzondering /ˈɑfsɔndərɪŋ/ (n)
deighilt
  (veeteelt) het uit elkaar houden van dieren

afzonderlijk (adj)
deighil

afzuiging (n)
aeráil
  het door zuigen verwijderen van verontreinigingen

afzwenken (v)
cas as
  van richting veranderen

afzwering (n)
dearadh
  het plechtig beloven iets niet meer te doen of te geloven
  het op een plechtige manier afstand doen van een eerdere belofte

agaat (n)
agáit
  o (mineraal) een doorzichtige, maar soms ook opake variëteit van trigonaal kwarts en een subvariëteit van chalcedoon

agape (n)
carthanacht
  liefdesmaal bij eerste christenen, laatste avondmaal
  vriendenmaal
  naastenliefde
  liefde

agave (n)
agáibhe
  (bloemplanten) benaming voor vetplanten uit het geslacht Agave , in het wild afkomstig uit Amerika, maar nu als sierplant gekweektDe bekendste toepassing is als zoetmiddel.

agenda /a.ˈɣɛn.da/ /a.ˈχɛn.da/ (n)
dialann
  een notitieboek waarin afspraken genoteerd worden
féilire
  een lijst van te bespreken punten op een vergadering

agentschap /aɤˡɛntsxɑp/ (n)
gníomhaireacht
  lokale vertegenwoording van een grotere organisatie

agentuur (n)
gníomhaireacht

agitatie (n)
anbhuain
  (medisch) opwinding

agiteren (v)
dreasaigh

agnosticus (n)
agnóisí
  (religie) iemand die ten aanzien van het bovennatuurlijke stelt dat dit niet te kennen valt

agnostisch (adj)
agnóisíoch

agorafobie (n)
agrafóibe, uamhan sráide

agrariër (n)
feirmeoir

agressief (adj)
ionsaitheach
  geneigd om aan te vallen, het initiatief nemend en doordrijvend om een overwinning of resultaat te behalen

agressor (n)
ionsaitheoir
  aanvaller

agricultuur (n)
talmhaíocht

agrimonie /aɣriˈmoni/ (n)
airgeadán
  (bloemplanten) benaming voor overblijvende, kruidachtige planten uit het geslacht Agrimonia dat behooort tot de rozenfamilie (Rosaceae )

agronomie (n)
geilleagar talmhaíochta
  (landbouw) (wetenschap) studie van de landbouw

ahorn /a.ˈhɔrn/ (n)
mailp
  (bloemplanten) een boom of heester van het geslacht Acer

ahornsiroop (n)
síoróip mhailpe
  (voeding) zoete stroop afkomstig van de esdoorn

ai (n)
aimhleisce
  (luiaards) drievingerige zoogdier Bradypus tridactylus , tandarm dier uit het Amazonegebied (Drievingerige luiaard )

aids (n)
SEIF
  (medisch) (afkorting) een virusziekte waarbij het natuurlijke afweersysteem van het lichaam steeds verder afgebroken wordt

aigrette (n)
éigrit
  (roeipotigen) bepaald soort watervogel, Egretta garzetta

air (n)
aer

airconditioner (n)
aerchóiritheoir
  een apparaat dat voor airconditioning zorgt

airmail (n)
aerphost
  met een vliegtuig verzonden post

airstrip (n)
aerpháirc
  klein, eenvoudig vliegveld vaak zonder een verharde landingsbaan

akelig (adj)
argail

aker /'akər/ (n)
buicéad
  koperen of ijzeren emmertje, dat men aan een touw neerlaat om water te putten
breall
  (verouderd) eikel, vrucht van de eik

akkefietje /ɑkə'ficə/ (n)
réadán
  (informeel) lastig werk, karweitje

akker /ˈɑkər/ (n)
ceantar
  (landbouw) afgeperkt stuk land dat bestemd is bebouwd te worden met een gewas

akkerbouw (n)
ar

akkerbouwer (n)
talmhaí

akkerland (n)
acra
  een stuk bewerkte grond waarop cultuurgewassen zoals graan of suikerbieten worden verbouwd

akkerpaardenstaart (n)
broimín

akkoord (n)
aontas
  overeenkomst
corda
  (muziek) samenklank van minimaal 3 verschillende tonen

akoestiek /ˌakusˈtik/ (n)
acústaic
  (natuurkunde) (muziek) de voortplanting van klank in een besloten ruimte en de ervaring die deze voortplanting bezorgd aan de luisteraar

akoestisch (adj)
acústach

al (adv)
cheana
  reeds

alanine (n)
alainín

alarm /alɑrṃ/ (n)
aláram

alarmeren /ɑlɑr'merən/ (v)
aláram
  overgankelijk door alarm oproepen of bijeenroepen

alarmsein (n)
aláram
  een auditief of visueel teken dat aangeeft dat er gevaar dreigt

albast (n)
albastar

albatros (n)
albatras
  (buissnaveligen) benaming voor vogels uit de familie Diomedeidae , grote zeevogels met lange vleugels

albe (n)
ailb

albinisme (n)
ailbíneachas
  (biologie) het ontbreken van pigmentkleurstof in de huid

album (n)
albam

albumine (n)
albaimin
  (medisch) in water oplosbaar eiwit dat veel in bloed voorkomt

alchemie (n)
ailceimic
  (wetenschap) vroegere occulte wetenschap, waarin onder andere werd geprobeerd om de Steen der Wijzen te vinden en daarmee edelmetalen uit andere elementen te vormen

alchemist (n)
ailceimiceoir

alchimie (n)
ailceimic

alchimist (n)
ailceimiceoir

alcohol (n)
alcól
  (scheikunde) elk van de verbindingen uit een groep koolwaterstoffen die gekenmerkt zijn door de aanwezigheid van een -O-H-verbinding

alcoholhoudend (adj)
alcólach
  van een vloeistof dat alcohol één van de componenten is

alcoholicus (n)
alcólach
  iemand die te veel alcohol drinkt; iemand met een drankprobleem; iemand die verslaafd is aan alcohol

alcoholist (n)
alcólach

aldaar (adv)
ansin
  in de eerder genoemde plaats

aldehyde (n)
aildéad

aldus (adv)
mar sin
  zo, op deze manier
dar le
  volgens

ale (n)
leann
  vocht dat uit de mest loopt

aleer (conjunction)
le hucht

alert /aˈlɛrt/ (adj)
airdeallach
  oplettend, snel reagerend

alfa /ˈɑlfa/ (n)
alfa
  aanduiding of markering van de eerste in een volgorde

alfabet (n)
aibítir
  de gezamenlijke lettertekens waarmee een taal schriftelijk wordt weergegeven, in hun bepaalde volgorde

alfabetisch /ɑlfɑ'betis/ (adj)
aibítre
  gerangschikt volgens de letters van het alfabet beginnend bij de A en eindigend bij de Z

alfalfa (n)
alfalfa
  (groente) ontkiemde zaden van luzerne Medicago sativa

algebra /ˈɑɫɣəbra/ (n)
ailgéabar
  (wiskunde) een deel van de wiskunde dat zich bezighoudt met de betrekkingen van door letters en tekens aangeduide grootheden

algemeen (n)
comhchoiteann

alhier (adv)
abhus
  in deze plaats

alhoewel (conjunction)
cé go
  (onderschikkend) leidt een toegeving in waarvan de hoofdzin de geldigheid wegneemt

alias /aliɑs/ (adv)
ailias
  anders gezegd, ook wel genaamd

alias /aliɑs/ (n)
ailias
  een bijnaam

alignement (n)
ailíniú
  (bouwkunde) het geheel van rechte lijnen, bogen en overgangsbogen waarmee de as van een verkeersweg, spoorbaan of waterweg is gedefinieerd in drie dimensies

aligneren (v)
ailínigh
  met elkaar in overeenstemming brengen; zorgen dat iedereen op één lijn zit

alignering (n)
ailíniú
  het op één lijn brengen

alikruik (n)
faocha
  eetbare zeeslak Littorina littorea

alimentatie (n)
ailiúnas

alinea /aˈlinija/ (n)
alt

alizarine (n)
alasairin
  (schilderkunst) een rood pigment dat oorspronkelijk uit de wortels van meekrap (Rubia tinctorum) gewonnen werd, maar tegenwoordig vooral synthetisch gemaakt wordt uit ftaalzuuranhydride en ortho-hydrochinon

alk /ɑlk/ (n)
crosán
  bepaald soort zeevogel die veel op de zeekoet lijkt, maar een dikkere snavel heeft, Alca torda

alkaan (n)
alcán

alkali (n)
alcaile

alkaline (n)
alcaileach
  een loogzout dat opgelost in water een pH heeft die hoger is dan 7

alkalisch (adj)
alcaileach
  (medisch) (scheikunde) met betrekking tot alkali (base)

alkaloïde (n)
alcalóideach
  (biochemie), (medisch) (scheikunde) een stikstof bevattende plantenbase (vaak giftig)

alle /ˈɑlə/ (indefinitePronoun)
uile
  elke, geen uitgezonderd

allebei (cardinalNumeral)
araon
  alle twee, beiden

alledaags (adj)
gnáth-

alleen /ɑl.ˈen/ (adj)
aonraic
  zonder gezelschap

alleen /ɑl.ˈen/ (adv)
ach
  slechts

allegaartje (n)
meascán
  een bonte verzameling, een verzameling van zeer ongelijke mensen of zaken

allegorie (n)
fáthchiall

allel /ɑ.ˈlɛl/ /ɑ.ˈlɛɫ/ (n)
ailléile, ailléil
  (biologie) elk van de alternatieve uitvoeringen van een gen, die allemaal in homologe chromosomen op dezelfde plaats liggen

allemaal (indefinitePronoun)
gach rud

alleman (indefinitePronoun)
gach

allen /ˈɑlən/ (cardinalNumeral)
ar fad
  alle ; allemaal

allergeen (n)
ailléirgin
  (medisch) stof die overgevoeligheid veroorzaakt

allergie /ˌɑlɛrˈɣi/ (n)
ailléirge
  (medisch) een ziek makende reactie van het immuunsysteem op lichaamsvreemde stoffen (allergenen).

allergisch (adj)
ailléirgeach
  (medisch) overgevoelig

allerlei /ˈɑlərlɛi/ (indefinitePronoun)
il-

allerminst /ɑlərˈmɪnst/ (adj)
íosta
  bijzonder gering; het minst van alle

alles (indefinitePronoun)
gach rud
  al het mogelijke, de gehele verzameling of hoeveelheid zonder uitzondering

alliantie (n)
comhaontas
  een bondgenootschap, verbond

allicht /ɑˈlɪxt/ (adv)
is dócha (go)
  zeer waarschijnlijk

alligator (n)
ailigéadar
  (reptielen) een grote krokodilachtige uit het geslacht Alligator

alliteratie (n)
uaim

allitteratie (n)
uaim
  (dichtkunst) het gelijk zijn van de beginmedeklinkers van twee of meerdere beklemtoonde lettergrepen of woorden binnen een uitdrukking, prozazin of vers

allochtoon (adj)
allúrach
  (sociologie) uit een ander land of plaats afkomstig
aindíleasach
  (geologie) (van gesteenten) zich bevindend op een andere tectonische plaat na een overschuiving

allochtoon (n)
eachtrannach
  (sociologie) iemand die van elders afkomstig isBinnen het overheidsbeleid gaat het meer specifiek om een persoon die niet is geboren in het land of plaats waar hij woont of die ouders heeft die niet geboren zijn in het land of plaats waar hij woont.

allofoon (n)
allafón
  (taalkunde) een alternatieve vorm die een foneem in een bepaalde fonologische context aanneemt

allotropie /ˌɑ.lo.tro.ˈpi/ (n)
allatrópacht
  (scheikunde) het verschijnsel dat hetzelfde chemisch element of dezelfde vaste verbinding in verschillende verschijningsvormen kan voorkomen met een verschillende kristalstructuur

allusie (n)
ailléideach
  artistieke toespeling of zinspeling

alluviaal (adj)
glárach

alluvium /ɑˈlʏvijʏm/ (n)
glár
  (geologie) sediment van los materiaal (regoliet) dat door stromend water is afgezet

almacht /ɑɫmɑxt/ (n)
uilechumhacht
  absolute macht, macht over alles

almachtig (adj)
mórchumhachtach

almanak (n)
almanag

alom (adv)
i ngach áit
  overal, onder velen, op vele plekken

aloë (n)
aló
  (bloemplanten) benaming voor bloeiende, succulente planten uit het geslacht Aloe dat uit ongeveer vierhonderd soorten bestaatHet natuurlijk verspreidingsgebied is beperkt tot Afrika: van Zuid-Afrika tot tropisch Afrika, en naburige gebieden zoals Madagaskar, het Arabische schiereiland en verschillende Afrikaanse eilanden alsmede de Canarische eilanden. Het sap uit de bladeren van de aloë heeft geneeskrachtige eigenschappen.

aloë vera (n)
aló íceach
  (bloemplanten) bepaald soort succulent, Aloe vera uit de affodilfamilie (Asphodelaceae )

alpaca (n)
alpaca
  (evenhoevigen) bepaald soort zoogdier, Vicugna pacos uit Zuid-Amerika uit de familie van de kameelachtigen (Camelidae )

alpenhoorn (n)
alpchorn
  (muziekinstrument) een van hout vervaardigd blaasinstrument met een lengte tot vier meter

alpinomuts (n)
beiré

alras (adv)
go haibéil

als /ɑls/ /ɑs/ (conjunction)
nuair
  wanneer
dá
  indien
chomh
  in de gedaante van, in de vorm van, onder de benaming van

als de kat van huis is, dansen de muizen op tafel (phraseologicalUnit)
fad a bhíos an cat amuigh bíonn na luchain ag rince
  (spreekwoord) als er geen toezicht is, doet men waar men zin in heeft

alsem (n)
mormónta
  (bloemplanten) benaming voor planten van het composietengeslacht Artemisia

alsjeblieft (adv)
le do thoil
  (informeel) als beleefde aandrang bij een verzoek of versterking bij een bevel

alsmede (conjunction)
agus
  en ook

alsnog (adv)
ar fad
  toch nog

alsof (conjunction)
amhail is
  luidt een vergelijking in

alstublieft (adv)
le do thoil
  (formeel) toevoeging als beleefde aandrang bij een verzoek of versterking bij een bevel

altaar (n)
altóir
  offertafel voor godsdienstige plechtigheden

alternatief /ɑltərnaˈtif/, /ɑltɛrnaˈtif/ (n)
rogha
  een andere mogelijkheid of methode

alternator (n)
ailtéarnóir

alterneren (v)
ailtéarnaigh
  (medisch) elkaar afwisselen

althans (conjunction)
ar aon nós
  geeft in het gedeelte na althans meer specifiek (en tegengesteld) aan wat er bedoeld wordt, in ieder geval

altijd (adv)
i gcónaí
  op elk moment, blijven
  telkens opnieuw
  in elk geval

altruïsme (n)
altrúchas

altsaxofoon (n)
altsacsafón
  (muziekinstrument) een houtblaasinstrument met een enkelriet

altsleutel (n)
eochair altach
  (muziek) een teken geplaatst op de derde lijn van een balk dat aangeeft dat deze een c weergeeft

altstem (n)
alt
  lage vrouwelijke zangstem

altviolist (n)
vióladóir
  (muziek), (beroep) iemand die altviool speelt

altviool /ˈɑltfiˌjoːl/ (n)
vióla
  (muziekinstrument) een muziekinstrument in de familie van de strijkinstrumenten, verwant aan maar groter en lager klinkend dan de viool

aluinaarde (n)
alúmana
  aluminiumoxide

aluminium /alyˈminijʏm/ (n)
alúmanam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Al en atoomnummer 13. Het is een zilverwit hoofdgroepmetaal

alveole /ˌɑɫveˈol(ə)/ (n)
ailbheolas
  (anatomie) wetenschappelijke benaming voor longblaasje

alver (n)
gilín

alvleesklier (n)
paincréas
  (anatomie) een klier die enzymen afscheidt in de twaalfvingerige darm om de afbraak van zetmeel, vet en eiwitten te bevorderen

alvorens (conjunction)
le hucht
  luidt een handeling in die in de tijd voorafgaat aan die van de hoofdzin

alweer (adv)
arís

amandel (n)
almóinn
  (plantkunde) kleine bladverliezende loofboom Amygdalus dulcis , die vooral in bergachtige gebieden groeit
  (voeding) eetbare pit van de amandelvrucht

amandelboom (n)
crann almóinní

amarant (n)
amarantas
  (bloemplanten) een geslacht Amaranthus van eenjarige, kruidachtige planten uit de amarantenfamilie (Amaranthaceae). Het geslacht komt met zo'n zestig soorten wijdverspreid voor van gematigde tot tropische streken. Tot het geslacht behoren verscheidene sier- en voedselgewassen
  (voeding) zaden van Amaranthus cruentus , Amaranthus caudatus of Amaranthus hypochondriacus

amaril (n)
éimear

amaryllis (n)
amairillídí
  narcisachtige sierplant meest bekend is de Amaryllis Belladonna, ze heeft een lange stengel en een paar grote bloemen

amateur (n)
amaitéarach
  een persoon die iets als hobby doet en dus niet beroepsmatig

ambacht (n)
lámhcheardaíocht
  een handwerkvak dat vaak aanzienlijke vaardigheden vereist

ambachtsman (n)
ceardaí

ambachtsmens (n)
ceardaí

ambassade (n)
ambasáid
  (diplomatie) de officiële vertegenwoordiging van de ene regering in de hoofdstad van de andere

ambassadeur (n)
ambasadóir
  (politiek) (beroep), (diplomatie) iemand die door de ene staat is aangesteld om deze staat bij een andere staat te vertegenwoordigen.

ambassadrice (n)
ambasadóir
  (beroep), (diplomatie) vrouwelijke vorm van ambassadeur

amber (n)
ómra
  hard wasachtig grijs product gevonden in de maag van potvissen dat bestaat uit verteerde rugschilden van reuzeninktvissen die het hoofdvoedsel van de potvis vormen
  fossiel hars van bomen met geel-oranje kleur
  (kleur) kleur tussen geel en oranje in

ambetant (adj)
bearránach
  vervelend, onprettig

ambidexter (adj)
comhdheas

ambitieus (adj)
aidhmeannach
  vol van de wens en het vertrouwen om iets te bereiken

ambrozijn (n)
ambróise

ambtenarij (n)
maorlathas
  de macht van de ambtenaren

ambtgenoot (n)
athghin
  iemand die een gelijkt beroep of ambt beoefent

ambtsgewaad (n)
gúna
  (kleding) kleding die men verplicht is te dragen bij de uitoefening van een ambt

ambulance (n)
otharcharr
  (verkeer), (medisch) voertuig om gewonden of zieken van en naar het ziekenhuis te brengen

amenderen (v)
leasaigh
  (juridisch) een formele verandering van een officieel document door middel van een toevoeging, weglating of wijziging

amenorrhoea (n)
aimhíostrú
  het uitblijven van de menstruatie

americium (n)
aimeiriciam

amethist (n)
aimitis
  (mineraal) een vaak prachtig violet gekleurde vorm van kristallijn kwarts, die kleine hoeveelheden titaan en ijzer bevat

amfibie (n)
amfaibiach
  (dieren) gewerveld dier dat zijn leven als een soort visje in het water begint en bij het opgroeien van gedaante verandert en op het land komt wonen

amfibisch (adj)
amfaibiach
  geschikt zowel voor in het water als op het land

amfoteer (adj)
amfaiteireach
  (scheikunde) de eigenschap hebbend om zowel als zuur en als base op te kunnen treden

amicaal (adv)
mór le

amice (n)
cara

amide (n)
aimíd

amine (n)
aimín
  (scheikunde) een organische verbinding die kan worden beschouwd afgeleid te zijn van ammoniak door vervanging van één of meer N-H-bindingen door N-C-bindingen

aminozuur (n)
aimínaigéad

ammonia (n)
amóinia

ammoniak (n)
amóinia
  (scheikunde) een chemische verbinding van stikstof en waterstof met samenstelling NH3

ammonium (n)
amóiniam

ammoniumcarbonaat (n)
carbónáit amóiniam

ammoniumnitraat (n)
níotráit amóiniam
  (scheikunde) NH4NO3, het ammoniumzout van salpeterzuur

ammunitie (n)
armlón

amnesie (n)
aimnéise
  (medisch) geheugenverlies

amnestie (n)
maithiúnas
  (juridisch) een verklaring dat afgezien zal worden van strafvervolging voor een bepaalde groep

amnion (n)
aimnín
  (anatomie) lamsvlies, het binnenste der eivliezen van het embryo in het moederlichaam

amoebe (n)
aiméibe
  (protisten) eencellige eukaryoot die van vorm kan veranderen door het uitsteken en intrekken van schijnvoetjes

amortisatie (n)
fuascailt
  het gerechtelijk afschrijven van geldswaardig papier, dat op enigerlei wijze verloren is gegaan, afschrijving
  (financieel) delging van een schuld, aflossing van een lening

amortiseren (v)
bodhraigh

amper /ˈɑmpər/ (adv)
ní móide
  nauwelijks, bijna niet

amplitude (n)
aimplitiúid

amplitudo (n)
aimplitiúid
  de uitslag van een slinger- of golfbeweging

amputatie (n)
teascadh

ampère (n)
aimpéar

ampèremeter (n)
aimpmhéadar
  (natuurkunde) (elektrotechniek)(elektronica) een instrument om de elektrische stroom, uitgedrukt in ampère, te bepalen

amusement (n)
áibhéar
  iets waarmee men zich vermaakt

amylase (n)
amaláis

amylose (n)
amalós

anaal (adj)
anasach
  (medisch) met betrekking tot de darmuitgang van de mens

anabole (n)
anabalach
  synthetische steroïde afgeleid van het mannelijk geslachtshormoon testosteron

anabolisch (adj)
anabalach
  betrekking hebbend op of gerelateerd aan het anabolisme

anabolisme (n)
anabalacht
  (biologie) opbouw bij de stofwisseling waarbij simpele stoffen omgezet worden tot chemisch ingewikkeldere stoffen

anabool (adj)
anabalach
  (medisch) weefselopbouwend

anachoreet (n)
ancaire

anachronisme (n)
anacrónachas

anachronistisch (adj)
mí-aimseartha
  niet passend in de tijdsvolgorde of in de periode waarin het wordt gepresenteerd

anaconda /anaˈkɔnda/ (n)
anacanda
  (reptielen) zeer grote en zware wurgslang uit het geslacht Eunectes in het bijzonder Eunectes murinus

anaeroob (adj)
anaeróbach
  (biologie) zonder zuurstof kunnende leven

anale seks (n)
gnéas tóna
  (seksualiteit) seks waarbij de anus en het rectum een rol spelen

analepticum (n)
anaileipteach

analfabeet (n)
neamhliteartha
  iemand die niet kan lezen of schrijven

analfabetisch (adj)
ainléannta
  (taalkunde) niet in staat om teksten te lezen

analfabetisme (n)
neamhlitearthacht
  het niet kunnen lezen of schrijven

analgeticum (n)
anailgéiseach
  (medisch) pijnstillend middel

analist (n)
anailísí

analogie (n)
analach
  een overeenkomst tussen twee verschillende zaken die bijv. kan dienen als basis voor een bepaalde redenering of vergelijking

analoog (adj)
analógach
  overeenkomend met

analyse /ɑnɐ'liːzə/ (n)
anailís

analyseren (v)
anailísigh
  overgankelijk gedetailleerd en nauwkeurig bekijken

analytisch (adj)
anailíseach

ananas (n)
anann
  (fruit) Ananas comosus (ook: Ananas sativus), een vrucht van de ananasplant

anarchisme (n)
ainrialachas

anarchistisch (adj)
ainrialta
  (politiek) (filosofie) betrekking hebbend op of volgens het anarchisme

anastomose (n)
anastamóis
  (medisch) een vaatverbinding, het aan elkaar verbinden van twee vaten

anathema (n)
coinnealbhá

anatomie (n)
anatamaíocht

anatoom (n)
anatamaí
  (beroep), (medisch) een persoon die kennis draagt van de (menselijke) anatomie

ander (n)
eile
  diegene die je niet zelf bent

anderzijds (adv)
ar an lámh eile
  (maar) aan de andere kant

androgeen (n)
andraigin
  mannelijk geslachtshormoon behorend tot de klasse der steroïden, zoals testosteron en andere stoffen met androgene werking

anemisch (adj)
anaemach
  (medisch) aan bloedarmoede lijdend

anemoon /ɑnəmon/ (n)
anamóine
  (plantkunde) een plant van het geslacht Anemone

anesthesist (n)
ainéistéisí
  (beroep), (medisch) geneeskundige die is gespecialiseerd in het verdoven van patiënten die een operatie of een pijnlijk, belastend onderzoek moeten ondergaan

angel (n)
cealg
  (zoötomie) orgaan waarmee wespen, bijen en soortgelijke dieren steken
duán
  vishaak

angina pectoris (n)
aingíne chléibh
  (medisch) hartkramp, pijn op de borst

angiocardiografie (n)
angagrafaíocht

angiografie (n)
angagrafaíocht
  (medisch) het zichtbaar maken van bloedvaten op röntgenfoto's met behulp van contrastvloeistof. De afbeelding die ontstaat heet angiogram

angiogram (n)
angagram

angioplastiek (n)
angaplaiste

anglicaan (n)
Anglacánach

anglicanisme (n)
Anglacánachas

anglicisme (n)
Béarlachas
  (taalkunde) (pejoratief) woord of uitdrukking overgenomen uit het Engels of gevormd naar Engels voorbeeld

angora (n)
gabhar angóra

angst /ɑŋst/ (n)
eagla
  het gevoel dat er onheil of gevaar dreigt

angstaanjagend (adj)
gránna

angstdroom (n)
tromluí
  (psychologie) een angst veroorzakende droom

angstig (adj)
faiteach

angstvallig (adj)
beacht

angstwekkend (adj)
gránna

angstzweet (n)
fuarallas

anhydrisch (adj)
ainhidriúil
  (medisch) watervrij (zonder water)

anijs (n)
ainís
  (bloemplanten) bepaald soort schermbloemige plant, Pimpinella anisum

anijsplant (n)
ainís
  (plantkunde) Pimpinella anisum is een bloemdragende plant die behoort tot de schermbloemenfamilie Umbelliferae of Apiaceae die gebruikt wordt voor het aromatiseren van gerechten

anijszaad (n)
síol ainíse
  (voeding) het zaad van de anijsplant

aniline (n)
anailín

animateur (n)
beochantóir

animeren (v)
spreag
  overgankelijk opmonteren, opvrolijken

anion (n)
ainian

anionisch /ˌɑniˈonis/ (adj)
ainianach
  met negatief geladen deeltjes

anisotroop (adj)
ainiseatrópach
  van iets dat de eigenschappen niet in iedere richting dezelfde zijn

anjelier (n)
bándearg

anker (n)
ancaire
  (scheepvaart) onderdeel van een vaartuig dat overboord wordt geworpen om dit vaartuig vast te leggen waar niet aangemeerd kan worden, scheepsanker
coimeádaí
  (natuurkunde) poolstuk, weekijzer plaatje tussen polen van een magneet om sterkteverlies tegen te gaan

ankeren (v)
ancaire
  inergatief (scheepvaart) het anker laten zakken met de bedoeling het schip hiermede aan de bodem van het vaarwater vast te leggen, voor anker gaan, voor anker leggen

ankerplaats (n)
acarsóid

annuleren /ɑny'lerə/ (v)
cealaigh
  overgankelijk iets afgelasten

annuïteit (n)
aisíoc

anode (n)
anóid
  (scheikunde) (natuurkunde) de elektrode waarlangs elektronen het elektrolyt verlaten

anodiseren (v)
anóidigh
  (techniek) een oppervlaktebehandeling om metalen zoals aluminium en titanium te voorzien van een oxidelaag

anomalie (n)
aimhrialtacht
  (medisch) afwijking van organen

anoniem (adj)
dí-ainm
  naamloos

anonimiteit (n)
díth ainm
  naamloosheid

anorganisch (adj)
neamhorgánach
  (scheikunde) niet tot de koolstofverbindingen behorend

anoxie (n)
anocsacht

ansjovis (n)
ainseabhaí

antenne (n)
aeróg
  (natuurkunde), (elektronica) een vrij opgestelde elektrische geleider voor het uitzenden en/of ontvangen van elektromagnetische straling in het radiofrequente gedeelte van het elektromagnetische spectrum

antenneversterking (n)
sroich
  (natuurkunde), (elektronica) de winst van een antenne die men bij hoge draaggolffrequenties kan behalen door gebruik te maken van richtwerking en reflectie van het signaal

antennewinst (n)
sroich
  (natuurkunde), (elektronica) de signaalversterking van een antenne die bij hoge draaggolffrequenties kan worden verkregen door richtwerking en reflectie van het signaal

anthelminthicum (n)
péistphurgóid
  (medisch) een wormdrijvend middel

antibacterieel (adj)
frithbhaictéarach
  bacteriedodend of bacteriën bestrijdend

antibacterieel (n)
frithbhaictéarach
  antibacterieën, bacteriedodende stof van natuurlijke of kunstmatige oorsprong

antibioticum (n)
antaibheathach, frithbheathach

antichrist (n)
Ainchríost

anticlimax (n)
frithbhuaic
  (letterkunde) een weinig spannende, soms teleurstellende ontknoping van het verhaal

anticoagulans (n)
antaithéachtach
  (medisch) een stof die de bloedstolling vertraagt of tegengaat

antidepressivum /ˌɑntideprɛˈsivʏm/ (n)
frithdhúlagrán
  (medisch) een middel tegen ziekelijke neerslachtigheid

antidotum (n)
frithnimh
  (medisch) een tegengif

antiekhandelaar (n)
ceannaí seandachtaí

antifoon (n)
ainteafan
  (muziek), (religie) vers dat gezongen wordt als inleiding of afsluiting van een psalm

antigeen (n)
antaigin
  (medisch) lichaamsvreemde afweeropwekkende stof

antiheld (n)
ana-laoch
  (letterkunde) een hoofdpersonage in een verhaal met niet de typerende positieve eigenschappen van een held

antilichaam (n)
antashubstaint

antilope /ɑnti'lopə/ (n)
antalóp
  (evenhoevigen) een verzamelnaam voor slanke holhoornige hoefdieren die voornamelijk in Afrika leven

antimaterie (n)
frithdhamhna
  (natuurkunde) materie die in alles de omgekeerde eigenschappen heeft in vergelijking met de normale materie

antimicrobieel (adj)
frithmhiocróbach
  (medisch) tegen ziekteverwekkers gericht

antimilitarist (n)
síochánaí
  (politiek) aanhanger van een (politieke) beweging die tegen het leger is

antimoon (n)
antamón

antioxidant (n)
frithocsaídeoirí
  (scheikunde) stof die reacties tegengaat waarbij elektronen worden uitgewisseld

antisemitisch (adj)
frith-Sheimíteach
  anti-Joods, tegen het Joodse volk

antisepsis (n)
antaiseipteach

antisepticum (n)
antaiseipteach

antiseptisch (adj)
aiseipteach

antistof (n)
glóbailin imdhíonachta

antistollingsmiddel (n)
antaithéachtach
  (farmacologie), (medisch) een middel dat gebruikt worden om de natuurlijke stollingsneiging van het bloed te onderdrukken

antitoxine (n)
antatocsain

antivries (n)
frithreo
  een stof die veelal aan koelwater wordt toegevoegd om het vriespunt ervan te verlagen om bevriezen ervan te voorkomen

antivriesmiddel (n)
frithreo
  (scheikunde) een middel dat aan water wordt toegevoegd om het vriespunt van het mengsel te verlagen en zo schade door bevriezing te voorkomen

antraceen (n)
antraicéin
  (scheikunde) aromatische koolwaterstof, een bestanddeel van koolteer

antraciet /an.tra.ˈsit/ /ɑn.tra.ˈsit/ (adj)
clochghual

antraciet /an.tra.ˈsit/ /ɑn.tra.ˈsit/ (n)
clochghual
  een vorm van steenkool die sterk verhit is geweest

antrax (n)
antrasc
  (medisch) een infectieziekte die wordt veroorzaakt door de bacterie Bacillus anthracis

antropoloog (n)
antraipeolaí

antwoord /ˈɑnt.ʋɔːrt/ (n)
freagra
  de reactie op een vraag, van repliek voorzien (mondeling of schriftelijk)

antwoorden /ˈɑnt.ʋɔːr.də(n)/ (v)
freagair
  overgankelijk het geven van een antwoord

anus (n)
anas
  (anatomie) opening aan het eind van de endeldarm en aan het eind van het spijsverteringskanaal waardoor afvalstoffen het lichaam verlaten

anxietas (n)
imní
  (medisch) angstgevoel

aorta /aˈɔrta/ (n)
aorta
  (anatomie) de slagader die van het hart naar het lichaam, behalve de longen, loopt

apache (n)
bithiúnach
  straatrover die in het begin van de 20ste eeuw actief was in de grote steden (vooral Parijs)

apathie (n)
dímhothú
  (medisch) lusteloosheid, gebrek aan emotie, motivatie of enthousiasme

apathisch (adj)
fuarchúiseach

apennoot (n)
pis talún
  (voeding) onder het grondoppervlak groeiende peulvrucht van Arachis hypogaea

apert (adj)
follasach

apocalyps (n)
apacailipsis
  (religie) einde van de wereld, zoals beschreven in het Bijbelboek Openbaringen

apocalyptisch (adj)
apacailipteach

apocope (n)
coimriú deiridh
  (taalkunde) deletie van een of meer klanken of een lettergreep aan het woordeinde

apocrief (adj)
apacrafa
  (bij uitbreiding) niet als gezaghebbend erkend, ongeloofwaardig, niet echt

apogeum (n)
apaigí

apologie (n)
apalacht
  een mondelinge of schriftelijke verdediging van een persoon, zaak of leer tegen onrechtvaardige aanvallen

apoptose (n)
apaptóis
  (biologie) geprogrammeerde celdood

apostasie (n)
athchreideamh
  (religie) afstand nemen van het geloof waarvan men eerst aanhanger van was

apostel /ɑˈpɔstəl/ (n)
aspal
  elk van de voornaamste twaalf leerlingen van Jezus en eerste verkondigers van het christendom
  (religie) verkondiger van een nieuwe leer

apostelschap (n)
aspalacht

apostolaat (n)
aspalacht

apostolisch (adj)
aspalach

apostrof (n)
aitheasc
  (retorica) stijlfiguur waarbij de redenaar zich opeens direct richt tot een ander dan het eigenlijke publiek, meestal een afwezige persoon of een verpersoonlijkt voorwerp of idee

apotheek /apo'tek/ (n)
poitigéireacht, cogaslann
  (medisch) plaats waar men geneesmiddelen en andere gezondheidsproducten kan kopen

apotheker (n)
dáileoir drugaí

app (n)
aip
  (informatica), (afkorting) een afkorting van "application" een kant en klaar programma waarmee digitale apparatuur bepaalde functies kan vervullen

apparaat (n)
adhmad
  (techniek) een door mensen gemaakt voorwerp dat is samengesteld uit verschillende onderdelen en een bepaalde functie heeft

apparatuur (n)
acmhainn
  geheel aan toestellen en toebehoor dat men voor een bepaalde taak benodigt.

appartement (n)
árasán
  een afzonderlijke woning in een groter gebouw

appel /ɑ.ˈpɛl/ /ɑ.ˈpɛɫ/ /ˈɑ.pəl/ /ˈɑ.pəɫ/ /ˈɑpəɫ/ (n)
úll
  (bloemplanten) (fruit) Malus ronde eetbare vrucht met wit vruchtvlees en een rode, groene of gele al dan niet gebloste of gestreepte schil; vrucht van de appelboom (in het bijzonder van de soort Malus domestica ).

appelboom (n)
abhaill
  boom waaraan appels groeien

appelcompote (n)
anlann úll
  grove appelmoes met stukjes appel

appellant (n)
achomharcach

appelleren (v)
achomharc

appelmoes (n)
anlann úll
  (voeding) (fruit) een moes van gekookte appels

appelsap /ˈɑpəlˌsɑp/ (n)
sú úill, sú úll
  o (drinken) een vruchtensap die uit appels bereid is

appelsien /ˌɑpəlˈsin/ (n)
oráiste
  (fruit) (België, Limburg) een sinaasappel

appelspijs (n)
anlann úll
  (voeding) een moes van gekookte appels

appeltaart (n)
pióg úll
  (voeding) gebak gevuld met stukjes vruchten van de appelboom

appelwijn (n)
ceirtlis
  (drinken) alcoholhoudende drank gemaakt van vergist appelsap

appendix /ɑˈpɛndɪks/ (n)
aguisín
  iets wat ergens aan hangt, aanhangsel
  (anatomie) wormvormig aanhangsel van de blindedarm

apperceptie (n)
brathadóireacht
  (psychologie) een bewuste waarneming

appetijt (n)
dúil
  eetlust, verlangen naar eten

applicatie (n)
feidhmchlár
  toepassing.

appreciëren (v)
bheith buíoch as

appret (n)
ardnós

appreteren (v)
críochnaigh

approach (n)
ionsaigh

april /ɑˈprɪl/ (n)
Aibreán
  (tijdrekening) vierde maand van het jaar

aprilvis (n)
amadán Aibreáin
  een grap die op 1 april wordt gemaakt

aquarium /ɑˈkʋariˌʲʏm/ (n)
uisceadán
  glazen bak met water waarin onderwaterflora en -fauna gehouden wordt met de bedoeling vissen, lagere dieren en/of planten te verzorgen, te tonen en/of te kweken.

aquosus (adj)
uiscí
  (medisch) waterig

arachnofobie (n)
aracnafóibe

arachnologie (n)
araicneolaíocht
  (dierkunde) tak van de zoölogie die zich bezighoudt met de studie van de spinachtigen Arachnida

arbeid (n)
obair
  (natuurkunde) energie die door een krachtbron geleverd wordt bij verplaatsing van een voorwerp

arbeiden (v)
obair
  inergatief werk verrichten met name met de handen

arbeider (n)
sclábhaí
  (beroep) iemand die voor een loon handmatige arbeid verricht

arbeidsloos (adj)
dífhostaithe
  zonder arbeid

arbeidsongeschikt (adj)
duine faoi mhíchumas

arbeidsplaats (n)
jab

arbeidspotentieel (n)
fearchumhacht
  (economie) de hoeveelheid arbeidskracht die aanwezig is in een land

arbeidsproces (n)
obair
  (alles wat te maken heeft met) het verrichten van betaalde arbeid

arbiter (n)
measúnóir

arbitrair (adj)
ansmachtúil

archaïsch (adj)
ársa
  behorend tot of betrekking hebbend op een zeer oud tijdperk

archaïsme (n)
ársaíocht

archeologie /ˌɑr.xe.ˌjo.lo.ˈɣi/ /ˌɑr.xɛ.jo.lo.ˈɣi/ /ˌɑr.χe.ˌjo.lo.ˈχi/ (n)
seandálaíocht
  (wetenschap) studie van de niet-geschreven overblijfselen van het verleden

archief (n)
aircív, cartlann

archiefmedewerker (n)
achtúire

archipel (n)
oileánra
  (verouderd) een eilandenzee

architect (n)
ailtire
  (beroep) (kunst), (bouwkunde), iemand die gebouwen en constructies ontwerpt en de leiding neemt tijdens de bouw ervan

architectuur (n)
ailtireacht
  (kunst), de bouwstijl van een gebouw, bouwstijl

archivaris /ɑrxivaːrɨs/ (n)
cartlannaí
  (beroep) een persoon die een archief beheert

archiveren (v)
aircív
  overgankelijk iets geclassificeerd opslaan om het later gemakkelijk terug te vinden

arctisch (adj)
Artach
  extreem koud, behorend bij heel lage temperaturen

are (n)
ár

areaal (n)
achar

arena (n)
airéine
  (bouwkunde), (sport), (toneel) schouwtoneel, met meestal niet meer dan een zanderige bodem, waar bijv. sportwedstrijden, gevechten of circusvoorstellingen gehouden worden

arend (n)
iolar
  (havikachtigen) dagactieve, middelgrote tot grote roofvogel met brede vleugels, stevige snavel en scherpe klauwen. Arenden werden en worden veel gebruikt als symbool door landen en organisaties, omdat ze macht, schoonheid en onafhankelijkheid zouden uitstralen

arginine (n)
argainín

arglist (n)
meang
  (juridisch) het plegen van bedrog of misleiding

arglistig (adj)
glic

arglistigheid (n)
meang
  het arglistig zijn

argon /ˈɑrɣɔn/ (n)
argón
  (scheikunde), (element) een scheikundig element en kleurloos edelgas met het symbool Ar en het atoomnummer 18

argument /ˌɑrɣyˈmɛnt/ (n)
argóint
  (communicatie) een aangevoerd feit in een discussie om een zienswijze te ondersteunen
fáth
  een reden om iets te doen

argumentatie (n)
argóinteacht

argumenteren (v)
áitigh
  inergatief met argumenten tot een conclusie trachten te komen

argwaan (n)
drochamhras
  gekoesterd gevoel van verdenking, wantrouwen

argwanend (adj)
amhrasach

ariteit (n)
nárthacht
  (wiskunde) het aantal variabelen waarvan een functie afhangt

ark /ɑrk/ (n)
áirc

arm /ɑrṃ/ (n)
géag, lámh
  dierlijk lichaamsdeel met dezelfde functie als de menselijke arm

armatuur (n)
cumhdach

armband (n)
bráisléad

armelijk (adj)
bocht
  op een armoedige bekrompen manier

armklem (n)
glas ascaille
  een controletechnieken die bij vechtsporten zoals judo, karate en jiujitsu worden gebruikt, de bedoeling van een armklem is dat men het ellebooggewricht immobiliseert
  iemand klemmend vasthouden met de arm

armoede /ˈɑrəmude/ (n)
bochtaineacht
  (economie) de toestand waarin iemand leeft die zeer weinig middelen voor zijn levensonderhoud heeft

armvol (n)
uchtán
  een hoeveelheid die men in één keer in zijn armen kan dragen

aroma /a'roma/ (n)
dea-bholadh
  (voeding) (aangename) geur van spijzen, dranken, genotmiddelen enz

arrangement (n)
ceartú
  (muziek) een compositie geschikt maken voor een andere instrumenten, of een andere muzikale stijl.

arrangeren (v)
cuir caoi ar

arrest (n)
coisc
  een aanhouding, arrestatie, gevangenneming

arrestatie (n)
coinneáil
  (juridisch) een aanhouding door de sterke arm der wet

arresteren (v)
gabh
  overgankelijk, (juridisch) van overheidswege in hechtenis nemen

arrogant (adj)
ainteann

arrogantie (n)
anuaill

arrowroot /ˈɛrɔwru:t/ (n)
ararút
  (voeding) meel van bovengenoemde plant dat vaak wordt gebruikt als bindmiddel voor voedsel

arseen (n)
arsanaic

artefact (n)
déantán
  een door mensenhand gemaakt kunstvoorwerp of -product
  (geschiedenis) een bewerkt voorwerp uit prehistorische tijd
  (medisch) een kunstmatig veroorzaakte misvorming; zelf toegebracht letsel

arterieel (adj)
artaireach
  (medisch) met betrekking tot de arteriën

artesisch (adj)
airtéiseach

articuleren (v)
fuaimnigh
  de uitspraakklanken zorgvuldig vormen

artiest (n)
ceardaí

artieste (n)
ceardaí

artificieel (adj)
saorga
  kunstmatig (ook (medisch))

artificiële intelligentie (phraseologicalUnit)
intleacht shaorga

artikel /ɑrˈtiːkəl/ (n)
earra
  een voorwerp dat te koop is
airteagal
  (grammatica) woordsoort die standaard voor een zelfstandig naamwoord staat

artillerie (n)
airtléire
  (militair) het wapen dat vuursteun geeft aan de eigen troepen

artisjok (n)
bliosán
  (bloemplanten) Cynara scolymus (groente) een soort plant waarvan de vlezige schutbladeren van de gesloten bloemknop als groente worden gegeten

artralgie (n)
artrailge
  (medisch) gewrichtspijn

artritis (n)
airtríteas
  (medisch) gewrichtsontsteking

artropathie (n)
artrapaite
  (medisch) gewrichtsaandoening

artrose (n)
oistéairtríteas
  (medisch) een aandoening van het gewrichtskraakbeen

arts (n)
dochtúir
  (medisch) (beroep) een geneeskundige die bevoegd is een praktijk uit te oefenen

artsenij (n)
druga
  geneesmiddel dat men inneemt

as (n)
acastóir
  (werktuigbouwkunde) staafvormig voorwerp waarom of waarmee iets ronddraait, aandrijfas etc.
luaith
  (scheikunde) verbrandingsresidu b.v. vliegas, potas, loodas
  overblijfsel van iets dat verbrand is
ais
  (wiskunde) denkbeeldige lijn (aslijn) door het midden van een voorwerp, ruimte of vlak
coisc
  (plantkunde) middelste deel van een plant, waaromheen de bladachtige organen en/of de wortels vastzitten

asbak /ˈɑzbɑk/ (n)
luaithreadán
  opvangbak voor as en peuken van sigaretten en sigaren

asbest (n)
aispeist
  (mineraal) verzamelnaam van een aantal silicaten met een vezelige structuur

ascetisch (adj)
aiséitiúil

aselect (adj)
fánach
  volkomen bepaald door het toeval, vooral gebruikt in het kader van statistisch onderzoek

aseptisch (adj)
aiseipteach
  (medisch) vrij van ziektekiemen, kiemvrij

asfalt (n)
asfalt

asfyxiatie (n)
plúchadh

asiel (n)
tearmann

aspect (n)
dreach
  kant of zijde waar je naar kijkt (aan een kwestie of object)

asperge (n)
asparagas
  (bloemplanten) Asparagus officinalis subsp. officinalis een plant die in het wild vooral voorkomt in kuststreken en langs rivieren. De plant wordt vanwege de jonge scheuten geteeld als groente. Er zijn witte, groene en paarse asperges op de markt. De witte zijn onder de grond gegroeid en uit het licht gehouden, de groene en paarse asperges hebben wel zon gezien. In Noordwest-Europa zijn witte het meest gebruikelijk, in landen als Italië groene

aspirant (n)
iarrthóir

assay (n)
measúnacht
  (medisch) toetsing

assemblee (n)
comhthionól

assembleren (v)
cruinnigh
  bouwen of maken door onderdelen samen te voegen of te monteren

assertief /ɑsɛrˈtif/ (adj)
forránach

assignatie (n)
fógra

assimilatie (n)
comhshamhlú

assistent (n)
cúntóir
  een mannelijk of vrouwelijk persoon die ondersteunt

assistente /ɑsɪsˈtɛntə/ (n)
cúntóir
  vrouwelijk persoon die ondersteunend werk doet

assistentie (n)
cabhair

associatie (n)
comhchaidreamh

associé (n)
páirtnéir

assurantie (n)
táille árachais

assureren (v)
cuir árachas ar

astaat (n)
astaitín

astatium (n)
astaitín
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool At en atoomnummer 85. Het is een metalliek zilverkleurig metalloïde

aster (n)
astar
  (bloemplanten) een geslacht Aster uit de composietenfamilie (Compositae of Asteraceae). Vanwege de prachtige bloei (in bloemhoofdjes) zijn er veel cultivars als tuinplant gekweekt

asterisk /ˈɑs.tə.ˌrɪs(x)/ /ˈɑs.tə.ˌrɪsk/ (n)
réalta
  typografisch symbool in de vorm van een sterretje in superscript met vijf of zes punten (* of ٭)

asteroïde (n)
astaróideach
  (astronomie) een klein vast hemellichaam dat net als een planeet om de zon draait

astigmatisch (adj)
aistiogmatach
  van een lens dat de kromming niet in alle richtingen gelijk is en dat een scherpe afbeelding dus niet mogelijk is

astma (n)
asma
  (medisch) een ziekte die, door vernauwing van de luchtwegen, benauwdheid en hoestbuien veroorzaakt

astmatisch (adj)
asmach
  last hebbend van astma

astrologie /ɑstrolo'gi/ (n)
astralaíocht
  (astrologie) de leer die gebeurtenissen aan het hemelgewelf in verband brengt met gebeurtenissen op aarde

astroloog (n)
astralaí
  (beroep) een beoefenaar van de astrologie

astrometrie (n)
réaltmhéadracht

astronaut /ˌɑstroˈnaʊ̯t/ /ˌɑstroˈnɔʊ̯t/ /ˌɑstroˈnʌʊ̯t/ (n)
spásaire
  (ruimtevaart) (beroep) een (Amerikaanse) ruimtevaarder

astronomie (n)
réalteolaíocht
  (wetenschap) de wetenschap die de objecten in de ruimte bestudeert

astronoom (n)
réalteolaí

ataraxie (n)
ataraicse
  onverstoorbare staat die zich kenmerkt door vrijheid van zorgen, affectieloosheid en emotionele gelatenheid

ataxie /atɑkˈsi/ (n)
ataicse
  (medisch) een onzekere gang bij het lopen

atheïsme /ˌa.te.ˈjɪsmə/ /ˌɑ.te.ˈjɪsmə/ (n)
aindiachas
  (religie) de overtuiging of het geloof dat goden niet bestaan

atheïst /ˌa.te.ˈjɪst/ /ˌɑ.te.ˈjɪst/ (n)
aindiachaí
  een persoon die niet gelooft in het bestaan van goden

atheïstisch (adj)
aindiach
  ongodsdienstig

atlanticum /ɑtˈlɑntikʏm/ (n)
An tAigéan Atlantach

atlas /ɑtlɑs/ (n)
atlas
  satijn

atleet /ɑtlet/ (n)
lúthchleasaí
  (sport) iemand die grote prestaties op sportief gebied verricht

atletiek (n)
lúthchleas
  sporttak waarin vooral lopen, springen en werpen aan bod komen

atmosfeer (n)
aerbhrat
  een gasvormig omhulsel van een planeet of maan
  (eenheid) een natuurkundige eenheid voor de gasdruk

atmosferisch (adj)
atmaisféarach

atol (n)
atall

atomisch (adj)
adamhach
  het atoom betreffende

atonaal (adj)
atonúil

atoom (n)
adamh

atoombom (n)
buama núicléach
  een bom waarvan de vernietigingskracht berust op het vrijkomen van energie door de splitsing van atomen

atoomgetal (n)
uimhir adamhach

atoomgewicht (n)
meáchan adamhach
  de massa van een atoom, uitgedrukt in atomaire massa-eenheden (u), het waterstofatoom heeft een atoomgewicht van 1

atoomkern (n)
núicléas adamhach

atoomklok (n)
clog adamhach

atoommassa (n)
mais adamhach
  (scheikunde) de massa van een atoom, uitgedrukt in de atomaire massa-eenheid u

atoomnummer (n)
uimhir adamhach
  (scheikunde), (natuurkunde) de kernlading van een atoom, het aantal protonen in een atoomkern, dat ieder chemisch element bepaald

atrium (n)
aitriam
  (medisch) voorkamer van het hart
  (bouwkunde) een centrale ruimte in een gebouw

attachment (n)
ceangaltán

attentie (n)
aoidh

attest (n)
teastas
  schriftelijk bewijs

attitude (n)
mana
  een houding; een denkwijze; een opstelling

attractie (n)
caithis

attractief (adj)
atractivo

attributie (n)
aitreabúideacht

attributief /ɑtrɪbʏˈtif/ (adj)
aitreabúideach
  (taalkunde) bijvoeglijke bepaling, attribuut (woordgroep die een eigenschap definieert van een gerelateerd element)

attribuut (n)
aitreabúid
  (informatica) tot het wezen (de entiteit) behorende eigenschap

aubade (n)
págán

aubergine /obɛrˈʒinə/ (n)
ubhthoradh
  (groente) purperachtige, vlezige vrucht van deze plant

audacieus (adj)
neamhnáireach
  (verouderd) durf of overmoed tonend

audio (n)
fuaim

audiogram /ˈɑuˌdi<sup>j</sup>oɣrɑm/ (n)
closghram

audioversterker (n)
aimplitheoir
  (elektronica) een versterker voor het frequentiegebied van geluidsgolven (15Hz-20kHz)

augustus /aʊ̯.ˈɣʏs.tʏs/ /ɑuˈɣʏstʏs/ /ɔʊ̯.ˈɣʏs.təs/ /ʌʊ̯.ˈχʏs.təs/ (n)
Lúnasa
  (tijdrekening) de achtste maand van het jaar

aula /ˈɑula/ (n)
halla éisteachta
  een grote zaal voor bijeenkomsten, voorstellingen enz. in een middelbare school, een museum of eenigerlei andere instelling

auraal (adj)
clos-
  (medisch) met betrekking tot een zintuigsignaal als voorbode van bijv. Migraine of een toeval

auscultatie (n)
cliabhéisteacht
  (medisch) luisteren naar lichaamsgeruis van bijv. hart of longen

autarchie (n)
átarcacht

autarkie (n)
neamhthuilleamaíocht eacnamaíochta

auteur /ɑu̯tœːr/ (n)
údar
  (beroep) persoon die aan de basis staat van een origineel geschreven werk

auteursrecht (n)
cóipcheart

authenticiteit (n)
barántúlacht

authentiek (adv)
barántúil

autisme /ʌuˈtɪsmə/ /ʌˈtɪsmə/ (n)
uathachas
  (psychologie) een ontwikkelingsstoornis in de hersenen, zich bij personen uitend in een moeilijk contact maken met de omgeving

autistisch /ʌuˈtɪstɪs/ /ʌˈtɪstɪs/ (adj)
uathach
  lijdend aan autisme

auto /ɑʊ̯to/ (n)
carr
  (verkeer)(techniek) voertuig met drie of meer wielen, een motor en een carrosserie

auto-immuun (adj)
uath-imdhíonachta
  (medisch) met betrekking tot afweerstoffen gericht tegen de eigen lichaamsweefsels

autobiografie (n)
dírbheathaisnéis

autobiografisch (adj)
dírbheathaisnéiseach

autobus (n)
bus
  (verkeer) een groot voertuig voor het vervoeren van een groot aantal passagiers

autochtoon (adj)
uatheascarthach
  oorspronkelijk in een bepaald gebied thuishorend

autocratie (n)
uathlathas

autocratisch (adj)
uathlathach

automobiel (n)
carr
  (verkeer) gemotoriseerd voertuig op vier of meer wielen, auto

automonteur (n)
meicneoir
  (beroep) vakman die de werking van motorvoertuigen met een carrosserie herstelt of verbetert

autonomie /aʊ̯.to.no.ˈmi/ /ɔʊ̯.to.no.ˈmi /ʌʊ̯.to.no.ˈmi/ (n)
féinriail

autonoom /ˌʌʊtoˈnom/ (adj)
féinrialaitheach
  (politiek), (techniek), (filosofie), (medisch), (psychologie) op zichzelf staand, zelfstandig, onafhankelijk

autoped (n)
scútar

autoriteit (n)
údarás
  de overheid, het bevoegd gezag

autosnelweg (n)
mótarbhealach
  (verkeer) weg voor snelverkeer (dat sneller kan en mag rijden dan 60 km per uur), met gescheiden rijbanen, een middenberm en ongelijkvloerse kruisingen

autoweg (n)
motárbhealach
  (verkeer) een weg waarop alleen gemotoriseerd verkeer zoals auto's, motorfietsen en vrachtauto's wordt toegelaten en waar voor dat verkeer toepasselijke voorzieningen zijn aangebracht

autrice /ɑu̯ˈtri.sə/ (n)
banúdar
  (beroep) vrouw die origineel geschreven werk voortbrengt

auxiliair (adj)
briathar cúnta

av /ɑf/ (n)
Ab
  (Jiddisch-Hebreeuws) vader
  (Jiddisch-Hebreeuws) vijfde maand van het joodse jaar, in juli-augustus, elfde maand bij telling vanaf Rosj Hasjana

avanceren (v)
airleacan
  snel vooruitgaan

averecht (adj)
lúb iompaithe
  breien Met de draad aan de voorkant van het breiwerk

averij /avə'rɛi/ (n)
damáiste

aversie (n)
drogall

aviateur (n)
eitleoir

aviatiek (n)
aerloingseoireacht

aviev /aˈvif/ (n)
Áibíb
  (Jiddisch-Hebreeuws) eerste maand van het jaar, in maart-april; oude benaming, later: nisan (4×: Ex. 13:4, 23:15, 34:18, Deut. 16:1)

avocado /ɑvoˈkado/ (n)
abhcóide, piorra
  (fruit) (voeding) Persea americana een tropische vrucht van de avocadoboom

avocadoboom /ˌavoˈkadobom/ (n)
abhacád
  (plantkunde) Persea americana , immergroene boom uit Midden-Amerika die de avocadoperen voortbrengt

avond (n)
tráthnóna
  dagdeel tussen de middag en de nacht, ongeveer van 18:00 tot 22:00 uur

avondeten (n)
suipéar
  (voeding) een maaltijd die 's avonds genuttigd wordt

avondklok (n)
cuirfiú
  (politiek), (militair) verbod om zich op straat te begeven na een zekere tijd

avondmaal (n)
dinnéar
  de maaltijd die men 's avonds nuttigt

avondmaaltijd (n)
dinnéar
  het warme eten dat men vroeg in de avond nuttigt

avontuur (n)
eachtra
  een onderneming waarvan de uitkomst niet bij voorbaat vaststaat, onverwacht gebeurt en gevaarlijk zijn

axiaal (adj)
aiseach
  de as betreffend of volgend, behorend tot de as

axioma (n)
aicsím
  (wiskunde) een basisbegrip dat zonder bewijs aangenomen moet worden

ayatollah (n)
Ayatollah
  de titel van een hoge sjiitische geestelijke

azalea (n)
asáilia
  sierstruik van het geslacht rhododendron

azijn /aˈzɛɪn/ /aˈzɛːn/ (n)
fínéagar
  (scheikunde) verkregen door oxidatie van verdunde alcohol (CH3-COOH) (wikidata: azijn )

azijnzuur (n)
aigéad aicéiteach
  (scheikunde) een verzadigd carbonzuur met een sterke geur en formule CH3COOH (wikidata: azijnzuur )

azimut /azimɵt/ (n)
asamat
  (astronomie), (landmeetkunde) de hoek in het horizontale vlak, vaak met de noord- of zuidpool als uitgangspunt

azuren (adj)
spéirghorm
  (RAL-kleur) een kleur blauw met RAL-nummer 5009

azuur (n)
gorm

b (n)
h
  (muziek) de twaalfde toon van de chromatische, en de zevende toon van de diatonische toonladder
  (muziek), (afkorting) afkorting van “b-mineur”

baai (n)
bá
  (geologie) een landinwaartse uitstulping van een zee of oceaan

baaien (adj)
baise

baal (n)
liathróid
  een stapel bijeengebonden plantaardig materiaal zoals hooi of tabak

baan /baːn/ (n)
jab
  (economie) het werk, een arbeidsovereenkomst tussen werkgever en werknemer
carrbhealach
  (verkeer) een verkeersweg of fysiek afgegrensd weggedeelte, voor rijverkeer of voor het opstijgen en landen van vlieg- en ruimtevaartuigen
conair
  (natuurkunde) het traject van een projectiel of hemellichaam
slí
  (sport) een voor sportwedstrijden geschikt gemaakt, langwerpig en vlak terrein, een rechte of rondgaande weg, of een deel van een vaar- of zwemwater
climir
  strook materiaal als (behang-)papier, vloerbedekking, (textiel-)stof,
aghaidh
  (techniek) het rechthoekige bovenblad van een aambeeld

baanvak (n)
rannóg
  (spoorwegen) een stuk spoor tussen twee punten, traject

baanvastheid (n)
greamú
  (techniek) de mate waarin een voertuig contact heeft en houdt met de weg met name bij remmen, optrekken en het maken van bochten en dan in het bijzonder als de wegkwaliteit minder goed is en bij hoge snelheden

baar (adj)
airgead tirim
  (financieel) in gereed geld, cash

baard /baːrt/ (n)
féasóg, meigeall
  (haar) typisch mannelijke gezichtsbeharing op en rond de kin

baardeloos (adj)
maol

baardig (adj)
féasógach
  een (zware) baard dragend

baardmannetje (n)
meantán croiméalach
  dim. tant. (zangvogels) bepaald soort vogel, Panurus biarmicas , ter grootte van een mus waarvan het mannetje een blauwgrijze kop met verticale baardstreep heeft

baarmoeder (n)
broinn
  (medisch), (anatomie) voortplantingsorgaan van vrouwen waarin de vrucht zich ontwikkelt

baarmoederhals (n)
ceirbheacs
  (biologie) smal en buisvormig gedeelte van de baarmoeder dat aan een kant in de vagina eindigt en aan de andere kant overgaat in het baarmoederlichaam

baarmoederhalskanker (n)
ailse cheirbheacs
  vorm van kanker die zich in de baarmoederhals ontwikkelt

baars (n)
péirse
  (straalvinnigen) Perca fluviatilis , roofvis met rode stekelvinnen, die voorkomt in zoetwater

baas /baːs/ (n)
bas
  (informeel) iemand die leiding geeft aan anderen

baat (n)
brabach
  iets met een gunstig effect

baatzuchtig (adj)
cóngarach duit féin
  inhalig

babbelen (v)
caislín
  inergatief gezellig praten over zaken van weinig belang

babbelkous (n)
cabaire

babe (n)
bean bhreá
  jonge aantrekkelijke sexy vrouw

baby /ˈbe.bi/ (n)
bábaí
  een mens in de eerste fase van zijn leven

babyfles (n)
buidéal

babysitter (n)
feighlí páistí
  iemand die, gewoonlijk tegen betaling, enige tijd oppast op iemands kind of baby

back (n)
ar ais

bactericide (n)
baictéiricíd
  (medisch) een bacteriedodend middel

bacterie (n)
baictéar

bacteriedodend /bɑk'teridodənt/ (adj)
baictéiricíd
  (medisch) (van een chemisch middel) niet alleen schoonmakend maar ook zorgend dat bacteriële besmettingsbronnen doodgaan

bacteriofaag /bɑkteriɔfaɣ/ (n)
baictéarafagach
  (biologie) een virus dat bacteriën infecteert

bacteriologie (n)
baictéareolaíocht
  (biologie), (medisch) een wetenschap die zich bezighoudt met het bestuderen van bacteriën

bacterioloog (n)
baictéareolaí
  (biologie), (medisch), (beroep) een wetenschapper die zich bezighoudt met de bacteriologie

bad /bɑt/ (n)
dabhach
  (sanitair), (techniek) voorwerp waarin men zich wast met water, meestal in de vorm van een vat [1] of kuip en gemaakt van hout of een harder materiaal, zoals steen of ijzer

baddoek (n)
tuáille folctha
  handdoek die men gebruikt in de badkamer na het baden of douchen

baden (v)
folc
  inergatief een bad nemen
  overgankelijk in bad doen

badhanddoek (n)
tuáille folctha
  (sanitair), (textiel) grote handdoek gemaakt van badstof om (delen van) het lichaam af te drogen na het wassen

badjas (n)
fallaing folctha

badkamer (n)
seomra folctha
  (sanitair), (vertrek) een vertrek waar men zich kan wassen en verzorgen

badkleding (n)
culaith shnámha
  (kleding) kledij bedoeld voor het baden en zwemmen

badkostuum (n)
culaith shnámha
  (formeel) kledingstuk om in te zwemmen of te zonnen

badkuip /ˈbɑtˌkœy̆p/ (n)
dabhach fholctha
  (sanitair) een waterreservoir (kuip) waarin één of enkele personen zich kunnen wassen en baden

badmeester (n)
garda tarrthála

badpak (n)
culaith shnámha
  (kleding) kledij bedoeld voor het baden en zwemmen

bagage /ba.ˈɣaːʃ/ /ba.ˈχa.zʲə/ (n)
bagáiste
  een verzameling van eigendommen van een reiziger

baggerschip (n)
crannóg
  (scheepvaart) (waterbeheer) schip dat gebruikt wordt voor het uitdiepen van waterwegen

bail-out (n)
tarrtháil
  (economie) redding door de overheid van een bedrijf, land of organisatie dat in financiële moeilijkheden verkeerd door het geven van leningen tegen een lage rente

baissier (n)
béar

bajes /ˈbajəs/ (n)
bruig
  (Jiddisch-Hebreeuws) (informeel) gevangenis

bakbanaan /ˈbɑgbaˌnaːn/ (n)
plantán

bakboord (n)
calafort
  (scheepvaart) de linkerzijde als men vanop een schip naar de boeg kijkt

baken (n)
baoi
  een markering, meer in het bijzonder gebruikt in de lucht- en scheepvaart voor herkenningstekens

baker /bakər/ (n)
banaltra

bakermat (n)
bunphointe

bakkebaard (n)
féasóg leicinn
  deel van het baardhaar dat groeit vanaf de kaaklijnen tot aan de haargrens boven de oren

bakken (v)
bácáil
  overgankelijk, (kookkunst) voedsel bij hoge temperatuur in een oven of pan verhitten, meestal met wat olie of boter

bakker (n)
báicéir
  (beroep) iemand die brood en taarten bakt om ze te verkopen

bakkerij (n)
bácús
  (economie) (bedrijf) een werkplaats waar men brood, koek, banket en dergelijke, bakt in een oven, een broodbakkerij

bakkersdozijn (n)
dosaen báicéara
  (handel), (kookkunst) inhoudsmaat: een aantal van dertien stuks, één exemplaar meer dan een regulier dozijn (van twaalf stuks)

bakkerszaak (n)
bácús
  een winkel waar bakkerijproducten verkocht worden

bakoven (n)
oigheann

bakpan (n)
scilléad
  (huishouden) een pan die geschikt is voor het bakken (van vlees)

bakpapier (n)
páipéar párach
  (huishouden) (kookkunst) speciaal geprepareerd papier dat in de oven gebruikt wordt om te bakken etenswaar niet aan de bakplaat of de bakvorm te laten kleven (wikidata: bakpapier )

bakpoeder (n)
púdar bácála
  (kookkunst) rijsmiddel op basis van natriumbicarbonaat

baksteen (n)
bríce
  (bouwkunde) uit klei of leem gebakken steen

bakstenen (adj)
bríce

bal (n)
liathróid
  (sport) object in de vorm van een bol en meestal gemaakt van leer [1] dat gebruikt wordt bij balspelen
céilí
  een danspartij

balalaika (n)
balaláice
  (muziekinstrument) een driesnarig Russisch tokkelinstrument

balanceren (v)
fuílleach
  inergatief evenwicht behouden om er niet vanaf te vallen

balans (n)
fuílleach
  evenwicht.
  een meetapparaat met twee armen (bedoeld om het verschil te kunnen meten)
  (economie) een volledige opsomming van de waarde van alle bezit en alle tegoeden en schulden meestal aan het einde van een boekjaar

baldadig (adj)
macnasach
  wild, uitgelaten, ondeugend, overmoedig

baldakijn (n)
ceannbhrat
  stoffen overdekking als ornament, meestal boven een troon, altaar of hemelbed

balg (n)
boilg

baljuw (n)
báille
  (beroep) ambtenaar binnen het stadsbestuur, veelal belast met de rechtspraak

balk /bɑlk/ /bɑɫk/ (n)
bíoma
  (bouwkunde) deel van een constructie met een lengte die veel groter is dan de breedte en de hoogte in doorsnede, gebruikt om een ruimte te overspannen
ciúbóideach
  (meetkunde) veelvlak met 6 rechthoekige zijvlakken, 8 hoekpunten en 12 ribben

balken /ˈbɑlkə(n)/ /ˈbɑɫkə(n)/ (v)
béic
  inergatief (dierengeluid) het geluid van een ezel maken

balkon (n)
balcóin
  een bouwkundig onderdeel op een etage dat uit de gevel naar voren springt

ballade (n)
bailéad

ballerina (n)
pumpa
  een damesschoen zonder sluiting en zonder hak

ballet /bɑˈlɛt/ (n)
bailé
  (dans) een artistieke dansvorm

balletdanser (n)
damhsóir bailé
  (beroep) een man die ballet danst

balletdanseres (n)
cailín bailé

balletje-balletje (n)
cleas na méaracán
  (spel) illegaal gokspelletje dat op straat gespeeld wordt, waarin een bal in een van drie bekers wordt gegoocheld

balling (n)
deoraí
  iemand die verbannen is

ballingschap (n)
deoraíocht
  gedwongen verblijf elders dan waar men thuis is

ballistiek (n)
balaistíocht
  (wetenschap) leer die de banen van projectielen bestudeert

ballon (n)
balún
  een feestartikel bestaande uit een dun rubberen zakje dat met gas of lucht kan worden gevuld

ballpoint (n)
badhró
  (teken- en schrijfmateriaal) een pen die de inkt met een bal of kogel op het papier overbrengt

balorig (adv)
crosáil

balpen (n)
peann gránbhiorach
  (teken- en schrijfmateriaal) een pen die met een bal of kogel de inkt op het papier overbrengt

balsamicoazijn (n)
fínéagar balsamach

balsem (n)
balsam

balsemen (v)
balsamaigh
  overgankelijk het prepareren van een stoffelijk overschot om het tegen ontbinding te beschermen

balsemien (n)
balsaimín

balsemwormkruid (n)
gormshúileach

balsturig (adj)
ceanndána

balzak (n)
bosán
  (anatomie) huidplooi waarin de testikels liggen

bamboe /'bɑmbu/ (n)
bambú
  (plantkunde) Bambusoideae een reuzengrassoort afkomstig uit Azië waarvan de scheuten van sommigen eetbaar zijn

bammetje (n)
ceapaire
  (informeel) sneetje brood, meestal met beleg

ban (n)
coinnealbhá
  (religie) (rooms-katholiek) uitsluiting uit de kerkgemeenschap
rith tinnis
  magisch lijkende invloed

banaan (n)
banana
  (fruit) een vrucht van de bananenboom, Musa

bananenschil (n)
craiceann banana
  de schil van een banaan

band /bɑnt/ /bɛnt/ (n)
aerbhonn
  ring om een voorwerp

bandiet /bɑn'dit/ (n)
tóraí
  een schurk of misdadiger

bandopnemer (n)
téipthaifeadán
  apparaat waarmee men geluid kan vastleggen op magnetische tape

bandrecorder (n)
téipthaifeadán
  een toestel dat geluid opnam op een band magnetiseerbaar materiaal

bang (adj)
eaglach
  angstaanjagend, angst verwekkend

bangheid /ˈbɑŋɦɛːt/ /ˈbɑŋɦɛːɪt/ (n)
eagla
  een toestand van schrik
  het gauw bang zijn

bank /bɑŋk/ (n)
banc
  (bouwkunde), (financieel) gebouw waarin een als bij [2] genoemde financiële instelling gevestigd is

bankbiljet (n)
nóta
  (financieel) een betaalmiddel uitgegeven door een (centrale) bank van papier of kunststof dat is bedrukt met een tekst waaruit een tegenwaarde blijkt

bankbreuk (n)
féimheacht

banket /bɑŋ'kɛt/ (n)
cóisir
  (voeding), (feest) een feestelijke en vaak ook officiële maaltijd

banketbakkerij (n)
milseogra
  (bedrijf) een bedrijf dat zich toelegt op het vervaardigen van gebak, taart en andere lekkernijen

bankier (n)
baincéir
  (beroep) iemand die financiële diensten verleent

bankieren (v)
banc
  inergatief de geldzaken regelen met een bank of financiële instelling

bankje (n)
fearadh

bankrekening (n)
cuntas bainc
  (economie) (financieel) een rekening-courant bij een bank

banneling /ˈbɑnəlɪŋ/ (n)
deoraí
  persoon die op last van de regering zijn eigen land heeft moeten verlaten

bannen (v)
coisc

banshee (n)
bean sí

barbaar (n)
barbarach

barbaars (adj)
ainchríostúil
  zonder beperkingen opgelegd door beschaafd gedrag, meedogenloos, wreed
barbarach
  strijdig met onze zeden en gewoonten

barbaarsheid (n)
ainchríostúlacht
  de gruwelijkheid, wreedheid en achterlijkheid die zou passen bij onderontwikkelde mensen en volkeren

barbeel (n)
sprochaille
  (straalvinnigen) bepaalde vissoort die voorkomt in de middenlopen van rivieren, Barbus barbus

barbier (n)
bearbóir
  (beroep) een herenkapper die ook baarden bijwerkt

barbituraat (n)
barbatúráit
  (farmacologie) Een slaapmiddel in de vorm van een barbituurzuur verbinding

bard /bɑrt/ (n)
bard
  (middeleeuwen), (cultuur), (dichtkunst), (verouderd) een zanger en dichter bij de oude Kelten en Galliërs

baren (v)
beir
  overgankelijk op de wereld brengen

baret (n)
beiré
  (hoofddeksel), (militair) plat hoofddeksel zonder klep, o.a. in gebruik bij militairen

barg /bɑrx/ (n)
borra
  (veeteelt) gesneden mannetjeszwijn (beer)

bariet (n)
bairít

baring (n)
breith clainne

barium (n)
bairiam

barkas (n)
lainse

barkeeper (n)
buachaill tábhairne

barman (n)
buachaill tábhairne
  (beroep) iemand die achter de bar staat en drankjes voor de gasten inschenkt

barmens (n)
buachaill tábhairne
  (beroep) iemand die achter de bar staat en drankjes voor de gasten inschenkt

barn /bɑrn/ (n)
leanbh
  (natuurkunde) eenheid van oppervlakte in de atoomfysica, 10−28 m²

barnsteen (n)
ómra

barometer /ˈbaroˌmetər/ (n)
baraiméadar
  (natuurkunde), (meteorologie) een instrument dat de luchtdruk meet, weerglas

baron (n)
barúin
  (adel) adellijke titel, in rang tussen jonkheer en burggraaf

barones (n)
banbharún
  (adel) vrouwelijke baron

baronie (n)
barúntacht

barrage (n)
fál
  een versperring

barricade (n)
baracáid
  straatversperring die de doorgang door een straat onmogelijk maakt

barricaderen (v)
coisc
  het versperren van de doorgang door middel van een barricade of andere hindernis

barrière (n)
fál
  begrenzing, bescherming, belemmering

bars (adj)
bodúil
  onverbiddelijk, onvriendelijk, boos, nors

barsheid (n)
gairge
  het boos, lomp en onvriendelijk zijn

barsten (v)
pléasc
  ergatief heftig breken of uiteenspatten

bartender (n)
buachaill tábhairne

barvrouw (n)
buachaill tábhairne
  vrouwelijke barkeeper, serveerster in een café

bas-reliëf (n)
rilíf íseal

basalt (n)
basalt
  (geologie) een mafisch vulkanisch stollingsgesteente dat gevormd wordt door de stolling van lava of magma

bascule (n)
fuílleach

base /bazə/ /bes/ (n)
bun
  (scheikunde) een stof die een of meer hydroxylgroepen bevat en in een waterige oplossing OH-ionen afsplitst: arrheniusbase
  (scheikunde) een ion of molecuul dat de neiging heeft een proton op te nemen: brønstedbase

baseren (v)
neamhlómhar

basilicum /baˈsilikəm/ (n)
basal
  (plantkunde) (kruid) Ocimum basilicum , een keukenkruid

basiliek (n)
baisleac

basis (n)
bunsraith
  (bouwkunde) datgene waarop een lichaam steunt of rust, grondvlak, fundament, fundering

basisch (adj)
alcaileach
  werkend als een scheikundige stof die H+ ionen kan binden, of in water opgelost aanleiding geeft tot OH- ionen

basiskennis (n)
cúlra
  de eerste beginselen van een onderwerp of vakgebied beheersen

basismateriaal (n)
amh-
  de onbewerkte grondstof die men kan gaan bewerken om tot een product te komen

basisschool /ˈbazɪsxoɫ/ (n)
bunscoil
  (onderwijs) een school voor lager onderwijs

basket (n)
cis
  (basketbal) als doel dienende ring met netje

basketbal (n)
cispheil
  (sport) een sport gespeeld door twee teams van vijf spelers die punten scoren door een bal in de korf van de tegenstander te gooien

bassen (v)
donnrua

bassin (n)
dabhach
  (waterbeheer) bekken met een ondoorlaatbare bodem waarin water opgeslagen kan worden

bassist (n)
dordóir
  (muziek), (beroep) iemand die contrabas speelt

bassleutel (n)
dordeochair
  (muziek) een teken geplaatst op de vierde lijn van een balk dat aangeeft dat deze lijn een f weergeeft

bast (n)
coirt
  (plantkunde) buitenste laag van een boom, meestal het geheel van schors en aangroeilaag

bastaard (n)
tabhartha
  de tegenwoordig niet meer gangbare aanduiding voor een kind dat niet geboren is uit een wettig huwelijk

bastaardnachtegaal (n)
donnóg

bastonnade (n)
failpeadh
  stokslagen op de voeten of op de rug als bestraffing

bataat (n)
práta Spáinneach

bataljon (n)
cathlán

baton (n)
smachtín
  (muziekinstrument) stokje dat een dirigent bij het dirigeren hanteert

batsen (v)
scriú
  (jongerentaal) geslachtsgemeenschap hebben

batterij (n)
cadhnra
  (elektronica) een elektrotechnische component waarin elektrische energie kan worden opgeslagen

baviaan (n)
babún
  (primaten), Papio , een aap van het geslacht Papio (bavianen) binnen de familie Cercopithecidae met een korte staart en een vooruitstekende snuit

beademing (n)
análú tarrthála

beademingsapparaat (n)
análaitheoir

beagle (n)
pocadán
  kleine hond van een bepaald ras

beamen /'biːmən/ /bə'amən/ (v)
daingnigh
  overgankelijk bevestigen dat men het eens is met iets, instemmen met

beangst (adj)
is eagal le

beangstigen (v)
cuir eagla ar
  overgankelijk vrees inboezemen

beantwoorden /bə.ʔˈɑnt.ʋɔːr.də(n)/ (v)
freagair
  overgankelijk de reactie op een vraag geven

bebaard (adj)
féasógach
  voorzien van een (lange) baard

bebloed (adj)
flann

beboeten (v)
cáin
  overgankelijk een boete uitdelen aan een persoon

bebossen (v)
coilltigh
  overgankelijk met bomen bedekken

bebouwen (v)
cruth
  overgankelijk, (bouwkunde) (v. open ruimte) vullen met gebouwen
rómhair
  overgankelijk, (landbouw) landbouwgrond met gewassen beplanten

bebouwing /bə.ˈbaʊ̯.wɪŋ/ /bə.ˈbɔʊ̯.β̞ɪŋ/ /bə.ˈbʌʊ̯.β̞ɪŋ/ (n)
foirgneamh
  het construeren van een gebouw op een stuk land

becijferde bas (n)
dord figiúrtha
  (muziek) een oude notitiewijze voor baspartijen; bij de opgeschreven grondtonen zijn de te spelen akkoorden aangegeven door middel van een cijfercode

becijferen (v)
amhlachas
  overgankelijk door cijfers aanwijzen
  overgankelijk (muziek) notaties door cijfers aangeven

bed /bɛd/ /bɛt/ (n)
leaba
  (meubel) een meubel gemaakt om in te slapen

bedaagd (adj)
seandaoine
  op leeftijd zijnd

bedaard (adj)
státúil
  rustig, kalm

bedaking (n)
ceann
  (bouwkunde) het dak van een gebouw

bedanken (v)
gabh buíochas (le)
  overgankelijk erkentelijkheid tot uitdrukking brengen
aife
  inergatief weigeren aan te nemen
cealaigh
  inergatief ~ voor: een lidmaatschap of abonnement opzeggen

bedankt (interjection)
go raibh maith agat
  uitspraak om waardering en erkenning te tonen in dagelijks gebruik.

bedaren /bə'darə(n)/ (v)
calma
  overgankelijk kalm maken

beddengoed (n)
cóir leapa

beddensprei (n)
blaincéad
  sierkleed voor over een bed

bedding (n)
leaba
  de uitholling in het landschap waarin een stroom of beek zich voortbeweegt

bede (n)
achainí
  smekend, dringend verzoek, smeekbede

bedeesd (adj)
faiteach
  weinig assertief

bedeesdheid (n)
cotadh
  het weinig assertief zijn; het slecht opkomen voor de eigen belangen

bedehuis /ˈbedəˌhœys/ (n)
ionad adhartha

bedekken (v)
cumhdaigh
  overgankelijk iets over iets heen plaatsen zodat het niet zichtbaar is

bedekking (n)
araoid
  het bedekken van iets

bedel (n)
briocht

bedelaar (n)
bacach
  een arm persoon die vraagt om geld zonder daar iets voor te doen

bedelorde (n)
ord bocht
  (religie) soort kloosterorde die afhankelijk is van giften

bedelven (v)
araoid
  overgankelijk met een dikke laag bedekken

bedenken (v)
ceap
  overgankelijk gedachten laten gaan over, denken over, overwegen
cum
  overgankelijk door nadenken vinden, verzinnen
cuimhne a bheith agat ar
  overgankelijk iets schenken aan

bedenker (n)
aireagóir
  iemand die iets ontworpen of bedacht heeft

bedenking (n)
agó

bedenksel (n)
ficsean
  iets wat alleen maar door mensen is bedacht zonder dat het echt hoeft te bestaan

bederf (n)
aife
  een proces van aantasting en verslechtering dat iets onbruikbaar maakt

bederfwerend (adj)
antaiseipteach

bederven /bə'dɛrvə(n)/ (v)
creach
  overgankelijk (verouderd) iets kapotmaken, beschadigen
abach a dhéanamh ar
  overgankelijk (figuurlijk) iets verpesten, verknoeien
loit
  overgankelijk iemand te veel verwennen
  ergatief verrotten, oneetbaar worden

bedevaart (n)
oilithreacht

bediende (n)
cléireach
  (beroep) officiële benaming voor alle werknemers die geen arbeider zijn, beambte, ambtenaar of employé b.v. iemand die eten en of drinken brengt in een horecagelegenheid

bediener (n)
riarthóir
  iets of iemand die ervoor moet zorgen dat de wensen van een ander worden vervult

bediening (n)
feidhmeannas
  de groep van personen die eten en of drinken brengen in een horecagelegenheid
freastal
  het toedienen van de sacramenten der zieken, zalving

bedillerig (adj)
beachtaíoch
  op een onaangename manier bemoeizuchtig

bedisselen (v)
ceartaigh
  alles op een precieze manier regelen voor andere mensen (heeft een wat ongunstige betekenis)

bedkruik (n)
buidéal te
  een heetwaterzak die wordt gebruikt om in bed voor warmte te zorgen als het koud is

bedlegerig /bɛdleɣərəɣ/ (adj)
cróilí
  niet in staat uit bed te komen

bedoelen (v)
ceachartha
  met een woord of toespeling iets of iemand aanduiden of proberen aan te duiden
  overgankelijk iets met een bepaald oogmerk doen

bedoeïen (n)
Beidiúnach
  nomadische arabier

bedonderen (v)
amadán

bedotten (v)
dallamullóg
  overgankelijk iemand bedrieglijk in een waan brengen, gewoonlijk spelenderwijs

bedpan (n)
áras fuail
  verpleegkundig hulpmiddel waar mee een patient op bed kan urineren en defaeceren, ook gebruikt in een postoel

bedrag (n)
suim

bedreigen (v)
bagair
  een gevaar zijn

bedreven (adj)
sciliúil

bedriegen (v)
cúigleáil
  overgankelijk iemand met kwade opzet in de waan brengen, misleiden

bedriegerij (n)
aisiléireacht
  het iemand met kwade bedoelingen in de waan brengen

bedrieglijk (adj)
fallásach

bedrijf /bəˈdrɛɪ̯f/ /bəˈdrɛːf/ (n)
comhlacht
  (bedrijfskunde) organisatie, samenspel van mensen en middelen om producten en of diensten te leveren

bedrijfsleider (n)
bainisteoir

bedrijfsleiding (n)
bainisteoireacht

bedrijfsonderdeel (n)
deighilt
  min of meer zelfstandige afdeling van een bedrijf

bedrijvende vorm (n)
faí ghníomhach

bedrijvig /bəˈdrɛɪ̯vəχ/ /bəˈdrɛɪ̯vɪx/ /bəˈdrɛːvəx/ (adj)
saothrach
  tot hard werken geneigd, werkzaam, altijd bezig, nooit stil zittend, ijverig, actief

bedrijvigheid (n)
gníomhaíocht

bedroefd (adj)
brónach
  verdrietige gevoelens koesterend

bedroefdheid (n)
brón
  het verdrietig zijn

bedroeven (v)
buair
  overgankelijk triest stemmen, verdriet aandoen

bedroevend (adj)
aimléiseach
  van iets dat men er droevig van wordt; van iets dat men er zich voor schaamt

bedrog /bə'drɔx/ (n)
calaois
  het met kwade opzet misleiden van iemand

bedrukken (v)
clóbhuail

bedtijd (n)
am luí

beduchtheid (n)
eagla

beduiden (v)
ceachartha
  overgankelijk ergens naar verwijzen

beduiding (n)
réasún
  uitlegging, verklaring, betekenis, beduidenis

beduusd (adj)
meath-thinneas

beduvelen (v)
dallamullóg
  (informeel) bedriegen

bedwants (n)
míol leapa
  (halfvleugeligen) Cimex lectularius , een parasitair insect dat behoort tot de familie bedwantsen (Cimicidae) en berucht is omdat het het bed van de mens graag als tehuis kiest

bedwateren (n)
fliuchadh leapa
  (medisch) aandoening waarbij men tijdens de slaap urineert

bedwelmend (adj)
meisciúil
  van iets dat men erdoor in slaap valt

bedwingen (v)
coisc
  overgankelijk onderwerpen of onderdrukken
ceansaigh
  overgankelijk in bedwang houden, beheersen

beek /bek/ (n)
sruth
  een kleine, ondiepe, doorwaadbare waterloop

beekforel (n)
breac
  (straalvinnigen) bepaalde ondersoort van vissen die voorkomt in stromend water, Salmo trutta fario

beeld (n)
pictiúr
  driedimensionaal kunstwerk
íomhá
  visualisering: ergens een beeld van hebben
cuir i bhfráma
  stilstaand beeld uit een bewegende film
  beschrijving

beeldhouwen (v)
dealbhóireacht
  overgankelijk, (beeldhouwkunst) uit steen een beeld vervaardigen

beeldhouwer (n)
dealbhóir
  (beeldhouwkunst), (beroep) een beoefenaar van de beeldhouwkunst

beeldhouwwerk /'beltɦɑʊʋɛrk/ (n)
dealbhaigh
  (beeldhouwkunst) een kunstwerk vervaardigd door het houwen van steen

beeldig (adj)
caithiseach
  mooi alsof het een plaatje is

beeldscherm (n)
scáileán

beeldspraak (n)
íomháineachas

beeldtaal (n)
íomháineachas
  (communicatie) communicatie door middel van plaatjes in plaats van spraak of geschreven tekst

been /beːn/ (n)
cos
  (anatomie) ledemaat waarop wordt gestaan en waarmee wordt gelopen, meestal specifiek met betrekking tot het menselijk lichaam

beenhouwer (n)
búistéir
  (België) een verkoper van vlees

beer /beːr/ /bɪːr/ (n)
béar donn, béar
  (roofdieren) groot viervoetig zoogdier uit de familie Ursidae

beest /beːst/ (n)
ainmhí
  (dierkunde) dier, met de nadruk op het aardse, niet-menselijke aspect
  (figuurlijk), vaak (pejoratief) mens, meestal een man, die wild, dierlijk en/of wreed gedrag vertoontKan zowel een positieve als negatieve bijbetekenis hebben: Wat een beest! kan afhankelijk van de context zowel bewondering voor een krachtsinspanning als afschuw voor immoreel gedrag uitdrukken.

beestachtig (adj)
ainmhí

beetje /ˈbeːtʃjə/ (n)
ruainne
  kleine hoeveelheid

beetkrijgen (v)
gabháil

beetnemen (v)
amadán
  overgankelijk iemand een loer draaien, het slachtoffer van een streek maken

beetwortel (n)
biatas

befaamd (adj)
cáiliúil
  op een goede manier bekend staan

beflijster (n)
lon creige
  (zangvogels) bepaald soort lijster, Turdus torquatus , die sterk op de merel lijkt met één duidelijk verschil, namelijk de witte band (bef) over de borst

begaafd (adj)
tréitheach
  met veel talent, talentvol, getalenteerd

begaafdheid (n)
bronntanas
  een bijzondere aanleg, een gave

begaan (v)
trácht
  overgankelijk een plaats betreden

begeerte (n)
dúil
  sterk verlangen naar iets, hebzucht

begeleiden /bə.ɣə.ˈlɛɪ̯.də(n)/ /bə.ɣə.ˈlɛː.də(n)/ /bə.χə.ˈlɛɪ̯.də(n)/ (v)
tionlaic
  overgankelijk iemand op zijn weg vergezellen

begeleider (n)
tionlaic

begeleiding (n)
tionlacan
  personen die iemand vergezellen of bewaken

begenadigen (v)
maith
  iemand geen straf geven die het wel zou verdienen

begeren (v)
dúil
  overgankelijk sterk verlangen om iets te bezitten

begerig (adj)
dúilmhear
  vol verlanging iets te verkrijgen waar men vaak geen recht op heeft

begerigheid (n)
airc
  het heel ergens naar verlangen

begiftigen (v)
maoinigh
  overgankelijk een gift overhandigen

begin /bəˈχɪn/ (n)
tosach
  het eerste deel, het op gang komen

beginnen (v)
tosaigh
  inergatief voor het eerst gaan doen
geit
  overgankelijk initiëren

beginpunt (n)
tús

begintoon (n)
fréamh
  (muziek) de eerste trap van een toonladder, de grondtoon van een toonsoort

beglazen (v)
gloinigh
  overgankelijk voorzien van glasruiten

beglazing (n)
gloiniú
  alle glazen ruiten van een gebouw tezamen en alles wat direkt met de bevestiging van het glas te maken heeft

begluren (v)
brathadóir

begraafplaats (n)
reilig
  een plaats waar overledenen begraven liggen

begrafenis (n)
sochraid
  ceremonie waarbij een overledene in een kist aan de aarde wordt toevertrouwd, de ceremonie wanneer de laatste eer aan iemand wordt gegeven

begrafenisondernemer /bəˈɣrafənɪsɔndərˌnemər/ (n)
adhlacóir
  (beroep) een persoon die meestal op verzoek van de nabestaanden, als die er zijn, de begrafenis van overledenen vanaf het afleggen tot en met de begrafenis of crematie verzorgt

begrafenisonderneming (n)
adhlacóir
  een onderneming die zorgdraagt voor de begrafenis of crematie van een overledene

begraven (v)
adhlaic
  overgankelijk iets onder de grond stoppen
  overgankelijk een overledene in een kist aan de aarde toevertrouwen

begraving (n)
sochraid
  het brengen van de overledene naar de begraafplaats en de teraardebestelling zelf
  (geologie) begraven worden van sediment en gesteente in de ondergrond

begrensd (adj)
teoranta

begrenzen (v)
cum
  overgankelijk beperken, limiteren

begrijpelijk (adj)
intuigthe

begrijpen /bə.χrɛɪ.pə(n)/ (v)
tuig
  overgankelijk met het verstand vatten, snappen

begrip (n)
coincheap
  datgene wat men ergens onder verstaat of hoe men iets kent

begroeten (v)
Dé bhur mbeatha
  overgankelijk bij de ontmoeting een teken van erkenning en welwillendheid geven aan iemand

begroten (v)
ráta

begroting /bəˈɣrotɪŋ/ (n)
buiséad
  (financieel) raming van de te maken uitgaven voor de komende tijd

begunstiger (n)
éarlamh
  iemand die iets of iemand ondersteunt o.a. door die persoon of organisatie geld te geven

begunstiging (n)
fabhraigh

beha /beˈɦaː/ (n)
cíochbheart
  (kleding) een kledingstuk voor vrouwen dat de borsten ondersteunt

behaaglijkheid (n)
aiteas
  het aangenaam, gerieflijk en gezellig zijn
  iets aangenaams, gerieflijks en gezelligs

behaard (adj)
clúmhach
  bedekt met haren

behagen /bə.ˈhaː.ɣə(n)/ (n)
sásaigh
  het zich op zijn gemak voelen, het plezier aan iets beleven

behalen (v)
sroich
  overgankelijk een diploma of certificaat verwerven

behalve (preposition)
ach amháin
  met uitzondering van, naar niet, met uitzondering van

behandelen (v)
lámh
  overgankelijk verwerken
  overgankelijk bespreken, spreken of schrijven over
cóireáil
  overgankelijk medisch verzorgen

behandelkamer (n)
cur faoi scian
  (medisch) ruimte waarin een (kleine) medische behandeling kan plaatsvinden

behang (n)
páipéar balla
  (materiaalkunde) (techniek) (wonen) ter versiering en/of bescherming op de muur aangebrachte papieren bedekking

behangen (v)
páipéar balla
  overgankelijk het bedekken van wanden met een laag papier

behangpapier (n)
ballapháipéar
  dik papier met een decoratie dat je op de muur kunt plakken en je per rol kunt kopen

beharing (n)
clúmh
  de verzameling haren die de huid van mens of dier bedekken

beheer /bə'her/ (n)
bainisteoireacht
  het beheren van, de zorg en verantwoording voor eigendommen van derden

beheerder (n)
riarthóir
  (beroep) een persoon die een systeem (al dan niet beroepsmatig) regelt en onderhoudt

beheersen (v)
ceansaigh
  overgankelijk meester zijn over, het gezag uitoefenen over

beheerser (n)
rialtóir
  iemand die iets beheerst

behendig (adj)
abúil
  een goede lichaamscoördinatie bezittend
  handig, snel, vlug, vaardig

beheren (v)
bainistigh
  overgankelijk het beheer hebben over iets, ergens voor verantwoordelijk zijn
  overgankelijk iets leiden, besturen

behoeder (n)
cosantóir
  een beschermer van iets of iemand

behoedzaamheid (n)
críonnacht
  het voorzichtig en zorgvuldig zijn

behoefte /ˈbə'huftə/ (n)
gá
  iets wat benodigd of zeer wenselijk is

behoeven /bəˈhuvə(n)/ (v)
bhí ar
  overgankelijk moeten
is gá do
  overgankelijk nodig hebben

behoorlijk /bəˈhorlək/ (adj)
fionn
  aanzienlijk [2], flink [2], in hoge mate

behoud (n)
cothabháil
  het behoeden voor of verhinderen van een teloorgang

behouden (adj)
coimeád
  gered, niet verloren gegaan

behulpzaam (adj)
cúntach

behulpzaamheid (n)
sástacht
  het geneigd zijn om andere mensen te helpen

beiaard (n)
clogaireacht
  (muziekinstrument) een in kerktoren, of vrijstaande klokkentoren (campanile), opgesteld muziekinstrument, dat bestaat uit een reeks van klokken en wordt bespeeld via een speciaal manuaal door een beiaardier, of ook wel door een mechaniek wordt aangestuurd

beide (cardinalNumeral)
araon
  de een en de ander van twee, het tweetal

beidjes (cardinalNumeral)
... agus ... le chéile
  met zijn tweeën

beige (adj)
béas

beignet (n)
friochtóg
  (voeding) gebak gemaakt van gefrituurd beslag dat ook wel gevuld kan worden met een vrucht, groente, vlees of vis zit

beitel (n)
siséal
  (gereedschap) een staafvormig, scherp stuk gereedschap met een punt of wigvormige snede aan de "kopse kant"

beitelen (v)
gearrthóir
  iets met een beitel (be)werken, met een scherp voorwerp steen bewerken

bejaard (adj)
críonna

bejagen (v)
fiach
  het jacht maken op iets of iemand

bejammeren (v)
aiféala
  overgankelijk luidkeels iets beklagen

bejegenen (v)
cóireáil
  overgankelijk iets of iemand op een bepaalde wijze behandelen

bek /bɛk/ (n)
draid
  (werktuigbouwkunde) deel van een bankschroef

bekabelen (v)
cábla
  overgankelijk van kabels voorzien

bekalken (v)
aol
  met kalk bestrooien

bekend (adj)
aithnidiúil
  vertrouwd

bekende /bəˈkɛndə/ (n)
aitheantas
  een persoon waarvan je weet wie het is

bekendheid (n)
aitheantas

bekendmaking /bəˈkɛntmakɪŋ/ (n)
airle

bekennen /bəˈkɛnə(n)/ (v)
admhaigh
  overgankelijk iets laak- of strafbaars toegeven
a fhios a bheith agat
  overgankelijk (eufemisme) (Bijbel) (seksualiteit) seksuele omgang hebben met (iemand)

bekentenis (n)
admháil
  (juridisch) een verklaring waarin men toegeeft een bepaalde daad gepleegd te hebben

bekeren (v)
iompaitheach
  overgankelijk iemand ~: iemand tot een bepaald geloof overhalen.

bekerglas (n)
eascra

bekeuring (n)
cáin
  een boete die wordt opgelegd voor het overtreden van een wet

bekijken /bə.ˈkɛɪ̯.kə(n)/ /bə.ˈkɛː.kə(n)/ (v)
cathais
  overgankelijk ergens naar kijken

bekken (n)
peilbheas
  (anatomie) het gebeente tussen beide heupen
ciombal
  (muziekinstrument) een slaginstrument bestaande uit een metalen schaalvormige voorwerp

bekkenbodem (n)
urlár peilbheach

beklaagde /bəˈklaxdə/ (n)
cosantóir
  iemand die voor de rechter van iets beschuldigd wordt

bekladden (v)
aithisigh
  overgankelijk, (figuurlijk) iemands goede naam schaden

beklag (n)
casaoid

beklagen (v)
bí ag clamhsán
  wederkerend zich ~: ontevredenheid uiten, klachten indienen
trua a bheith agat do
  overgankelijk iemands leed bejammeren

beklagenswaardig (adj)
bocht
  zielig

bekleden (v)
araoid
  overgankelijk met stof bedekken
áitigh
  overgankelijk een ambt vervullen

bekleding /bəˈkledɪŋ/ (n)
cumhdach
  een laag stof ter versiering en bescherming aangebracht op een hard oppervlak of een meubelstuk

bekleedsel (n)
cumhdach
  datgene wat gebruikt wordt om iets te bekleden

beklemdheid (n)
ansmacht
  de mate waarin men zich angstig of somber voelt

beklemming (n)
eagla
  drukkend gevoel van benauwdheid en vast te zitten

beklemtonen (v)
béim
  overgankelijk de nadruk leggen op iets

beklijven (v)
ceap

beklimmen (v)
dreap
  overgankelijk naar de top van iets, zoals een berg, klimmen

beklinken (v)
socraigh
  overgankelijk een vaste afspraak maken

beklinkeren (v)
guta
  overgankelijk een tekst in Arabisch of Hebreeuws schrift van klinkertekens voorzien

beknopt (adj)
achomair
  tot het belangrijkste en noodzakelijkste teruggebracht

beknorren (v)
ceartaigh

beknotting (n)
laghdú
  een beperking van de vrijheid om te handelen

bekoelen (v)
fuaraigh
  (figuurlijk) koel worden, rustiger worden

bekomen (v)
téigh i bhfeidhm ar
  een goede of slechte uitwerking hebben
bain
  overgankelijk in eigendom krijgen*

bekommernis (n)
cúraimí
  zorgen om iets of iemand hebben

bekoren (v)
briocht
  overgankelijk aantrekkingskracht uitoefenen

bekorting (n)
aicearra
  het kleiner maken van iets

bekrachtigen (v)
daingnigh
  overgankelijk kracht van wet geven, bevestigen

bekrachtiging (n)
cinntiú

bekrassen (v)
scríob
  iets al of niet opzettelijk voorzien van krassen

bekritiseren (v)
beachtaigh
  overgankelijk kritiek uiten op iets of iemand, zeggen dat iets of iemand niet goed is

bekrompen (adj)
caol
  krap

bekronen (v)
baithis
  overgankelijk belonen voor uitmuntendheid

bekvechten /ˈbɛkfɛxtə/ /ˈbɛkfɛχtə/ (v)
caitleáil
  inergatief sprekend ruzie maken

bekwaam (adj)
in ann

bel (n)
clog
  klok, schel, zoemer
  (muziekinstrument) een rond, schaalvormig metalen voorwerp in de vorm van een klok of halve bol al dan niet met klepel, bedoeld om een muzikale klank voort te brengen ter oproep of ten teken

belachelijk /bəˈlɑɣələk/ /bəˈlɑχələk/ (adj)
áiféiseach
  lachwekkend, om uit te lachen, idioot, bespottelijk, vreemd

beladen (v)
muirear
  overgankelijk een lading aanbrengen op een lastdier of een voer- of vaartuig

belading (n)
meáchan
  vracht die een voertuig transporteert
  een voertuig voorzien van vracht

belagen (v)
imdhruid
  overgankelijk iemand agressief/intimiderend benaderen

belager (n)
namhaid
  tegenstander in de strijd

belang (n)
tábhacht
  iets wat belangrijk is voor een persoon, iets wat iemand veel voordeel (of nadeel) kan opleveren

belangeloos /bəˈlɑŋəlos/ (adj)
in aisce
  zonder geldelijke belangen, onbaatzuchtig
neamhleasmhar
  uit liefdadigheid

belangenbehartiging (n)
abhcóideacht
  het zich inzetten voor iets dat belangrijk is voor iemand

belanghebbend /bəlɑŋˈhɛbənt/ (adj)
leasmhar
  er belang bij hebben

belangrijk (adj)
mórluachach, tábhachtach
  van grote betekenis

belangrijkheid (n)
tábhacht
  het van grote betekenis zijn

belangstellend (adj)
leasmhar

belangstelling (n)
spéis
  bereidheid en verlangen aandacht aan iets te schenken

belasten (v)
ualach
  overgankelijk gewichten plaatsen op

belasteren (v)
aithisigh
  overgankelijk iemands goede naam geweld aandoen met onware aantijgingen

belastering (n)
aithisiú
  de daad van het belasteren

belasting (n)
cáin
  (juridisch) (financieel) door de wet gedwongen betaling aan de overheid zonder individuele tegenprestatie van die overheid
ualach
  (techniek) de mate waarin een machine belast wordt, ofwel het vermogen dat van de machine verlangd wordt door de aangesloten apparatuur

belastingaftrek (n)
faoiseamh cánach
  (financieel) , (juridisch) post die aanleiding geeft tot een vermindering van de hoeveelheid belasting die men moet betalen

belastingparadijs (n)
tearmann cánach

belazeren (v)
amadán

beledigen (v)
maslaigh
  overgankelijk (nare) opmerkingen maken tegen of over een persoon die dat niet leuk vindt

belediging (n)
achasán
  een krenking van iemands gevoel van eer of eigenwaarde

beleefd (adj)
béasach
  van goede omgangsvormen getuigend, fatsoenlijk

beleg /bəˈlɛx/ (n)
léigear
  (militair) langdurige uitsluiting van de buitenwereld door een vijandige strijdmacht

belegen (adj)
abúil
  lang of een voldoende tijd gelegen hebbend

belegeren (v)
imdhruid
  overgankelijk met een leger omsingeld houden

beleggen (v)
ceangail
  overgankelijk (scheepvaart) een scheepstouw vastmaken, vastsjorren
araoid
  overgankelijk het toevoegen van (boter en) beleg aan een snee brood, zodat deze een boterham wordt (bedekken door er iets op te leggen)
coimeád
  bijeenroepen, houden

belegger (n)
fuilleamhóir
  (economie) iemand die geld belegt, geld vastlegt in effecten of goederen, in de verwachting hier later winst mee te maken

belegging (n)
fuilleamh
  (economie) geld besteed aan iets waarvan men verwacht dat het later meer waarde zal hebben

beleid /bə.ˈlɛit/ (n)
beartas
  een plan van aanpak voor het oplossen van problemen in de meest ruime zin

belemmeren /bəˈlɛmərə(n)/ (v)
amparán
  overgankelijk een factor vormen die een gebeurtenis of handeling (bijna) onmogelijk maakt

belemmering (n)
constaic
  wat hinder en oponthoud veroorzaakt

belenen (v)
ceithearnach
  overgankelijk als onderpand voor een lening gebruiken

beletselteken (n)
comhartha focalbhá
  (typografie) een leesteken bestaand uit drie puntjes (…) dat een ellips aanduidt

beletten (v)
coisc
  overgankelijk iets of iemand storen in zijn/haar bezigheden

beleven (v)
eispéireas
  overgankelijk meemaken, ondervinden, ervaren

belevingswereld (n)
eispéireas
  alles wat mensen ervaren of beleven; alles wat voor iemand van belang is

belfort (n)
clogás
  (bouwkunde), (middeleeuwen) een stedelijke wachttoren met een stormklok

belhamel /bɛlhaməl/ (n)
alfraits
  (scheldwoord) ondeugende jongen

belichaming (n)
gearrinsint
  zichtbaar gemaakte vorm van een idee of begrip

belichten /bə.ˈlɪx.tə(n)/ /bə.ˈlɪχ.tə(n)/ (v)
bán-
  overgankelijk licht schijnen op iets

believen (v)
le do thoil
  onpersoonlijk naar de zin zijn

belijdenis (n)
admháil
  het afleggen van een verklaring om een bepaald geloof aan te hangen

bellen /ˈbɛlən/ (v)
cró troda
  inergatief de deurbel over laten gaan, schellen, aanbellen
  door middel van een bel een signaal geven
glao
  overgankelijk iemand opbellen, telefoneren naar of met iemand

beloeren (v)
brathadóir

belofte (n)
gealltanas
  een mondelinge of schriftelijke verklaring waarin men iets belooft

beloven (v)
gealltanas
  overgankelijk toezeggen dat iets gedaan zal worden

beluchten (v)
aeraigh
  ergens extra lucht in blazen; iets voorzien van extra lucht

beluisteren (v)
éist
  overgankelijk aandachtig naar iets luisteren om iets goed te kunnen begrijpen en aanvoelen

bemachtigen (v)
gabháil
  overgankelijk met moeite in handen krijgen

bemanning (n)
criú
  de personen die het benodigde werk aan boord van een schip of vliegtuig verrichten

bemantelen (v)
masc

bemensing (n)
criú
  de personen die het benodigde werk aan boord van een schip of vliegtuig verrichten

bemerken (v)
airigh
  overgankelijk zich ergens bewust van worden

bemesten (v)
leasaigh
  overgankelijk het toevoegen van meststoffen aan de aarde om deze vruchtbaar te maken.

bemesting (n)
toirchiú

bemind (adj)
maoineach

beminde /bəˈmɪndə/ (n)
ansacht

beminnen (v)
gráigh
  overgankelijk amoureuze gevoelens koesteren voor

bemodderd (adj)
abarach
  besmeurd met blubber

bemoederen (v)
máithrigh
  (te) bazig en zorgend optreden

bemoedigen (v)
spreag
  overgankelijk iemand een positievere kijk op de kansen geven

bemoediging (n)
spreagadh

bemoeial (n)
gliúcálaí, socadán
  iemand die zich bemoeit met zaken van anderen (die hem niet aangaan)

bemoeilijken /bəmujləkə(n)/ /bəmujləkən/ (v)
amparán
  overgankelijk moeilijker maken

bemorsen (v)
smearadh
  door knoeien iets vuilmaken; iets smerig maken

benadelen (v)
anachain
  overgankelijk iemand of iets nadeel toebrengen, iemand of iets schade toebrengen

benadeling (n)
anachain
  het ondervonden verlies of nadeel

benaderen (v)
ionsaigh
  overgankelijk naartoe gaan en aanspreken
  overgankelijk bijna bereikt hebben

benadering (n)
ionsaí
  gezichtspunt, de richting van waaruit men naar iets beschouwd

benauwd (adj)
is eagal le
  angstig, bang

benauwen (v)
aláram

bende /ˈbɛn.də/ (n)
meitheal
  een informeel georganiseerde groep mensen, meestal met kwade of misdadige motieven

beneden /bəˈnedən/ (preposition)
faoi

benepen (adj)
is eagal le
  benauwd, angstig

bengel (n)
boschrann

bengelen (v)
luascán

benieuwd /bəˈniu̯t/ (adj)
aisteach
  reikhalzend uitziend naar iets, iets graag willen weten

benijden (v)
formad
  overgankelijk wensen dat men zelf mocht hebben wat een ander heeft en met de nodige pijn ervaren dat dat niet het geval is, jaloers zijn

benodigen (v)
is gá do
  overgankelijk nodig hebben

benoeming /bə.ˈnu.mɪŋ/ (n)
ainmniú
  het toewijzen van een ambt aan iemand

benutten (v)
bain úsáid as

benzeen (n)
beinséin

benzine /bɛn'zinə/ (n)
peitreal
  een aardolieproduct bestaande uit een mengsel van alifatische koolwaterstoffen met een ketenlegte tussen vijf en twaalf dat algemeen in gebruik is als brandstof voor verkeer en als verdunningsmiddel

benzinestation (n)
stáisiún breosla
  installatie aan de rand van de weg waar auto's benzine kunnen tanken

beo (n)
míona

beoefenen (v)
déan staidéar
  overgankelijk bij regelmaat zich in iets bekwamen

beoefening (n)
crábhadh

beoordelen (v)
luacháil
  overgankelijk tot een oordeel komen over iets

bepaald (adj)
sonrach

bepaaldheid (n)
gléine
  het duidelijk te onderscheiden zijn van andere zaken

bepakking (n)
acmhainn
  wat een soldaat aan voedingsmiddelen, kleding enz. zelf medevoert
  wat iemand allemaal moet dragen of aanhebben

bepalen (v)
sceallán
  overgankelijk vaststellen, voorschrijven, regelen

bepaling /bəˈpalɪŋ/ (n)
bail
  een voorwaarde, conditie

beperken (v)
cum
  overgankelijk een verminderde reikwijdte geven, limiteren

beperking /bə.ˈpɛr.kɪŋ/ (n)
teorannú
  iets dat ervoor zorgt dat er mogelijkheden begrensd worden

beperkt (adj)
teoranta
  verminderd, met specifieke grenzen

beperktheid (n)
laghad
  het maar bescheiden (geestelijke, lichamelijke, financiële) middelen bezitten

beplanten /bə.ˈplɑn.tə(n)/ (v)
lus
  overgankelijk (een terrein) bezetten met de geschikte planten

bepleisteren (v)
cumhdaigh

bepleit (adj)
áitigh
  van iets of iemand dat er vurige voorstanders van zijn

bepleiten (v)
pléadáil
  overgankelijk argumenten aandragen om een te nemen beslissing in bepaalde zin te beïnvloeden

bepoederen (v)
púdar a chur ar

beproeven (v)
úd
  overgankelijk onderzoeken of het de juiste is

beraad (n)
athmhachnamh
  zorgvuldige gezamenlijke of innerlijke afweging van feiten en meningen

beramen /bə'ramə(n)/ (v)
plean
  overgankelijk iets bedenken wat men wil uitvoeren (vaak negatief)

berapen (v)
roiseálaí
  (bouwkunde) metselwerk met kalkspecie bedekken

berberis (n)
barbróg

berechten (v)
breitheamh

berechting (n)
tástáil
  het ondergaan van een rechtszaak

beredderen (v)
bainistigh
  wederkerend in staat zijn zelfstandig dagelijkse dingen te doen

beregenen (v)
easraigh
  iets door (kunstmatige) regenen nat maken

bereid (adj)
fonnmhar
  akkoord gaand, instemmend: bereid tot actie

bereiden (v)
stócáil
  overgankelijk het klaarmaken van bijvoorbeeld een maaltijd

bereidheid (n)
sástacht
  de wil om iets te doen

bereidvaardig (adj)
cineálta

bereidwillig (adj)
fonnmhar
  tot hulp en dienst bereid zijn of daarvan blijk geven

bereik (n)
réim
  de afstand die afgelegd kan worden, de invloed die uitgeoefend kan worden

bereiken /bə'rɛɪkən/ (v)
ionsaigh
  overgankelijk fysiek het doel halen
  overgankelijk het informeren van personen
bain amach
  overgankelijk een bepaald doel verwezenlijken, halen

berekenend /bəˈrekənənt/ (adj)
críonna
  (pejoratief) alleen maar denkend aan het eigenbelang

berekening /bə.ˈre.kə.nɪŋ/ (n)
ríomh
  een numerieke uitwerking ergens van

berenmuts (n)
craiceann béir
  (militair) (hoofddeksel) een ceremonieel, militair hoofddeksel gemaakt van berenvel

berg /bɛrx/ (n)
sliabh
  (geologie) een substantiële opzichzelfstaande verhoging van de aardkorst
  (figuurlijk), (informeel) een grote hoeveelheid

bergachtig (adj)
sléibhteach
  met bergen

bergamotolie (n)
beirgeamat

bergdal (n)
gleann
  een laagte tussen bergen

bergeend (n)
lacha bhreach
  (eendvogels) Tadorna tadorna , een forse bijna gansachtige eend

bergen (v)
coinnigh
  overgankelijk het ergens plaatsen van iets om het te bewaren
tarrtháil
  overgankelijk het in de haven brengen van een schip met problemen

bergfiets (n)
rothar sléibhe

berggebied (n)
ardchríoch
  landstreek met veel bergen

berggeit (n)
seamaí
  (evenhoevigen) een soort geit die leeft op rotsachtige ondergrond in de bergen

berghoogte (n)
airde
  de hoogte van een berg, bijvoorbeeld in meters boven zeeniveau

berging /ˈbɛrgɪŋ/ (n)
aisghabháil
  het bergen van iets

bergkloof (n)
ailt
  (aardrijkskunde) een small en diep dal met stijle wandenin een berglandschap

bergloon (n)
tarrtháil

bergpas (n)
bearna
  een lager gelegen deel van een bergrug

bergrug /ˈbɛrxrʏx/ /ˈbɛrχrʏχ/ (n)
iomaire
  een langgerekte bergachtige hoogte

bergstroom (n)
rois
  een beek die in de bergen loopt

bergwand (n)
mullach
  de steile zijkant van een berg

bericht (n)
teachtaireacht
  (communicatie) overgebrachte mededeling, mogelijk over een recente gebeurtenis

berichten (v)
Comaoineach a ghlacadh
  overgankelijk van nieuws voorzien over iets, ergens inlichtingen over krijgen

berijden (v)
síob
  overgankelijk het voortbewegen op een rijdier, zoals een paard of een voertuig zoals een fiets

beril (n)
beiril

berispen (v)
achasán a thabhairt
  overgankelijk op strenge wijze zeggen dat het gedrag wordt afgekeurd

berisping /bə.ˈrɪs.pɪŋ/ (n)
aifirt
  een strenge afkeuring van gedrag

berk /bɛrk/ (n)
beith
  (plantkunde) geslacht Betula van katjes dragende loofbomen of struiken, kenmerkend is het in horizontale banden afschilferende schors

berkelium (n)
beircéiliam

berm (n)
broinne
  de onverharde strook aan de kant van een weg of spoorweg

bernagie (n)
borráiste
  (bloemplanten) Borago officinalis een ruwharige, eenjarige plant met blauwe bloemen, een kruid dat zowel in de keuken als in de geneeskunde gebruikt wordt. De Romeinse Plinius de Oudere schreef over deze plant: ego borago gaudia semper ago ("ik, borago, breng altijd blijdschap")

beroemd /bə'rumt/ (adj)
cáiliúil
  onder velen bekend en bewonderd

beroemen /beˈrumə(n)/ (v)
braig
  wederkerend zich ~ op: krediet opeisen op basis van beweringen van verworvenheden of kunde

beroep (n)
gairm
  (economie) een bezigheid waarmee men de kost verdient
achomharc
  (juridisch) dringend verzoek om hulp of bijstand, appel

beroepsethiek (n)
dualeolaíocht

beroerd (adj)
aimléiseach

beroeren (v)
bain do

beroerte (n)
béim
  (medisch) een acute beschadiging van de hersenen die veroorzaakt wordt door een bloeduitstorting in de hersenen

beroker (n)
caiteoir tobac
  (gereedschap), (imkerij) een toestel dat rook produceert waarmee de imker zijn bijenvolk rustig kan houden

berokkenen (v)
réasún
  overgankelijk de oorzaak zijn van iets, iemand iets aandoen

berouw (n)
aithrí
  het betreuren van een eerdere kwalijke daad, spijt, schuldgevoel

berouwen /bəˈrɑuwə(n)/ (v)
aiféala

berouwvol (adj)
aithríoch
  met spijt vervuld

beroven (v)
argain
  overgankelijk iemand met geweld zijn bezit ontnemen

berrie (n)
sínteán

bersten /'bɛrstə(n)/ (v)
pléasc
  ergatief onder inwendige druk uit elkaar breken

berustend (adj)
calma
  kalm teleurstellingen accepterend

beryllium /bəˈrilijʏm/ (n)
beirilliam
  (scheikunde), (element) een chemisch element en een donkergrijs aardalkalimetaal, met symbool Be en atoomnummer 4

bes /bɛs/ (n)
caor
  erfwoord (fruit) kleine vrucht
b
  (muziek) een met een halve toon verlaagde "b"
  (muziek) de grondtoon van het “bes-mineurakkoord”, de kleine drieklank op de eerste trap (tonica-akkoord) van de kleinetertstoonladder op die toon

beschaafd (adj)
banúil
  net en goed opgevoed

beschaamd (adv)
is náir leat
  vol met de neiging zich te verbergen voor anderen, verlegen

beschaamdheid (n)
adhnáire
  het zich schuldig en minderwaardig voelen

beschadigen (v)
damáistigh
  overgankelijk het toebrengen van schade

beschadiging /bə.ˈsxa.di.ɣɪŋ/ /bə.ˈsxa.də.ɣɪŋ/ /bə.ˈsχa.də.χɪŋ/ (n)
damáiste
  aangebrachte schade
gortú
  het beschadigen van iets of iemand bijv. diens reputatie

beschaven /bəˈsxaːvə(n)/ (v)
eitleán
  overgankelijk met een schaaf glad maken

beschaving /bə.ˈsxa.vɪŋ/ /bə.ˈsχa.vɪŋ/ (n)
sibhialtacht
  de complexe maatschappij waarin veel van de mensen in steden leven en hun voedsel door middel van landbouw verkrijgen

bescheiden /bə'sxɛi(d)ə/ (adj)
adhnáireach
  geen te hoge verwachtingen van zichzelf hebbend
  niet de indruk makend te hoge verwachtingen van zichzelf te hebben
  niet groots of talrijk

beschermen (v)
ainic
  overgankelijk er zo goed mogelijk voor zorgen dat er niets verkeerd gebeurt

beschermheer (n)
éarlamh

beschermheilige (n)
éarlamh
  een heilige onder wiens bescherming een bepaalde persoon of groep staat

bescherming /bə.ˈsxɛr.mɪŋ/ /bə.ˈsχɛr.mɪŋ/ (n)
anacal
  een beveiliging

beschikbaar /bə'sxɪkbar/ (adj)
ar fáil
  waarover beschikt kan worden, voorhanden

beschikken (v)
ceartaigh
  inergatief beslissen, regelen

beschikking /bə.ˈsxɪ.kɪŋ/ /bə.ˈsχɪ.kɪŋ/ (n)
méin

beschimpen (v)
oirbhire
  overgankelijk met scheldwoorden overladen

beschoeiing (n)
bulcaid
  bekleding van de walkant die met een paalwerk aan de waterkant op zijn plaats blijft

beschouwelijk (adj)
cuimhneach
  meer nadenkend en observerend dan praktisch handelend

beschouwen (v)
dearc ar
  overgankelijk bekijken als, beoordelen, vinden
  wederkerend denken over

beschrijving /bə.ˈsrɛɪ̯.vɪŋ/ /bə.ˈsxrɛɪ̯.vɪŋ/ /bə.ˈsxrɛː.vɪŋ/ (n)
comharthaí
  op schrift gestelde kenmerken van iets of iemand

beschuldigde (n)
cosantóir
  een persoon die de schuld heeft gekregen van iets

beschuldigen /bəˈsxʌldəgə/ (v)
coirigh
  overgankelijk iemand de schuld geven van iets

beschuldigend (adj)
cuspóireach
  op een manier die aangeeft dat een ander iets verkeerds heeft gedaan

beschuldiging /bə.ˈsxʏl.di.ɣɪŋ/ /bə.ˈsxʏɫ.də.ɣɪŋ/ /bə.ˈsχʏɫ.də.χɪŋ/ (n)
costas
  het aangeven dat iemand iets moreel of gerechtelijk verkeerds heeft gedaan

beschutten (v)
ainic
  overgankelijk beschermen, met name tegen weer en wind

beschutting (n)
anacal

besef (n)
nóisean
  een reëel bewustzijn, notitie

beseffen (v)
réadaigh
  overgankelijk het reëel bewust worden van iets, zich realiseren

beslaan (v)
araoid
  overgankelijk een bepaald gebied betreffen
bróg
  overgankelijk een paard van een hoefijzer voorzien
ceo
  ergatief door condensatie dof of ondoorzichtig worden

beslag (n)
fuidreamh
  (kookkunst) vloeibaar deeg (mengsel van een vaste stof, zoals meel of kalk, met een vloeistof)

beslaglegging (n)
astú
  (juridisch) (economie) gerechtelijke handeling waardoor iemand niet meer vrij over zijn eigendom kan beschikken

beslissen (v)
cinn
  overgankelijk vaststellen wat er gaat gebeuren

beslissing /bə.ˈslɪ.sɪŋ/ (n)
cinneadh

beslist /bəˈslɪst/ (adj)
comhlacht
  niet onderhevig aan aarzeling of twijfel

beslist /bəˈslɪst/ (adv)
cinnte

beslistheid (n)
diongbháilteacht

beslotenheid (n)
príobháideachas
  de niet-openbare privésfeer
banrach
  het afgesloten zijn

besluit /bәˈslœɪt/ (n)
cinneadh
  vastgestelde keuze
  (juridisch) (in het bestuursrecht) schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan inhoudende een publiekrechtelijke rechtshandeling

besluiten /bəˈslœytə(n)/ (v)
cinn
  overgankelijk vaststellen hoe het moet, het maken van een keuze
críochnaigh
  overgankelijk afsluiten

besluitvaardig (adj)
cinniúnach
  vaardig in het maken van besluiten

besmet (adj)
galrach
  (medisch) ziektekiemen met zich meedragend

besmettelijk /bə'smɛtələk/ (adj)
gabhálach
  (medisch) het vermogen hebbend gemakkelijk van persoon op persoon overgedragen te worden

besmetten /bə'smɛtə(n)/ (v)
galraigh
  overgankelijk blootstellen aan een ziektekiem, gif of radioactief materiaal en dan drager worden van de ziektekiem, gif of radioactief materiaal.

besmetting (n)
galar
  (medisch) blootstelling aan een ziektekiem

besmeuren (v)
smearadh
  overgankelijk insmeren met iets om vies te maken

besnaren (v)
sreang
  overgankelijk voorzien van snaren

besnijden (v)
imghearr
  overgankelijk (bij mannen) de voorhuid van de penis verwijderen

besnijdenis /bəˈsnɛidənɪs/ (n)
imghearradh

besnoeien /bəˈsnujə(n)/ (v)
bain
  overgankelijk in aantal doen verminderen, beperken

besnord (adj)
croiméalach
  een snor dragend; in het bezit zijn van een snor

bespannen (v)
gabháil

besparen (v)
ainic
  overgankelijk minder van iets gebruiken of verbruiken
  inergatief, (economie) ~ op: minder geld uitgeven, bezuinigen

besparing /bə.spa.rɪŋ/ (n)
barainneacht
  (financieel) het voordeel door ergens minder voor uit te geven

bespatten (v)
easraigh
  overgankelijk iets door spetteren druppelsgewijs nat en vuil maken
  overgankelijk iets door spetteren druppelsgewijs verven

bespelen (v)
seinn
  overgankelijk muziek maken op een muziekinstrument

bespeuren (v)
réasún
  overgankelijk met aanzienlijke moeite waarnemen, bemerken

bespieder (n)
brathadóir
  iemand die op een heimelijke wijze iemand anders in de gaten houdt

bespikkelen (v)
ponc séimhithe
  iets met kleine vlekjes bedekken

bespoedigen (v)
luathaigh
  overgankelijk een proces of ontwikkeling versnellen, sneller tot het eind brengen

bespottelijk (adj)
áiféiseach
  uitermate vreemd

bespotting (n)
dímheas
  het iemand belachelijk maken

bespreken /bə.'spre.kə(n)/ (v)
pléigh
  overgankelijk een gesprek over een bepaald onderwerp voeren; overleggen
cuir in áirithe
  overgankelijk vooruit bestellen

bespreking /bə.ˈspre.kɪŋ/ (n)
aighneas
  een mondeling overleg
  een tekst met een oordeel, een rescensie

besprenkelen (v)
easraigh
  overgankelijk druppels van een vloeistof ergens over strooien

best (adv)
dícheall
  als bevestiging dat iets goed is om te doen

bestaan (v)
bí ann
  absoluut daadwerkelijk in het universum voorkomen, het zijn, mogelijk zijn

bestaanbaar (adj)
féideartha

bestaanszekerheid (n)
slándáil shóisialach
  het vertrouwen dat een organisatie zal blijven voortbestaan
  het vertrouwen dat iemand mag hebben dat basisbehoeften zoals voeding, kleding, veiligheid, huisvesting, medische zorg en opleiding aanwezig zullen blijven

bestand (n)
comhad
  (informatica) een verzameling van gegevens die een eenheid vormen (en geschikt zijn voor (computer)verwerking), computerbestand, databestand of gegevensbestand

besteden /bəˈstedə(n)/ (v)
caith
  overgankelijk schaarse middelen (bijvoorbeeld geld, tijd of moeite) een bestemming geven

bestellen /bəˈstɛlə(n)/ (v)
bail
  overgankelijk in de toekomst laten leveren door dat eerder af te spreken
fuascail
  overgankelijk op een bestemde plaats afleveren

bestelling /bə.ˈstɛ.lɪŋ/ (n)
bail
  een verzoek of opdracht om diensten of goederen te leveren (en te bezorgen)

bestemmeling (n)
seolaí
  (België) diegene voor wie een brief of pakket bestemd is

bestendig (adj)
gréasach
  duurzaam, blijvend, niet veranderlijk, permanent

bestendigen (v)
neartaigh
  zekerder maken, iets laten voortduren

bestormen /bəstɔrmə(n)/ (v)
anfa
  overgankelijk met een strijdmacht snel te voet een positie van de vijand trachten te overweldigen

bestraffen (v)
aifir

bestrijden (v)
bruíon
  overgankelijk de strijd aanbinden met iets of iemand

bestuiving (n)
pailniú

besturing /be.ˈstyː.rɪŋ/ (n)
rialtas
  het besturen van een apparaat, proces of organisatie

besturingssysteem (n)
córas oibriúcháin
  (informatica) een geheel van systeemapplicaties dat de uitvoering van andere programma's bestuurt

bestuur /bə'styr/ (n)
rialtas
  groep van mensen die de leiding van een organisatie heeft

bestuurder /bəˈstyrdər/ (n)
tiománaí
  (beroep), (bedrijfskunde) een persoon die een bedrijf of organisatie leiding geeft

bestuurdersstoel (n)
suíochán an tiománaí
  (verkeer) de zitting waarop de chauffeur van een voertuig zit

bestuursraad (n)
bord stiúrthóirí
  groep mensen die samen het dagelijks bestuur van een organisatie, bedrijf of land vormen

besuikeren (v)
milsigh
  iets voorzien van suiker zodat het zoeter smaakt

betaalbaar (adj)
d'acmhainn
  niet te duur om te betalen

betaalrekening (n)
cuntas reatha
  (financieel) bankrekening waarmee alle betalingen gedaan worden, dit is meestal ook de rekening waarop het loon wordt ontvangen

betakeling /bə.ˈta.kə.lɪŋ/ (n)
failpeadh
  een methode om het uitrafelen van de einden van een touw of lijn te voorkomen

betalen /bə.ˈtaː.lə(n)/ (v)
díol
  ditransitief geld (of andere zaken) geven aan iemand om de kosten te voldoen

betaling /bə.ˈta.lɪŋ/ (n)
íocaíocht
  het overhandigen of overboeken van geld in ruil voor goed of dienst

betamelijk /bə'tamələk/ (adj)
diongbháilte

betegelen (v)
tíl
  een vloer of wand van tegels voorzien

betekenen (v)
abair
  overgankelijk ergens voor staan, als inhoud hebben, veroorzaken
ceachartha
  overgankelijk ergens toe doen, een waarde hebben

betekenis (n)
ciall
  wat iets betekent, waar iets voor staat

beter /'beːtər/ (adj)
níos fearr

beterschap (n)
forás
  herstelde toestand na ziekte

beteugelen (v)
coisc
  overgankelijk in bedwang houden, intomen, bedwingen

beteuterd (adj)
díomá a bheith ort
  teleurgesteld

betichten (v)
a
  overgankelijk iemand op valse gronden beschuldigen

betogen (v)
áitigh
  overgankelijk een opvatting bepleiten door een serie argumenten als een verhaal presenteren

betoger (n)
agóideoir

betoging /bə.ˈto.ɣɪŋ/ /bə.ˈto.χɪŋ/ (n)
taispeántas
  (politiek) openbare samenkomst van velen met als doel een steunbetuiging of protest te laten horen

betomen (v)
seic
  onder controle houden

betonen (v)
aiceannaigh
  ergens de aandacht op vestigen, bijv. door klemtoon of nadruk

betrappen (v)
beir ar
  overgankelijk iemand ~: getuige worden van het feit dat iemand iets (verbodens) doet

betreden (v)
iontráil
  overgankelijk zich ergens (met de voeten) op begeven

betreffen (v)
bain do
  overgankelijk gaan over, als onderwerp hebben

betrekkelijkheid (n)
coibhneasacht

betrekken (v)
áitigh
  overgankelijk zich in een woning installeren
bain
  overgankelijk (artikelen) kopen, verkrijgen, verwerven
bain do
  overgankelijk ~ bij: deel laten hebben aan een activiteit
uraigh
  ergatief (van een gezicht e.d.) somber worden

betrekking /bə.ˈtrɛ.kɪŋ/ (n)
feidhmeannas
  (economie) bezigheid waarvoor iemand geregeld inkomen krijgt

betreuren (v)
buair
  overgankelijk leedwezen tonen over iets, iets jammer vinden

betrouwbaarheid (n)
dílseacht

betten (v)
daba

betuiging (n)
dearbhú
  verklaring dat je bepaalde gevoelens of gedachten hebt

betwisten (v)
imreas
  overgankelijk iemand iets ~ iemand het recht op iets of de juistheid van iets trachten te ontzeggen

beuk (n)
feá
  (bloemplanten) bepaald soort loofboom Fagus sylvatica , een Europese hardhoutboom die inheems is in de Benelux en tot 46 meter hoog kan wordenWordt ook gebruikt als (deel van de) aanduiding voor andere bomen uit het geslacht Fagus .

beuken (adj)
feá
  hout van de beuk, een Europese hardhoutboom

beuken (v)
tuargain
  inergatief ergens fors op slaan

beukenhout (n)
feá
  hout afkomstig van een beuk

beul /bøːl/ (n)
básadóir
  (beroep) traditioneel de uitvoerder van overheidswege opgelegde lijfstraffen en aangesteld om ter dood veroordeelden te executeren
ainmhí
  (pejoratief) wreedaard

beuren (v)
ardaigh

beurs (n)
aonach
  (financieel), (handel) tentoonstelling waar producenten in een bepaalde brache, nieuwe producten tonen, of het gebouw waarin zulke tentoonsellingen gehouden kunnen worden

beurt /bøːrt/ (n)
seal
  gelegenheid of opdracht die bewust telkens aan een andere persoon uit een groep gegeven wordt

beurtvaartadres (n)
bille luchtaithe
  (juridisch), (scheepvaart) eigendomsdocument dat wordt opgesteld en verstrekt door een rederij en is zowel een verklaring dat in de zeevrachtbrief omschreven goederen zijn geladen als een vervoersovereenkomst voor het overzeese vervoer van de lading

bevallen /bə.'vɑ.lə(n)/ (v)
sásaigh
  ergatief iets als aangenaam ervaren
fuascail
  ergatief het leven schenken aan een kind

bevallig (adj)
cuanna
  -gewoonlijk vrouwelijke- schoonheid bezittend die bij anderen -gewoonlijk mannen- in de smaak valt.

bevalling /bə.ˈvɑ.lɪŋ/ (n)
breith clainne
  het baren van een kind

bevaren (v)
seol
  overgankelijk op een bepaald water varen

bevattelijk (adj)
éirimiúil
  vlug van begrip zijn
intuigthe
  van iets dat het helder en duidelijk is en daardoor makkelijk te begrijpen

bevatten /be'vatən/ (v)
tuig
  overgankelijk begrijpen

bevattingsvermogen (n)
meabhair

bevechten (v)
troid
  overgankelijk iets/iemand ~: de strijd aanbinden met iets/iemand

bevederd (adj)
eiteach
  voorzien van vogelveren

beveiligen /bəˈvɛiləxə(n)/ (v)
ainic
  overgankelijk er zo goed mogelijk voor zorgen dat er niets verkeerds gebeurt

beveiliging /bə.ˈvɛɪ̯.lə.χɪŋ/ /bə.ˈvɛɪ̯.lɪ.ɣɪŋ/ /bə.ˈvɛː.lə.ɣɪŋ/ (n)
anacal
  de genomen maatregelen die er zo goed mogelijk voor zorgen dat er niets verkeerds gebeurt

bevel (n)
bail
  verplicht uit te voeren opdracht zonder enige tegenspraak; verbaal geuit gebod

bevelen /bə'velə(n)/ (v)
tiomnú
  overgankelijk een dwingende opdracht geven

beven (v)
creath
  inergatief hard en heftig trillen door angst of door kou

bever (n)
béabhar
  (knaagdieren), benaming voor zoogdieren uit het geslacht Castor , met platte staart die meestal in het water vertoeven, Castor fiber of Castor canadensis

bevestigen (v)
daingnigh
  ditransitief iemand mededelen dat iets zoals gevraagd is of verondersteld wordt
habal
  overgankelijk vastmaken

bevestigend /bəˈvɛstəxənt/ (adj)
dearfach
  op een manier die aangeeft dat het zo is

bevestiging /bə.ˈvɛs.ti.ɣɪŋ(g)/ /bə.ˈvɛs.tə.ɣɪŋ/ /bə.ˈvɛs.tə.χɪŋ/ (n)
diongbháil
  het bevestigen, het mededelen aan iemand dat iets is zoals gevraagd is of verondersteld wordt

bevinding (n)
airnéis

beving (n)
creathán
  (seismologie) aardbeving, het trillen van de grond

bevleesd (adj)
méith
  voorzien van een ruime hoeveelheid vlees

bevloeien (v)
dobhar

bevoegd (adj)
cáilithe

bevoegdheid /bə'vuxtɛit/ (n)
urlámhas

bevoelen (v)
bain do
  door tasten onderzoeken

bevolking (n)
daonra
  (demografie) alle inwoners van een bepaald land, staat of gebied

bevoordelen (v)
brabach
  overgankelijk iemand ~: aan iemand bijzondere gunsten verlenen

bevoorraden (v)
lón
  overgankelijk voorzien van benodigdheden

bevorderen (v)
ardaigh
  overgankelijk een hogere rang verlenen aan iemand
  overgankelijk aanmoedigen, promoten, stimuleren, verbeteren

bevrediging (n)
pléisiúr
  de beantwoording aan een sterk verlangen

bevreemdend (adj)
uafásach
  dat iets wat normaal is vreemd wordt

bevriezen /bə'vrizə(n)/ (v)
cuisnigh
  ergatief door afkoeling in vaste toestand komen
  overgankelijk iets door afkoeling in vaste toestand doen komen

bevrijden (v)
fuascail
  overgankelijk iemand of een bevolking van gevangenschap of onderdrukking verlossen

bevrijding /bə.ˈvrɛɪ̯.dɪŋ/ /bə.ˈvrɛː.dɪŋ/ (n)
fuascailt
  het vrij maken van mensen die gevangen gehouden of onderdrukt worden.

bevroren (adj)
reoite
  door afkoeling in vaste toestand gekomen; volledig met ijs bedekt

bevuilen (v)
salaigh
  overgankelijk vuil maken; verontreinigen

bewaarder (n)
coimirceoir
  (beroep) een persoon die ervoor zorgt dat gevangenen niet kunnen ontsnappen

bewaarengel (n)
aingeal coimhdeachta
  een hemels wezen dat je tegen onheil beschermt, engelbewaarder, beschermengel, wachtengel

bewaargeving (n)
taisc
  (juridisch) overeenkomst waarbij de nemer zich tegenover de gever verbindt een roerend goed dat de gever hem toevertrouwt, onder verplichting om het te bewaren en in natura terug te geven

bewaken /bə'wakə(n)/ (v)
garda
  overgankelijk toezicht houden op de veiligheid van iets of iemand

bewaker (n)
garda
  (beroep) een persoon die toezicht houdt op de veiligheid van iets of iemand

bewapenen /bə.ˈwaː.pə.nə(n)/ (v)
armáil
  overgankelijk iets of iemand van wapens voorzien

bewapening /bə.ˈwa.pə.nɪŋ/ /bə.ˈʋa.pə.nɪŋ/ /bə.ˈβ̞a.pə.nɪŋ/ (n)
arm

bewaren (v)
leasaigh
  overgankelijk ervoor zorgen dat iets niet verloren raakt; behouden

bewaring (n)
costas
  tijdelijke opslag
cumhdach
  opsluiting van verdachten

beweegbaar (adj)
aclaí
  niet gefixeerd in een bepaalde stand of positie, flexibel

beweeglijkheid (n)
luaineacht
  de neiging om van bewegen; het kunnen bewegen

bewegen /bə.ˈweː.ɣə(n)/ /bə.ˈʋe.χə(n)/ /bə.ˈβ̞e.ɣə(n)/ (v)
bog
  inergatief van plaats veranderen, niet stilstaan

beweging /bə.ˈwe.ɣɪŋ(g)/ /bə.ˈʋe.χɪŋ/ /bə.ˈβ̞e.ɣɪŋ/ (n)
gluaisne
  in de staat verkeren waarin de locatie steeds verandert

bewenen (v)
buair
  ergens over huilen; ergens over treuren

bewerkelijk (adj)
saothrach

bewerken /bə'wɛrkə(n)/ (v)
obair
  overgankelijk veranderen om iets voor een of ander doel geschikt te maken
cuir in eagar
  overgankelijk, (informatica) een bestand of map wijzigen om voor een ander doel geschikt te maken
faisean
  iets met een mes anders maken

bewerking /bə.ˈwɛr.kɪŋ/ /bə.ˈʋɛr.kɪŋ/ /bə.ˈβ̞ɛr.kɪŋ/ (n)
starr
  een verandering om iets voor een bepaald doel geschikt te maken

bewerkstelligen (v)
bain amach

bewieroken (v)
túis
  (religie) wierookdampen over iets of iemand aanbrengen
bladair
  (figuurlijk) iemand lof toezwaaien

bewijs (n)
díonmhar
  datgene wat de juistheid van een bewering onweerlegbaar vast (kan) leggen

bewijsmateriaal (n)
fianaise
  alles wat de juistheid van een bewering onweerlegbaar vastlegt

bewijsstuk (n)
díonmhar
  (juridisch) iets dat men kan gebruiken om aan te tonen dat een bewering juist is

bewind (n)
ceansaigh
  een groep personen die de macht uitoefent

bewolken (v)
néal
  ergatief met wolken bedekt worden

bewolking /bə.ˈwɔl.kɪŋ/ /bə.ˈʋɔɫ.kɪŋ/ /bə.ˈβ̞ɔɫ.kɪŋ/ (n)
brat scamall
  het geheel aan wolken dat in de lucht aanwezig is

bewolkt /bəˈʋɔɫkt/ (adj)
néaltach
  met wolken bedekt

bewonen (v)
áitrigh
  overgankelijk wonen in, wonen op

bewoner (n)
áitreabhach
  iemand die in of op iets woont

bewoning /bə.ˈwo.nɪŋ/ /bə.ˈʋo.nɪŋ/ /bə.ˈβ̞o.nɪŋ/ (n)
aicíocht
  de permanente aanwezigheid van een bepaalde plaats

bewust [bəˈʋɵst] (adj)
comhfhiosach
  iets waarvan kennis is genomen, iets wat met nadenken gebeurt of juist niet gebeurt, opzettelijk, expres

bewusteloos /bəw'ɤstəlos/ (adv)
fo-chomhfhios
  in een toestand waarin men het bewustzijn voor de omgeving is verloren, buiten kennis, in comazijn

bewustzijn /bə'wɤ(st)sɛin/ (n)
comhfhios
  (psychologie) een toestand waarin men gewaarwordingen uit zijn omgeving ondergaat en besef heeft van het eigen ik, wakker

bezaaien (v)
cráin
  een akker met zaad bestrooien

bezaan (n)
crann deiridh
  (scheepvaart) het zeil in de achterste mast van een zeilschip

bezaansmast (abbreviation)
crann deiridh
  1. de achterste mast van een zeilschip

bezegelen (v)
rón

bezem (n)
scuab
  (gereedschap) (huishouden) een huishoudelijk voorwerp om stof en vuil bij elkaar te vegen

bezemsteel (n)
scuab caillí
  de lange stok waaraan de borstel van een bezem bevestigd is

bezeren (v)
déan díobháil
  wederkerend zich ~: zich pijn doen

bezet (adj)
broidiúil
  bezig, niet beschikbaar

bezetene (n)
gan chiall
  (medisch) iemand die lijdt aan een psychiatrische aandoening
ainmhianach
  iemand die heel erg actief met één bepaalde zaak bezig is of heel extreme meningen heeft

bezetten (v)
áitigh
  overgankelijk in gebruik hebben zodat iemand anders er geen gebruik van kan maken

bezetting /bə.ˈzɛ.tɪŋ/ (n)
gabháil
  toestand waarbij het grondgebied van een land wordt bestuurd door een ander land

bezichtiging /bə.ˈzɪx.ti.ɣɪŋ/ /bə.ˈzɪx.tə.ɣɪŋ/ /bə.ˈzɪχ.tə.χɪŋ/ (n)
ar cuairt
  het bekijken

bezie (n)
caor
  erfwoord (fruit) (verouderd) besachtige vrucht

bezielen (v)
spreag
  overgankelijk inspireren

bezielend (adj)
coscrach
  van iets dat het mensen enthousiast maakt

bezig /bezəx/ (adj)
broidiúil
  aan het werken
  altijd aan het werken, vlijtig

bezigen (v)
úsáid
  overgankelijk gebruik maken van iets

bezigheid (n)
gníomhaíocht
  iets waarmee men bezig is

bezighouden /ˈbe.zəx.ɦʌː.də(n)/ /ˈbe.zəχ.ɦʌʊ.də(n)/ /ˈbeː.zɪx.haʊ̯.də(n)/ (v)
áitigh
  overgankelijk de aandacht ergens op gericht houden
bain úsáid as
  overgankelijk iets te doen geven

bezinning (n)
comhfhios

bezit (n)
seilbh
  datgene wat men bezit of heeft
  (juridisch) het houden of genieten van een goed, dat iemand in persoon, of door een ander in zijn feitelijke macht heeft, alsof het aan hem toebehoort

bezitten /bə'zɪtə(n)/ (v)
bí + object + ag + subject
  overgankelijk iets in eigendom hebben

bezitting (n)
sealúchas
  dat wat iemand in eigendom heeft, dat wat van iemand is

bezoedelen (v)
salaigh
  overgankelijk vuil maken

bezoek /bə'zuk/ (n)
ar cuairt
  het bezoeken, de visite

bezoeken /bəˈzukə(n)/ (v)
ar cuairt
  overgankelijk bij iets of iemand langsgaan of langskomen

bezoldigen (v)
pá
  overgankelijk salaris geven aan

bezoldiging (n)
tuarastal

bezorgd (adj)
imní a bheith ort
  met zorgen beladen

bezorgdheid (n)
cuir imní ar

bezorgen (v)
fuascail
  ditransitief iemand iets ~: bij iemand aan huis afleveren
  overgankelijk goederen op een bepaalde plaats brengen, bestellen
meas
  overgankelijk bij iemand veroorzaken

bezuinigen /bə'zʌʏniɣə(n)/ (v)
ainic
  overgankelijk (economie) door zuinig met geld of iets anders om te gaan de uitgaven verminderen, ergens minder middelen aan besteden

bezuiniging (n)
barainneacht

bezwaar (n)
agóid
  bedenking
  moeilijkheid, nadeel

bezwaar hebben tegen /bəˈzwar hɛbə(n) ˈtexə(n)/ (phraseologicalUnit)
an fód a sheasamh
  overgankelijk tegengaan, het hoofd bieden

bezwalken (v)
salaigh
  verduisteren, bezoedelen

bezwaren (v)
muirear
  overgankelijk belasten

bezwering (n)
mionn

bezwijmen (v)
tit i laige
  ergatief het bewustzijn verliezen

beëindigen (v)
críochnaigh
  overgankelijk tot een afsluiting brengen

beïnvloeden /bəˈɪnvludə(n)/ (v)
téigh i bhfeidhm ar
  overgankelijk iemand of iets proberen te veranderen, invloed nemen op

biatlon (n)
dé-atlan
  (wintersport) een skisport waarbij de deelnemers op bepaalde punten in een langlaufcircuit met een geweer op een doel moeten

bibberen (v)
creath
  inergatief hevig trillen van kou of angst

bibliologie (n)
bibleagrafaíocht
  (wetenschap) de wetenschap van het gedrukte boek in al zijn aspecten

bibliothecaresse /ˌbiblijotekaˈrɛsə/ (n)
leabharlannaí
  (beroep) beheerster van een bibliotheek

bibliothecaris /ˌbiblijote'kaːrɪs/ (n)
leabharlannaí
  (beroep) beheerder van een bibliotheek

bibliotheek /bib(l)ijo'tek/ (n)
leabharlann
  een plaats waar boeken verzameld staan
  een instelling die boeken en andere media aan het publiek uitleent of ter inzage biedt

bicarbonaat (n)
décharbónáit

biceps (n)
matán
  (anatomie) tweehoofdige spier

bidden (v)
guigh
  inergatief (religie) in gebed zijn, een godheid iets vragen

bidsnoer (n)
Coróin Mhuire
  een snoer met kralen als hulpmiddel bij het bidden

bidstoel /ˈbɪt.stul/ /ˈbɪt.stuɫ/ (n)
stól urnaí

biecht (n)
faoistin
  (religie) het belijden van de eigen zonden aan een priester, zodat deze de zonden in naam van Jezus vergeeft, en de biechteling met de kerk verzoent

biechtstoel (n)
bosca faoistine
  een meubelstuk dat bedoeld is voor het aanhoren en afleggen van de biecht

biechtvader (n)
athair faoistine
  een priester die biechten afneemt

bieding (n)
armacach
  een voorstel doen voor een overeenkomst
  het voorstel voor een overeenkomst
  voorstel voor het maken van een contract in het kaartspel bridge

bief (n)
mairteoil
  biefstuk

biefstuk (n)
stéig
  (voeding) een lap rundvlees, kalfsvlees of paardenvlees van de bovenbil

bier (n)
beoir, leann
  (drinken) alcoholische drank die bereid is uit gefermenteerde mout met toevoeging van hop en kruiden

bierbrouwerij /birbrɔuə'rɛi/ (n)
grúdlann
  (bedrijf) een bedrijf dat zich toelegt op het brouwen van bier

bierbuik (n)
maróg óil
  vette buik zoals die door uitbundig biergebruik kan ontstaan

biergist (n)
giosta bríbhéireachta

bierhuis (n)
caifé
  een horecagelegenheid waar men bier kan drinken
  een huis gebouwd van bierkratten of bierflessen

bierpens (n)
maróg óil

bierpul (n)
tancard
  groot glas of grote beker met handvat en soms ook een deksel voor het drinken van bier

bieslook (n)
síobhas
  (plantkunde) bepaald soort plant Allium schoenoprasum uit de familie van de ui Allium
  (kruid) groene sprietjes van Allium schoenoprasum (wikidata: bieslook )

biest /bist/ (n)
béal
  de verdikte melk die afgegeven wordt door een koe die recentelijk gekalfd heeft

biet (n)
biatas

bifobie (n)
bifóibe

big /bɪx/ /bɪχ/ (n)
banbh
  (veeteelt) (evenhoevigen) een jong van het varken

big bang (n)
ollphléasc
  (astronomie) de volgens de bigbangtheorie enorme explosie waaruit het heelal zo'n 13,7 miljard jaar geleden zou zijn ontstaan

bigamie (n)
biogamacht

bij /bɛɪ̯/ (n)
beach
  (vliesvleugeligen) benaming voor vliegende insecten uit het geslacht Antophila die leven van nectar en honing

bij de neus nemen (v)
bob a bhualadh ar
  overgankelijk (figuurlijk) door gebruik te maken van goedgelovigheid misleiden

bijbedoeling (n)
aidhm fholaigh
  een andere heimelijke bedoeling naast die degene die men aangeeft

bijbel (n)
Bíobla
  (religie) exemplaar van de Bijbel, het heilige boek van de christenen

bijbenen (v)
coinnigh suas le

bijboeken (v)
iontráil
  een bedrag toevoegen aan een (bank)rekening
  een extra item toevoegen aan een order of bestelling

bijboot (n)
armacach
  een klein bootje, dat gebouwd en bestemd is om op een binnenschip te worden meegenomen of als volgboot achter een klein binnenschip of jacht te worden gesleept

bijbouwen (v)
cruth
  overgankelijk een bestaand gebouw uitbreiden door er nieuwe delen aan toe te voegen
  overgankelijk nieuwe gebouwen toevoegen aan een groep gebouwen

bijbrengen (v)
múin
  overgankelijk iemand iets bijbrengen: zorgen dat iemand iets leert

bijdetijds (adj)
nua-aimseartha

bijdrage /ˈbɛːdraʝə/ /ˈbɛːɪdraɣə/ (n)
ranníocaíocht
  wat men als zijn aandeel geeft tot een gemeenschappelijk doel

bijeenbrengen /bɛi'embrɛŋə(n)/ (v)
cuideachtaigh
  overgankelijk bij elkaar brengen

bijeenkomst (n)
cruinniú
  het bij elkaar komen van een groep van personen

bijeenroeping (n)
comhghairm
  de handeling van het bijeenroepen

bijeneter (n)
beachadóir
  (scharrelaarvogels) benaming voor veelkleurige en insectenetende vogels uit de familie Meropidae

bijenhouder /ˈbɛɪ̯.jə(n).ˌɦaʊ̯.dər/ /ˈbɛɪ̯.jə(n).ˌɦʌʊ̯.dər/ /ˈbɛː.jə(n).ˌɦɔʊ̯.dər/ (n)
beachaire
  (beroep) iemand die bijen houdt voor het verkrijgen van honing

bijenkoningin (n)
cráinbheach
  (dierkunde) (imkerij) moeder van alle bijen in een bijenkorf

bijenkorf (n)
beachaire
  (imkerij) kunstmatige behuizing waarbinnen een bijenvolk zijn raten kan bouwen, oorspronkelijk in de vorm van een gevlochten korf

bijennest (n)
coirceog bheach
  een kolonie van wilde bijen

bijenteelt /ˈbɛː.jə(n)ˌteɫt/ (n)
beachadóireacht
  (veeteelt) het houden van bijen

bijgeloof /ˈbɛɪ̯.ɣə.ˌlof/ /ˈbɛɪ̯.χə.ˌlof/ /ˈbɛː.ɣə.ˌlof/ (n)
piseog
  een geloof in iets extra's en onnatuurlijks

bijgelovig (adj)
piseogach
  vatbaar voor bijgeloof, van personen

bijgerecht (n)
fomhias
  (voeding) klein, licht gerecht dat als begeleiding bij een andere maaltijdgang (meestal het hoofdgerecht) wordt genuttigd.

bijkans /bɛɪˈkɑns/ (adv)
beagnach

bijkomstig (adj)
aidbhinteach
  een andere zaak dan de hoofdzaak aanduidend

bijl /bɛɪ̯l/ /bɛːɫ/ (n)
tua
  (gereedschap) hakwerktuig met een smalle snee en een lange steel die vooral voor het kappen van bomen gebruikt en gewoonlijk met twee handen gehanteerd wordt

bijlage (n)
banrach
  document dat bij een ander document of stuk tekst als aanhangsel is toegevoegd
ceangaltán
  (informatica) een bestand dat bij een e-mail is meegezonden

bijleggen (v)
scaoil
  overgankelijk meningsverschil of ruzie oplossen

bijleveren (v)
fuascail
  overgankelijk extra of samen met iets anders leveren

bijna /'bɛɪ.na/ (adv)
beagnach
  op zo'n manier dat het niet veel scheelt of iets is zo

bijnaam (n)
forainm
  breed bekende, niet-officiële naam van een persoon, een groep van personen of een zaak

bijnier (n)
faireog aidréineach

bijpassend (adj)
diongbháilte
  goed staan bij elkaar

bijpunten (v)
bearradh
  van lang haar de 'dode' punten wegknippen

bijschrift (n)
ceannscríbhinn
  (typografie) korte geschreven mededeling die de betekenis van een voorwerp of afbeelding verduidelijkt

bijstaan (v)
branra
  overgankelijk emotioneel ondersteunen

bijstand (n)
cabhair
  in algemene zin: geboden hulp, ondersteuning

bijstellen (v)
ceartaigh
  overgankelijk een naar verhouding kleine verandering aanbrengen in de instelling van iets, meestal als aanpassing aan veranderde omstandigheden

bijsturen (v)
beacht
  overgankelijk een koerscorrectie uitvoeren zodat de juiste koers behouden blijft

bijten /ˈbɛi̯tə(n)/ (v)
bain greim as
  overgankelijk iets afsnijden of afscheuren door tanden tegen elkaar te duwen tijdens vechten of om te eten

bijvoegen (v)
cuir faoi iamh
  overgankelijk als extra ergens aan toevoegen

bijvoegende wijs (n)
modh foshuiteach
  (taalkunde) een werkwoordswijs waarmee men een wens of onzekerheid tot uitdrukking kan brengen

bijvoeging (n)
agús
  iets wat men aan een groter geheel toevoegt

bijvoeglijk naamwoord /bɛɪ̯ˌvuχlək ˈnamʋo̞rt/ /bɛːˌvuxlək ˈnamβ̞oːrt/ /ˌbɛɪ̯vuɣ(ə)lɪk ˈnaːmwoːrd/ (n)
aidiacht
  (grammatica) een woordsoort die wordt gebruikt om een eigenschap of hoedanigheid van een zelfstandig naamwoord te benoemen

bijvoet (n)
liathlus
  (bloemplanten) Artemisia vulgaris , een plant uit de composietenfamilie Asteraceae

bijvoorbeeld (abbreviation)
mar shampla
  1. als voorbeeld, om tot voorbeeld te dienen

bijwagen (n)
foleantóir
  ongemotoriseerde aanhangwagen

bijwerken /'bɛɪʋɛrkə(n)/ (v)
achtáil
  overgankelijk zorgen dat alle veranderingen die inmiddels nodig geworden waren doorgevoerd zijn

bijwonen /ˈbɛɪ̯.wo.nə(n)/ /ˈbɛɪ̯.ʋo.nə(n)/ /ˈbɛː.β̞o.nə(n)/ (v)
freastail
  overgankelijk opzettelijk aanwezig zijn bij iets

bijwoord (n)
dobhriathar
  (taalkunde) een woord dat een bijvoeglijk naamwoord, een werkwoord, een telwoord of een ander bijwoord nader bepaalt

bijziend (adj)
dallradharcach
  alleen van dichtbij scherp kunnen zien

bijzin /bɛizɪn/ (n)
fochlásal
  (taalkunde) een deel van een uiting dat een ondergeschikte rol speelt ten opzichte van de hoofdzin

bijzit (n)
bean leapa
  een vrouw die met een man leeft, zonder met hem gehuwd te zijn

bijzonder /biˈzɔndər/ /bɛ<sup>ɪ</sup>ˈzɔndər/ (adj)
ar leith
  een hoogst eigenaardige kwaliteit of eigenschap hebbend

bil /bɪl/ (n)
mása
  (anatomie) elk van beide lichaamsdelen gevormd door de grote spieren die het bekken aan de achterkant bedekken

bilateraal (adj)
déthaobhach
  (medisch) aan twee kanten, in twee richtingen (buitenkanten)

biljart (n)
billéardaí
  (spel) spel waarbij door middel van een lange, dunne houten stok (de keu), ballen in een rechthoekige bak met lage randen worden bespeeld
  carambole-biljart, specifiek biljartspel waarbij de speelbal twee andere 2 ballen moet raken

biljet (n)
ticéad
nótáil
  een stuk van staatswege uitgegeven papier waaraan geldswaarde is toegekend

billijk /ˈbɪlək/ (adv)
fionn
  redelijk, rechtvaardig, eerlijk, een niet te hoge of te lage prijs

billijkheid (n)
cothromas
  het billijk zijn, de redelijkheid

bilzekruid (n)
caoch na gcearc
  (plantkunde) (kruid) (medisch) Hyoscyamus niger een of meer inheemse giftplanten uit de nachtschadefamilie met een stinkende geur, kleverige, behaarde en getande bladeren en trechtervormige vuilgele bloemen

binden (v)
cuibhrigh
  vastmaken (evt. figuurlijk), bevestigen

bindgaren (n)
sníomh
  draad waarmee je uitlopers van een klimplant aan een onderstel kunt vastmaken
  draad waarmee men verschillende zaken aan elkaar kan hechten

bindsla (n)
cósleitís
  (plantkunde) slasoort Lactuca sativa var. longifolia met een stevige rechte krop (wikidata: bindsla )

bindvliesontsteking (n)
toinníteas
  (medisch) een ontsteking van het bindvlies dat de buitenkant van het oogwit en de binnenkant van de oogleden bekleedt

bindweefsel /ˈbɪntˌʋeːf.səl/ (n)
fíochán tacaíochta
  (anatomie) een vorm van weefsel dat deel uitmaakt van alle organen van het lichaam van mens en dier en een steunende, dan wel verzorgende functie heeft

binnenband /ˈbɪnənˌbɑnt/ (n)
aerchill
  (techniek) binnenste band, de band waarin de lucht aanwezig is

binnengaan (v)
iontráil
  ergatief ergens in gaan

binnenkomen (v)
iontráil
  ergatief een ruimte betreden (vanuit die ruimte gezien)

binnenkort (adv)
go haibéil
  binnen afzienbare tijd

binnenplaats (n)
clós
  een open ruimte omringd door gebouwen, vaak tussen voor- en achterhuis

binnenschip (n)
báirse
  (scheepvaart), (transport) schip dat hoofdzakelijk dient voor goederenvervoer op de binnenwateren.

binnenschipper (n)
bádóir
  (scheepvaart) (beroep) iemand die voor zijn beroep op de binnenwateren (rivieren, kanalen en meren) vaart

binoculair (adj)
déshúileach
  (optica) voor twee ogen

bio-energie (n)
bithfhuinneamh

biobeschikbaarheid (n)
bith-infhaighteacht
  (farmacologie) een term die aangeeft in welke mate de werkzame stoffen van een geneesmiddel beschikbaar komen op de bedoelde plek

biochemie /'bioˌxemi/ (n)
bithcheimic
  (wetenschap) (scheikunde) de wetenschap die de chemische processen van het leven op moleculair niveau bestudeert, de studie van de diverse biomoleculen

biochemisch (adj)
bithcheimiceach
  (medisch) (scheikunde) met betrekking tot de chemische omzetting van stoffen in levende wezens

biocide /bio:sidə/ (n)
bithicíd

biodegradatie (n)
bithmhilleadh
  (medisch) natuurlijke afbreekbaarheid veroorzaakt door de ("biologische") activiteit (stofwisseling) van micro-organismen

biodiversiteit /ˈbiodivɛrsiˌtɛɪt/ (n)
bithéagsúlacht
  soortenrijkdom, het aantal verschillende diersoorten

biograaf (n)
beathaisnéisí
  (beroep) levensbeschrijver

biografie (n)
beathaisnéis

biografisch (adj)
beathaisnéiseach

biologe (n)
bitheolaí
  (biologie) (beroep) een vrouwelijke bioloog

biologie /ˌbiʲoloˈɣi/ /ˌbiʲoloˈχi/ (n)
bitheolaíocht
  (wetenschap) de wetenschap van de levende wezens, levensvormen en levensverschijnselen

biologisch /ˌbijo'loːɣis/ (adj)
bitheolaíoch
  gebaseerd op de levende natuur
  van gelijke afstamming
orgánach
  afkomstig van dier- en milieuvriendelijke landbouw en veeteelt

bioloog /ˌbioˈlox/ /ˌbioˈloχ/ (n)
bitheolaí
  (biologie) (beroep) een wetenschapper die de biologie beoefent

biometrie (n)
bithmhéadracht
  wiskundige-statistische kant van de biologie
  verzameling van technieken die gericht zijn op het meten en vaststellen van alle meetbare eigenschappen van levende wezens, bijvoorbeeld ter identificatie

bionica (n)
bitheonaic

biopsie (n)
bithóipse
  (medisch) een stukje weefsel uit een orgaan verwijderen voor onderzoek

bioscoop (n)
pictiúrlann
  (media) gebouw waarin mensen in stoelen naar een film geprojecteerd op een groot scherm kunnen kijken

biosfeer (n)
bithsféar

biosynthese /ˈbiosɪnˌtezə/ (n)
bithshintéis
  (biologie) (medisch) de opbouw van (organische) stoffen in het lichaam

bisamrat (n)
muscfhrancach
  (knaagdieren) middelgroot waterbewonend zoogdier, familie van de knaagdieren, omnivoor

bisdom /ˈbɪzdɔm/ (n)
deoise
  (religie) kerkrechtelijk afgebakend gebied dat onder de bevoegdheid van een bisschop staat

biseksueel /bisɛksye:l/ (adj)
déghnéasach
  (psychologie) (lhbt) seksueel gericht op beide geslachten

bismut (n)
biosmat

bisschop /bɪsxɔp/ (n)
easpag
  (religie) (beroep) een christelijke geestelijke die aan het hoofd staat van een bisdom

bissen (v)
aisghabh
  overgankelijk een studiejaar overdoen na gezakt te zijn

bit /bɪt/ (abbreviation)
béalbhach
  1. in de informatica en de computertechnologie de kleinste eenheid van informatie

bit /bɪt/ (n)
béalbhach
  (paardrijden) een metalen staaf die een paard in de bek gedaan wordt om het dier berijdbaar te maken

bitter (adv)
searbh
  boos, verdrietig, teleurgesteld

bitterkoud (adj)
oighreata
  op een vervelende manier heel erg koud

bittervoorn (n)
géaróg
  (straalvinnigen) bepaalde vissoort die voorkomt in schoon stilstaand of langzaam stromend water Rhodeus amarus

bitumen (n)
asfalt
  een viskeuze vloeistof die van nature voorkomt als de minst vluchtige fractie van ruwe aardolie

bivakmuts (n)
balacláva
  (hoofddeksel) muts die het hele hoofd bedekt, nek inbegrepen, met openingen om door te kijken en te ademen

bizar (adj)
áit

bizon (n)
bíosún
  (evenhoevigen) Noord-Amerikaans zoogdier, Bison bison , uit de familie van de holhoornigen (Bovidae )De wetenschappelijke naam van de soort werd als Bos bison in 1758 gepubliceerd door Carl Linnaeus. De wisent of "Europese bizon" is een nauw verwante soort.

blaam (n)
a

blaar /blaːr/ (n)
pusca
  (medisch) onderhuidse vochtophoping

blaas (n)
lamhnán
  (anatomie) hol orgaan dat gevuld is met een hoeveelheid gas en/of vloeistof (hiermee wordt in het dagelijks spraakgebruik meestal de urineblaas bedoeld)
boilgeog
  met gas of vocht gevulde holte, een bel

blaasje (n)
pusca

blaasorkest (n)
banna práis
  (muziek) een orkest dat bestaat uit blaasinstrumenten en vaak ook slaginstrumenten

blad /blɑt/ (n)
duilleog
  (beschrijvende plantkunde) plat, groen onderdeel van planten dat groeit aan een tak
  (teken- en schrijfmateriaal) vel papier

bladder (n)
pusca

bladmuziek (n)
bileog cheoil
  (muziek) muziek die in notenschrift op papier is gezet

bladsteel (n)
peitín

bladwijzer (n)
leabharmharc
  strook kaartkarton, leer of stof om een bladzijde in een boek mee te markeren, zonder dat die bladzijde daarvan schade oploopt
  (informatica) een bewaarde hyperlink in een webbrowser of andere computersoftware

bladzij (n)
leathanach
  één kant van één blad papier

bladzijde /ˈblɑtsɛidɚ/ (n)
leathanach
  elk van de beide zijden van een blad papier in boek, krant of tijdschrift

blaf (n)
amhastraigh
  het geluid van een hond

blaffen (v)
amhastraigh
  inergatief (dierengeluid) geluid maken dat kenmerkend is voor een hond

blamage (n)
adhnáire
  een afgang veroorzaakt door eigen falen

blancheren (v)
bánaigh
  overgankelijk (kookkunst) het gedurende zeer korte tijd in kokend water gaar laten worden van voedingsmiddelen, zodat geur, smaak en uiterlijk optimaal behouden blijven

blank /blɑŋk/ (adj)
bán
  met een lichte huidskleur
  (van papier) niet beschreven of bedrukt

blanke (n)
gealacán
  iemand met een van nature bleke (pigmentarme) huid

blankvoorn (n)
roiste
  (straalvinnigen) bepaald soort zoetwatervis, Rutilus rutilus zeer algemeen in heel Europa ten noorden van Pyreneeën en Alpen levende vis, maar niet in Schotland en Ierland; hij komt ook voor in grote delen van W.-Azië

blasfemie (n)
blaisféim
  (religie) een uiting die als belastering van de godheid gezien wordt

blasfemisch (adj)
blaisféimeach
  (religie) beledigend naar god of godsdienst

blauw /blʌʊ/ (adj)
gorm
  (kleur) de kleur blauw hebbend

blauw /blʌʊ/ (n)
gorm
  (kleur) primaire kleur die zich in het spectrum bevindt tussen cyaan en violet

blauwborst (n)
ghormphíb
  (zangvogels) bepaald soort lijsterachtige, Luscinia svecica , die bij ons plaatselijk algemeen broedt in vochtige gebieden

blauwe bosbes (n)
fraochán
  (bloemplanten) bepaald soort vaste plant, Vaccinium myrtillus uit de heidefamilie (Ericaceae ) waarvan de bessen eetbaar zijn

blauwe gaai (n)
scréachóg ghorm
  (zangvogels) witte kraaiachtige met lavendelblauw verenkleed op de rug en kop die voorkomt in Noord-Amerika Cyanocitta cristata

blauwe reiger (n)
corr réisc
  (roeipotigen) bepaald soort grote vogel, Ardea cinerea , met een lengte van circa 90 cm

blauwe vinvis (n)
míol mór gorm
  (walvisachtigen) Balaenoptera musculus een baleinwalvis uit de familie van de vinvissen (Balaenopteridae). De blauwe vinvis is het grootste dier dat op aarde leeft en wordt gemiddeld ongeveer 26 tot 30 meter lang en kan 150 tot 170 ton zwaar worden

blauwig /ˈblʌʊəχ/ /ˈblʌːβ̞əx/ (adj)
scothghorm
  op blauw lijkend

blauwneus (n)
srón
  (straalvinnigen) bepaald soort karperachtige riviervis Vimba vimba die van oorsprong uit Oost-Europa komt; algemeen in België en een aantal malen in de Nederlandse rivieren gesignaleerd

blauwogig (adj)
gormshúileach
  met blauwe ogen

blauwzuur (n)
aigéad prúiseach

blazen /'bla.zə(n)/ /'ble.zə(n)/ (v)
séid
  inergatief een luchtstroom veroorzaken

blazoen /bla'zun/ (n)
armas
  (heraldiek) een bord waarop een (adellijk) wapen is geschilderd en dat gedecoreerd is met sieraden

bleek (adj)
cuaille
  gering van kleur

bleek (n)
crochta
  grasveld waarop wasgoed in het zonlicht te bleken werd gelegd

bleekrood (adj)
rós

blessure (n)
gortú
  (sport) een verwonding die men door sportbeoefening heeft gekregen

bleuheid (n)
cotadh
  het verlegen zijn

blij /blɛi̯/ (adj)
sona

blijdschap (n)
aogall
  een aangename stemming

blijgeestig (adj)
lainneach
  fris en vrolijk

blijheid /ˈblɛɪ̯ɦɛɪ̯t/ /ˈblɛːɦɛːt/ (n)
lúcháir
  een positieve stemming

blijk (n)
fógra

blijken (v)
taibhsigh

blijspel (n)
coiméide
  (toneel) een toneelstuk, film of boek dat het doel heeft het publiek te vermaken en aan het lachen te maken

blijven /blɛ.və(n)/ (v)
fan
  koppelwerkwoord ~ + predikaat niet veranderen, voortduren
  modaal werkwoord ~ + onbepaalde wijs niet veranderen, voortduren, doorgaan
  ergatief ergens vertoeven en er niet weggaan

blik (n)
stán
  cilindervormig luchtdicht afgesloten vaatje van dun metaal voor het bewaren van voedsel, drank of andere waar die kan bederven als er lucht bijkomt

blikken (v)
cathais
  inergatief in een bepaalde richting kijken

bliksem /blɪksəm/ (n)
tintreach
  (meteorologie) (elektrotechniek) lichtgevende stralen die uit de hemel barsten bij onweer ten gevolge van een elektrische ontlading

bliksemafleider (n)
conduchtaire tintrí
  (elektrotechniek) een metalen stang of constructie die de bliksem aantrekt en naar de grond afvoert

bliksems (interjection)
dearnáil

bliksemschicht (n)
tintreach
  bliksem die door de hemel schiet
  (figuurlijk) plotselingen inval

blind (adj)
dall
  niet in staat te zien

blinderen (v)
caoch
  zorgen dat je ergens niet doorheen kunt kijken, onzichtbaar maken

blindheid /'blɪndɦɛɪt/ (n)
daille
  een toestand waarin men niet in staat is te zien

blinken (v)
taitin
  absoluut in opvallende mate licht weerkaatsen of uitzenden

blo (adj)
coimhthíoch

bloed (n)
fuil
  lichaamsvocht dat rondstroomt in de slagaderen en aderen ter verspreiding van zuurstof en andere voor de levensprocessen onontbeerlijke stoffen

bloedaandrang (n)
brú tráchta
  stuwing van bloed in de bloedvaten

bloedader (n)
síog
  (anatomie) een bloedvat

bloedanalyse (n)
tástáil fola

bloedbank (n)
banc fola

bloedcel (n)
cill fola

bloeddoorlopen (adj)
sreangach
  vooral van de ogen dat er bloedvaatjes op het oogwit te zien zijn (door huilen, ouderdom of ontsteking)

bloeddruk (n)
brú fola

bloedeigen (adj)
féin
  van je eigen (dus niet aangetrouwde) familie

bloeden /'bludən/ (v)
cuir fuil
  inergatief het vloeien van bloed uit het lichaam

bloedhond (n)
madra fola
  Brits hondenras, hoogbenig, kortharig, grote kop met losse huid, lange hangende oren en een lange staart

bloedig (adj)
crólinnteach
  met bloed (bedekt)
  waarbij veel bloed vloeit, met veel slachtoffers

bloedonderzoek (n)
tástáil fola

bloedplasma (n)
fuilphlasma
  de vloeistof van het bloed waar geen bloedlichaampjes meer in zitten maar nog wel stollingseiwitten

bloedrood (adj)
craorag
  (kleur) rood als de kleur van bloed

bloedschande (n)
ciorrú coil

bloedstolling (n)
trombóis
  het proces waarbij bloed, dat aan de lucht of aan andere oppervlakken dan de binnenkant van het vaatstelsel wordt blootgesteld, klontert en hard wordt

bloedstolsel (n)
téachtán fola
  een propje samengeklonterd bloed

bloedtransfusie (n)
fuilaistriú

bloeduitstorting (n)
brúigh
  (medisch) ophoping van bloed in of onder de huid na een bloeding, meestal gepaard met een zwelling en een blauwe plek

bloedvat (n)
fuileadán
  (anatomie) kanaal waardoor bloed stroomt

bloedvergieten (n)
doirteadh fola
  het vallen van doden en gewonden tijdens een conflict

bloedzuiger (n)
diúgaire
  (medisch) (wormen) benaming voor dieren uit de onderklasse Hirudinea , waarvan de bekendste soorten zich met zuignappen hechten aan de huid van andere dieren en zich voeden met hun bloed

bloei /bluj/ /bluɪ̯/ (n)
rath
  (figuurlijk) een toestand waarin iemand of iets op zijn best is, bloeitijd

bloem (n)
bláth
  (plantkunde) een deel van plant met zaden
plúr
  fijngemalen gezeefd poeder, meestal van granen

bloemblad (n)
peiteal
  onderdeel van een bloem vaak een andere kleur hebbend dan de rest van de plant

bloemenkrans (n)
fleasc
  ringvormig vlechtwerk van bloemen als eerbetoon of versiering

bloementuin (n)
gairdín bláthanna
  een tuin met veel bloemen

bloemkelk (n)
cocán
  de meestal gekleurde bladeren van de bloem

bloemkool (n)
cóilis
  (voeding) (groente) Brassica oleracea var. botrytis een kool met vlezige bleekgele bloemstengels die als groente gegeten wordt

blok (n)
coisc
  vaak hoekig massief stuk materiaal
puilín
  (techniek), (scheepvaart) draaischijf waaromheen een touw kan worden gevoerd om een goede trekrichting te verkrijgen of om de benodigde trekkracht op het touw te verminderen

blokfluit (n)
taifeadán
  (muziekinstrument) een eenvoudig houten blaasinstrument dat recht voor de mond wordt bespeeld

blokken /ˈblɔkə(n)/ (v)
pulc
  inergatief heel hard studeren
coisc
  (sport) overgankelijk (een aanval, offensief, e.d.) tegenhouden, blokkeren

blokkeren (v)
coisc
  overgankelijk de toe- of doorgang versperren

blokkering (n)
balbh
  het zorgen dat iets niet meer toegankelijk, of te gebruiken is; het zorgen dat iets niet meer verder kan gaan

blokschaaf (n)
eitleán
  (gereedschap) een werktuig om hout glad, vlak of dunner te maken

bloksteen (n)
eisléir
  (waterbeheer) voor steenglooiing geschikte stenen, die vrij regelmatig rechthoekig zijn gehakt op ongeveer gelijke afmetingen

blond /blɔnd/ /blɔnt/ (adj)
barrbhuí
  (kleur) een lichte haarkleurvariant

bloot (adv)
nocht

blootstelling (n)
nochtadh
  het ongewapend, onbeschermd in contact komen met een gevaar

blootvoets (adj)
cosnochta
  van iemand dat hij of zij geen schoeisel aanheeft

blos (n)
sruthlaigh
  een rode kleur op de wangen door inspanning of verlegenheid

blues (n)
gruaim
  (muziek) een melancholieke muziekstijl, ongeveer tussen 1860 en 1900 ontstaan, die oorspronkelijk werd beoefend door Amerikaanse negerslaven
  droeve stemming

bluf /blʏf/ (n)
leathaill
  poging iemand in de waan te brengen dat men iets achter de hand heeft; uiting bedoeld om het te doen overkomen alsof men tot meer in staat is of sterker staat dan het geval is

bluffen (v)
braig

blunder (n)
tuisligh
  een onverwacht domme, vaak erg publieke, daad die meestal iemands geloofwaardigheid aantast

blusapparaat (n)
múchtóir dóiteáin
  toestel waarmee men een beginnende brand kan blussen

blussen (v)
múch
  overgankelijk het doven van een brand

blutsen (v)
brúigh

blèren (v)
osóg
  inergatief heel hard huilen

bnp (n)
olltáirgeacht náisiúnta
  (economie) bruto nationaal product: alles wat verdiend wordt door de staatsburgers van een land

boa constrictor (n)
buachrapaire
  (reptielen) Boa constrictor gevaarlijke Braziliaanse wurgslang

board (n)
clár

bobijnen (v)
baibín
  kant klossen

bochel (n)
cruitíneach
  een onnatuurlijk vergroeiing van de wervelkolom die tot een vervormde rug leidt

bocht (n)
cuar
  (verkeer) van richting veranderende, gebogen weg of pad, kromming
bá
  brede baai aan de kustlijn

bod (n)
armacach

bode (n)
eachlach
  (beroep) iemand die gezonden wordt om een bericht, dienst, voorwerp enz. af te leveren

bodem (n)
íochtar
  een onderkant

boeddha (n)
búda
  een beeld of afbeelding van Boeddha

boeddhisme (n)
Búdachas

boeddhist (n)
Búdaí
  (religie) volger van de leer van Boeddha

boef (n)
alfraits
  (misdaad), (scheldwoord) iemand die zich misdadig gedraagt

boeg (n)
ceann
  (scheepvaart) de voorkant van een schip

boegbeeld (n)
dealbh tosaigh
  (scheepvaart) een beeld dat ter versiering aangebracht werd op de voorsteven van een schip

boei /buj/ (n)
baoi
  (scheepvaart) een drijvend en verankerd voorwerp om de vaargeul in ondiepe wateren aan te geven
iarnach
  een kluister voor hand of voet, een werktuig om iemand gevangen te houden.

boeien /bujə(n)/ (v)
iarnach
  overgankelijk iemands vrijheid beperken door hem vast te binden aan hand of voet; in de boeien slaan
  overgankelijk iemands aandacht vasthouden

boeiing (n)
bábhún
  (scheepvaart) bovenste rand van de zijkant van het schip

boek (n)
leabhar
  een ingebonden bundel bedrukte of beschreven vellen papier

boekbespreking (n)
anailís
  (kunst) een samenvattend, analyserend, oordeelgevend verslag, van een boek

boekdeel /ˈbuɡdel/ (n)
imleabhar
  drukwerk dat zoveel bladzijden heeft dat het in aparte band kan worden gebonden, maar waarvan de inhoud onderdeel is van een groter werk

boekdrukken (v)
clóbhuail

boekdrukker (n)
clódóir

boekdrukkunst (n)
clódóireacht
  de in de 15de eeuw ontwikkelde kunst om teksten door middel van een drukpers te vermenigvuldigen

boeken /ˈbukən/ (v)
cuir in áirithe
  overgankelijk reserveren van bijvoorbeeld een hotelkamer

boekenkast /ˈbu.kə.ˌkɑs/ /ˈbu.kə.ˌkɑst/ (n)
leabharlann
  een kast voor de opslag en het laten zien van boeken

boekenlegger (n)
leabharmharc
  strook kaartkarton, leer of stof om een bladzijde in een boek mee te markeren, zonder dat die bladzijde daarvan schade oploopt

boekentas (n)
comhad

boekenwinkel (n)
siopa leabhar
  een winkel waar je boeken kunt kopen

boekenworm (n)
léitheoir craosach
  (zilvervisjes) insect dat men veel in oude boeken kan vinden, Ctenolepisma longicaudata
  (pejoratief) iemand die heel veel leest

boekerij (n)
leabharlann

boeket (n)
ostrais
  een bos snijbloemen, vaak sierlijk gerangschikt en aan elkaar gebonden om in een vaas te kunnen zetten

boekhouder (n)
cuntasóir
  (beroep) iemand die de inkomsten en uitgaven van een organisatie bijhoudt

boekje (n)
leabhrán
  1. verkleinwoord enkelvoud van boek

boekvink (n)
rí rua
  (zangvogels) bepaald soort vogel, Fringilla coelebs

boekweit (n)
ruán
  (voeding) gepelde zaden van Fagopyrum esculentum , geschikt voor een glutenvrij dieet

boekwerk (n)
obair

boekwinkel /ˈbuk.wɪŋ.kəl/ /ˈbuk.ʋɪŋ.kɔɫ/ /ˈbuk.β̞ɪŋ.kəɫ/ (n)
siopa leabhar
  (economie) een winkel waar boeken verkocht worden

boel /bul/ (n)
caitín

boeldag (n)
margadh na míol
  (handel) markt voor tweedehands spullen

boenen /'bunən/ (v)
cuimil
  met een boender en water schrobben.

boer /buːr/ (n)
feirmeoir
  (landbouw) (beroep) landbouwer, agrariër, landman

boerderij (n)
feirm
  (landbouw) een onderneming van een boer

boerenheikneuter (n)
abhlóir
  (scheldwoord) een onbeschaafd, onwetend persoon

boerenhoeve (n)
aicíocht
  (landbouw) (bouwkunde) (statig) woon- en bedrijfsgebouw voor een boerenfamilie en hun bedrijf

boerenkiel (n)
éadaí imeachtair
  een werkjas zonder voorsluiting die over het hoofd wordt aangetrokken
  een werkjas zonder voorsluiting die over het hoofd wordt aangetrokken als favoriet kledingstuk tijdens het carnavalsfeest

boerenkool /burə'kol/ (n)
càl
  (groente) sterk gekrulde bladeren van Brassica oleracea convar. acephala var. laciniata

boerenlul (n)
cábóg
  (pejoratief) een ruw, onbeschaafd, onhandig en dom persoon; een simpele ziel
feirmeoir
  geuzennaam voor een agrariër

boerenwormkruid (pn)
franclus
  (plantkunde) Chrysanthemum vulgare Tanacetum vulgare een of meer samengesteldbloemige planten van de soort Chrysanthemum vulgare, vroeger gebruikt als wormafdrijvend middel.

boerenzwaluw /ˈburə(n)ˈzwalyw/ (n)
andoriña
  (zangvogels) Hirundo rustica , een kleine trek- en zangvogel

boers (adj)
borb
  weinig beschaafd, weinig verfijnd

boete (n)
cáin
  een bedrag dat je moet betalen als je een overtreding hebt begaan
aithrí
  (religie) straf voor (vermeend?) bedreven kwaad

boetedoening (n)
aithrí

boeten /ˈbutən/ (v)
ceartaigh
  overgankelijk het repareren van een visnet

boetseren (v)
cuspóir

boetvaardig (adj)
aithríoch
  bereid om boete te doen als men een fout heeft gemaakt

boezem (n)
broinne
  (anatomie) bovendeel van het voorlijf
  (anatomie) de twee bovenste afdelingen van het hart
  (waterbeheer) waterloop die als verzamelbekken van het te spuien water van een polder dient
  (figuurlijk) het meest eigen deel van iets of iemand (n.l. in het hart)

boezemvriendin (n)
cara cnis
  een vrouw waarmee men een innige vriendschapsband heeft

boezeroen (n)
forbhríste
  arbeiders hemd van grof linnen meestal blauw gekleurd met lange mouwen

bof /bɔf/ (n)
ádh
  geluk, mazzel
plucamas
  (medisch) infectieziekte waarbij men een dik hoofd krijgt

bohrium (n)
bóiriam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Bh en atoomnummer 107. Het is vermoedelijk een grijs of zilverkleurig overgangsmetaal

bok (n)
poc
  (dierkunde) mannelijke geit
póidiam
  platform waarop een dirigent voor het orkest staat

bokaal (n)
cuach
  groot sierglas of sierbeker op een voet waaruit meerdere mensen kunnen drinken

bokken /ˈbɔkə(n)/ (v)
stuaic
  inergatief mokken omdat men zich verongelijkt voelt
poc
  inergatief (van paarden) de achterhand in de lucht gooien

bokkensprong (n)
tor caprais
  een grappige, vreemde beweging of handeling

bokkig (adj)
dínáireach

boksbeugel (n)
miotóg phráis
  een gevechtswapen bestaande uit een stuk ijzer dat men gebruikt om mee te slaan

boksen (n)
dornáil
  (sport) een tactische vechtsport

boksen (v)
dornáil
  overgankelijk vuistvechten als sport

bokser (n)
bacsálaí
  (sport) een persoon die het boksen beoefent

bokshandschoen (n)
lámhainn dornála
  handschoen die gedragen moet worden tijdens het boksen

boksijzer (n)
miotóg phráis

bokspringen (v)
caitheamh cliobóg
  een spel of gymnastiekoefening waarbij men op beide handen steunend op een voorwerp of spelgenoot over dit voorwerp of deze speelgenoot heenspringt waarbij de benen aan weerszijden dit voorwerp passeren

bokssport (n)
dornálaíocht
  (sport) een vechtspoort waarbij met elkaar met de gebalde vuist stompt

bol (n)
sféar
  (wiskunde) (o.a. stereometrie) driedimensionaal lichaam, begrensd door een gebogen oppervlak waarvan alle punten even ver verwijderd zijn van het middelpunt, sfeer

bolbliksem (n)
caorthintreach
  (meteorologie) een helder oplichtend bolvormig object met een diameter van maximaal 40 centimeter, dat soms waargenomen wordt in de buurt van een blikseminslag en dan gedurende meerdere seconden zichtbaar is

bolderik (n)
diasa fia
  (plantkunde) Agrostemma githago een plant uit de anjerfamilie Caryophyllaceae

bolderkar (n)
féan
  een vierwielige ongemotoriseerde bak die wordt voortgetrokken aan een hendel vooraan.

bolletje (n)
cuach
  1. broodje

bolsjewiek (n)
Boilséiveach
  (politiek) lid van een factie van de marxistische Russische Sociaaldemocratische Arbeiderspartij (RSDAP) die zich afsplitsten van de mensjewistische factie bij het Tweede Partijcongres in 1903

bolsjewisme (n)
Boilséiveachas

bolster (n)
crotal

bom /bɔm/ (n)
buama
  vernietigingstuig dat gevuld is met explosieven

bombarderen (v)
buamáil
  overgankelijk bommen of andere projectielen afvuren op iets of iemand

bomberjack (n)
casóg píolóta
  (kleding) een korte, sportieve jas van het type dat oorspronkelijk in de jaren '50 en '60 is ontwikkeld als kleding voor piloten van de Amerikaanse luchtmacht en de Amerikaanse marine

bomen /bomə(n)/ (v)
caislín
  inergatief langdurig en uitgebreid praten over minder belangrijke zaken

bomma (n)
mamó
  de moeder van je vader of moeder

bommenlegger (n)
buamálaí
  iemand die ergens een explosief heeft geplaatst met als doel omdat explosief tot ontploffing te brengen

bommenwerper (n)
buamadóir
  (militair) (luchtvaart) een oorlogsvliegtuig dat is ontworpen voor het werpen van bommen op gronddoelen.

bompa (n)
athair críonna
  (Vlaanderen) de vader van je vader of moeder
  (Vlaanderen) oude man in het algemeen

bonbon (n)
binn
  (snoepgoed) een lekkernij bestaande uit een omhulsel van chocolade en een vulling van room, likeur, crème of iets dergelijks

bond /bɔnt/ (n)
comhthiomsú

bondgenootschap (n)
comhaontas

bondig (adj)
achomair

bondslid (n)
aondachtóir
  iemand die lid is van een vakbond

bondsstaat /ˈbɔnd.staːt/ (n)
cónaidhm

bonk (n)
dréacht
  harde klont

bonobo (n)
mionsimpeansaí
  (primaten) Pan paniscus een mensaap en daarmee een van de primaten. De bonobo staat samen met haar naaste verwant de chimpansee (Pan troglodytes) van alle levende diersoorten het dichtst bij de mens. De bonobo stond vroeger ook bekend als dwergchimpansee

bont /bɔnt/ (n)
clúmh

bontbekplevier (n)
feadóg chladaigh
  (steltloperachtigen) bepaalde vogelsoort uit de familie van plevieren, Charadrius hiaticula

bontjas (n)
cóta fionnaidh

bontmantel (n)
cóta fionnaidh
  (kleding) van bont gemaakte jas

bonzen (v)
garraí gabhainn
  inergatief bij herhaling slaande, een luid, laag geluid maken

boodschap (n)
teachtaireacht
  (communicatie) overgebracht bericht

boodschapper /ˈbotsxɑpər/ (n)
eachlach
  (beroep) (verouderd) iets dat, of iemand die berichten overbrengt naar personen die door de afzender niet rechtstreeks aangesproken kunnen worden, of bereikbaar zijn, door afstand, tijdverschil of slechte onderlinge verhoudingen, tegenwoordig zou men zeggen: koerier

boog /box/ (n)
bogha
  een wapen waarmee een pijl weggeschoten kan worden -> handboog

booglamp (n)
arclampa
  (elektrotechniek) elektrische lamp die brandt doordat tussen twee koolspitsen een lichtboog ontstaat (met name gebruikt als bioscoopprojectielamp)

boom (n)
crann
  (plantkunde) een meerjarige plant die als karakteristiek heeft dat hij één of meer verhoute stammen heeft

boombast /ˈbom.bɑst/ (n)
coirt

boomgaard (n)
úllord
  een stuk grond met vruchtbomen

booming (adj)
borrúil
  snel in omvang toenemend

boomkangoeroe /ˈbom.kɑn.ɣə.ru/ /ˈbom.kɑn.χə.ru/ (n)
cangarú crainn
  (buideldieren) een dier uit het geslacht der boomkangoeroes (Dendrolagus)

boomkikker (n)
frog crainn
  (kikkers) Hyla arborea , klein kikkertje uit de familie boomkikkers (Hylidae ) dat zich in bomen en heesters kan begeven

boompieper /ˈbom.pi.pər/ (n)
riabhóg choille
  (zangvogels) insectenetende zangvogel Anthus trivialis die inheems is vrijwel geheel Europa

boompje /ˈbompjə/ (n)
srúb

boomschors /ˈbom.sxɔrs/ /ˈbom.sχɔrs/ (n)
amhastraigh
  het dode buitenste deel van de bast van een boom

boomstam /'bomstɑm/ (n)
stoc
  (bosbouw), (plantkunde) een rechtop gaande houten schacht van een boom

boomvalk (n)
fabhcún coille
  (valkachtigen) kleine sierlijke valk, Falco subbuteo , familie van de torenvalk

boon (n)
Pónaire
  (voeding) zaadje uit de peulvrucht van enige vlinderbloemige planten, waarvan men alleen de zaden ofwel de gehele vrucht eet (wikidata: boon )

boor (n)
bórón
  (scheikunde), (element) een chemisch element en een zwart metalloïde, met symbool B en atoomnummer 5

boord /bɔːrt/ (n)
clár
  m o (scheepvaart) het dek van een schip
bóna
  m o de verbrede bovenrand van een hemd rond de nek
cladach
  m oever
ciumhais
  m rand

boordsel (n)
ciumhais
  (kleding) versiersel aan de randen van kledingstukken

boordwerktuigkundige (n)
innealtóir eitilte

boorhouder (n)
crágán

boormachine (n)
druilire
  (gereedschap) machine waarmee men kan boren

boos /boʊs/ /boːs/ (adj)
cochallach
  blijk gevend van een emotie waarbij men zeer negatief is en daarvoor vaak de ander de schuld geeft
  kwaadaardig, zondig
dona
  tegen de moraal ingaand

boosheid (n)
fearg
  de hoedanigheid van het boos zijn
coireacht
  de hoedanigheid van het kwaadaardig zijn

booswicht (n)
bithiúnach

boot /boʊt/ /boːt/ (n)
bád
  (scheepvaart) klein vaartuig

bootsman (n)
bósan
  (beroep), (scheepvaart) een rang gelijk aan sergeant bij de marine en de hoogste onderofficier bij de koopvaardij

boraat (n)
bóráit
  (scheikunde) zout van boorzuur met de chemische formule BO33−

borax (n)
bórás

borborygmus (n)
geonaíl
  (medisch) darmgeruis

bord /bɔRd/ /bɔrt/ (n)
pláta
  (huishouden) een schijfvormig voorwerp dat wordt gebruikt om voedsel van te eten
clár dubh
  (communicatie) (transport) een vlak voorwerp waarop een voor veel mensen bedoelde tekst of teken is gezet, bijv. in het verkeer

borderel (n)
bille
  lijst van bezittingen, inkomsten, bedragen e.d.

bordes (n)
ardchlár

bordje /bɔrdjə/ (n)
fochupán

bordpapier (n)
cairtchlár

borduren (v)
bróidnigh
  overgankelijk met naald en draad versieringen aanbrengen op een stuk weefsel

borduursel (n)
bróidnéireacht
  weefselversiering aangebracht met naaldwerk

borduurwerk (n)
bróidnéireacht
  iets wat men geborduurd heeft op aan het borduren is

boreling (n)
babaí
  een pasgeboren kind

boren (v)
druilire
  overgankelijk met een werktuig dat om zijn as draait een rond gat in iets maken

borg (n)
urra
  (financieel) iemand die garant staat voor een eventueel te betalen bedrag, de borgsteller

borgsom /'bɔrxsɔm/ (n)
taosc
  som geld die door iemand wordt gestort om te garanderen dat hij zijn verplichtingen zal voldoen
  in het bijzonder: som geld die een gevangene betaalt ter garantie dat hij in gevangenschap zal terugkeren

borgstelling /'bɔrxstɛlɪŋ/ (n)
taisc
  iets of iemand waarmee men het nakomen van een verplichting garandeert

borgtocht (n)
bannaí
  (juridisch) (burgerlijk recht) een overeenkomst waarbij de borgsteller garant staat voor de schulden van de schuldenaar.
  (juridisch) (strafrecht) het voorlopig vrijlaten van een gevangene tegen storting van een borgsom

borium (n)
bórón
  (scheikunde), (element) een chemisch element en een zwart metalloïde

borrel (n)
deoch
  (drinken), klein glaasje met sterke drank, gedistilleerd

borrelen (v)
beirigh

borrelpraat (n)
cabaireacht
  kletspraatjes die verteld worden tijdens informele bijeenkomsten

borst /bɔrst/ (n)
brollach, cíoch
  (anatomie) elk van de twee vooruitstekende klieren bij vrouwen waaruit zich de moedermelk afscheidt

borstbeeld (n)
busta
  beeldhouwwerk dat enkel het hoofd, de borst en de schouders toont

borstbeen (n)
cnámh uchta
  (anatomie) plat been waaraan de ribben aan de voorzijde vastgehecht zijn

borstel (n)
bruis
  (gereedschap) een gebruiksvoorwerp bestaande uit een bundel of bundels haren of vezels die in een houder of aan een blad van hout of een andere stof zijn vastgehecht

borstelig (adj)
guaireach
  ruigharig, ruwharig net zo als een borstel

borstkas (n)
cliabhrach
  (anatomie) geraamte van de borst die de borstholte begrenst

bos (n)
coill
  (ecologie) groep bomen
cumhracht
  een bundel stelen of vezels

bosbes (n)
fraochán
  (plantkunde) plant uit het geslacht Vaccinium

bosbouw /ˈbɔsbɑuw/ (n)
cranneolaíocht
  (bosbouw) het systematisch bosbeheer (teelt en verzorging van bossen) voor de productie van hout

bosland (n)
coill
  gebied dat aaneengesloten begroeid is met bomen

bosmaaier (n)
gamhnach
  grasmaaier voor een niet glad oppervlak

bosui (n)
ciobúl
  (groente) een jonge, onvolgroeide geboste ui met blad

bosuil (n)
ulchabhán donn
  (uilen) bepaald soort vogel, Strix aluco die zowel overdag als 's nachts kan jagen

boswachter (n)
foraoiseoir
  (beroep) een beheerder van een boswachterij

bot (adj)
amhlánta
  (figuurlijk), (communicatie) onbeleefd en/of direct in de sociale interactie

bot (n)
leadhbóg
  (straalvinnigen) bepaald soort platvis, Platichthys flesus
cnámh
  o, (anatomie) been, knook, een onderdeel van het skelet

botanie (n)
luibheolaíocht
  (wetenschap) (plantkunde) een onderdeel van de biologie dat zich bezighoudt met de studie van planten

boter /ˈbotər/ (n)
im
  (voeding) oneigenlijk vervangproduct voor het onder [1] genoemde voedingsmiddel, geproduceerd uit plantenvet

boterbloem (n)
crobh préacháin
  (bloemplanten) een geslacht Ranunculus van een aantal meestal overblijvende, kruidachtig planten met helder gele of soms witte bloemen uit de familie Ranunculaceae . Het geslacht omvat onder andere de boterbloemen en de waterranonkels. Afhankelijk van de taxonomische opvatting telt het tussen de 250 tot 600 soorten

boterham /ˈbotərhɑm/ (n)
ceapaire
  een belegde snee brood

botervet (n)
saill ime
  glycerol molecuul met daaraan drie moleculen boterzuur gebonden; het hoofdbestanddeel van boter; het vet dat in melk zit

botheid (n)
boirbe
  domheid, grofheid en onbeschaafd

botontkalking (n)
oistéapóróis
  verlies van kalk uit de botten vooral optredend bij vrouwen na de overgang

botten (v)
bachlaigh

bottleneck (n)
bac
  een buisje van gepolijst glas of metaal, door gitaristen gebruikt om bepaalde typische klanken te produceren
  een wegvernauwing, in het bijzonder een die voor vertraging zorgt
  iets dat het tot stand komen van een bepaald proces bemoeilijkt

botulisme (n)
botalas

botvink (n)
rí rua
  Fringilla coelebs gewone vink

boud (adj)
dalba

bouffante (n)
seál

bougie (n)
spréachphlocóid
  (motortechniek) het onderdeel van een verbrandingsmotor dat door een vonk het mengsel van brandstofdamp en lucht in de cilinder tot ontploffing brengt

bouillon (n)
anraith
  (kookkunst) (voeding) een aftreksel van magere vleesresten, beenderen of vis dat vaak de basis van een soep is

boulimia (n)
búilime néarógach
  (medisch) eetstoornis met vreetbuien en het uitbraken van eten

bouquet (n)
cumhracht

bourgeoisie (n)
meánaicme

bourgogne (n)
burgúnach
  rode Franse wijn uit de streek Haute-Loire

bourgondiër (n)
Burgúnach
  iemand die geniet van de goede dingen die het leven hem te bieden heeft

boussole (n)
compás
  kompas

bouw /bɑu̯/ (n)
cultúr
  de aanbouw, het telen (van gewassen)

bouwen /ˈbɑu̯ə(n)/ (v)
tóg
  overgankelijk, (bouwkunde) een constructie oprichten door het samenvoegen van onderdelen

bouwer (n)
foirgneoir
  (beroep) een persoon die dingen bouwt

bouwheer (n)
teilgeoir
  de opdrachtgever voor het bouwen van een gebouw, de persoon die alle kosten moet dragen en uiteindelijk eigenaar is van het gebouwde, maar niet noodzakelijk de latere gebruiker is

bouwlaag (n)
urlár
  alle vertrekken in een gebouw die een vloer hebben die op dezelfde hoogte ligt, uitgezonderd zolder en souterrain

bouwvallig (adj)
ainriochtach

bouwwerk (n)
foirgneamh
  een constructie van enige omvang die verbonden is met de grond en waarin men kan wonen of werken

boven /ˈboː.vən/ (preposition)
os cionn
  op een plaats hoger gelegen dan

bovenarm (n)
brac
  (anatomie) het bovenste gedeelte van de arm tussen de schouder en de elleboog

bovenbeen (n)
ceathrú
  (anatomie) de bovenste helft van een been

bovendien /bovənˈdin/ (adv)
le cois
  op de koop toe, daarenboven

bovendrijven (v)
flóta
  aan de oppervlakte komen

bovenkleding (n)
éadach imeachtair
  de kleding die zichtbaar is en gedragen wordt boven de onderkleding

bovenleiding (n)
cuar

bovenlicht (n)
fuinneog fhardorais
  (bouwkunde) een hoog geplaatst raam, boven een deur of in het dak

bovenmate (adv)
cumasach
  heel erg, in grote hoeveelheid

bovenst (adj)
uachtar
  datgene dat bovenop ligt of staat

bovenstandig (adj)
ardchéimiúil
  (beschrijvende plantkunde) boven de plaats waar de kelk en de kroon zijn ingeplant zich bevindend

boventallig (adj)
iomarcach
  boven het normale aantal uitgaande, met name voor een werknemer die ergens werkt waar het benodigde aantal werkers reeds aanwezig is

bowling (n)
Bol
  (sport) een sport waarbij de speler door middel van een bowlingbal moet proberen om alle tien de pins omver te gooien

boycotten (v)
baghcatáil
  overgankelijk iemand uitsluiten, niet meer willen werken voor, leveren aan of kopen bij

braadpan (n)
friochtán
  (huishouden) (kookkunst) pan met dikke wand, die geschikt is om er vlees enz. in te braden

braakland (n)
donnbhuí
  land dat met ongebruikt laat; braakliggende akker

braakmiddel (n)
urlacach
  (farmacologie) middel dat overgeven opwekt

braakneiging (n)
déistin
  (medisch) gevoel dat men moet overgeven

braam (n)
sméar dhubh
  (fruit) Rubus, zwarte vrucht van de braamstruik

braambes (n)
sméar dhubh
  (fruit) bes van de braamstruik

braden (v)
frioch
  overgankelijk, (kookkunst) vlees bereiden door het in olie of vet te verhitten

braille (n)
braille

brainwave (n)
léargas
  een plotseling opkomend idee, een prachtige inval

brak (n)
cú
  een jachthond die gebruikt wordt voor de jacht op lopend wild

braken /brakə(n)/ (v)
aisig
  overgankelijk het verwijderen van voedsel en/of andere stoffen uit de maag via de mond en soms de neus.
bris
  overgankelijk na het roten kneuzen of breken van vlas- of hennepstengels

brallerig (adj)
mórfhoclach
  luidruchtig en opschepperig

brancard (n)
sínteán
  (medisch) een draagbaar bedoeld om patiënten te vervoeren die niet ambulant zijn

branche /ˈbrɑ̃ʃ/, /ˈbrɑ̃ʃə/ (n)
craobh
  (economie) onderverdeling van bedrijfstak

brand /ˈbrɑnd/ /ˈbrɑnt/ (n)
tine
  verbranding met vuur

brandbaar (adj)
inadhainte

brandblaar (n)
pusca
  (medisch) een door hitte ontstane, met vocht gevulde blaas op de huid

brandblusapparaat (n)
múchtóir dóiteáin
  toestel dat men gebruikt voor het blussen van een beginnende brand

branden (v)
dóigh
  absoluut verteerd worden door vuur
rósta
  overgankelijk (kookkunst) langzaam aan vuur blootstellen (van cacao- en koffiebonen, noten, e.d.)

brandend (adj)
práinneach

brandgans (n)
gé ghiúrainn
  (eendvogels) bepaald soort gans, Branta leucopsis , uit de familie Anatidae

brandgevaarlijk (adj)
inadhainte
  grote kans op het ontstaan van brand hebbend

brandhout (n)
adhmad tine
  hout dat gebruikt wordt om te verbranden

brandkast (n)
slán

brandmelder (n)
aláram dóiteáin
  een apparaat dat automatisch of handmatig bij brandt de brandweer waarschuwt

brandmerken (v)
splanc
  overgankelijk (vee) merken door het inbranden van een teken

brandnetel (n)
cál faiche
  (bloemplanten) Urtica dioica een harige plant die bij aanraking een brandend gevoel en zwelling veroorzaakt
  (bloemplanten) Urtica urens een harige plant die bij aanraking een brandend gevoel en zwelling veroorzaakt

brandpunt (n)
fócas

brandslang (n)
píobán dóiteáin

brandstapel (n)
brosna

brandstichting (n)
coirloscadh

brandstof (n)
breosla
  stof waaruit door middel van verbranding of een ander chemisch proces energie wordt gewonnen

brandverf (n)
amáille

brandweer (n)
briogáid dóiteáin

brandweerauto (n)
inneall dóiteáin

brandweerkazerne (n)
stáisiún dóiteáin

brandweerkorps (n)
briogáid dóiteáin
  een organisatorische eenheid binnen de veiligheidsregio als geheel en wordt geleid door een eigen bestuur en die belast is met de brandweerzorg (vroeger was de brandweer per gemeente georganiseerd)

brandweerman (n)
fear dóiteáin
  (beroep) speciaal voor het bestrijden van branden opgeleid lid van de brandweer

brandweerwagen (n)
inneall dóiteáin

brandwonde (n)
dóigh

brasem (n)
luaidhe
  (straalvinnigen) bepaalde karperachtige vissoort Abramis brama

brassière (n)
cíochbheart
  (kleding) dameskledingstuk dat uit schouderriemen, twee cups en een centrale band bestaat en dat dient om de borsten te ondersteunen

breedheid (n)
leithe
  zienswijze of omvang die ruimte biedt voor veel verschillende invalshoeken
  (pejoratief) veel woorden gebruiken om iets te zeggen

breedte (n)
leithead
  (wiskunde)afmeting loodrecht op de hoogte of de lengte

breedvoerig (adj)
scóipiúil
  tijd en ruimte nemend om alle kanten uitgebreid te bezien

breekbaarheid (n)
aibrisce
  het makkelijk kunnen breken

breeuwen (v)
calc
  overgankelijk (scheepvaart) het dichten van de naden van de scheepshuid met vezels en pek

breidel (n)
coisc

breien /ˈbrɛ.jə(n)/ (v)
cniotáil
  overgankelijk een weefsel vervaardigen uit een gesponnen draad met behulp van twee of meer pennen

brein /brɛi̯n/ (n)
inchinn
  (anatomie) het zich in de schedel bevindende orgaan dat het denkvermogen herbergt

breinaald /ˈbrɛɪ̯nald/ /ˈbrɛɪ̯naɫt/ /ˈbrɛːnalt/ (n)
biorán cniotála
  een naald die gebruikt kan worden bij het breien

breipen (n)
biorán cniotála
  een lange pen waarmee men kan breien

breiwerk (n)
cniotáil

breken (v)
bris
  ergatief (algemeen) in stukken uiteenvallen
  overgankelijk in stukken uiteen doen vallen

brekend /ˈbre.kənt/ (adj)
briste
  overslaand (van stem)

brems (n)
creabhar

brengen /ˈbrɛŋ.ə(n)/ (v)
tabhair
  overgankelijk ergens heen gaan om iets of iemand daar af te geven

bretel (n)
teanntáin fiacla
  (kleding) elk van de draaglinten die moeten belettten dat de broek of rok afzakt

breuk (n)
codán
  (wiskunde) de uitkomst (quotiënt) van een deling van twee of meer gehele getallen

breukstreep (n)
fleasc
  een streep die teller en noemer van elkaar scheidt in een deling

brexit (n)
Breatimeacht
  (politiek) mogelijk vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie als onderwerp van veronderstellingen

bridge (n)
beiriste
  (kaartspel) een spel gespeeld door vier spelers, verdeeld in twee paren en gespeeld in dertien slagen
  (muziekinstrument) de kam van een elektrische gitaar

brief /brif/ (n)
litis, litir
  (communicatie), (letterkunde) een (traditioneel op papier) geschreven bericht van een persoon naar een ander, meestal in een omslag per post verzonden

briefkaart (n)
cárta poist
  een korte brief in de vorm van een kaart meestal met voorgedrukte postzegel

briefopener (n)
scian pháipéir
  een doorgaans sierlijk mesje dat men gebruikt om briefomslagen met te openen

briefpapier (n)
páipéar litreach

bries /bris/ (n)
brisa
  (meteorologie) zachte frisse wind

briesen (v)
tormán
  inergatief hard spreken of schelden, tekeergaan

brievenbus (n)
bosca litreacha

brieventas (n)
sparán
  tas waarin men brieven kan vervoeren
  etui waarin men belangrijke (identiteits)papieren bewaart en bij zich kan dragen
  tas van een postbode waarin de post zit

brij (n)
garr

bril (n)
spéaclaí
  (optica) optisch instrument dat gebruikt wordt om het zicht te verbeteren of de ogen te beschermen

brilbeer /ˈbrɪl.beːr/ /ˈbrɪɫ.beːr/ /ˈbrɪɫ.bɪːr/ (n)
béar spéaclach
  (roofdieren) Tremarctos ornatu de enige nu nog levende soort in het geslacht Tremarctos van de beren (Ursidae) met grote cirkels rond de ogen, als een bril. Het is de enige berensoort die zijn oorsprong in Zuid-Amerika heeft

briljant (adj)
lonrach
  buitengewoon slim

briljant (n)
lonrach
  slijpvorm voor onder andere diamant

brilmontuur (n)
teampall
  (optica) de houder waarin brillenglazen zijn gevat

brilslang (n)
cobra
  (reptielen) Naja naja een gevaarlijke gifslang uit Zuid-Azië en Afrika, met twee ringvormige zwarte vlekken aan weerszijden van de hals die behoort tot de cobra's

brilveer (n)
teampall
  (optica) het scharnierend zijstuk van een brilmontuur dat over de oorschelp ligt

broccoli /ˈbrɔkɔlɪ/ (n)
brocailí
  (groente) de nog gesloten bloemknoppen van deze plant die als groente worden gegeten. Van de groenten bevat broccoli de meeste glucosinolaten die mogelijk een werking tegen kanker zouden kunnen hebben

brochure (n)
bróisiúr

broddelen (v)
abach a dhéanamh ar
  inergatief knoeien, prutsen

broeden /'bru.də(n)/ (v)
gor
  inergatief (dierkunde) een gelegd ei met lichaamswarmte warm houden

broeder /brudər/ (n)
bráthair
  een lid van een christelijke gemeente

broederschap (n)
bráithreachas
  kerkelijk goedgekeurde vereniging van leken met een godvruchtig doel
  vereniging van beroepsgenoten
  vriendschappelijke betrekking als tussen broers

broedsel (n)
crág

broeierig (adj)
anfhorlannach
  drukkend, verstikkend, benauwd heet bijv. vlak voordat onweer ptreedt

broek /bruk/ (n)
bríste, treabhsar
  (kleding) kledingstuk dat het onderlichaam en beide benen, elk met een afzonderlijke pijp omhult

broekband (n)
banda coime
  band waarmee je een broek stevig om heup of middel kunt binden zodat de broek niet afzakt; tailleband bovenaan de broek

broekenman (n)
buachaill
  klein jongetje dat pas sinds korte tijd een broek aanheeft

broekie (n)
aosánach
  (informeel) een jong onervaren jochie

broekriem (n)
beilt
  riem die dient om een broek op te houden

broekspijp (n)
osán

broekzak (n)
póca bríste
  (kleding) zak in een broek, meestal aan een van de zijkanten

broer /bruːr/ (n)
deartháir
  (familie) een mannelijk kind van dezelfde ouders

brok (n)
daba
  een blok met een grillige vorm, stuk van iets groters

brokaat (n)
broicéad
  zijdeweefsel met ingeweven, meestal grote figuren, vaak met goud- of zilverdraad doorweven

brol (n)
ráiméis
  (pejoratief) onsamenhangend geheel van waardeloze zaken

bromfiets (n)
móipéid

bromium (n)
bróimín
  (element) wetenschappelijke naam voor het scheikundig element Broom met atoomnummer 35

brommer (n)
móipéid

brommerig (adj)
cnáimhseáil
  een beetje boos

bron /ˈbron/ (n)
foinse
  daar waar men informatie vandaan haalt
  het begin van een waterloop

bronchiaal (adj)
broinceach
  (medisch) met betrekking tot de luchtpijp-takken

bronchitis (n)
broincíteas
  (medisch) ontsteking van de luchtpijptak

bronchus (n)
broncas
  (medisch) luchtpijptak

bronchusverwijder (n)
broncaileathóir
  (medisch) een meest door inhaleren ingenomen medicament dat vernauwing in de luchtwegen bestrijdt

brons (n)
cré-umha

bronst (n)
adhall
  (dierkunde) (seksualiteit) paardrift van dieren

bronzen (adj)
dealbh chré-umha
  van brons gemaakt

bronzen (v)
dealbh chré-umha
  aan iets een bronskleur geven met bronspoeder , vernis enz
  ergatief een rode of bruine kleur verwerven

brood /broːt/ (n)
arán
  (voeding) een meelproduct dat gemaakt wordt door meeldeeg te bakken, te koken of te stomen

broodboom (n)
crann toraidh aráin
  (plantkunde) boom Artocarpus altilis Artocarpus communis van het geslacht Artocarpus , met grote, eetbare vruchten (wikidata: broodboom )

broodheer (n)
fostóir
  (verouderd) iemand waarbij je in dienst bent en waarvan je dus afhankelijk bent voor je dagelijks brood

broodje (n)
cuach
  (voeding) klein brood, vaak versierd, belegd of in een speciale vorm, voor één persoon

broodkruimel (n)
bruscar aráin

broodrooster (n)
tóstaer

broodvrucht (n)
crann toraidh aráin
  (groente) vrucht van de broodboom Artocarpus altilis (wikidata: broodvrucht )

broodwinner (n)
saothraí
  (economie) lid van een huishouding met betaald werk

broodwinning (n)
gairm
  het werk waar iemand zijn geld (kost) mee verdient

broom (n)
bróimín

bros (adj)
aibrisc
  hard, maar makkelijk breekbaar bij inslag

brosheid (n)
aibrisce
  de eigenschap om zonder veel te rekken te breken

brouwer (n)
bríbhéir
  (beroep) iemand die bier maakt om te verhandelen (tegenwoordig ook wel als hobby)

brouwerij /brɔuə'rɛi/ (n)
grúdlann
  (bedrijf) een bedrijf dat zich toelegt op het brouwen van bier

brownie (n)
donnóg
  een van oorsprong Amerikaans nagerecht of snack, bestaande uit een vrij dicht plat gebak gemaakt van chocolade, en gebakken op een bakplaat

brug /brʏx/ /brʏχ/ (n)
droichead
  (bouwkunde), (verkeer), (waterbeheer) kunstmatige weg over een diepte

bruggenhoofd (n)
ceann droichid
  de versterkte plaats waar een brug met de oever verbonden is
  het eerst veroverde stuk land bij een invasie ook in figuurlijke zin

brugjaar (n)
Idirbhliain
  (onderwijs) (Nederland) beginjaar van de middelbare school waarin leerlingen die later naar verschillende onderwijstypen gaan nog bij elkaar in de klas zitten
  overbruggingsjaar in het algemeen

brugleuning (n)
uchtbhalla
  (bouwkunde) hek langs de zijkant van een brug die voetgangers beschermt tegen in het water vallen

bruid /brœy̯t/ (n)
brídeach
  een vrouw die in het huwelijk treedt

bruidegom (n)
buachaill óg
  man die in het huwelijk treedt, het is de mannelijke vorm van bruid en dat is opmerkelijk want er zijn veel meer vrouwelijke vormen van mannelijke woorden

bruidsbed (n)
leaba lánúine
  bed voor de bruidsnacht

bruidsgift (n)
coibhche
  geld of goed dat de bruid meebrengt in het huwelijk als ze in het huwelijk treedt
  minder vaak gebruikt voor het geld of goed dat de bruid ontvangt van de bruidegom

bruidsjurk (n)
gúna pósta
  de meestal lange witte jurk die de bruid draagt tijdens de bruiloft

bruidsschat (n)
coibhche
  een gift die een vrouw van haar ouders meekrijgt als ze in het huwelijk treedt.

bruidstaart (n)
cáca bainise
  (voeding) taart die ter gelegenheid van een bruiloft wordt gegeten

bruikbaar (adj)
acrach
  nuttig, eenvoudig in het gebruik

bruiloftstaart (n)
cáca bainise
  (voeding) taart ter gelegenheid van een bruiloft

bruin (adj)
donn
  (kleur) met een kleur zoals die van koffie of chocola, in een tertiaire kleur die wordt verkregen door rood, geel en blauw te combineren

bruin (n)
donn
  (kleur) kleur zoals die van koffie of chocola, tertiaire kleur die wordt verkregen door rood, geel en blauw te combineren

bruinbrood (n)
arán donn
  (voeding) brood gebakken van tarwemeel dat rijk is aan zemelen

bruine beer /ˌbrœʏnəˈbeːr/ (n)
béar donn
  (roofdieren) Ursus arctos zoogdier uit de familie der beren (Ursidae) dat in Europa, Azië en Amerika voorkomt

bruinen (v)
dealbh chré-umha
  onovergankelijk bruin worden
  overgankelijk iets bruin maken

bruingebrand /ˈbrœyŋɣəˌbrɑnt/ (adj)
coirtithe
  met een als door zonnestraling donker geworden huidskleur

bruingeel (adj)
díograiseoir
  met een kleur die tussen geel en bruin in zit

bruinharig (adj)
bean dhonn
  met bruine haren

bruinig /ˈbrœʏnəχ/ /ˈbrœːnəx/ /ˈbrœːnɪx/ (adj)
scothdhonn
  op bruin lijkend

bruinvis /ˈbrœy̯nvɪs/ (n)
muc mhara
  (walvisachtigen) kleine, solitair of in los school levende tandwalvis uit de familie Phocoenidae , zich kenmerkend door zijn stompe snuit, spatelvormige tanden, lage driehoekige rugvin en horizontale staartvin, en die tijdens het zwemmen uit het water opspringt

brulaap (n)
moncaí uallach
  (primaten) Amerikaanse apen die een brullend lawaai kunnen produceren van het geslacht Alouatta uit de familie grijpstaartapen (Atelidae)

brunette (n)
bean dhonn
  een vrouw met (donker)bruin (of zwart) haar en soms ook met een donkere gelaatstint

brutaal (adj)
drochmhúinte
  (verouderd) beestachtig
  geen respect hebbend voor iets of iemand, onbeschoft, lomp
  (figuurlijk) vrij in het uiten van zijn gemoed, vrijpostig

brutaliteit (n)
brúidiúlacht

brutowinst (n)
brabús comhlán
  (economie) (boekhouding) winst van een onderneming voor aftrek van de belastingen

bruusk (adj)
gearrbhéalach

bruut /ˈbryt/ (adj)
brúidiúil
  nietsontziend en gewelddadig

bruut /ˈbryt/ (n)
amhas
  iemand die nietsontziend en gewelddadig optreedt

budget /ˈbʏdʒɛt/ (n)
buiséad

budgettair (adj)
saor
  met betrekking tot een budget, begroting

buffel /'bɵfəl/ (n)
buabhall
  (evenhoevigen) een verzamelnaam voor een aantal zware holhoornige rundersoorten met vaak forse hoorns

buffet /ˈbyfɛt/ (n)
gread
  (huishouden) meubelstuk waarin men tafelgoed en -zilver opbergt
  (kookkunst) tafel met daarop allerlei etenswaar waaruit men zelf kan uitkiezen en pakken (lopend buffet, wandelbuffet)

bui /bœʏ/ /bœː/ (n)
fíbín
  (meteorologie) een kortstondige periode van neerslag
  (figuurlijk), (psychologie) een voorbijgaande stemming

buidelrat (n)
apasam
  (buideldieren) zoogdier uit de orde Didelphimorphia dat er oppervlakkig gezien als een rat uitziet

buigen /bœʏ̯χə(n)/ /bœːɣə(n)/ (v)
bandán
  onovergankelijk krom worden, (door vervorming) doen afwijken
bogha
  inergatief een buiging maken
  wederkerend zich ~ over: aandacht besteden aan iets

buiging (n)
bogha
  buiging (beweging), knikkende beweging met hoofd en bovenlichaam om een persoon van hoge status te begroeten; artiesten maken na een optreden meestal een buiging naar het publiek.

buigzaam (adj)
aclaí

buigzaamheid (n)
aclaíocht
  het vermogen om te kunnen buigen

buik /bœʏ̯k/ /bœːk/ (n)
bolg
  (anatomie) het onderste deel van de voorkant van de romp van mens of dier dat van boven door het middenrif en van onderen door de bekkengordel begrenst is

buikig (adj)
feolmhar

buikloop (n)
buinneach

buikriem (n)
crios

buikspraak (n)
bolgchaint
  (kunst) de kunst van het buikspreken

buikvlies (n)
seicin
  (anatomie) een epitheelweefsel dat de binnenkant van de buikholte en de buitenkant van de daarin gelegen organen bekleedt

builenpest (n)
plá bhúbónach
  (medisch) de meest voorkomende vorm van pest en wordt veroorzaakt door de Yersinia pestis -bacterie en overgebracht door de rattenvlo

buis (n)
píopa
  een hol, cilindrisch voorwerp

buisklokken (n)
clogfheadáin
  alleen meervoud (muziekinstrument) een samenstel van gestemde langwerpige holle cilinders die met een mallet worden aangeslagen

buisklokkenspel (n)
clogfheadáin
  (muziekinstrument) een samenstel van gestemde langwerpige holle cilinders die met een mallet worden aangeslagen

buit /bœʏ̯t/ /bœːt/ (n)
aicseam
  goederen gewonnen door diefstal of verovering

buiten /ˈbœʏ̯tə(n)/ /ˈbœːtə(n)/ (adv)
amuigh

buitenband (n)
araoid

buitendien (adv)
diomaite de

buitengemeen (adj)
ar leith
  boven het normale uitstijgend

buitenkant (n)
imeachtar

buitenland (n)
thar lear
  ieder land buiten het eigene

buitenlander /ˈbœytə(n)lɑndər/ (n)
allúrach
  iemand die in het buitenland woont, of iemand afkomstig uit het buitenland

buitenlands (adj)
eachtrach
  op het buitenland betrekking hebbend

buitenpost (n)
urphost
  een afgelegen plaats ver van het centrum

buitensporig (adj)
iomarcach
  buiten alle maten, enorm

buitenstaander /ˈbœy̯.tə(n)ˌsta:n.dər/ (n)
coimhthíoch
  iemand die niet bij de groep hoort

buitenzijde (n)
amach

buitmaken (v)
argain

buizen (v)
tréig
  zakken voor een examen

buizerd (n)
clamhán
  (havikachtigen) bepaald soort middelgrote roofvogel, Buteo buteo , die vooral van veldmuizen leeft

bul /bʏl/ (n)
tarbh
  (dierkunde) mannelijk rund en het mannetje van sommige andere zoogdieren en zeezoogdieren
bulla
  pauselijke oorkonde

bulla (n)
boilgeog
  hol bolletje of blaasje gevuld met gas of vocht
pusca
  (medisch) blaar op de huid

bulldozer (n)
ollscartaire
  (werktuigbouwkunde) zware van rupsbanden voorziene machine om terreinen te egaliseren met behulp van een schuiver die stenen en aarde kan verplaatsen

bultenaar (n)
cruitíneach
  iemand met een bochel

bultig (adj)
aindreanta
  een onregelmatige vorm hebbend met hobbels en bobbels

bundel (n)
allatán
  zijdelings bijeengehouden verzameling langwerpige voorwerpen

bungalow (n)
bungaló
  woning zonder bovenverdieping

bunker (n)
dídean
  uitgegraven en met beton zwaar versterkte verdedigingsstelling

bunny (n)
banfhreastalaí
  in een konijnenkostuum geklede serveerster in een nachtclub

bunsenbrander (n)
dóire Bunsen
  (scheikunde) gasbrander met regelbare luchttoevoer die men gebruikt in een laboratorium

bunzing (n)
cat coille
  (roofdieren) bepaald soort zoogdier, Mustela putorius , klein marterachtig, behendig roofdiertje

burcht (n)
caisleán
  kasteel, plaats versterkt met een gracht, aarden wal en/of zware stenen muren

bureau (n)
oifig
  een (politie)kantoor

bureaucratie (n)
maorlathas

bureel (n)
feidhmeannas
  (Belgisch) een kantoor, de ruimte waarin een bureau staat

burenhinder (n)
crá croí
  (juridisch) (burenrecht) gedraging of handeling van een eigenaar of bewoner van een onroerend goed die overlast veroorzaakt voor de naburige eigenaars of bewoners, waarbij de aanvaardbare ongemakken overschreden worden zodat het evenwicht tussen buren verstoord wordt

burgemeester (n)
méara
  (beroep), (politiek) hoofd van het gemeentebestuur

burger (n)
saoránach
  inwoner van een stad of staat die bepaalde wettelijke rechten en plichten heeft
borgaire
  (voeding) als schijf gevormd en gebakken of gegrild kleingehakt, met kruiden vermengd vlees uit rund en/of varken, of iets vergelijkbaars
sibhialtach
  lid van de burgerbevolking, in tegenstelling tot een strijdende partij of ordedienst

burgerlijk /ˈbʏrɣərlək/ (adj)
buirgéiseach
  tot de burgers behorend, tot de middenstand behorend

burgeroorlog (n)
cogadh cathartha
  (militair) een gewapende strijd tussen twee of meer bevolkingsgroepen binnen hetzelfde land, waarbij soms ook het leger betrokken is

burgerrechten (n)
cearta sibhialta
  1. een recht dat men geniet als staatsburger van een land

burgervader (n)
méara
  hoogste bestuurder op gemeentelijk niveau

burggraaf (n)
bíocunta
  (leenstelsel), (adel) edelman, lager dan een graaf maar hoger dan een baron

burggravin (n)
bíocuntaois

burijn (n)
bior greanta
  (gereedschap) handsteekbeitel met een vierkante stift waarvan de punt ruitvormig is geslepen, die o.a. wordt gebruikt door de graveur, koperslager en de edelsmid

bus /bɵs/ (n)
bus
  (verkeer) vervoermiddel op de weg voor een aanzienlijk aantal passagiers (autobus)

buskruit (n)
púdar gunna
  (scheikunde), (militair) een ontplofbaar mengsel van fijngepoederde kool, zwavel en salpeter

bustehouder (n)
cíochbheart
  (kleding) een kledingstuk voor vrouwen, dat uit schouderriemen, twee cups en een centrale band bestaat, en dient om de borsten te ondersteunen

butternutpompoen (n)
puimcín imchnó
  (plantkunde) eenjarige plant Cucurbita moschata uit de komkommerfamilie Cucurbitaceae (wikidata: butternutpompoen )

buur /byr/ (n)
comharsa
  een persoon die in andermans omgeving woont

buurman (n)
comharsa
  een man naast wie men woont

buurt /byrt/ (n)
ceathrú
  een (deel van een) wijk

buurtschap (n)
gráig

buurvrouw (n)
comharsa
  vrouw woonachtig in het belendende huis

bèta (n)
béite

c (n)
c
  (muziek) de eerste toon van de chromatische, en van de diatonische toonladder
  (muziek), (afkorting) afkorting van “c-mineur”

cacao /kakaˈoː/ /kaˈkɑu/ (n)
cócó
  (voeding) (drinken) product verkregen uit de bonen van de cacaoboom dat onder andere wordt gebruikt voor de bereiding van chocolade

cachetteren (v)
rón
  overgankelijk iets (bijv. met lak) verzegelen

cachot (n)
carcair
  (informeel) een donkere, vochtige, oncomfortabele ruimte om een arrestant tijdelijk in op te sluiten

cactusvijg (n)
piorra deilgneach
  (fruit) Opuntia ficus-indica een stekelige vrucht van de Opuntia

cadans (n)
rithim

cadeau /kaˈdoː/ (n)
bronntanas
  iets dat men aan iemand geeft zonder tegenprestatie, meestal ter gelegenheid van een feestelijke gebeurtenis

cadeaupapier (n)
páipéar beartán
  glanzend of gekleurd papier waarin met een product verpakt dat men als feestelijke presentje wil geven

cadmium (n)
caidmiam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Cd en atoomnummer 48. Het is een zilvergrijs overgangsmetaal

caesar (n)
deachtóir
  Romeinse (onder)keizer

cafeïne (n)
caiféin
  (scheikunde) een alkaloïde met structuurformule C8H10N4O2 die van nature wordt aangetroffen in koffiebonen en theebladeren en een stimulerende werking heeft

café /kɑ'fe/ (n)
caife
  (horeca) een uitgaansgelegenheid waar men hoofdzakelijk dranken kan nuttigen

cahier (n)
ríomhaire glúine
  gebundelde hoeveelheid bladeren papier waarin je kunt schrijven

caisson (n)
vaigín armlóin
  (waterbeheer) een doosvormige constructie die gebruikt wordt als tunnelelement, of kan worden afgezonken als onderdeel van een dam of dijk, of die kan dienen als werkruimte onderwater

cake (n)
calc
  (voeding) lichte, zachte koek gemaakt van een beslag van bloem, boter, eieren en suiker, in gelijke hoeveelheden, met een rijsmiddel

cala /ˈka.la/ /ˈkaː.la/ (n)
cuainín
  (geologie) een kleine ronde baai langs een steile kust met een nauwe doorgang naar de open zee

calcium (n)
cailciam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Ca en atoomnummer 20. Het is een zilverwit aardalkalimetaal

calculatie (n)
ríomh
  berekening (van de kostprijs)

calculator /kɑlkʏˈlatɔr/ (n)
áireamhán
  machine dat rekenkundige berekeningen kan uitvoeren
  (beroep) iemand die beroepshalve berekeningen maakt

californium (n)
calafoirniam
  (scheikunde), (element) een scheikundig element en vermoedelijk een grijs of zilverkleurig actinide met het symbool Cf en het atoomnummer 98

calorie (n)
calra
  (thermodynamica), (eenheid), (verouderd) een eenheid van warmte, gelijk aan de warmte benodigd om een gram water een graad (kelvin of Celsius) in temperatuur te doen stijgen, weergegeven met symbool cal

calorimetrie (n)
calraiméadracht
  (thermodynamica) meting van hoeveelheden vrijgekomen warmte

calque (n)
lomaistriúchán
  (taalkunde) een woord of woordgroep die is gevormd door middel van een één-op-één vertaling van de elementen uit een andere taal

cambio (n)
bille malairte

cambrium /ˈkɑmbrijʏm/ (n)
Caimbriach

camera /ˈkaməˌra/ (n)
ceamara
  (fotografie) een apparaat om beelden mee te registreren

camionette (n)
veain
  kleine vrachtwagen waarbij het gewicht van auto plus belading minder is dan 3500 kg

camouflage (n)
duaithníocht

camoufleren /kɑmuflerən/ (v)
duaithnigh
  overgankelijk een voorwerp onopvallend maken

campagne /kɑmˈpɑɲə/ (n)
feachtas

camping /ˈkɑmpɪŋ/ /ˈkɛmpɪŋ/ (n)
láthair champála
  (kamperen) een terrein met voorzieningen om te kamperen

campus /ˈkɑmpʏs/ (n)
campas
  universiteitsterrein met woningen voor studenten en docenten

canaille (n)
gramaisc
  (pejoratief), (maatschappij) slecht volk

canapé (n)
tolg
  (meubel) bank om op te zitten of te liggen en alle standen daartussenin

cancelen (v)
cealaigh
  overgankelijk iets afgelasten

candidiasis (n)
candaidiáis
  (medisch) schimmelziekte van huid en slijmvliezen

canon /'ka.nɔn/ (n)
urchar
  (muziek) de strengste vorm van een meerstemmige compositie, waarin de stemmen elkaar in de tijd verschoven imiteren

canoniek /ˌka.no.ˈnik/ (adj)
caighdeán
  standaard voorgeschreven

canoniseren (v)
canónaigh
  overgankelijk tot canon maken

cantaloupe (n)
cantalúp
  (plantkunde) variëteit Cucumis melo var. cantalupensis van de meloenplant Cucumis melo (wikidata: cantaloupe )

cantate (n)
cantáid

cantharel /ˌkɑntaˈrɛɫ/ (n)
cantarnaid
  (schimmels) (voeding) Cantharellus cibarius , een eetbare paddenstoel met een lichte pepersmaak

cantille (n)
lúb iompaithe
  spiraalvorming opgewonden goud- of zilverdraad

cantorij (n)
cór
  kerkkoor dat bestaat uit leden van de gemeente

canvas (n)
anairt

capabel /kɑˈpabəl/ (adj)
ábalta
  iemand die in staat is zijn functie naar behoren uit te voeren

capaciteit (n)
ábaltacht
  mogelijkheid om iets te bevatten, hoeveelheid ruimte die voor een bepaald doel gevuld kan worden

capibara /ˌkapiˈbaːra/ (n)
capabára
  (knaagdieren) Hydrochoerus hydrochaeris een knaagdier uit de familie Caviidae. De naam "capibara" komt uit het Guaraní en betekent heer van het gras. Daarmee wordt verwezen naar de lange oeverbegroeiing van moerassen, rivieren en meren, de natuurlijke biotoop. Het komt voor in het waterrijke gebied van Brazilië en Noord-Argentië

capillariteit /ˌka.pɪ.la.ri.ˈtɛɪ̯t/ (n)
ribeadas

capuchon /ˌka.py.ˈʃɔ̃ː/ /ˌkɑ.py.ˈʃɔn/ (n)
cochall
  (hoofddeksel), (kleding) hoofdkap bevestigd aan een kledingstuk

caracal (n)
lincse chluasdubh
  (roofdieren) bepaald soort zoogdier, Caracal caracal , een slanke, middelgrote, niet gevlekte kat van 6–22 kg met een korte staart en lange oorpluimenHet dier leeft afhankelijk van het leefgebied van verschillende prooisoorten, voornamelijk knaagdieren en vogels en komt voor in heel Afrika, het Arabische schiereiland, het Midden-Oosten, centraal en zuidwest-Azië tot in India. Hij leeft in droge bossen, savannes, struikgewas, heuvelachtige steppen en dorre bergachtige streken. De soort staat wereldwijd op de lijst van de IUCN als niet-bedreigde soort, ondanks dat er weinig bekend is over de populatieontwikkeling in het grootste deel van zijn verspreidingsgebied.

caravan (n)
carbhán
  kampeerwagen, woonwagen, aanhangwagen die kan dienen als woonst

carbidgas (n)
aicéitiléin
  (scheikunde) acetyleen, een gas dat o.a. verkregen kan worden uit carbid en water (CaC2 + 2H2O --> C2H2 + Ca(OH)2 ); bij verbranding geeft het fel licht en een hoge vlamtemperatuur

carbolineum (n)
créasóid
  steenkoolproduct dat men gebruikt om hout te beschermen tegen weersinvloeden, het mag niet meer gebruikt worden i.v.m. de kankerverwekkende eigenschappen

carbonaat (n)
carbónáit

carbonpapier (n)
páipéar carbóin

carburateur (n)
carbradóir

carburator (n)
carbradóir
  (motortechniek) onderdeel dat vloeibare brandstof (bv. benzine) in fijn verdeelde toestand vermengt met lucht

carcinogeen (adj)
carcanaigineach
  (medisch) kankerverwekkend d.w.z. dat wanneer men in contact met de stof komt, dit kanker kan veroorzaken

carcinoom (n)
carcanóma
  (medisch) kankergezwel, bestaande uit epitheelcellen

cardigan (n)
cairdeagan
  (kleding) vest met v-hals dat met knoopjes aan de voorkant wordt gesloten

cardiogeen (adj)
cardaigineach
  (medisch) door het hart veroorzaakt

cardiograaf (n)
cardagraf

cardiogram (n)
leictreacardagram

cardiologie /kɑrdijolo'xi/ (n)
cairdeolaíocht
  (medisch) een medisch specialisme dat zich bezighoudt met het opsporen, diagnosticeren en behandelen van hartziekten

cardiologisch (adj)
cairdeolaíoch
  (medisch) met betrekking tot hartziekten

cardioloog /kɑrdijo'lox/ (n)
cairdeolaí

cardiopulmonaal (adj)
cardascamhógach
  (medisch) hart en longen betreffend

cardiorespiratoir (adj)
cardairiospráideach
  (medisch) met betrekking tot hart en ademhaling

cardiovasculair (adj)
cardashoithíoch
  (medisch) met betrekking tot hart en bloedvaten

carillon (n)
clogaireacht
  (muziekinstrument) muziekinstrument dat bestaat uit een reeks van klokken en wordt bespeeld via een speciaal manuaal door een beiaardier, of ook wel door een mechaniek wordt aangestuurd

carnaval (n)
carnabhal
  (feest) volksfeest waarbij onder meer grote verkleedpartijen plaatsvinden, en dat plaatsvindt gedurende de vier dagen die aan de vastentijd voorafgaan

carrière (n)
réim
  (economie), (maatschappij) professionele loopbaan, ontwikkeling van de werkgerelateerde maatschappelijke positie

carrosserie (n)
comhlacht
  (verkeer), (techniek) koetswerk van een motorisch voertuig (meestal een auto of bus)

cartografie (n)
cartagrafaíocht
  (aardrijkskunde) de kunst en wetenschap van het vervaardigen van land-, zee- en/of luchtkaarten

casco (n)
sceall
  romp van een gebouw, auto of schip dus zonder de inrichting

casestudy (n)
cás-staidéar
  een diepgaand onderzoek met maar één studieobject

cashew (n)
cnó caisiú

cassette (n)
caiséad
  (techniek) een behuizing voor video- en audiobanden

casten (v)
teilgeoireacht
  iemand voor een film- of toneelrol werven

casus (n)
cásáil
  (taalkunde) een naamval
  (wetenschap) een of meer concrete voorbeelden van iets in de praktijk, vooral gebruikt in wetenschappelijke uitleg en cursussen

catalogiseren (v)
ainmliosta
  overgankelijk in een register onderbrengen

cataloog (n)
ainmliosta
  geordende lijst met beschikbare zaken

cataract (n)
fionn
  (medisch) grijze staar, een troebeling van de ooglens die het zien verstoort

catarre (n)
réama
  (medisch) slijmvliesaandoening waarbij vocht via het slijmvlies verloren gaat

catastrofe (n)
anachain
  een algemene ramp

catechismus (n)
teagasc Críostaí
  (religie) (onderwijs) de leer van een godsdienst in de vorm van vragen en antwoorden gebruikt in het godsdienstonderwijs aan jongeren en leken

categorie (n)
catagóir
  onderdeel van een rangschikking, rang, groep

caudaal (adj)
eireabaill
  (diergeneeskunde) (medisch) met betrekking tot het (staart) uiteinde, ook gebruikt voor het onderste deel van ruggemerg

cauteriseren (v)
loisc
  (medisch) uitbranden van wonden

cavalerie (n)
marcra
  (militair) (geschiedenis) strijdmacht te paard

cavia (n)
muc ghuine
  (knaagdieren) benaming voor knaagdieren uit het geslacht Cavia , van oorsprong afkomstig uit Zuid-Amerika, die vooral als huisdier gehouden worden

caviteit (n)
cuas
  (medisch) een gat of ruimte bijv. gaatje door tandbederf

cayennepeper (n)
piobar Chéin
  (specerij) (verse of gedroogde) vrucht van Capsicum annuum of Capsicum fastigiatus gebruikt als scherpe specerij (wikidata: cayennepeper )

cedel (n)
liosta
  register

ceder /ˈsedər/ (n)
céadar
  (coniferen) benaming voor bomen uit het geslacht Cedrus dat behoort tot de dennenfamilie

cederhouten (adj)
céadar
  gemaakt van het hout dat afkomstig is van de cederboom

ceel (n)
liosta

cel (n)
cill
  (juridisch), (misdaad) een kleine ruimte waar iemand voor straf moet zitten (in een gevangenis)
  (religie) een kleine ruimte in een klooster
  (biologie) de kleinste eenheid binnen een levend organisme waarin alle genetische informatie vervat zit
  een zeshoekige opslagplaats in een bijenraat
  (techniek) een element van een batterij, een accu of een ander apparaat

celebreren (v)
ceiliúir
  overgankelijk plechtig herdenken

celesta (n)
ceileiste
  (muziekinstrument) een slagwerkinstrument met een klavier waarmee metalen staven worden aangeslagen

celibatair (adj)
aontumhach

celibatair (n)
baitsiléir

celkern /sɛlkɛrən/ (n)
núicléas
  (biologie) het organel dat de genetische code (DNA) bevat

cellist (n)
dordveidhleadóir
  (muziek) (beroep) musicus die een violoncello of kortweg een cello bespeelt

cello (n)
dordveidhil
  (muziekinstrument) viersnarig strijkinstrument dat tijdens het bespelen door de cellist tussen de knieën wordt gehouden

cellulose /ˌsɛ.ly.ˈlo.zə/ (n)
ceallalós
  een polysacharide die door nagenoeg alle planten wordt gemaakt en die de plant stevigheid geeft

celmembraan (n)
cillscannán
  (biologie) een dun vlies van met name fosfolipiden en eiwitten dat een cel in staat stelt één of meerdere interne milieus te creëren

cement (n)
stroighin
  (bouwkunde) een bouwmateriaal bestaande uit kalk, zand en grind

cent /sɛnt/ (n)
ceint

centaur (n)
ceinteár
  (mythologie) wezen waarvan het bovenlijf een man is en de rest een paard

centimeter /'sɛntiˌmetər/ (n)
ceintiméadar
  (natuurkunde), (wiskunde), (eenheid) een lengtemaat die gelijk is aan één honderdste van een meter, weergegeven met symbool cm

centrale (n)
cumhachtstáisiún

centrifugaal (adj)
lártheifeach
  in verband met de centifugale kracht

centrifugeren (v)
deighil
  overgankelijk met een centrifuge scheiden, zuiveren of drogen

centrum (n)
ionad
  middelpunt,in het midden gelegen

centurion (n)
ceantúir
  romeins legeraanvoerder die leiding geeft aan honderd soldaten

ceramiek (n)
ceirmeacht

ceramist (n)
ceardaí
  (beroep) kunstenaar die aardewerk maakt

cerebraal (adj)
ceirbreach
  (medisch) met betrekking tot de grote hersenen

cerebrospinaal (adj)
ceirbrispíonach
  (medisch) met betrekking tot hersenen en ruggemerg

cerebrovasculair (adj)
ceirbreashoithíoch
  (medisch) met betrekking tot de bloedvaten in de hersenen

cerium (n)
ceiriam

certificaat /ˌsɛrtifiˈkat/ (n)
teastas
  een schriftelijk bewijs

cervicaal (adj)
ceirbheacsach
  (medisch) met betrekking tot de hals en de nek (de cervix)

cesium (n)
caeisiam

chagrijnig (adj)
cantalach
  in slechte stemming, slecht gehumeurd, snel boos

champagne /ʃɑmˈpɑɲə/ (n)
seaimpéin
  (drinken) een witte of rosé schuimwijn uit de champagnestreek in Frankrijk, die in het bijzonder bij feestelijke aangelegenheden wordt geschonken

chanson (n)
copla

chanten (v)
bí ag cantaireacht
  het ritmisch spreken of het zingen van woorden of geluiden

chaos (n)
anord
  grote wanorde, ongeordendheid, verwarring

chaotisch (adj)
anordúil

chaperonne (n)
bean choimhdeachta
  (verouderd), (maatschappij) oudere vrouw die een jonge ongehuwde vrouw begeleidt als ze naar feesten gaat waar ook jonge heren komen

chapiter (n)
caibidil
  hoofdstuk van een boek

chargeren (v)
ruaig
  overgankelijk met kracht aanvallen, een charge uitvoeren

charitas (n)
carthanacht
  liefde en zorg voor de noodlijdende medemens

charitatief (adj)
daonchairdiúil
  omkijkend naar andere mensen en zich medeverantwoordelijk voelen voor het welzijn van zijn medemens

charlatan /ˈʃar.la.tan/ (n)
potrálaí

charme /sjarme/ (n)
caithis
  de eigenschappen van iemand waardoor die persoon aardig, leuk en vriendelijk wordt gevonden

charmeren (v)
briocht
  overgankelijk zorgen dat anderen je leuk of aantrekkelijk vinden

chateau (n)
caisleán
  kasteel met name kastelen waar wijn gebotteld wordt en bij uitbreiding kastelen die verbonden zijn met luxeproducten

chatten /ˈtʃɑtə(n)/ /ˈtʃɛtə(n)/ (v)
caislín
  inergatief op synchrone wijze met elkaar korte tekstberichten uitwisselen

chaufferen (v)
bagair

chauffeur /ʃaʊ̯.ˈføːr/ /ʃo.ˈføːr/ /ʃo.ˈfʏːr/ (n)
tiománaí
  (verkeer) de bestuurder van een motorvoertuig (ook (beroep))

chauvinisme (n)
seobhaineachas

chauvinist (n)
seobhaineach

chauvinistisch (adj)
seobhaineach
  behept met een overdreven vorm van vaderlandsliefde
  (politiek) met betrekking tot vaderlandsliefde, het chauvinisme

checken /ˈtʃɛkən/ (v)
coisc
  overgankelijk controleren, nakijken

cheeta (n)
síota
  (roofdieren) bepaald soort zoogdier, Acinonyx jubatus , zeer snelle Afrikaanse katachtige

chef /ʃɛf/ (n)
barr
  (beroep) de baas, iemand die de leiding heeft

chemicus (n)
ceimiceoir

chemie (n)
ceimic
  (wetenschap) wetenschap die zich bezig houdt met de kennis van de stoffen zoals die zijn opgebouwd uit atomen

cheque /ʃɛk/ (n)
seic

chi (n)
chí

chimaera (n)
ciméara

chimpansee /ˌʃɪm.pɑn.ˈse/ (n)
simpeansaí
  (primaten) Pan troglodytes een Afrikaanse mensaap. Zijn nauwste verwant is de dwergchimpansee of bonobo (Pan paniscus). Beide chimpansees worden beschouwd als de nauwste nog levende verwanten van de mens. Sommige wetenschappers beschouwen de relatie tussen mens en chimpansee op basis van DNA-onderzoek als nauw genoeg om de chimpansee en de bonobo net als de mens in het geslacht Homo te plaatsen

chimère (n)
ciméara

chip (n)
briosc
  (voeding) dun laagje koude gefrituurde aardappel (doorgaans gebruikt in het meervoud of als verkleinde vorm)
scealpóg
  (elektronica) (informatica) klein stukje halfgeleiderkristal waarop geïntegreerde circuits zijn aangebracht

chipmunk (n)
iora talún

chirurg /ʃi'rʏr(ə)x/ (n)
máinlia
  (medisch) (beroep) een specialist die operaties verricht

chirurgie (n)
máinliacht
  (medisch) de wetenschap van en de vaardigheid in het opereren

chirurgisch (adj)
críochnúil
  (medisch) betrekking hebben op operatief

chloor (n)
clóirín

chocola /ˌʃo.ko.ˈla/ (n)
seacláid
  (voeding) een lekkernij die gemaakt is van cacao, suiker en cacaoboter

chocolaatje /sʲoko'latʲə/ (n)
donn seacláide
  stukje chocolade

chocolade /ˌʃo.ko.ˈla.də/ /ˌʃɔko.ˈla.də/ (n)
seacláid
  (voeding) (drinken) een lekkernij die gemaakt is van cacao, suiker en cacaoboter

chocolademelk (n)
seacláid
  (drinken) drank gemaakt van cacao, suiker en melk

chocoladetaart (n)
cáca seacláide
  (voeding) een veelal ronde, bruingekleurde taart, waarin chocolade of cacao verwerkt is

cholera /χoləra/ (n)
calar
  (medisch) een zeer besmettelijke infectieziekte die de darmen aantast

cholesterol (n)
colaistéaról
  (biochemie) vet dat in je lichaamscellen zit, zoals galvet, lichaamsvet

choreografie (n)
cóiréagrafaíocht

christen /ˈkrɪs.tən/ (n)
Críostaí
  (religie) belijder van de christelijke godsdienst

christendom /ˈkrɪ.stən.ˌdɔm/ (n)
Críostaíocht, críostaíocht
  (religie) een monotheïstische godsdienst gebaseerd op het evangelie en leven van Jezus zoals beschreven in het Nieuwe Testament

chromaat (n)
crómáit

chromium (n)
cróimiam

chromosomaal /ˌɣro.mo.zo.ˈmal/ /ˌɣro.mo.zo.ˈmaɫ/ /ˌχro.mo.zo.ˈmaɫ/ (adj)
crómasómach
  (biologie) (medisch) met betrekking tot de chromosomen, de eiwitten die erfelijke informatie bevatten

chromosoom /ˌχroʊmoʊˈsoʊm/ (n)
crómasóm
  (biologie) staafachtig lichaampje in de celkern dat drager van erfelijke eigenschappen is

chroniqueur (n)
croiniceoir
  (beroep) iemand die kronieken schrijft, een kroniekschrijver

chronologie /xrono.lo'ɣiː/ (n)
croineolaíocht
  (wetenschap) de wetenschap die zich bezig houdt met het rangschikken in de tijd van historische gebeurtenissen

chronologisch (adj)
cróineolaíoch
  naar tijdstip gerangschikt

chronometer (n)
cronaiméadar
  een uurwerk waarop zeer kleine tijdsdelen kunnen worden afgelezen

chroom (n)
cróimiam

cichorei /ˌsikoˈrɛɪ/ (n)
siocaire

cider (n)
ceirtlis
  (drinken) vruchtenwijn uit gegist appelsap of perensap (wikidata: cider )

cijfer (n)
figiúr
  (wiskunde) een enkelvoudig symbool om een telbaar aantal aan te duiden. Bijvoorbeeld 0 en 7 zijn cijfers, maar 19 niet

cijferen (v)
uimhríochta

cijns (n)
ómós

cilinder (n)
sorcóra

cimbaal (n)
ciombal
  (muziekinstrument) een metalen slagwerkinstrument bestaande uit een ronde, iets gekromde metalen schijf die, afhankelijk van het gebruik, in het midden opgehangen is in een standaard of met een koord of riem wordt vastgehouden

cinema (n)
pictiúrlann
  bioscoop, gebouw waarin mensen in stoelen naar een film geprojecteerd op een groot scherm kunnen kijken.
  film, filmkunst, in hoog tempo na elkaar geprojecteerde afbeeldingen die de suggestie van beweging reproduceren of creëren.

cinematografie (n)
cineamatagrafaíocht
  (kunst) de kunst van het vervaardigen van cinema -> filmkunst
  de technologie van het vervaardigen van cinema

cinnaber (n)
leamhan flanndearg
  rood tot bruinrood mineraal, kwiksulfide, HgS

cipier (n)
séiléir
  (beroep) een gevangenbewaarder

circa (abbreviation)
ar tí

circuit (n)
ciorcad
  (sport) omloop (voor snelheidswedstrijden)
  (natuurkunde), (elektrotechniek) elektrisch netwerk, schakeling [3], stroomschakeling

circulair (adj)
ciorclach

circumcisie (n)
imghearradh

circus (n)
sorcas
  attractie in een circustent waar artiesten van allerlei aard hun kunsten en behendigheden vertonen in een ronde arena

cirkel /ˈsɪrkəɫ/ (n)
ciorcal

cirkelen (v)
ciorcal
  inergatief in cirkels ronddraaien of rondvliegen

cirkelzaag /ˈsɪrkəlzax/ (n)
sábh ciorclach
  (gereedschap) motorzaag met een rond zaagblad

cirrose (n)
chiorróis
  (medisch) elk proces waarbij orgaancellen worden vervangen door schrompelend bindweefsel

citaat /siˈtat/ (n)
rá
  (taalkunde) een letterlijke passage die door iemand anders aangehaald wordt uit een bron

citadel (n)
daingean
  (bouwkunde) (militair) versterking die een vestingstad domineert, hetzij om de inwoners van die stad onder bedwang te houden, hetzij om weerstand te kunnen blijven bieden als de rest van de stad mocht vallen

citer (n)
siotar
  (muziekinstrument) een snaarinstrument dat voornamelijk gebruikt wordt in het Duitstalige deel van Europa

citeren (v)
luaigh
  overgankelijk letterlijk overnemen wat iemand anders over een onderwerp gezegd of geschreven heeft

citroen (n)
líomóid
  (fruit) Citrus limon Citrus medica ovale, gele zure vrucht van de citroenboom

citroenkruid (n)
beirbhéine líomóideach

citroenlimonade (n)
líomanáid
  een drank die vervaardigd is van citroensap, suiker en water

citroenmelisse (n)
lus na meala líomóide
  (plantkunde) (medisch) (kruid) Melissa officinalis , een vaste plant die naar citroen ruikt; van de bladeren kan thee gezet worden

citroenzuur (n)
aigéad citreach

citronella (n)
lus na meala líomóide
  een naam voor de etherische olie van een aantal Aziatische grassoorten uit het geslacht Cymbopogon, zoals de C. winterianus, C. citratus en C. nardus

citrusvrucht (n)
crann citris

civiele techniek (n)
innealtóireacht shibhialta

clair-obscur (n)
chiaroscuro
  (kunst) een artistieke techniek waarbij scherpe lichtcontrasten gebruikt worden voor het bereiken van een bepaald effect

clan (n)
clann

classicistisch (adj)
clasaiceach
  in de stijl van de klassieke oudheid; in de stijl van het classicisme

classificatie (n)
aicmiú

classificeren (v)
rangaigh

claustrofobie /klʌstrofoˈbiː/ /klʌustrofoˈbiː/ (n)
clástrafóibe
  vrees voor afgesloten ruimten

clausule /klʌʊˈsylə/ (n)
agús
  (juridisch) een extra bepaling in een ambtelijke brief

clausuur (n)
deighilt
  afsluiting van bepaalde delen van een klooster voor buitenstaanders

clement (adj)
mín
  het toegevend zijn van een gezagdrager ten opzichte van de minderen

clitoris (n)
brillín
  (anatomie), (seksualiteit) gevoelig orgaan bovenaan de schaamspleet van de vrouw dat voor de seksuele opwinding zorgt

cloaca (n)
clóáca
  (biologie) de gecombineerde darm- en urineuitgang bij bepaalde diersoorten

clochard (n)
rianaí
  een Franse en m.n. Parijse dronken, dakloze zwerver

closetpot (n)
babhla leithris
  pot waarin je kunt poepen en plassen

cloud (n)
néal
  (informatica) computernetwerk waarbij allerlei gegevens op aanvraag beschikbaar worden gesteld (meestal via internet), terwijl de eindgebruiker niet weet op hoeveel of welke server(s) de applicatie draait of waar die servers precies staan

clown /kloːn/ /klʌːun/ (n)
abhlóir
  (beroep) komische wit geschminkte artiest, oorspronkelijk uit het circus
  (figuurlijk) bespottelijk, belachelijk iemand

club /klɵp/ (n)
cumann
  clubfauteuil
  (sport) slaginstrument voor het golfspel

cluster (n)
braisligh
  compacte groep van gelijksoortige objecten, verschijnselen, klanken etc.

co- (prefix)
comh-

co-enzym (n)
comheinsím

coachen (v)
carráiste
  overgankelijk (sport) instructies en leiding geven aan een sportteam of sporter

coalitie /kowaˈli(t)si/ (n)
comhghuaillíocht
  verbond van twee of meer partijen, mogendheden of staten om een gemeenschappelijk doel te bereiken

coaster (n)
mata
  (scheepvaart) vrachtschip kleiner dan 1800 Bruto Register Ton (1 BRT = 2,83 m³)

coaxiaal (adj)
comhaiseach
  (elektronica) cilindrisch om elkaar heen, met een gemeenschappelijke as

coaxkabel (n)
cábla comhaiseach

cobra (n)
cobra
  (reptielen) verscheidene geslachten van slangen uit de familie koraalslangachtigen (Elapidae ). Het woord "cobra" stamt uit het Spaans of Italiaans en is een verkorte vorm voor "cobra capello", het betekent ongeveer "slang met hoed" (verwijzend naar de karakteristieke uitzetbare halsribben achter de kop). De cobra speelt een rol in de symboliek van het hindoeïsme. De cobra is populair bij slangenbezweerders

cocaïne (n)
cócaon
  (scheikunde) een drug die bereid wordt uit de bladeren van de coca die euforie en ongevoeligheid voor pijn veroorzaakt en leidt tot verslaving

cocon (n)
cocún

cognossement (n)
bille luchtaithe
  (juridisch), (scheepvaart) eigendomsdocument dat wordt opgesteld en verstrekt door een rederij en is zowel een verklaring dat in de zeevrachtbrief omschreven goederen zijn geladen als een vervoersovereenkomst voor het overzeese vervoer van de lading

coherentie (n)
comhsheasmhacht

colbert (n)
cumhdaigh

colbertkostuum (n)
culaith
  nette kleding voor mannen bestaande uit een colbert en een pantalon

collecte (n)
bailiúchán

collecteren (v)
bailigh

collectie (n)
bailiúchán

collectief (n)
tiomsaitheach
  meerdere groepen die onder één noemer worden aangesproken, groep samenwerkende personen, samenwerkingsverband

collectioneren (v)
bailigh

collectivisme (n)
aonseilbh
  het stellen van het belang van de gemeenschap boven dat van het individu

collega /kɔˈleɣa/ /kɔˈleχa/ (n)
comhghleacaí
  een persoon die voor hetzelfde bedrijf werkt.
  een vak- of ambtgenoot.

college /kɔˈleʒə/ (n)
léacht
  (onderwijs) bijeenkomst waarin een docent een bepaald onderwerp uitlegt aan studenten
coláiste
  (onderwijs) scholengemeenschap

collegiaal (adj)
bráithriúil
  zoals gepast en gebruikelijk is onder goede collega's en gelijken

colloïdaal (adj)
collóideach

colloïde (n)
collóideach

colonne /ko'lɔnə/ (n)
colún
  (militair) convooi, rij van militairen of voertuigen in een groot aantal gelederen van kleine frontbreedte

colorectaal (adj)
colaireicteach
  (medisch) met betrekking tot de karteldarm en de endeldarm

colostrum (n)
gruth buí
  (medisch) de eerste, gelige moedermelk die een baby krijgt die rijk is aan antistoffen en afweercellen

comazuipen /ˈkomaˌzœypə(n)/ (v)
ragús óil
  inergatief alcohol consumeren totdat men het bewustzijn verliest

combattant (n)
gaiscíoch
  (militair) militair, bestemd om aan de strijd deel te nemen

combinatie (n)
comhcheangal

comedy (n)
coiméide
  (filmkunst) een filmgenre waarin de nadruk ligt op humor

comfort /kɔnˈfɔrt/ (n)
compord
  een toestand waarin men zonder onrust, vrees of verlegenheid is

comfortabel (adj)
compordach
  gerieflijk, aangenaam om in te verkeren

comité (n)
coiste

commandant (n)
ceannasaí
  (militair) (beroep) iemand die commandeert (het commando heeft over een leger of vloot)

commanderen (v)
bail

commandeur (n)
ceannasaí

commando /kɔ.ˈmɑn.do/ (n)
tiomnú
  o (militair) bevel, leiding
  (informatica) opdracht om een bepaald proces uit te voeren

commentaar /kɔmən'tar/ (n)
beachtaíocht
  kritiek en/of opinie

commercie (n)
tráchtáil

commissariaat (n)
stáisiún na bpéas

commissie (n)
coimisiún
  groep personen met een bepaalde opdracht of voor een bepaald doel bijeengeroepen

commotie (n)
anfais
  onrust bij een groep mensen

commotio (n)
anfais
  (medisch) schudding, gebruikt voor hersenschudding

communautair (adj)
comhchoiteann
  betrekking hebbend op de gemeenschap: in Europa vooral betrekking hebbend op de gemeenschap van staten, in België betrekking hebbend op de verhouding tussen Vlaanderen en Wallonië

communiceren (v)
Comaoineach a ghlacadh
  inergatief door middel van communicatie met elkaar in contact komen; uitwisselen van informatie

communisme /kɔmyˈnɪsmə/ (n)
cumannachas
  (politiek) (economie) (filosofie) atheïstische ideologie die gericht is op gemeenschappelijk bezit van productiemiddelen en verbruiksgoederen

communist (n)
cumannach

compact (adj)
dlúth
  van geringe omvang, gedrongen, klein

compacteren (v)
acht
  overgankelijk het volume van iets kleiner maken

compagnie (n)
comhlacht
  een gezelschap met commerciële doelstellingen, gewoonlijk met een toegekend monopolie, vennootschap, handelsvereniging

compareren (v)
taibhsigh
  ergatief (juridisch) verschijnen voor een notaris of rechter

comparitie (n)
aithnid
  (juridisch) verschijning van een partij (comparant) voor een notaris of rechtbank

competitie (n)
comórtas
  (sport) reeks wedstrijden tussen verschillende clubs

compiler (n)
teaglamaí
  (informatica) computerprogramma dat een in een brontaal geschreven programma (broncode) vertaalt in een semantisch equivalent programma in een doeltaal (objectcode) (en meestal tegelijk met andere programma´s 'linkt')

compileren (v)
tiomsaigh

compleet (adj)
foirfe
  volledig, voltallig

complet (n)
culaith
  (kleding) herenkostuum, pak

complex /kɔmplɛks/ (adj)
ollionad
  ingewikkeld, moeilijk, uit veel onderdelen bestaand

complexiteit (n)
castacht
  de mate waarin iets complex is

complicatie (n)
aimpléis
  (medisch) bijkomende ziekte (verergering)

complot (n)
comhcheilg
  samenwerking van meerdere personen om een bepaald (verboden of slecht) doel te bereiken

componeren (v)
cum

compositie (n)
comhdhéanamh
  (muziek) een muziekstuk, werkstuk van een componist
  samenstelling zowel in de (taalkunde) als een andere ordening van delen tot een geheel

comprimeren (v)
dlúthaigh
  overgankelijk samenpersen, compact maken

computer /kɔm.ˈpju.tər/ /kɔm.ˈpɪ̯uː.tər/ (n)
ríomhaire
  (informatica) programmeerbare machine die door een reeks instructies bewerkingen kan uitvoeren

computerprogramma (n)
ríomhchlár
  (informatica) een programma dat geïnstalleerd en gebruikt kan worden op een computer

computerspel (n)
cluiche ríomhaire
  een spel dat via of met de computer gespeeld wordt

computertaal (n)
teanga ríomhaire
  de taal waarin computerprogramma's worden geschreven, de programmeertaal

computervirus (n)
víreas ríomhaireachta
  (informatica) schadelijk computerprogramma dat zich kopieert naar andere programma's en van binnenuit de computer kapotmaakt

computerwetenschap (n)
ríomheolaíocht

concentreren (v)
comhchruinnigh
  overgankelijk centraliseren, op één plek samenbrengen
  wederkerend zich ~ op één zaak toespitsen

concept /kɔnˈsɛpt/ (n)
imchruth
  een voorlopig ontwerp, een schets van een project

conceptie (n)
coimpeart
  (biologie) bevruchting

concert (n)
ceolchoirm
  (muziek) een muziekuitvoering door een orkest, ensemble, een koor etc.

concies (adj)
achomair

conciërge /kɔn.si.ˈjɛr.ʒə/ /kɔn.ˈʒɛr.ʒə/ (n)
pórtar
  (beroep) een huisbewaarder, een toezichthouder in een gebouw

conclaaf (n)
comhthionól cairdinéal
  een besloten kerkvergadering van kardinalen waarbij een paus gekozen wordt

concluderen /ˌkɔŋklyˈderən/ (v)
achomaireacht
  overgankelijk tot een besluit komen, een conclusie trekken

concreet /kɔnˈkret/ (adj)
coincréit
  in de realiteit bestaande, in tegenstelling tot slechts in gedachten

concubine (n)
bean leapa
  vrouw met wie een man in ongehuwde staat (concubinaat) samenleeft

concurrent (n)
iomaitheoir
  (economie) een mededinger, een persoon of onderneming die met andere personen of ondernemingen hetzelfde doel voor ogen hebben, hetzelfde product verkopen of dezelfde wedstrijd winnen

concurrentie (n)
coimhlint
  (economie) het mede-wedijveren om iets, in het bijzonder een vorm van winst, in de situatie zijn dat je de concurrent van iemand bent

condens (n)
taisleach

condensatie /kɔndɛn'zasi/ (n)
comhdhlúthú

condensator (n)
toilleoir
  (elektrotechniek) elektrisch onderdeel dat een hoeveelheid elektrische lading kan opslaan

condensatorcapaciteit (n)
acmhainn

condenseren (v)
comhdhlúthaigh
  ergatief (natuurkunde) overgaan van gasvormige naar vloeibare toestand
  overgankelijk (natuurkunde) doen overgaan van gasvormige naar vloeibare toestand

conditie (n)
bail
  gezondheidstoestand
  voorwaarde

conditioneren (v)
bail
  (psychologie) in zekere toestand brengen of houden

condoom (n)
condam

condor (n)
condar
  (havikachtigen) benaming voor sommige roofvogels uit de Amerikaanse tak (Cathartidae ) van de gierenfamilie

conducteur /ˌkɔndʏkˈtør/ (n)
stiúrthóir
  (spoorwegen) (beroep) een medewerker van het openbaar vervoer die reizigers op vervoersbewijzen controleert, de orde dient te bewaren, maar vooral ook servicemedewerker is.

conductor (n)
conduchtaire

confederatie (n)
cónaidhm

conferentie (n)
comhdháil

confidentie (n)
rún

configureren /kɔnfixy'rerə(n)/ (v)
cumrú
  naar eigen behoefte opbouwen uit losse elementen
  (informatica) naar eigen behoefte aanpassen van een computer of informatiesysteem

confirmatie (n)
cóineartú
  bevestiging, bekrachtiging
  (religie) bevestiging als lidmaat van de protestantse kerk
  (verouderd) (religie) bevestiging en versterking van de genade van het doopsel in onder andere de katholieke kerk (vormsel)
  (statistiek) bevestiging van een theorie of hypothese door empirisch onderzoek

confirmeren (v)
daingnigh

confiscatie (n)
forghabháil
  een gerechtelijke inbeslagneming

confiseur (n)
milsíneoir

confisqueren (v)
coigistigh
  overgankelijk (juridisch) van staatswege in beslag nemen

conflict (n)
coimhlint

conformiteit (n)
admháil

confusie (n)
cíor thuathail
  (medisch) verwardheid

congestie (n)
brú tráchta
  (medisch) ophoping van vloeistof bijv. bloed

congres /kɔŋˈɣrɛs/ /kɔŋˈχrɛs/ (n)
comhdháil
  een grote vergadering van deskundigen op een bepaald vakgebied

congruent (adj)
comhionann

congruentie (n)
comhionannas

congé (n)
folmhaigh
  ontslag

conisch (adj)
coirceogach
  de vorm hebbend van een (afgeknotte) kegel

conjugatie (n)
réimniú
  (medisch) binding

conjunctie (n)
cónasc

conjunctief /ˈkɔn.jʏŋk.tif/ (n)
foshuiteach
  (taalkunde) (vaktaal) een werkwoordswijs waarmee men een wens, onzekerheid of mogelijkheid tot uitdrukking kan brengen

conjunctivitis (n)
toinníteas
  (medisch) bindvliesontsteking van het oog

conjuntivitis (n)
toinníteas
  (medisch) een ontsteking van het bindvlies dat de buitenkant van het oogwit en de binnenkant van de oogleden bekleedt

connectie (n)
ceangal

connectiviteit (n)
lúdracht
  de mate waarin iets of iemand verbonden is of kan zijn met anderen

connotatie (n)
fochiall
  (taalkunde) de bijklank of gevoelswaarde van een woord of woordgroep, die tot op zekere hoogte los staat van de letterlijke betekenis (denotatie)

consensueel (adj)
comhthoiliúil
  met wederzijdse toestemming; met wederzijdse instemming

consequentie (n)
iarmhairt
  een noodzakelijk gevolg

conservatief /kɔnzɛrvaˈtif/, /kɔnsɛrvaˈtif/ (adj)
coimeádach
  vasthoudend aan het oude en vertrouwde, het nieuwe wantrouwen

conserveren (v)
caomhnaigh
  overgankelijk verduurzamen, tegen bederf beschermen
  overgankelijk in stand houden van iets

consigne (n)
teagasc

consonant (adj)
consan

constant (adj)
diongbháilte
  onveranderlijk, standvastig
  altijd, voortdurend

constateren /kɔnsta'terə(n)/ (v)
cuir ar bun
  overgankelijk vaststellen

consternatie (n)
anbhá
  een situatie waarin men zich geen raad meer weet

constipatie (n)
iatacht
  (medisch) verstopping, harde of uitblijvende ontlasting

constitutie (n)
bunreacht
  grondwet

constitutioneel (adj)
bunreachtúil

consul (n)
consal
  (beroep) gevolmachtigd vertegenwoordiger van een vreemde regering in een land.
  (geschiedenis) (beroep) elk van de beide eerste overheidspersonen tijdens de Republiek in Rome.

consulaat (n)
consalacht
  (diplomatie) officiële vertegenwoordiging van een staat in het buitenland, voor het behartigen van de belangen van de vertoevende landgenoten, in dat land met minder bevoegdheden dan een ambassade

consumeren (v)
caith
  overgankelijk (economie) het verbruiken van goederen en diensten

consumptie (n)
ionghabháil
  (economie) het verbruiken van goederen

consumptie-ijs (n)
oighear

contact /kɔn.ˈtɑk/ /kɔn.ˈtɑkt/ (n)
ladhróg
  (elektrotechniek) een elektrische schakelaar

contactlens (n)
lionsa tadhaill
  een zeer kleine kunststof lens die men direct op de oogbol plaatst ter vervanging van een bril

container (n)
coimeádán

contant (adj)
airgead tirim
  (financieel), (economie) in gereed geld, cash
  in contanten betalen: in munten en biljetten betalen

contemporain (adj)
comhaosta
  behorend tot de periode waarin iets speelt
  behorend tot het heden, hedendaags

contest (n)
cath
  wedstrijd in de vorm van een show waarin mensen laten zien wat ze kunnen en een jury beslist wie de beste prestatie heeft geleverd

context /ˈkɔntɛkst/ (n)
comhthéacs
  verband waarin iets zich voordoet

continent (n)
mór-roinn
  een werelddeel

contourlijn (n)
comhrian
  verzameling van punten waar een functie met twee variabelen een gelijke waarde heeft
  de lijn die een figuur scherp afgrenst t.o.v. de omgeving

contrabas (n)
olldord
  (muziekinstrument) het laagstklinkende muziekinstrument van de strijkinstrumenten met een lagere toon dan de bas

contract /kɔnˈtrɑkt/ (n)
conradh
  (juridisch) een schriftelijk vastgelegde overeenkomst

contracteren (v)
conraigh
  overgankelijk een contract sluiten met iemand

contrair (adj)
ciotrúnta

contrasterend (adj)
contrártha
  sterk van elkaar verschillend

contributie (n)
liostáil

controle (n)
scrúdú

controleren (v)
ceansaigh
  overgankelijk toezicht houden

controleur (n)
ard-reachtaire
  (beroep) iemand die belast is met de controle

controversieel (adj)
aighneasach
  onderwerp zijnde van een twist

conveniëntie (n)
aosáid

conventioneel (adj)
gnásúil
  (medisch) wat door het vaste gebruik bepaald is

conversatie /kɔn.vɛr.ˈsa.tsi/ (n)
comhrá

converseren (v)
déan comhrá
  inergatief een gesprek voeren

convocaat (n)
comhghairm

cool (adj)
cúileach
  (informeel), (spreektaal) erg goed
  (informeel) stoer

copernicium (n)
coipeirniciam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Cn en atoomnummer 112. Het is een overgangsmetaal

copieus (adj)
fairsing
  rijkelijk, overvloedig, abondant

copyright (n)
cóipcheart

cornea (n)
coirne
  (medisch) het hoornvlies van het oog

cornedbeef (n)
mairteoil leasaithe
  gezouten, gekookt en meestal ingeblikt rundvlees

coronair (adj)
corónach
  (medisch) met betrekking tot de kransslagaders van het hart

corpulentie (n)
róthrom
  het te dik zijn van een mens of dier

correct (adj)
beacht
  foutloos, goed
  burgerlijk, saai, onberispelijk uit moreel oogpunt, zonder af te wijken van de etiquette, politiek correct

correctie (n)
ceartú
  verbetering

correlatie (n)
comhghaolú
  (medisch), (wiskunde) samenhang, wederzijdse betrekking

corrigeren /ˌkɔriˈʒeːrə(n)/ /ˌkɔriˈʒɪːrə(n)/ (v)
beachtaigh
  overgankelijk iets ontdoen van fouten of fouten aanduiden, verbeteren

corrosie (n)
creimeadh
  (scheikunde) roest, aantasting van een materiaal door elektrochemische reacties

corrupt (adj)
truailligh
  met behulp van geschenken, geld e.d. over te halen om zijn plicht, partij, of overtuiging te verzaken

corruptie (n)
éillitheacht
  bedrog vanwege oneerlijkheid, omkoping. Corruptie leidt tot privileges aan degene die betaalt en onthoudt deze aan degene die niet betaalt.

corso (n)
paráid

cortex (n)
coirtéis
  (medisch) schors

cougar (n)
púma

couplet (n)
véarsa

coupure (n)
aicme
  de geldwaarde waarin waardepapieren worden uitgegeven

coupé (n)
urrann

courage (n)
urrúntacht

courant (n)
nuachtán
  (verouderd), (media) klassiek massamedium, gedrukt op papier en gericht op het verspreiden van nieuws (die meestal dagelijks verschijnt)

courgette (n)
cúirséad
  (groente) Cucurbita pepo, een groente uit de komkommerfamilie

courtage (n)
bróicéireacht
  (economie) beloning die een adviseur of tussenpersoon ontvangt na de verkoop van een product

couscous (n)
cúscús

couturier (n)
gúnadóir
  modeontwerper, ontwerper en maker van modieuze kledij

cowboy (n)
buachaill bó
  (beroep) iemand die op de wijze van het Westen van Amerika een kudde runderen hoedt

cowboyfilm (n)
iartharán
  een wildwestfilm waarin cowboys en indianen de hoofdrol spelen

coyote (n)
cadhóit
  (roofdieren) bepaald soort zoogdier, Canis latrans , een hondachtige die nauw verwant is aan de wolf (Canis lupus ) en voorkomt in een gebied dat zich uitstrekt van Alaska tot Midden-Amerika

coëfficiënt (n)
comhéifeacht
  (wiskunde) een vermenigvuldigingsfactor van een zeker object. (variabele, vector, functie, differentiaalquotiënt etc.)

coördineren (v)
comhordán
  overgankelijk zo organiseren dat alles en iedereen goed kan samenwerken

coûte que coûte (adv)
cóir máireach
  koste wat het kost, tegen elke prijs, ongeacht eventuele nadelige gevolgen

crabappel (n)
crann fia-úll
  (bloemplanten) een geslacht Malus van ongeveer 30-55 soorten van kleine loofbomen of struiken uit de familie Rosaceae , met uitzondering van de gedomesticeerde appel (Malus domestica )

crack (n)
cíoná
  (sport) uitblinker

cranberry (n)
mónóg
  (bloemplanten) bepaald soort struik Vaccinium macrocarpon uit de heidefamilie Ericaceae

craniaal (adj)
blaoisce
  (medisch) met betrekking tot de schedel

crash (n)
pléasc
  (verkeer) een ernstig verkeersongeluk
  (economie) een ineenstorting van de aandelenmarkt op de beurs

crawlen (v)
bí ag lámhacán
  overgankelijk (sport) zwemmen met de crawlslag
  overgankelijk (internet) doorzoeken van een groot aantal webpagina's door een computerprogramma

creatuur (n)
créatúr
  schepsel; iets dat gemaakt is

credit (n)
creidmheas

creditcard (n)
cárta creidmheasa

crediteren (v)
creidmheas
  (boekhouding) op iemands rekening als tegoed (credit) bijschrijven

crediteur (n)
cobhthach
  (boekhouding) iemand aan wie iemand iets (meestal geld) verschuldigd is

crematie (n)
créamadh
  de lijkverbranding, de verassing

cremeren (v)
créam

creperen (v)
grág
  (dysfemisme) ergatief (informeel) versmachten, omkomen door gebrek

crimineel (adj)
coirpeach
  met betrekking tot misdaad, misdadig

crimineel (n)
coirpeach
  (juridisch) iemand die de wet breekt

crinoline (n)
cóta fonsaí

crisis (n)
aothú
  een zware noodsituatie waarbij het functioneren van een stelsel ernstig verstoord raakt maar die in principe van voorbijgaande aard zou moeten zijn

crochet (n)
fuáil
  haakwerk

croissant /krʋɑˈsɑ̃/ (n)
croissant
  (voeding) halvemaanvormig broodje gebakken van bladerdeeg

cru (adv)
aindreanta

cruciaal (adj)
cinniúnach
  van beslissend of doorslaggevend belang

cruise (n)
aistear mara
  (toerisme) vakantie op een varend schip met uitgebreide voorzieningen voor de passagiers

crèmewit (adj)
bánbhuí

crêpepapier (n)
páipéar síprise
  zeer dun, vaak felgekleurd papier met een rimpelig oppervlak

cultus (n)
cultas

cultuur /kɵl'tyːr/ (n)
cultúr
  het patroon van menselijke activiteit en de symbolische structuren, die deze activiteiten een zekere betekenis geven met name kunst en wetenschap

cup (n)
cuach
  (sport) beker die dient als trofee voor de winnaar van een toernooi of concours waarbij meestal steeds de verliezers van wedstrijden afvallen, ook gebruikt aanduiding voor dat evenement

cupcake (n)
borróg
  (voeding) klein gebakje, meestal gebakken in een klein papieren of aluminium bakje

curatele (n)
bardacht
  (overdrachtelijk) maatregel waarbij de financiële beslissingen van een organisatie (wegens wanbeleid) voortaan door een andere organistatie worden genomen

curator (n)
coimeádaí

curcumine (n)
curcumina
  (voeding) gele voedselkleurstof verkregen uit de wortelstok van de kurkumaplant Curcuma longa (wikidata: curcumine )

cureren (v)
cóireáil

curieus (adj)
aisteach

curium (n)
ciúiriam

curling (n)
curláil
  een precisiesport die lijkt op bowls, jeu de boules en bocce, die op ijs gespeeld wordt gespeeld met zware stenen in plaats van metalen (of plastic) ballen

cursief (adj)
iodálach
  (typografie), (taalkunde) een schuingedrukt lettertype

cursus (n)
cúrsa

curve (n)
cuar

cyaan (n)
cian
  (kleur) helder groenblauwe kleur

cybernetica (n)
cibirnitic
  (wetenschap) wetenschap van de besturing van systemen: controle van en communicatie binnen biologische en mechanische systemen

cyclisch /ˈsiklis/ (adj)
ciorclach
  regelmatig terugkerend

cycloon (n)
cioclón
  (meteorologie) een lagedrukgebied
  een tropische wervelstorm
  een toestel gebruikt om een mengsel van materialen te scheiden op basis van dichtheid

cyclus (n)
timthriall
  terugkerende, regelmatige reeks

cypers (adj)
riabhach
  (bij katten) met een bepaalde tekening in de vacht, bestaande uit onregelmatig gevormde strepen en langgerekte vlekken dwars op de lengterichting, in verschillende kleuren, vaak bruingrijs

cyrillisch /sɪˈrɪlɪs/ (adj)
Coireallach
  betrekking hebbend op het alfabet dat door zes Slavische talen en ook door talen in Azië onder invloed van het Russisch gebruikt wordt

cyrillisch alfabet (n)
aibítir Chirilieach
  (taalkunde) een alfabet dat geschreven wordt in het cyrillisch schrift. Talen die het cyrillisch schrift gebruiken zijn de zes natuurlijke Slavische talen (Bulgaars, Macedonisch, Oekraïens, Russisch, Servisch en Wit-Russisch) en nog veel andere talen van de voormalige Sovjet-Unie, Azië en Oost-Europa.

cyste (n)
cist
  (biologie) (medisch) holte gevuld met vocht

cystoscopie (n)
cisteascópacht
  (medisch) kijkonderzoek van de blaas met de cystoscoop

cytosine (n)
cíotóisín
  een van de vier nucleotiden (stikstofbasen) die men in DNA en RNA kan vinden

d (n)
d
  (muziek) de derde toon van de chromatische, en de tweede toon van de diatonische toonladder
  (muziek), (afkorting) afkorting van “d-mineur”

d'r /dər/ (personalPronoun)
ise
  clitische vorm van haar, accusatief van zij, derde persoon enkelvoud.
  clitische vorm van haar, datief van zij, derde persoon enkelvoud.

d'r /dər/ (possessivePronoun)
ise
  clitische vorm van haar, bezit aanduidend door een 3e persoon vrouwelijk enkelvoud.

daad /daːt/ (n)
gníomhaíocht
  (palindroom) bewust gepleegde handeling, doelgericht

daags (adj)
laethúil

daar /daːr/ (adv)
ansin
  op een bepaalde plek, op die plek

daar /daːr/ (conjunction)
arae
  geeft onderschikkend een reden aan

daarbovenop (adv)
móide
  en daarbij opgeteld

daarenboven (adv)
le cois

daarentegen (conjunction)
ar feadh an ama

daarginds /dar.ˈχɪn(t)s/ /ˈdar.ɣɪn(t)s/ (adv)
ansiúd
  op een plaats in de verte

daarjuist (adv)
anois beag
  heel kort geleden

daarom (adverbialPronoun)
dá bhrí sin
  aanwijzend (ver af) om+dat, om+die: met die reden

daaromheen (adv)
compal

daas (n)
creabhar

dadel (n)
dáta
  (fruit) zoete bruine vrucht van de dadelpalm, Phoenix dactylifera

dadelijk (adv)
go díreach
  spoedig, direkt

dader /ˈdadər/ (n)
ciontach
  iemand die iets (slechts) gedaan heeft

dag /dɑx/ /dɑχ/ (n)
lá
  (tijdrekening), (eenheid) tijd waarin een hemellichaam volledig om zijn eigen as draait (voor de aarde 24 uur)
  (tijdrekening) tijd tussen zonsop- en zonsondergang

dag-en-nachtevening /ˌdɑɣɛˈnɑxtevəˌnɪŋ/ /ˌdɑɣɛˈnɑɣevəˌnɪŋ/ /ˌdɑχɛˈnɑχtevəˌnɪŋ/ (n)
cónocht
  een dag waarop de dag en de nacht even lang duren

dagafschrift (n)
ráiteas bainc
  (financieel) een lijst met gemaakte betalingen en afschrijvingen van een bepaalde tijd (die langer dan een dag kan zijn) op een bepaalde bankrekening

dagblad (n)
páipéar laethúil
  (media) klassiek massamedium, gedrukt op papier en gericht op het verspreiden van nieuws, een krant die iedere dag (behalve zondag) verschijnt

dagboek (n)
dialann

dagdagelijks (adv)
laethúil
  (België) iedere dag

dagdeel (n)
lá
  (tijdrekening) een gedeelte van een dag.

dagelijks (adv)
laethúil
  iedere dag

dageraad (n)
amhscarthanach
  het aanbreken van de nieuwe dag [3], de tijd net voor zonsopkomst

daglicht /'dɑxlɪxt/ (n)
solas an lae
  licht van de zon dat overdag de wereld verlicht

dagpauwoog (n)
péacóg
  (vlinders) bepaalde soort dagvlinder, Aglais io , die in Nederland en België de bekendste soort uit de familie Nymphalidae, de vossen, parelmoervlinders en weerschijnvlinders is

dagtekenen (v)
coinne
  voorzien van een datum

dagvaarding (n)
fógra
  (juridisch) een schriftelijke oproep om voor een rechtbank te verschijnen

dahlia (n)
dáilia
  een plantengeslacht uit de composietenfamilie, dat een tiental soorten omvat die wild voorkomen in Mexico als cultivar zijn er duizenden variëteiten

dak /dɑk/ (n)
díon, ceann
  (bouwkunde) het deel dat een gebouw aan de bovenkant bedekt en bescherming biedt tegen het weer

dakdekker (n)
tuíodóir
  (beroep) iemand die dakconstructies plaatst; en dan met name de rietdekkers

dakgoot (n)
silteán
  (bouwkunde) een langgerekte bakvormige of halfronde constructie voor het van het dak afvoeren van hemelwater

dakje (n)
cuairín

daklijst (n)
coirnis
  rand die onderlangs een dak loopt; de bovenste afsluiting van een muur langs de dakrand van de gevel

dakloze (n)
gan dídean
  iemand die op de straat leeft, zonder vaste verblijfplaats

dakvenster (n)
fuinneog dhormánta
  (bouwkunde) raam dat in een dak zit

dal /dɑl/ (n)
gleann
  (geologie) een laagte in een heuvel- of bergstreek

dalai lama (n)
Dalaí Láma
  de belangrijkste tulku, gereïncarneerde lama, van de gelug, een van de tradities binnen het Tibetaans boeddhisme; de geestelijk leider van Tibetaanse boeddhisten

dalen (v)
ísligh
  ergatief naar beneden gaan

daling (n)
sileadh
  het dalen, het lager worden

dalmatiër (n)
dalmátach

dam (n)
rí
  v/m: (spel) (bij het damspel) twee gestapelde schijven.

damast (n)
damasc
  weeftechniek, waarbij tekeningen aangebracht worden op een achtergrond van dezelfde kleur

dame /daːmə/ (n)
bantiarna
  beschaafde vrouw

dames en heren (n)
a dhaoine uaisle
  standaard aanhef voor het toespreken van een publiek

damhert (n)
fia buí
  (evenhoevigen) Dama dama evenhoevige uit de familie van de hertachtigen (Cervidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd als Cervus dama in 1758 gepubliceerd door Carl Linnaeus. Tussen de ijstijden leefden de damherten onder andere tot in West-Europa, maar de laatste ijstijd heeft de dieren naar Klein-Azië verdreven. De Romeinen brachten de soort weer met zich mee en verspreidden het dier door het gehele Romeinse Rijk. Tegenwoordig komt het op alle continenten behalve Antarctica voor. Het damhert is de soort die het vaakst gehouden wordt in hertenkampen. Het Mesopotamisch damhert (Dama mesopotamica) uit Iran en Irak wordt vaak als ondersoort van het damhert beschouwd

damp /dɑmp/ (n)
gal
  (natuurkunde) de gasvormige toestand van een stof die bij kamertemperatuur vloeibaar of vast is, de toestand die ontstaan is door verdamping

dampen (v)
taisleach
  ergatief damp, geur produceren

dan (adv)
i ndiadh sin
  op een eerder genoemd tijdstip in de toekomst

dan (conjunction)
ná
  na een vergrotende trap van een bijvoeglijk naamwoord of van een bijwoord

danig /'danəx/ (adv)
cumasach
  in aanzienlijke mate

dank /dɑŋk/ (n)
buíochas
  een goede gezindheid jegens iemand voor bewezen diensten

dank u (interjection)
go raibh maith agat
  beleefde uitdrukking van dankbaarheid

dankbaar (adj)
buíoch
  erkentelijk voor ontvangen hulp

dankbaarheid (n)
buíochas
  het dankbaar zijn

danken /dɑŋkən/ (v)
gabh buíochas (le)

dans /dɑns/ (n)
damhsa
  (dans) (kunst) een verzameling sierlijke bewegingen, meestal op basis van een muzikaal ritme

dansen /ˈdɑnsən/ (v)
rinc
  inergatief sierlijk en ritmisch bewegen, gewoonlijk op muziek

danser /'dɑnsər/ (n)
damhsóir
  (beroep) mannelijk persoon die danst

danseres /dɑnsə'rɛs/ (n)
damhsóir
  (beroep) een vrouwelijk persoon die danst

dansvloer (n)
urlár rince

dapper /ˈdɑpər/ (adj)
tabhair dúshlán
  geen angst voor gevaar tonend

dar (n)
crónán
  (dierkunde), (imkerij) mannelijke bij

darm /dɑrm/ (n)
stéig
  (anatomie) onderdeel van het spijsverteringsstelsel tussen de maag en de anus

das /dɑs/ (n)
broc
  (roofdieren) bepaald soort zoogdier, Meles meles , marterachtig roofdier

dashboard (n)
deais
  paneel met instrumenten waarmee een voertuig of installatie kan worden bestuurd of bediend

dashond (n)
broc-chú

daslook /ˈdɑs.lok/ (n)
creamh
  Allium ursinum sterk riekende, eetbare plant uit de lookfamilie

dat (conjunction)
sin
  een voegwoord dat een lijdend-voorwerpszin inluidt

dat (demonstrativePronoun)
sin
  wijst iets aan dat zich in een afstand van de spreker bevindt en onzijdig is (bij een mannelijk of vrouwelijk zelfstandig naamwoord wordt hiervoor die gebruikt)

dat (relativePronoun)
cé
  beperkend in een bijzin die het nog niet geheel bekende antecedent nader bepaalt

database (n)
bunachar sonraí
  (informatica) een plaats waar informatie over bepaalde onderwerpen in digitale vorm verzameld, opgeslagen en geconsulteerd kan worden

daten (v)
coinne
  meerdere dates, afspraakjes maken met iemand

dateren (v)
coinne
  overgankelijk de datum van ontstaan bepalen

datering (n)
coinne

datief (n)
tabharthach
  (grammatica) derde van de acht naamvallen van de Indo-Europese talen, voor een meewerkend voorwerp. Voorbeeld: De datief van ik is mij of me: Je geeft mij/me een boek

datum /ˈdatʏm/ (n)
dáta
  (tijdrekening) een tijdsaanduiding die bestaat uit een dag(nummer), een maand en een jaar

dauphin (n)
deilf

dauw (n)
drúcht

dauwpunt (n)
drúchtphointe

dauwworm (n)
aicne

daverend (v)
athshondach

de (article)
an
  voorafgaand aan een zelfstandig naamwoord om aan te geven dat het niet om een willekeurig persoon of ding gaat, maar dat duidelijk is om wie of wat het specifiek gaat

de handdoek in de ring werpen (phraseologicalUnit)
an tuáille a chaitheamh isteach
  (zegswijze) het opgeven

decadent (adj)
meatach

decadentie (n)
meath
  verwildering van zeden

december (n)
Nollaig, Mí na Nollag
  (tijdrekening) de twaalfde en tevens laatste maand van het jaar

deceptie (n)
bréag
  dat iets helemaal niet aan je verwachtingen voldoet

decharge (n)
folmhaigh
  kwijting van een bepaalde verantwoordelijkheid vooral in het geval van bestuursleden

decideren (v)
cinn

decime (n)
deichiú
  (muziek) de tiende trap van een diatonische toonladder
  (muziek) een interval met een toonafstand zoals die van de eerste naar de tiende toon van een diatonische toonladder (een octaaf plus een terts)

decisie (n)
breith

declamator (n)
aithriseoir

deconfiture (n)
meath
  (formeel) mislukking
féimheacht
  (formeel) faillissement, bankroet

decor (n)
maisiú

decoratie (n)
maisiú

decoreren (v)
maisigh
  overgankelijk methoden en technieken gebruikt om bouwwerken, meubels of andere objecten te verfraaien

decreteren (v)
achtaigh
  overgankelijk bij decreet vaststellen

dedicatie (n)
tíolacadh

deeg (n)
taos
  (kookkunst) ongebakken kneedbare uitgangsmateriaal voor het bakken van diverse broden en gebak, vervaardigd van meel aangevuld met rijsmiddelen als gist, bakpoederof ei, vloeistoffen als melk of water en smaakstoffen zoals suiker en zout

deegrol (n)
crann fuinte
  (huishouden) rol waarmee men deeg gelijkmatig plat kan rollen

deegroller (n)
crann fuinte
  (huishouden) (kookkunst) rol om deeg uit te rollen

deel /ˈdeːl/ (n)
cuid
  een afsplitsing van een hoeveelheid, maat of gewicht, van een geheel waarbij samenstelling, functies of eigenschappen gelijk zijn of buiten beschouwing blijven (kenmerkend is dat de soortnaam van het geheel en de afgesplitsing gelijk is)
  een werk / boek / aflevering van een serie (bij een boekenserie, filmserie tv-serie)

deelnemen /ˈdelnemə(n)/ (v)
rannpháirtigh
  ~ aan: meedoen, meevoelen

deelnemer (n)
rannpháirtí
  iemand die meedoet aan een wedstrijd of ander evenement

deelraad (n)
brí
  (politiek) soort gemeenteraad voor een stadsdeel

deelstreep (n)
deighilt
  een lijn die de teller en de noemer van een breuk van elkaar scheidt
  horizontale lijn die een rijbaan met verkeer in één richting, in rijstroken verdeelt
  streep die een grens aangeeft

deeltijds (adj)
páirtaimseartha
  van een functie dat deze niet de volledige arbeidstijd vult

deeltje (n)
cáithnín
  (natuurkunde) onderdeel van een atoom

deeltjesfysica (n)
fisic cháithníní

deeltjesversneller (n)
luasaire cáithnín

deelwoord (n)
rangabháil

deemoed (n)
uirísle

deemoedig (adj)
umhal

deemstering (n)
clapsholas
  (meteorologie) gedeelte van de dag waarop het licht dan wel donker wordt

deerniswekkend (adj)
uafásach
  van iets of iemand dat het heel zielig is en veel medelijden en medeleven opwekt

defect (adj)
easpach
  kapot, niet werkend

defectief (adj)
uireasach
  van iets dat het gebreken vertoont

defensie (n)
cosaint
  verdediging, verweer, afweer

defibrillatie (n)
dífhibriliú
  (medisch) elektrische behandeling van hartritmestoornis met een defibrillator

defibrillator (n)
dífhibrileoir
  (medisch) (gereedschap) een apparaat waarmee met behulp van stroomstoten het normale hartritme hersteld kan worden

deficiëntie (n)
díothacht

definitie (n)
sainmhíniú
  begripsafbakening, precieze omschrijving of bepaling van de essentiële aard van iets

definiëren (v)
sonraigh

deflatie (n)
díbhoilsciú
  (economie) het vallen van het prijspeil waardoor het geld in waarde toeneemt

deftig (adj)
ardcheannach

degelijk (adj)
comhlacht
  goed tegen een stootje kunnend, niet snel kapot gaand

degeneratie (n)
meathlú

degoutant (adj)
déistineach
  heel onsmakelijk en vies

degraderen (v)
ísligh
  overgankelijk in rang, waardigheid of klasse verlagen

dehydratatie (n)
díhiodráitiú
  (medisch) tekort aan vocht in de weefsels, onttrekking van vocht aan de weefsels, uitdroging

dek /dɛk/ (n)
droichead
  (scheepvaart) een verdieping op een schip, scheepsdek

dekbed (n)
cuilt
  dikke deken, meestal bestaande uit een grote hoes met daarin isolerend materiaal, met de functie om iemand te bedekken en warm te houden tijdens de slaap

dekblad (n)
scaoilteog
  een tabaksblad dat aan de buitenkant van een sigaar is gerold

deken /dekə(n)/ (n)
blaincéad
  (textiel) een (vaak dikke) doek, met de functie om iemand te bedekken en daarmee warm te houden (tijdens de slaap)

dekenkist (n)
cliabhrach
  een kist met een scharnierende deksel waarin men dekens kan bewaren als men ze in de zomer niet nodig heeft

dekhengst (n)
graíre

dekhuis (n)
teach deice
  afgesloten bouwsel op het dek van een boot

dekken (v)
cumhdaigh
  overgankelijk voorzien van een dak
  overgankelijk de tafel ~ alles op tafel leggen en zetten voor het houden van een maaltijd
  overgankelijk een verzekering voor een eventualiteit afgesloten hebben
  overgankelijk ondersteuning voor iets verlenen
  overgankelijk (dierkunde) (veeteelt) een bronstig vrouwtje (bijv. merrie, koe, ooi) bevruchten (door het mannetje)

dekking (n)
araoid

deksel (n)
clúdach
  een voorwerp om een hol open lichaam mee af te dekken

deksteen (n)
bord
  een steen die iets bedekt of afdekt, met name de horizontale stenen van een hunebed

del (n)
abarlach
  (scheldwoord) ordinaire vrouw, onkuise vrouw, een meisje van lichte zeden

delegatie (n)
tiomnú
  een klein aantal mensen als vertegenwoordigers van een grote groep, afvaardiging, vertegenwoordigig
  (juridisch) overneming van een schuld door de oorspronkelijke schuldenaar (de delegant) aan een derde (de gedelegeerde of overnemer)

delen (v)
roinn
  overgankelijk in meer dan één stuk snijden of hakken

delfstof (n)
mianra

delgen (v)
bodhraigh

delging (n)
fuascailt

deling (n)
deighilt
  (wiskunde) een wiskundige bewerking op twee getallen

delirium (n)
rámhaille
  (medisch) waanzinnigheid, acuut psychische stoornis ten gevolge van lichamelijke aandoening, vergiftiging of onthouding van middelen

delta (n)
triantán

delven (v)
rómhair
  overgankelijk gravend iets winnen

democraat (n)
daonlathaí

democrate (n)
daonlathaí
  aanhangster van de democratische partij

democratie (n)
daonlathas

democratisch (adj)
daonlathach
  (politiek) in overeenstemming met de principes van een democratie

demografie (n)
déimeagrafaíocht
  (wetenschap) de studie van alles wat de omvang, samenstelling en spreiding van een bepaalde bevolkingsgroep en de veranderingen hierin betreft

demonstrateur (n)
agóideoir

demonstratie (n)
taispeántas
  het tonen en uitleggen van iets
  (politiek) betoging, protestmars

dempen /dɛmpən/ (v)
plúch
  overgankelijk zwakker maken, verzwakken, temperen

den (n)
giúis
  (coniferen) kegeldragende naaldboom van het geslacht Pinus

dendritisch (adj)
craobhach
  (medisch) vertakt
  (kristallografie) boomvormig vertakt

denigrerend (adj)
mórtasach
  op een kwetsende, kleinerende, vernederende manier

denim (adj)
deinim
  zeer sterke katoenen stof die vaak blauw is geverfd

denkelijk (adj)
is dócha (go)
  van iets of iemand dat je het je makkelijk kunt indenken

denken /ˈdɛŋkə(n)/ (v)
smaoinigh
  inergatief een oplossing proberen te zoeken, nadenken

dennenappel (n)
buaircín giúise

dennenboom (n)
péine
  (coniferen) bepaald soort naaldboom, Pinus sylvestris

dentitie (n)
déad
  (medisch) tanden krijgen

deontologie (n)
dualeolaíocht

dependent (adj)
spleách
  (medisch) afhankelijk

dependentie (n)
spleá

depletie (n)
laghdú
  (medisch) lediging, ontlasten(tekort) van lichaamsvloeistof

deponeren /ˌdepoˈneːrə(n)/ (v)
taisc
  overgankelijk weggooien, plaatsen
sainréim teanga
  overgankelijk registreren zodat het niet door een ander gebruikt kan worden

deponering (n)
taisc
  het laten registreren van een merknaam zodat anderen deze naam niet mogen gebruiken

depot (n)
taisc
  (oenologie) bezinksel op de bodem van een drankfles

deppen (v)
boiseog

depreciatie (n)
dímheas

depressie (n)
easca
  (meteorologie) gebied met lage luchtdruk
  (economie) langdurige inzinking in de economische ontwikkeling

deprimerend (adj)
gruama
  somber makend; depressie veroorzakend

derde /ˈdɛrdə/ (n)
tríú
  door drie gedeeld iets

derde /ˈdɛrdə/ (ordinalAdjective)
treana
  betrekking hebbend op nummer drie in een rij

derde naamval (n)
tabharthach

deren (v)
anachain
  overgankelijk schade doen, gewond raken, pijn krijgen

derhalve (adv)
dá bhrí sin
  waaruit blijkt dat, om deze reden, dus, daarom

dermate (adv)
chomh

dermatologie (n)
deirmeolaíocht
  (medisch) een specialisme binnen de geneeskunde dat zich bezighoudt met aandoeningen van de huid, de nagels en het haar, samen huidziekten genoemd

dermatoloog (n)
deirmeolaí
  (medisch) (beroep) huidspecialist, specialist binnen de geneeskunde die zich bezighoudt met aandoeningen van de huid, de nagels en het haar, samen huidziekten genoemd

dertien (cardinalNumeral)
trí déag
  "13", het getal tussen twaalf en veertien

dertiende (ordinalAdjective)
tríú ... déag

dertig (cardinalNumeral)
tríocha
  "30", het getal tussen negenentwintig en eenendertig, drie maal tien

derving (n)
crap
  het kwijtraken van iets

desalniettemin /'dɛzɑlnitə'mɪn/ (adv)
mar sin féin
  (formeel) ondanks het vermelde

descriptie (n)
comharthaí

deserteren (v)
tréig

desinformatie (n)
bréagaisnéis
  onjuiste of misleidende informatie, die bewust verstrekt wordt om anderen te bedriegen

desintegreren (v)
díscaoil

deskundig (adj)
saineolaí
  met kennis van zaken

deskundige (n)
saineolaí
  (beroep) iemand die door beroep, studie of ervaring in het bijzonder bevoegd is tot het beoordelen van een zaak of het uitvoeren van een taak vaak van specialistische aard

desondanks (adv)
dá
  geeft een tegenstelling aan met het voorafgaande

desoxyribonucleïnezuur (n)
aigéad dí-ocsairibeanúicléasach

despotisme (n)
forlámhas

dessert (n)
milseog

destructie (n)
adhmhilleadh

destructief (adj)
arganach

deswege (adv)
dá bhrí sin
  (formeel) om die reden

detachement (n)
deighilt
  (militair) legereenheid die om een bepaalde taak uit te voeren van het groter geheel is afgezonderd

detacheren (v)
scar

detailleren (v)
sonraigh
  afwerken door het aanbrengen van kleine onderdelen

detecteren (v)
goirín
  overgankelijk iets of iemand zoeken en vinden, het bestaan ontdekken van

detectie (n)
brathadóireacht
  opsporing, ontdekking

detective /detɛkˈtivə/ (n)
bleachtaire
  (beroep) (algemeen) speurder die tracht misdaden op te lossen of bewijsmateriaal te verzamelen
  boek of programma over mensen die trachten misdaden op te lossen

detector (n)
brathadóir
  (elektronica) demodulator

detergens /de'tɛrɣɛns/ (n)
glantach
  (medisch) geneesmiddel dat zuivert

determineren (v)
habal

detineren (v)
coinnigh
  overgankelijk iemand van staatswege gevangen houden

deuce (n)
dias
  (sport) de stand 40 - 40 in een tennisgame

deugd /døxt/ (n)
suáilce
  iets dat goed is in zedelijk opzicht

deugniet (n)
fágtha
  ondeugend kind

deun (n)
tiúin
  (muziek) melodie, meest van een volksliedje, misschien als verkleinwoord nog meer gebruikt

deuntje (n)
séis

deur /døːr/ (n)
doras
  (bouwkunde) een afsluiting van een toegang tot een ruimte, gemaakt van hout, metaal of kunststof

deurknop (n)
murlán dorais
  een handvat waarmee men een deur kan openen of (af)sluiten

deurwaarder /dørwardər/ (n)
báille
  (juridisch) (beroep) gerechtelijk ambtenaar die voornamelijk assisteert bij rechtszaken, exploten en executien doet, verkoopingen houdt, dagvaardingen uitbrengt en beslagen legt

devies (n)
mana
  woord of korte tekst (bijv. een spreuk) die snel en tegelijkertijd duidelijk een bepaalde boodschap moet overbrengen

devotie (n)
crábhadh
  een bijzondere verering voor een bepaalde persoon of een heilige

dewijl (conjunction)
arae
  (verouderd) geeft onderschikkend een reden aan

deze (demonstrativePronoun)
seo
  aanduiding voor dichtbijzijnde dingen, dieren of mensen als daarvan het lidwoord 'de' is

dezelfde (demonstrativePronoun)
céanna

deïsme /deʲɪsmə/ (n)
dias

dia (n)
sleamhnaigh
  een diafilm, een fotografische film die een positief beeld geeft dat direct goed zichtbaar geprojecteerd kan worden

diadeem (n)
mionn (ríoga)
  band (met edelstenen versierd) voor om het hoofd

diafragma (n)
cró
  (optica) (fotografie) de opening in een lichtdichte laag in of bij een lens om de hoeveelheid door te laten licht te regelen

diagonaal (adj)
trasnán

diagonaalmatrix (n)
maitrís thrasnánach
  (wiskunde) een vierkante matrix waarvan alle elementen buiten de hoofddiagonaal (↘) 0 zijn

diaken (n)
deagánach

dialect /diaˈlɛkt/ (n)
canúint
  (taalkunde) een taalvariëteit met onderscheidende grammaticale, fonologische en andere kenmerken

diamant (n)
diamaint
  (mineraal) een uiterst hard, doorzichtig mineraal met kubische symmetrie dat uit koolstof bestaat
  een edelsteen gesneden uit bovenstaand mineraal

diameter (n)
trastomhas
  (wiskunde) middellijn van een cirkel of bol

diapason (n)
gabhlóg cheoil

diarium (n)
dialann

diarree /diɑ're/ (n)
buinneach
  (medisch) een darmstoornis die dunne ontlasting veroorzaakt

dicht (adj)
dlúth
  nauw aaneengesloten, zonder veel tussenruimte
  waar niets in of doorheen kan gaan, moeilijk doordringbaar

dichtbij /dɪxtˈbɛː/ /dɪɣ.ˈbɛɪ̯/ /dɪχˈbɛɪ/ (adj)
achomair
  niet ver van hier

dichtbij /dɪxtˈbɛː/ /dɪɣ.ˈbɛɪ̯/ /dɪχˈbɛɪ/ (preposition)
dlúth

dichten (v)
druid
  overgankelijk sluiten van een gat, opening

dichter (n)
bard
  (beroep) iemand die poëtische kunst voortbrengt

dichting (n)
rón
  iets wat ervoor zorgt dat een ruimte afgesloten blijft zodat er niets in- of uit kan gaan
  verzinsel, fantasie

dichtlakken (v)
rón
  met lak afsluiten

dichtnaaien (v)
síog
  overgankelijk met behulp van naald en draad iets sluiten

dichtschroeien (v)
loisc
  overgankelijk iets sluiten door het sterk te verhitten

dichtslaan (v)
plab

dichtsmijten (v)
plab

dichtsnoeren (v)
sreang
  overgankelijk iets met een touw of koord sluiten

dictator (n)
deachtóir
  (politiek) iemand die als enige de macht in een land in handen heeft

dictatuur (n)
deachtóireacht
  (politiek) staatsvorm waarbij de macht vrijwel volledig in handen van één of enkele personen ligt

dictee /dɪk'te/ (n)
deachtú
  een tekst die wordt gedicteerd en door andere personen wordt opgeschreven als toets in het correct spellen

dicteren (v)
deachtaigh

dictum /ˈdɪk.tʏm/ (n)
adhmad
  (juridisch) het beschikkende gedeelte van de rechterlijke uitspraak (vonnis of arrest) dat de uiteindelijke beslissing van de rechter formuleert en rechtsgevolgen teweegbrengt

didgeridoo (n)
didiridiú
  Australisch, houten blaasinstrument afkomstig van de Aboriginals

die (demonstrativePronoun)
an
  wijst iets of iemand aan dat zich niet in de onmiddellijke nabijheid van de spreker bevindt
ea
  ter aankondiging van een bepaling

die (relativePronoun)
a
  in een bijzin die het nog niet geheel bekende antecedent nader bepaalt

dieet (n)
aiste bia
  (medisch) aanpassing in het eet- en voedingspatroon

dief /dif/ (n)
gadaí
  (misdaad) iemand die steelt

diefstal (n)
goid
  (juridisch), (misdaad) het zich onrechtmatig toe-eigenen van goederen of andere bezittingen die aan een ander toebehoren

dienaar (n)
searbhónta

dienares (n)
ainnir
  vrouwelijke knecht; vrouwelijke bediende

dienblad (n)
tráidire

dienen /ˈdinən/ (v)
bhí ar
  behoren, moeten

dienst (n)
feidhmeannas
  bepaalde vorm van hulpverlening, bijstand of assistentie
  (economie) een eenheid voor werktijd, zoals bij ploegendienst
  (maatschappij) een dienstverlenende instantie, vaak als onderdeel van een overkoepelende organisatie
  (economie) een economisch product (goed) in niet-fysieke vorm
  (religie) kerkdienst, een godsdienstoefening
  (militair) dienstplicht, het ingevolge van de opkomstplicht verplicht dienen van een militair (historisch in Nederland)
  (militair) militaire ~, het vrijwillig dienen van een beroepsmilitair
  (economie) in ~ zijn van: een aanstelling hebben bij een bedrijf of andere organisatie

dienstbetoon (n)
feidhmeannas
  dienstverlening aan klanten en bezoekers

dienstbevel (n)
bail
  instructie, opdracht of order om iets te doen of te laten, die gegeven wordt door een meerdere

dienstdoend (adj)
ar dualgas
  in functie zijnde, werkende

dienstig (adj)
acrach

dienstknecht (n)
searbhónta
  (pejoratief) slaaf, iemand die zich teveel door iemand anders de baas laat spelen

dienstverlenend (adj)
feidhmeannas
  betrekking hebbend op het ondersteunen van anderen door het verrichten van bepaalde taken
  het bereid zijn anderen te helpen

dienstverlening (n)
feidhmeannas

dienstweigering (n)
easumhlaíocht
  (militair) het geheel of gedeeltelijk (alleen bezwaar tegen wapens) weigeren om aan de militaire dienstplicht te voldoen

dienstwillig (adj)
fonnmhar
  tot dienst bereid

diep (adj)
doimhin
  waar de bodem ver naar beneden is, diepliggend

diepbedroefd (adj)
croíbhriste
  heel erg verdrietig

diepblauw (adj)
gorm phrúiseach
  een intens blauwe kleur

diepgravend (adj)
tolltach
  van een onderzoek dat het alles onderzoekt totdat er geen onduidelijkheden meer overblijven

dieprood (adj)
corcairdhearg
  intense rode kleur
  zeer verliesgevend

diepte /'diptə/ (n)
doimhneacht
  de mate waarin iets diep is

dier /diːr/ (n)
ainmhí
  (dierkunde) met zintuigen uitgerust meercellig organisme dat zijn energie verkrijgt uit andere dierlijke of plantaardige organismen

dierbaar /ˈdirbar/ (adj)
dil
  waaraan men grote waarde hecht en waarvan je veel houdt

dierenriem /'dirənrim/ (n)
comhartha an Stoidiaca

diergaarde (n)
gairdín ainmhithe
  een instelling die zich bezighoudt met het verzorgen en kweken van exotische diersoorten en het tonen ervan aan betalend publiek

diergeneeskunde (n)
tréidliacht
  (wetenschap) (dierkunde) wetenschap die zich richt op de aard, de oorzaken en de geneesmiddelen van dierziektes

dierkunde (n)
zó-eolaíocht
  (wetenschap) de wetenschap die de dieren bestudeert

dierlijk (adj)
ainmhíoch

diesel /ˈdisəl/ (n)
díosal
  voertuig dat met een dieselmotor wordt aangedreven

dieselmotor (n)
inneall díosail

diffamatie (n)
aithisiú

diffameren (v)
aithisigh

diffusie (n)
idirleathadh
  (natuurkunde) verbreiding (verspreiding) van een aantal deeltjes (in een vloeistof, gas of vaste stof)
  (natuurkunde) ongelijkmatige terugkaatsing van warmte- of lichtstralen, verstrooiing

diffuus (adj)
idirleata

difterie (n)
diftéire
  (medisch) infectieziekte gekenmerkt door een slijmvliesontsteking van onder andere de keel

diftong /ˈdɪftɔŋ/ (n)
défhoghar
  (taalkunde) een foneem dat uit twee klinkers bestaat die binnen één lettergreep in elkaar overgaan

digestie (n)
díleá

digraaf (n)
délitir

dij /dɛj/ (n)
ceathrú
  (anatomie) het deel van het menselijk been tussen heup en knie

dijk (n)
cladán
  (waterbeheer) een opgeworpen aarden wal op het land meestal bestemd als waterkering ter directe bescherming van het achterliggende land

dik /dɪk/ (adj)
tiubh
  een naar verhouding grote dwarsdoorsnede hebbend
  de genoemde dwarsdoorsnede hebbend
  ruim.
  hecht.
  nauw aaneengesloten
  weinig vloeibaar
ramhar
  een naar verhouding grote lichaamsomvang hebbend

dikdoenerij (n)
gaisce
  op een manier praten of handelen waarbij je jezelf belangrijker voordoet dan je eigenlijk bent

dikkig (adj)
feolmhar
  een beetje dik, wat dik

dikkopje (n)
torbán
  (kikkers) larve van een kikvorsachtige of salamander

dikwijls (adv)
minic

dikzak (n)
feolamán

dilatatie (n)
leatacht
  (medisch) verwijding (van wonden, darmen, etc. met een daartoe bestemd instrument)

dildo (n)
bod bréige

dilemma /dɪ'lɛmɑ/ (n)
aincheist
  moeilijke keuze waarbij iedere keus die je kunt maken voordelen én nadelen heeft

dille (n)
lus mín
  (kruid) de bladeren van Anethum graveolens , vers en gedroogd, die gebruikt worden als kruid (wikidata: dille )

dimensie (n)
toise
  afmeting in een bepaalde richting
  (wiskunde) een van de parameters die een ruimte beschrijven zoals hoogte,breedte en diepte
  (natuurkunde) de categorie waartoe een bepaalde meetbare grootheid behoort

dimmen /ˈdɪmə(n)/ (v)
ísligh
  overgankelijk de autoverlichting zo schakelen dat tegenliggers niet verblind worden (door over te gaan van groot- op dimlicht)
  overgankelijk (elektrotechniek) zo instellen van verlichting dat het lichtniveau minder fel en daardoor aangenamer is

diner (n)
dinnéar
  (voeding) (enigszins deftig) warme avondmaaltijd

ding (n)
ní
  voorwerp dat geen dier of mens is

dingen (n)
mianach

dingo (n)
diongó
  (roofdieren) Canis lupus dingo een verwilderde hond uit Australië die vermoedelijk afstamt van de Indische steppewolf (Canis lupus pallipes). Waarschijnlijk zijn ze door mensen zo'n 5000 jaar geleden als huisdier meegenomen. Ze zijn echter weer verwilderd en hebben zo als exoot een leefwijze ontwikkeld die sterk lijkt op die van wolven. Dingo's zijn een stuk kleiner dan wolven en hebben het gewicht van een middelgrote hond (10 tot 20 kilo)

dinosauriër /ˌdinoˈsʌʊriər/ (n)
dineasár
  (biologie) een lid van een uitgestorven groep van reptielen, waartoe de grootste landdieren behoren die ooit bestaan hebben

dinosaurus /ˌdinoˈsʌʊrəs/ (n)
dineasár
  (reptielen) een lid van een uitgestorven groep van reptielen, waartoe de grootste landdieren behoren die ooit bestaan hebben.

dinsdag (n)
Máirt
  (tijdrekening), (dag) dag van de week die na maandag en voor woensdag komt

diocees (n)
deoise
  (religie) bestuurlijk gebied in de rooms-katholieke Kerk of andere Kerken

diode (n)
dé-óid

diploma (n)
teastas
  (onderwijs) een bewijs van bevoegdheid, bewijs dat je een examen hebt gehaald

diplomaat (n)
taidhleoir
  (diplomatie) (beroep) iemand die in het buitenland zorgt voor de politieke relaties met zijn eigen land

dipmeter (n)
gabha dubh
  (elektronica) een elektronisch testapparaat waarmee o.a. de resonantiefrequentie van een antenne of resonantiekring kan worden bepaald

dippen (v)
claonas
  overgankelijk iets even in een vloeistof dopen
  ergatief (wiskunde), (elektronica) een kortdurende verlaging van een (meet-) waarde

dipper (n)
gabha dubh
  iets of iemand die dipt
  (elektronica) een elektronisch testapparaat waarmee o.a. de resonantiefrequentie van een antenne of resonantiekring kan worden bepaald

direct (adj)
deachtaigh
  zonder te wachten, zonder iets daartussen

direct (adv)
go díreach
  zonder te wachten, zonder omweg

directeur (n)
bainisteoir
  een parmantig persoon

directie (n)
bainisteoireacht
  (bedrijfskunde) de leiding van een bedrijf, de directeur en de topmanagers

director (n)
diúracóir
  (natuurkunde), (elektronica) een passief onderdeel van een yagi-antenne dat de antenne een richtwerking geeft

dirigeerstok (n)
smachtín
  (muziekinstrument) dun staafje dat de leider van een orkest of koor hanteert om aanwijzingen te geven

dirigent (n)
stiúrthóir
  (muziek), (beroep) een leider van een orkest, koor of ander muziekgezelschap

dis /dɪs/ (n)
bord
  gedekte tafel
  maaltijd

disciplinair (adj)
smachtaithe

disciplineren (v)
aifir
  zorgen dat iets of iemand zich volgens de wetten en regels gaat gedragen

discografie (n)
dioscliosta
  (muziek) beschrijvend overzicht van grammofoonplaten of cd's van een artiest, in een bepaalde periode enz

discotheek (n)
dioscó

discretie (n)
críonnacht
  bescheidenheid of kiesheid
  geheimhouding

discussie (n)
aighneas
  een gedachtewisseling waarbij doorgaans verschillende meningen worden uitgewisseld

discussiëren (v)
pléigh

discutabel (adj)
amhrasach
  vatbaar voor kritiek

discuteren (v)
pléigh

disorde (n)
cíor thuathail
  situatie waarbij regelmatige ordening ontbreekt

dispenser (n)
riarthóir
  apparaat dat er voor dient om een kleine afgepaste portie uit een grotere voorraad te nemen

disponeren (v)
súigh

disponibel (adj)
ar fáil
  beschikbaar

dispositie (n)
méin
  (medisch) aanleg, vatbaar zijn voor

disputeren (v)
imreas

dispuut (n)
bruíon
  theoretische discussie of debat

dissel /dɪsəl/ (n)
tál
  een houtbewerkingsgereedschap om b.v. een waterbak uit te hakken uit een boomstam (drinkbak in de alpen)

dissemineren (v)
síolaigh
  (medisch) uitzaaien

dissertatie (n)
aiste

dissociatie (n)
díthiomsú
  (medisch) uiteenval, ontbinding
  (scheikunde) het uiteenvallen van een molecule of moleculair ion in kleinere delen

distaal (adj)
aimhneasach
  (tandheelkunde) de zijde van de tand of kies die het verst verwijderd is van de middellijn

distel (n)
cluarán

distillaat (n)
driogáit
  product wat ontstaat door distillatie (dampvorming product opvangen en dat laten condenseren)

distractie (n)
seachmhall

distributie (n)
leatacht
  verdeling, verspreiding

dit (demonstrativePronoun)
seo

diurnus (adj)
laethúil
  (medisch) wat overdag plaatsheeft

divers (adj)
éagsúil
  onderling duidelijk verschillend
  (pregnant) (sociologie) (politiek) gekenmerkt door de aanwezigheid van mensen met een verschillend achtergrond in etniciteit, geslacht of geaardheid e.d. in een organisatie of op het werk

diversiteit (n)
éagsúlacht

divinatie (n)
fáistine
  de kunst van het op paranormale wijze voorspellen van de toekomst

diëtetiek (n)
bia-eolaíocht
  leer over gezonde voeding en de toepassing van die leer in de gezondheidszorg

dobbelsteen (n)
dísle
  (spel) kubusvormig voorwerp met op elk van de zijden een van de ogenaantallen één tot en met zes

dochter /ˈdɔxtər/ (n)
iníon
  (familie) een vrouwelijk kind

dochtermaatschappij (n)
fochomhlacht
  (economie) min of mee zelfstandig functionerend bedrijf waarvan de aandelen in bezit zijn van een holding of moedermaatschappij

doctor /ˈdɔktɔr/ (abbreviation)
dochtúir
  1. een academicus die een goedgekeurd proefschrift heeft geschreven

doctrinair (adj)
foirceadail

doctrine (n)
foirceadal
  (politiek) (religie) een verzameling leerstellingen of dogma's die niet ter discussie staan

document (n)
cáipéis
  (letterkunde) een geschrift met belangrijke gegevens, of waaraan een zekere literaire betekenis wordt toegekend

documentair (adj)
clár faisnéise

documentaire (n)
clár faisnéise
  een op waarheid beruste film

documentatie /dokymɛn'taʦi/ (n)
cáipéisí
  geschreven materiaal dat een bepaald onderwerp om- en beschrijft

documenteren (v)
cáipéis
  overgankelijk onderbouwen, staven met documenten

dode (n)
bás
  iemand die dood is, een gestorvene, overledene, lijk

dodecaëder (n)
dóideacaihéadrán
  (wiskunde) een regelmatig veelvlak bestaande uit twaalf vijfhoeken

doden /ˈdo.də(n)/ (v)
maraigh
  overgankelijk van het leven beroven, vermoorden

dodendans (n)
damhsa an bháis
  de (vermeende) dans van De Dood die de levenden naar het hiernamaals brengt

doedelzak /ˈdudɔɫˌzɑk/ /ˈdudəlˌzɑk/ (n)
píb mhála
  (muziekinstrument) een rietinstrument waarbij het riet indirect bespeeld wordt via een luchtzak

doek (n)
línéadach
  m lap stof, bijvoorbeeld voor het poetsen of stof afnemen
  o (schilderkunst) een stuk, meestal opgespannen materiaal waarop men een beeld schildert, ofwel het schilderij zelf
  o (toneel) een stuk materiaal dat als gordijn gebruikt wordt om een toneel aan het zicht van het publiek to onttrekken
  o (filmkunst) een doek om beelden op te projecteren, een projectiescherm
brat
  m of o (materiaalkunde) textiel waaruit [1], [3] en [4] vervaardigd worden

doel /ˈdul/ (n)
báire
  het punt waarop men zich richt
  (sport) een van de twee gemarkeerde ruimten op een sportveld, een bal die daarin op correcte wijze terechtkomt, levert een doelpunt op voor de tegenstander

doellat (n)
trasnán
  (sport) de balk aan de bovenkant van een (voetbal)doel

doellijn (n)
cúl-líne
  (sport) de lijn die het doel scheidt van de rest van het veld

doelloos (adj)
fánach
  zonder te weten waartoe iets dient of waar men heen wil

doelman (n)
cúl báire

doelmatig /dul'matəx/ (adj)
acrach

doelpunt (n)
báire

doelstelling (n)
aidhm
  een gewenste situatie die van te voren is vastgesteld waar naar toe gewerkt wordt

doemdenker (n)
duarcán
  iemand die voorspelt dat er rampen zullen gebeuren

doen (v)
déan
  overgankelijk een actie ondernemen

doenlijk (adj)
féideartha
  niet onmogelijk

doerian (n)
dúraíoch
  (bloemplanten) Durio zibethinus een 20 tot 50 m hoge, groenblijvende boom met uitgespreide takken en een dichte kruin met zeer smakelijke maar stinkende vruchten

doezelen (v)
stoc
  overgankelijk een stof door middel van een doezelaar dun uitwrijven

dofheid (n)
dímhothú
  niet vrolijk of levendig zijn

dog /dɔx/ (n)
maistín
  grote kortharige hond met brede kop

dogma /'dɔɣma/ (n)
dogma
  (religie) (politiek) een vastomlijnd geloofsartikel dat aan geen beredenering meer is onderworpen

dogmatisch (adj)
ceanndána

dokken (v)
leaba nasctha
  overgankelijk (scheepvaart) een schip voor inspectie, onderhoud of reparatie in dok brengen

dokter /ˈdɔktər/ (n)
dochtúir

dokterspraktijk (n)
cur faoi scian
  (medisch) gebouw of ruimte waarin een arts werkt

dokwerker /ˈdɔkˌʋɛr.kər/ (n)
dugaire
  (beroep) (scheepvaart) iemand die in de havens werkt

dol /dɔl/ (n)
dola
  (scheepvaart) een U-vormig steunpunt waarin een roeispaan rust

dolboord (n)
gar-adhmaid
  (scheepvaart) bovenste rand van een (roei)boot

doldriest (adj)
meargánta
  al te wild of enthousiast

dolfijn /dɔlˈfɛɪ̯n/ /dɔlˈfɛːn/ /dɔɫˈfɛɪ̯n/ /ˈdɔlfɛɪ̯n/ /ˈdɔlfɛːn/ /ˈdɔɫfɛɪ̯n/ (n)
deilf
  (walvisachtigen) middelgrote, in school levende tandwalvis uit de familie Delphinidae , slank met zeer gladde huid, een spitse snuit, een hoge sikkelvormige rugvin en een horizontale staartvin

dolheid (n)
ainmhian
  waanzinnige kwaadheid

dolk (n)
miodóg

dollar / ˈdɔlɑr / (n)
dollar
  (numismatiek) naam voor munten of biljetten met de waarde van 1 dollar, zoals die in landen als Australië, Canada en de VS worden

dolleman (n)
gan chiall
  een wilde woesteling; iemand die zich druk en vreemd gedraagt

dolzinnig (adj)
duine buile
  heel erg druk en dwaas

dom (n)
Teampall Mór
  (religie) kathedraal, de hoofdkerk van een bisdom

domestiek (n)
searbhónta
  huisknecht, huisbediende, bediende

dominee (n)
sagart
  (beroep) (religie) voorganger van een protestantse eredienst

dommelig (adj)
ceanntrom
  half slapend, niet helemaal wakker

domoor /ˈdɔm.or/ (n)
balbhán
  domkop, dommerik, sufferd, iemand die niet intelligent is

dompelbad (n)
claonas
  een koud waterbad bedoeld ter afkoeling van het lichaam of zomaar om het aangename gevoel van het koude water
  een bad waarin een voorwerp in een vloeistof geduwd kan worden

donder (n)
toirneach
  (meteorologie) een zeer luid geluid bij onweer

donderdag (n)
Déardaoin, An Déardaoin
  (tijdrekening), (dag) een dag van de week die na woensdag en voor vrijdag komt

donderen /ˈdɔndərə(n)/ (v)
toirneach
  onpersoonlijk, (meteorologie) het weerklinken van luid gerommel ten gevolge van bliksemontlading
  inergatief op luide en barse toon een bevel geven of zijn ongenoegen uiten

donderroe (n)
conduchtaire tintrí
  metalen stang die de bliksem aantrekt en naar de grond afvoert

donderroede (n)
conduchtaire tintrí
  een metalen stang die de bliksem aantrekt en naar de grond afvoert

dondersteen (n)
alfraits
  een lastig, ondeugend persoon

donderstraal (n)
alfraits
  heel druk en ondeugend kind
  (meteorologie) bliksemstraal

doneren (v)
maoinigh
  overgankelijk een gift geven

donker (adj)
dorchacht
  zonder licht

donker (n)
dorchacht
  toestand dat er geen licht is, duisternis

dons (n)
clúmh
  fijne veren die onder de taaiere buitenveren zitten, vaak gebruikt als vulstof voor kussens, dekbedden en slaapzakken

donut (n)
taoschnó

donzen (adj)
clúmhach
  zacht als dons

dood /doːt/ (n)
bás, éag
  (biologie), (medisch), (palindroom) het tot het einde komen van een leven, de overgang naar de onder [1] genoemde toestand
bás
  (biologie), (kunst), (palindroom) skeletvormige figuur, vaak met zeis, die bovengenoemde toestand personifieert

doodarm (adj)
ainbhleitheach
  heel erg arm

dooddoen (v)
meil
  doodmaken, doden, doodslaan, vermoorden

doodgaan /ˈdotxan/ (v)
faigh bás
  ergatief het leven verlaten
  (toneel) (van stand-upcomedians e.d.) niet in staat zijn het publiek aan het lachen te krijgen, een reeks grappen vertellen die geen van allen aanslaat

doodgraver (n)
reiligire
  (beroep) persoon die een graf graaft
ciaróg fholaigh
  (kevers) Nicrophorus kever uit een geslacht van kevers uit de familie aaskevers. Soorten uit dit geslacht hebben een voor insecten uitzonderlijke vorm van broedzorg

doodkist (n)
beoir
  een kist waarin de dode begraven of gecremeerd wordt, doodskist

doodmaken (v)
meil
  doden, ombrengen

doods (adj)
dearóil

doodsangst (n)
crosáil
  (figuurlijk) hevige vrees

doodsbenauwd /dotsbə'nɑut/ (adj)
is eagal le
  heel erg kortademig
  (figuurlijk) heel erg bang

doodskist (n)
cónra

doodskleed (n)
taisléine
  het kleed waarin een dode gewikkeld wordt

doodstraf (n)
pionós an bháis, pionós báis
  (juridisch) als straf gedood worden

doodstroom (n)
mallmhuir
  de periode van het getij waarin het verschil tussen hoog- en laagwater minimaal is

doodtij (n)
mallmhuir
  de periode van het getij waarin het verschil tussen hoog- en laagwater minimaal is

doodverf (n)
bunleabhar
  (kunst), (materiaalkunde), (verouderd) verf die als eerste laag op een te schilderen oppervlak wordt aangebracht om de ondergrond te isoleren tegen schadelijke bestanddelen van verf, en om een goed hechtende laag voor de verf te verkrijgen

doof /doːf/ (adj)
bodhar
  niet of minder goed tot horen in staat zijn

doofheid (n)
bodhaire

dooier (n)
buíocán

doolhof (n)
lúbra
  stelsel van paden of dwaalwegen, zodanig aangelegd dat men daarin moeilijk de weg kan vinden
  (figuurlijk) ingewikkelde zaak

doop (n)
baisteadh
  (religie) (christendom) plechtige besprenkeling of onderdompeling waarmee iemand tot een kerk gaat behoren en zonden afgewassen worden

doopsel (n)
baisteadh
  sacrament waarbij door besprenkeling of onderdompeling iemand tot de christelijk kerk wordt toegelaten en zonden afgewassen worden

doopvont /ˈdop.vɔnt/ (n)
umar baiste
  (religie) bekken voor de bediening van de doop en het bewaren van het doopwater in een kerkgebouw

door /ˈdoːr/ [doːr] [dʊːr] (preposition)
trí
  de handelende persoon bij een lijdende vorm
  de oorzaak
  in
  tijdens, gedurende
  doorheen, binnenin van de ene kant naar de andere kant
  doorheen, aan de ene kant naar binnen en aan de andere kant naar buiten
  als achterzetsel: doorheen, van de ene kant naar de andere kant, aan de ene kant naar binnen en aan de andere kant naar buiten
  als achterzetsel: van het begin tot het einde, gedurende
  door ... te + infinitief; de procedure die gevolgd wordt om het doel te bereiken
  de ene stof is door de andere gemengd

doorbakken (adj)
maith thú
  door en door gebakken waardoor het geheel gelijkmatig is gebakken

doorboren (v)
poll
  overgankelijk een scherp voorwerp geheel door iets heen steken.

doorbraak (n)
bearna
  een plek waar een dijk of dam is doorgeslagen
urfhuascailt
  een cruciale ontdekking of gebeurtenis die de weg opent naar belangrijke ontwikkelingen

doorbreken (v)
bris
  overgankelijk, (figuurlijk) een einde aan een heersende situatie maken.

doorbrengen (v)
caith
  overgankelijk een zekere tijd ergens verblijven

doorbuigen (v)
bandán
  ergatief tot een boog vervormen door een opgelegd gewicht

doordat (conjunction)
arae

doordenken /dorˈdɛŋkə(n)/ /do̝rˈdɛŋkə(n)/ /ˈdordɛŋkə(n)/ /ˈdo̝rdɛŋkə(n)/ (v)
athfhill
  serieus en goed nadenken over een kwestie.

doordrammen (v)
fáisc

doordringend (adj)
aithrinneach

doorgaan /ˈdoːrɣan/ /ˈdɔːrχan/ (v)
bí ar bun
  overgankelijk tot het einde meemaken

doorgaans /'dɔːrɣans/ (adv)
de ghnáth
  in de meeste gevallen, met weinig uitzonderingen

doorgang (n)
geata

doorgeven /'doːrɣevə(n)/ /'do̝ːrχevə(n)/ (v)
iompair
  overgankelijk iets wat men ontvangen heeft aan de volgende persoon geven

doorgifte (n)
aistreog
  het verzenden van iets dat men eerder ontvangen heeft

doorjagen (v)
caith
  heel snel iets verbruiken

doorklieven /'dorklivə(n)/ /dorˈklivə(n)/ (v)
scáineadh
  iets op een scherpe manier in stukken verdelen

doorklik (n)
hipearnasc
  (informatica) een woord of ander voorwerp dat aanklikbaar is op een webpagina waardoor er naar een andere pagina genavigeerd word

doorkruisen (v)
bar
  overgankelijk (politiek) op een wijze handelen die geheel in strijd is met een bepaald beleid en daardoor dit beleid te niet doet

doorleven (v)
eispéireas
  overgankelijk beleven, ervaren
tar
  onovergankelijk doorgaan met leven, niet sterven

doormaken (v)
eispéireas

doorn (n)
dealg
  (plantkunde) scherp uitsteeksel aan een plant

doornenkroon /ˈdornəkron/ (n)
Coróin Spíne
  van doorntakken gevlochten kroon als symbool van het martelaarschap

doornhaai (n)
fíogach gobach
  (kraakbeenvissen) bepaalde soort vis, Squalus acanthias , die de meest algemeen voorkomende haaiensoort in de Noordzee is

doornig (adj)
deilgneach
  met de eigenschappen van een doorn, met stekende punten

doorpraten (v)
pléigh
  iets bespreken met anderen met als doel om tot overeenstemming te komen

doorroeren (v)
aoire
  iets mengen door te roeren

doorslaan /ˈdoːrslan/ (v)
béim
  (elektriciteit, van een stop) stukgaan zodat de verbinding doorbroken wordt
aighneas
  alles bekennen tijdens een verhoor

doorslijten (v)
caith

doorsmeren (v)
smearadh

doorsnede (n)
lárlíne
  middellijn, diameter

doorsnee /ˈdɔːrsne/ (n)
coimín
  iets of iemand waarvan de eigenschappen dicht bij het gemiddelde liggen

doorsnijden (v)
taobhfort
  overgankelijk dwars door een bepaald gebied voeren.

doorstaan /dɔːrˈstan/ (v)
iompair
  overgankelijk ondanks moeilijkheden er nog goed voorstaan
tar
  overgankelijk overleven.

doorstappen (v)
bí ar bun
  (figuurlijk) doorgaan

doorsteken (v)
poll
  overgankelijk geheel doorboren met een scherp hulpmiddel.
follas
  overgankelijk met een lang voorwerp door een buis gaan met als doel deze open te maken, te ontstoppen.
poll
  overgankelijk met een stekende beweging een gat maken.

doorstoten (v)
treáigh

doortastendheid (n)
cruinneas
  het kunnen en willen uitvoeren en voltooien van een genomen besluit ook als dat niet vanzelf gaat

doortrekken /dorˈtrɛkə(n)/ /ˈdortrɛkə(n)/ (v)
fadaigh
  overgankelijk een lijn verlengen.
crosáil
  ergatief zich door een gebied heen begeven.
  overgankelijk door een materiaal heen diffunderen.
sruthlaigh
  overgankelijk de inhoud van de stortbak van een toilet ledigen.

doorvaart (n)
pasáiste
  het ergens door(heen) kunnen varen

doorzenden (v)
ar aghaidh
  ditransitief iets dat ontvangen is weer verder sturen

doorzichtig /doːrˈzɪxtəx/ /doːrˈzɪxtɪx/ /do̝ːrˈzɪχtəχ/ (adj)
gléineach
  waar licht zo ongehinderd door kan treden dat het zicht erdoor niet belemmerd wordt

doorzoeken (v)
cuardaigh
  overgankelijk grondig onderzoeken of zich iets ergens bevindt

doos /doʊs/ /doːs/ (n)
bosca
  een veelal kartonnen balkvormig opslagmiddel

doosje (n)
bosca

dop /dɔp/ (n)
caidhp
  kapje ter afsluiting van iets
soicéad
  (gereedschap) onderdeel van een dopsleutel dat rond een moer of boutkop sluit

dopamine (n)
dopaimín
  (farmacologie) een catecholamine dat fungeert als neurotransmitter (en soms als hormoon) op verschillende plaatsen in het lichaam van mensen en dieren

dope (n)
druga
  (informeel) stimulerende, verdovende of hallucinerende middelen, drugs

dopen (v)
baist
  overgankelijk (religie) iemand ritueel met water besprenkelen of erin onderdompelen en zodoende tot een geloof toelaten
ainm
  overgankelijk een naam geven, met name bij het dopen

dopheide (n)
fraoch
  (plantkunde) Erica een geslacht van planten uit de heidefamilie (Ericaceae)

doping (n)
dópáil
  (medisch) stimulerende (genees)middelen

doppen (v)
sceall
  overgankelijk het verwijderen van de peulenschillen van erwten, bonen, enzovoort

dopplereffect (n)
iarmhairt Doppler
  schijnbare frequentieverschuiving als de zender en ontvanger bewegen ten opzichte van elkaar

dor (adj)
tirim

dorheid (n)
aimride
  het droog en dor zijn
  onvruchtbaar zonder liefde en warmte zijn

dorp /dɔrp/ (n)
sráidbhaile
  een kleine, permanente nederzetting

dorsmachine (n)
buailteoir
  (landbouw) toestel dat de graankorrels uit de korenaren slaat

dorst (n)
tart

dorsvlegel (n)
súiste

dorsvloer (n)
urlár buailte
  (landbouw) vloer waarop gedorst wordt

dossier /doˈsir/ /dɔˈʃe/ (n)
comhad
  verzameling documenten en andere vastgelegde informatie, bijeengebracht omdat ze voor dezelfde kwestie van belang zijn

dot /dɔt/ (n)
alt
  een pluk vezelig, wollig of donzig materiaal
muirneach
  (meestal verkleinwoord) iets kleins en liefs

douairière (n)
baintreach dhuair
  (adel) weduwe van een edelman
  (verouderd) (aangevuld met de titel van de overleden echtgenoot) aanduiding voor de weduwe van een edelman

douane (n)
custam
  (politiek) een overheidsdienst die belast is met de controle op het internationaal verkeer van mensen, dieren en goederen

doubleren (v)
dúbail
  (spel) de inzet verdubbelen

douche /duʃ/ (n)
cith
  (sanitair) bad [1] in de vorm van een neerwaartse waterstraal die op het lichaam belandt

douchen /ˈduʃə(n)/ (v)
biathaigh
  inergatief een douche nemen

doven /ˈdovə(n)/ (v)
múch
  overgankelijk een vlam uit doen gaan

doventaal (n)
teanga chomharthaíochta
  (informeel) taal die mensen die niet of slecht kunnen horen gebruiken om te kunnen communiceren (officiële term is gebarentaal)

down /dɑun/ (adj)
in ísle brí

downloaden /ˈdɑunlodə(n)/ (v)
lódáil anuas
  een bestand van een computer of server op afstand naar een lokale computer of server overbrengen

dozijn (n)
dosaen
  (eenheid) een set van twaalf

dra (adv)
go haibéil

draad /draːt/ (n)
snáth
  (textielindustrie) in elkaar gesponnen vezels
  (taalkunde) de vanzelfsprekende opeenvolging van tekstonderdelen die voor de begrijpelijkheid van een tekst noodzakelijk is
abhras
  (natuurkunde), (elektronica) de meestal geïsoleerd uitgevoerde, betrekkelijk dunne elektrische geleider in verbindingsmateriaal zoals snoeren en kabeltjes

draadnagel (n)
ionga

draagbaar /ˈdraxbar/ /ˈdraχbar/ (n)
sínteán
  een baar waarop iets gedragen kan worden

draaghemel (n)
ceannbhrat

draagkracht (n)
réim

draaglast (n)
muirear
  (figuurlijk) dat wat een persoon draagt aan ellende

draagstok (n)
coirb
  een houten staaf die over de schouder wordt gedragen en aan beide uiteinden een even zware last heeft hangen

draagtijd (n)
tréimhse iompair
  (biologie) de tijd dat een vrouwelijk dier gewoonlijk zwanger is

draagvlak (n)
branra
  een vlak waarop een last gedragen wordt
aereiteog
  (luchtvaart) een vleugel van een vliegtuig

draagwijdte (n)
réim
  hoever de invloed van iets reikt

draai /draːi̯/ (n)
deil
  omwenteling

draaibank (n)
deil
  (gereedschap) een machine die een ingeklemd werkstuk ronddraait zodat dit met beitels en boren kan worden bewerkt

draaideur (n)
doras imrothlach
  constructie van drie of vier deurbladen die rondom een gezamenlijke verticale as kunnen draaien, ter vervanging van een gewone deur m.n. gebruikt in winkels, ziekenhuizen enz

draaien /ˈdraːi̯ən/ (v)
cas, cor, fill
  overgankelijk, (techniek) manier van verspanen waarbij het te bewerken product op de draaibank ligt en ronddraait

draaiing (n)
deil

draailier (n)
hurdaí-gurdaí
  (muziekinstrument) een strijkinstrument, met een strijkwiel dat bourdonsnaren en één of twee melodiesnaren in trilling brengt, en met tangenten/toetsen om de toonhoogte te bepalen

draaiorgel (n)
bairille-orgán
  (muziekinstrument) een mechanisch bediend of automatisch spelend orgel, meestal op straat spelend

draaistoel (n)
cathaoir sclóine
  (meubel) zitmeubel voor één persoon, waarvan de zitting om een verticale as kan draaien vooral in gebruik in kantoren

draaitol (n)
caiseal
  (speelgoed) speelgoed dat op zijn punt kan draaien

draaitrap (n)
staighre bíse
  een spiraalvormige trap

draak /draːk/ (n)
dragan
  (mythologie) afschrikwekkend fabeldier, voorgesteld als een gevleugeld, vuurspuwend reptielachtig wezen met spitse tong en lange staart

drabbig (adj)
abarach
  met modder, lijkend op slijk

dracht (n)
culaith
  (kleding) kleding (die traditioneel in een streek gedragen wordt)

drachtig /drɑxtəx/ (adj)
ag iompar clainne

draf /drɑf/ (n)
sodar
  (paardrijden) gang van paard, en andere viervoeters, sneller dan de stap maar langzamer dan de galop
amhaisc
  looppas
  (oenologie)overblijfsel van druiven na het persen

dragen (v)
iompair
  overgankelijk al van de vloer houdend vervoeren
caith
  overgankelijk als kledingstuk of sieraad aanhebben

dragend (adj)
méin
  van iets of iemand dat hij een belangrijke steun is

drager (n)
coimeádán
  een eigenaar
branra
  voorwerp dat iets ondersteunt, een leuning, steun, stut

dragon /ˈdraɣɔn/ (n)
dragan
  (kruid) de bladeren van Artemisia dracunculus worden gebruikt om gerechten te kruiden (wikidata: dragon )

dragonder (n)
dragún
  (militair) lichte cavalerist met de bewapening van een infanterist
dragan
  (pejoratief) forse, bazige vrouw

draineren (v)
draein
  overgankelijk de afvloei van water bevorderen

drama (n)
dráma
  een droevige of aangrijpende gebeurtenis
  een bepaald soort film of toneelstuk

drang (n)
spreagadh
  innerlijke neiging om iets te doen

drank /drɑŋk/ (n)
deoch
  (drinken) te drinken vloeistof om de dorst te lessen
  (drinken), (pregnant) als [1], maar dan specifiek met alcohol

drankje (n)
deoch
  dim. tant. glaasje drank (die vaak het distillatieproduct van alcohol bevat)
síoróip
  dim. tant. vloeibaar medicament

draperie (n)
breáthán
  (kleding) hangende stoffen die dienen als versiering

draven (v)
bí ag sodar
  (van paarden) in draf gaan

dreigen (v)
bagair
  inergatief een bestraffende handeling in het vooruitzicht stellen

drempel (n)
tairseach
  (bouwkunde) onderdorpel van een kozijn
urlár
  (bouwkunde) houten onderdorpel bij een binnenkozijn
  (verkeer) een verkeersbelemmerend object
  (figuurlijk) een minimum dat gehaald moet worden om ergens aan te kunnen voldoen of ergens aan mee te kunnen doen

drenkbak (n)
trach
  bak waaruit het vee kan drinken

drenken /ˈdrɛŋkə(n)/ (v)
dobhar
  overgankelijk drinken geven aan

drenkplaats (n)
teach tábhairne
  (figuurlijk) (pejoratief) café dat veel wordt bezocht door een specifieke groep bezoekers

dresseren (v)
treoraigh

dressoir (n)
gread
  (huishouden), lage brede kast [1], meestal met lades, die doorgaans in de woonkamer tegen de muur wordt geplaatst

drie (cardinalNumeral)
trí
  om een plaats in een volgorde aan te geven

drie (n)
trí
  het cijfer 3

drie-eenheid (n)
tríonóid

driehoek (n)
triantán
  (meetkunde) tweedimensionale geometrische vorm, bestaande uit 3 hoeken en 3 zijden

driehoekig (adj)
triantánach

driehoeksmeting (n)
triantánacht
  (wiskunde) meetmethode die gebruikmaakt van het feit dat een driehoek volledig bepaald is als één zijde (de basis) en de aanliggende hoeken bekend zijn
  landmeetkunde: het opmeten van een stuk grond met behulp van een stelsel van driehoeken

driehoeksmossel (n)
diúilicín riabhach
  (tweekleppigen) kleine tweekleppige zoetwaterschelp, oorspronkelijk uit het bekken van de Kaspische Zee, Dreissena polymorpha

driehoeksverhouding (n)
triantán suthain
  (romantische) verhouding waarbij drie mensen zijn betrokken

driehonderd /ˈdriˌɦɔndərt/ (cardinalNumeral)
trí chéad
  "300", het getal tussen tweehonderdnegenennegentig en driehonderdeen, drie maal honderd

driekleur (n)
trídhathach

drieledig (adj)
trí-aonta
  uit drie onderdelen bestaand

driemaal (adv)
trí huaire
  in drie gevallen

driemanschap (n)
triúracht
  politiek leiderschap dat uit drie gelijkwaardige personen bestaat

driest (adj)
neamhnáireach
  wild en woest, met ongefundeerde moed

drietallig (adj)
trí-aonta
  (wiskunde) in drie stappen een volledige verandering doormakend

drietand (n)
adhal

drievoud (adj)
triarach

drievoudig (adj)
triarach

driewieler (n)
trírothach

drieëntwintig (cardinalNumeral)
fiche a trí
  "23", het getal tussen tweeëntwintig en vierentwintig, twintig plus drie

drift (n)
sceallán
  (dierkunde) groep dieren, bijv. zwanendrift
síob
  (verouderd), (transport) (Kaapkolonie) een doorwaadbare plaats waar het vee of de ossenwagen door de river gedreven kan worden

drijfmest (n)
sciodar
  (landbouw) vloeibaar mengsel van de uitwerpselen van vee

drijfzand /drɛifsɑnt/ (n)
gaineamh beo

drijven (v)
snámh
  op het oppervlak van een vloeistof (voornamelijk water) rusten
bagair
  iets of iemand voor zich uit doen bewegen

drillen (v)
aclaigh
  onovergankelijk schudden, trillen
  overgankelijk (militair) oefeningen doen, exerceren op harde wijze, africhten
  overgankelijk (werktuigbouwkunde) boren (van het Engels)

drilpudding (n)
geilitín
  (voeding) een pudding van gelatine

dringen (v)
dream

dringend (adj)
práinneach

drinkbus (n)
buidéal
  drinkfles voor sporters tijdens het sporten

drinken /'drɪŋkə(n)/ (v)
ól

drive (n)
bagair
  (badminton) snelle, horizontale slag die laag over het net gespeeld wordt

droef /druf/ (adj)
brónach
  treurig stemmend, verdrietig makend

droefenis (n)
brón
  trieste, verdrietige stemming

droefgeestigheid (n)
easca
  het depressief en weinig levenslustig zijn

droefheid (n)
brón
  de mate van droef zijn

droesem (n)
amhaisc
  (oenologie) drab die in wijn achterblijft na de fermentatie

droevig (adv)
aimléiseach

drogen (v)
triomaigh
  overgankelijk vocht laten of doen verdampen

droger (n)
triomadóir
  een toestel dat natte voorwerpen, bijvoorbeeld wasgoed droogmaakt

drogreden /ˈdrɔx.re.də(n)/ /ˈdrɔχ.re.də(n)/ (n)
lúb ar lár
  een reden of redenering die niet klopt, maar wel aannemelijk lijkt

dromedaris (n)
dromodaire, dromadaire
  (evenhoevigen) Camelus dromedarius , herkauwer uit Afrika met vetbult op de rug

dromen (v)
taibhrigh
  inergatief ervaren van een reeks van gebeurtenissen of beelden, terwijl je slaapt

dromer (n)
aislingeach

dronk /drɔŋk/ (n)
tósta

dronken /drɔŋkə(n)/ (adj)
ar meisce
  onder invloed van te veel alcohol

dronkenschap (n)
meisce
  het zwaar onder invloed van alcohol zijn

droog /droːx/ (adj)
tirim
  geen of zeer weinig vocht bevattend

droogheid (n)
triomach
  een situatie met een laag vochtgehalte

droogkuis (n)
tirimghlanadh

droogleggen (v)
draein
  overgankelijk van water ontdoen door de afvloei hiervan te bevorderen, draineren

drooglegging (n)
crosadh
  een verbod op de productie, verkoop en gebruik van alcohol

droogmaken (v)
tirim
  afdrogen, drogen

droogte (n)
triomach
  lange periode zonder of met minder neerslag

droogvallen (v)
tirim

droom (n)
brionglóid
  beelden die men ziet wanneer men slaapt
  een gedachte waarvan met graag had gehad dat ze werkelijkheid werd

droppel (n)
bogán

drug (n)
druga

drugsverslaafde /'drɵksfər'slaːfdə (n)
andúileach
  iemand die verslaafd is aan drugs

druif (n)
fíonchaor
  (fruit) besvrucht van de wijnstok Vitis vinifera waar wijn van gemaakt kan worden (wikidata: druif )

druilen (v)
bruth
  absoluut in halfslapende toestand, op lusteloze wijze zijn, soezen, suffen

druilerig (adj)
ceanntrom
  lusteloos

druipen (v)
sil

druiper (n)
gónairith
  (medisch) geslachtziekte veroorzaakt door de bacterie Neisseria gonorrhea

druiventros (n)
braisligh
  groep dicht bij elkaar groeiende druiven met een gemeenschappelijke steel; bundel druiven

drukgolf (n)
blast
  een zeer plotselinge, zeer grote toename van de luchtdruk meestal veroorzaakt door een explosie of een voorwerp dat de geluidsbarrière doorbreekt

drukken (v)
prios
  inergatief duwend kracht uitoefenen op
clóbhuail
  overgankelijk verkort voor afdrukken

drukker (n)
clódóir
  (beroep) een persoon die afdrukken maakt

druksel (n)
clóbhuail
  een afbeelding die gemaakt is met behulp van een drukpers

drummer (n)
drumadóir
  (muziek) (beroep) iemand die (beroepshalve) slagwerk speelt

drumstel (n)
foireann drumaí

drumstok (n)
bata druma
  een staf om sommige soorten slagwerk mee te bespelen

druppel /drɵ.pəl/ (n)
deoir, braon

druppelen /drʌpələ/ (v)
bogán

druïde (n)
draoi

dtp (n)
foilsitheoireacht deisce
  (informatica) desktoppublishing: de opmaak van een publicatie maken met behulp van een computerprogramma

dubbel /ˈdʏbəl/ (adj)
dúbailte
  tweemaal zoveel

dubbelklikken (v)
cliceáil faoi dhó
  overgankelijk twee keer, snel achterelkaar, met de muisknop op iets klikken

dubbelkruis (n)
aithrinneach
  (muziek) een tweevoudige verhoging van een muziektoon (symbool: ×, of ##)

dubbelmol (n)
cothrom
  (muziek) een tweevoudige verlaging van een muziektoon (symbool: ♭♭)

dubbelster /ˈdʏ.bəl.ˌstɛr/ /ˈdʏ.bəɫ.ˌstɛr/ (n)
déréalta
  (astronomie) twee sterren die om elkaar heen bewegen

dubieus (adj)
amhrasach

ductus (n)
ducht
  (medisch) afvoerbuis, kanaal

duf /dʏf/ (adj)
múisiamach
  saai, doods
ceanntrom
  slaperig.

dug-out (n)
bád scaobtha
  in de grond uitgegraven ruimte met overkapping aan de zijkant van het veld waarin de reservespelers en vaak ook de coach verblijven

duidelijk /ˈdœy̯dələk/ (adj)
follas
  niet mis te verstaan
  goed te herkennen

duidelijkheid (n)
gile
  het evident en vanzelfsprekend zijn
  het goed waarneembaar zijn

duiding (n)
míniú
  het hechten van een bepaalde betekenis aan iets

duif /dœʏ̯f/ /dœːf/ (n)
colm, colúr, colmán
  (duifachtigen) benaming voor vogels uit de familie Columbidae die een koerend geluid maken

duik (n)
tum

duikboot (n)
fomhuireán

duiken /ˈdœy̯kə(n)/ (v)
tum
  in het water springen zodat de armen eerst het water in gaan

duim /dœy̯m/ (n)
ordóg
  (anatomie) eerste, kortste en dikste vinger, gelegen naast de wijsvinger, met twee geledingen, die zowel naast als tegenover de andere vingers geplaatst kan worden
orlach
  (eenheid), (verouderd) oude lengtemaat. De exacte lengte is streek-afhankelijk; bijvoorbeeld, de Engelse duim is 2.54 cm (inch), de Amsterdamse duim is 2.573 cm

duimnagel (n)
ionga ordóige
  het hoornen gedeelte van de eerste vinger van de hand

duin /dœʏ̯n/ /dœːn/ (n)
dumhach

duinpan (n)
gleann
  dal in de duinen

duisterheid (n)
aduaine
  (figuurlijk) het eng en geheimzinnig zijn

duisternis /ˈdœʏstərˌnɪs/ (n)
dorchadas
  een toestand van weinig of geen verlichting
  (figuurlijk) een toestand van weinig of geen geestelijke verlichting

duitendief (n)
cníopaire

duivel (n)
diabhal

duivelachtig (adj)
diail

duivelsdozijn (n)
dosaen báicéara
  (handel) dertiental, gebruikt als standaardhoeveelheid

duivelskunstenaar (n)
saineolaí
  beoefenaar van de zwarte kunst

duivenkot (n)
colmlann
  duivenhok voor meerdere duiven

duizelig (adj)
meadhránach
  een gevoel waarbij alles lijkt rond te draaien en het gevoel voor evenwicht verstoord is

duizeligheid (n)
meadhrán
  het gevoel zijn evenwicht te verliezen

duizeling (n)
meadhrán
  (medisch) aanval van lichte duizeligheid

duizend /ˈdœy̆zənt/ (n)
míle
  het getal 1000

duizendblad (n)
an athair thalún

duizendpoot (n)
céadchosach
  (veelpotigen) geleedpotig dier met een groot aantal poten uit de klasse Chilopoda

duizendschoon (n)
lus na gile
  (plantkunde) bloemplant uit het geslacht van de anjers Dianthus barbatus Ook wel gebruikt voor de koekoeksbloem en de klokjesgentiaan

duizendste (ordinalAdjective)
míliú

dukdalf (n)
deilf
  (scheepvaart) een in het water geplaatst stelsel van zware palen dat dient om schepen aan vast te leggen of ter bescherming van bruggen en sluizen

dulden (v)
béar
  overgankelijk bereid zijn iets ongestraft te laten

dun /dʏn/ (adj)
caol
  van geringe dikte

dundoek (n)
bratach
  dunne stof gebruikt voor vlaggen

dunheid (n)
caoile
  het mager zijn

dunk (n)
barúil

duo (n)
péire
  zitplaats voor een bijrijder op een motorfiets
  toegevoegde zitplaats achterop een vervoermiddel dat gewoonlijk voor één persoon bestemd is

duodenum /dywoˈdenʏm/ (n)
dúidéineam
  (anatomie) twaalfvingerige darm

duperen (v)
anachain

duplex (adj)
dúbail

duplicaat (n)
dúbail
  een identiek tweede exemplaar van iets

duren /'dyːrə(n)/ (v)
mair
  absoluut een bepaalde tijd in beslag nemen

durf (v)
misneach
  1. het vermogen om moed te tonen

durum (n)
cruithneacht chrua, dúram
  (plantkunde) Triticum durum enige tetraploïde tarwesoort die nog veel wordt verbouwd, geschikt voor het maken van pastas (wikidata: durum )

durven /ˈdʏr.və(n)/ (v)
leomh
  overgankelijk (vaak ~ te) de moed hebben om iets gewaagds te doen

dus (conjunction)
dá bhrí sin
  om die reden, daarom (signaalwoord)

dut /dʏt/ (n)
bruth

dutten (v)
bruth

duur (v)
costasach
  niet goedkoop

duurzaam /ˈdyːr.zam/ (adj)
buanfasach
  lang meegaand

dwaalgast (n)
bóithreoir
  (biologie) vogel of ander vliegend dier dat slechts zelden, vaak door verdwalen, in een gebied aangetroffen wordt

dwaalleer (n)
eiriceacht
  een leer die afwijkt van de officiële of orthodoxe leer

dwaas (adj)
duine buile
  onverstandig, gek

dwaas (n)
amadán
  (scheldwoord) iemand die onverstandig denkt en/of handelt

dwalen (v)
déan dearmad
  inergatief geestelijk zich op een afwijkend pad bevinden, het mis hebben

dwang /dʋɑŋ/ (n)
éigeantas

dwangbuis (n)
seaicéad ceangail
  (kleding) een kledingstuk dat de drager bewegingsvrijheid van de armen en handen ontneemt

dwangstoornis (n)
neamhord éigníoch dúghafach
  (psychologie) psychische stoornis die gekenmerkt wordt door dwanggedachten en dwanghandelingen

dwars /dʋɑrs/ (adv)
sall
  in de breedterichting
  ~ liggen: niet meewerken, tegenstand bieden
  iemand iets ~ zitten: een wrok koesteren over iets

dwarsbomen /ˈdwɑrzbomə(n)/ (v)
crosáil
  overgankelijk tegenwerken, moeilijkheden geven

dwarsfluit /ˈdʋɑrsflœʏt/ (n)
cuisle
  (muziekinstrument) een blaasinstrument dat dwars op de lippen geblazen wordt

dwarskop (n)
cros-snáitheach
  eigenwijs en onhandelbaar persoon

dwarsstraat (n)
taobhshráid
  straat of steeg die dwars op een grotere hoofdstraat uitkomt

dweil /dʋɛi̯l/ (n)
stoth
  een stuk weefsel in natte vorm gebruikt om een gladde vloer te reinigen

dwerg (n)
abhac
  (mythologie) mensachtig wezen dat corpulent is, een baard heeft en een muts draagt, en erg kort van stuk is

dwerggans (n)
mhionghé bhánéadanach
  (eendvogels) Anser erythropus een vrij zeldzame Euraziatische gans die wat kleiner is dan de kolgans

dwergplaneet (n)
abhacphláinéad
  (astronomie) Rond en massief hemellichaam dat in een vaste baan om een ster heen draait, maar niet voldoende eigen massa heeft om een planeet te kunnen worden genoemd

dwerguil (n)
mionulchabhán
  (uilen) Glaucidium passerinum kleine Europese uil met een wippende staart

dwergvinvis (n)
droimeiteach beag
  (walvisachtigen) Balaenoptera acutorostrata een in zee levend zoogdier dat hoort tot de suborde van baleinwalvissen met een gemiddelde lengte van 7 tot 7,5 meter, met een maximum van 9 tot 11 meter voor vrouwtjes en 9 tot 10 meter voor mannetjes. Beide geslachten wegen in volwassen vorm gemiddeld 4 à 5 ton en maximaal 14 ton

dwingeland (n)
aintiarna
  iemand die op een hinderlijke manier de baas speelt of probeert te spelen

dwingen (v)
éifeacht
  overgankelijk iemand zonder rekening te houden met zijn wil iets opleggen

dynamiek (n)
dinimic

dynamiet (n)
dinimít
  (scheikunde) springstof waarin nitroglycerine door een poreuze stof (infusoriënaarde) wordt vastgehouden

dysenterie (n)
dinnireacht
  (medisch) besmettelijke darmontsteking, buikloop met bloedontlasting (bloeddiarree)

dysforie (n)
diosfóiria
  (medisch) sombere stemming, somber gevoel

dyslexie /dɪslɛkˈsi/ (n)
disléicse
  (psychologie) (medisch) (onderwijs) het onvermogen om woorden, waarvan men wel de letters ziet, in hun betekenis te vatten

dysorthografie (n)
diosgraife
  niet goed kunnen spellen bij iemand met een normale intelligentie en schoolopleiding

dysprosium (n)
diospróisiam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Dy en atoomnummer 66. Het is een zilvergrijs lanthanide

dystrofie (n)
diostróife
  (medisch) voedingsstoornis, groeistoornis van organen, degeneratie van organen, cellen, weefsels

e (n)
e
  (muziek) de vijfde toon van de chromatische, en de derde toon van de diatonische toonladder
  (muziek), (afkorting) afkorting van “e-mineur”

e-mail /ˈiːmeːɫ/ /ˈiːmɪːɫ/ (n)
ríomhphost
  (informatica) systeem voor het verzenden van berichten via een computernetwerk
  (communicatie) bericht dat verstuurd is via e-mail

e.k. (adj)
seo chugainn
  die het snelst op heden volgt (geplaatst na een datum zonder jaartal)

eb (n)
aife
  een getijde waarbij het water van de zee zakt, in tegenstelling tot vloed, waarbij het water stijgt

ebben (n)
éabann
  het zwarte en zware hout van een ebbenboom, behorende tot één uit een aantal tropische soorten uit het geslacht Diospyros (familie Ebenaceae )

ebbenhout (n)
éabann
  het zwarte en zware hout van een ebbenboom, behorende tot een aantal tropische soorten uit het geslacht Diospyros (familie Ebenaceae)

eboniet (n)
éabainnít

ebstroom (n)
taoide thrá
  (waterbeheer) de waterstroom die van de kust afgaat als het laagwater wordt en 3-4 uur na hoogwater maximaal is

echec (n)
ginmhilleadh

echelon (n)
céim
  (bedrijfskunde) niveau in een hiërarchische organisatie

echo /ˈɛ.xo/ /ˈɛ.χo/ (n)
macalla
  (muziek) een hoorbare terugkaatsing van een gemaakt geluid

echoën /ʔɛxoə(n)/ (v)
allabhair
  absoluut het opnieuw hoorbaar zijn van een geluid door weerkaatsing van de geluidsgolven

echt (adj)
barántúil
  waarachtig, juist, niet vervalst, authentiek

echtbreker (n)
adhaltrach
  iemand die een seksuele relatie aangaat met iemand anders dan de huwelijkspartner; overspel pleger

echtelieden (n)
cúpla
  mensen die met elkaar getrouwd zijn

echter (conjunction)
áfach
  een beperkende tegenwerping, introduceert een zin(sdeel) dat het voorgaande zin(sdeel) beperkt

echtgenoot /ˈɛxtxəˌnot/ (n)
fear céile
  (familie) een mannelijke huwelijkspartner

echtgenote /ˈɛxtxəˌnotə/ /ˈɛχtχəˌnotə/ (n)
bean
  (familie) vrouw waarmee je getrouwd bent

echtscheiding (n)
colscaradh
  (juridisch) (familie) formele verbreking van een huwelijksband

eclips /eˈklɪps/ (n)
éiclips
  (astronomie) het verschijnsel waarbij een ster en twee of meer andere hemellichamen in één lijn komen te staan, waardoor de schaduw van het ene hemellichaam het andere verduistert

ecologie /ˌe.ko.lo.ˈɣi/ /ˌe.ko.lo.ˈχi/ (n)
éiceolaíocht
  (wetenschap) (biologie) de tak van wetenschap die het samenspel tussen organismen onderling en hun relatie met hun omgeving bestudeert

ecologisch (adj)
éiceolaíoch

ecoloog /ˌe.ko.ˈlox/ /ˌe.ko.ˈloχ/ (n)
éiceolaí
  (beroep) een wetenschapper die het samenspel tussen organismen onderling en hun relatie met hun omgeving bestudeert

economie (n)
eacnamaíocht, geilleagar
  (economie), de economische praktijk ofwel het geheel van productie, handelsverkeer en diensten binnen een bepaalde regio

economisch (adj)
eacnamaíoch
  betreffende economie

econoom (n)
eacnamaí
  (economie), (beroep) deskundige op het gebied van de economie, die economische gegevens bestudeert en economisch beleid aandraagt

ecosysteem (n)
éiceachóras
  (biologie) het geheel van alle organismen in een bepaald gebied, hun onderlinge wisselwerkingen en hun leefomgeving

ectoplasma (n)
eicteaplasma

edel (adj)
uasal

edele (n)
uasal
  (adel) iemand van adel, een adellijk persoon

edelhert (n)
fia rua
  (evenhoevigen) Cervus elaphus , een Europese hertensoort

edelman (n)
tiarna
  (adel) iemand die tot de adel behoort

edelmetaal (n)
miotal lómhar
  (scheikunde) een metaal dat niet licht aan corrosie of oxidatie ten prooi valt

edelmoedig (adj)
gartach

edelsteen (n)
seoid
  een stuk van een zeldzame, harde, kostbare en glanzende steensoort, een stuk edelgesteente bijvoorbeeld diamant

editeren (v)
cuir in eagar
  overgankelijk een tekst of drukwerk zodanig verzorgen en bewerken dat het uitgegeven kan worden

editie (n)
atheagrú

editor (n)
eagarthóir

editoriaal (n)
eagarfhocal
  een stukje geschreven door de hoofdredacteur van een tijdschrift

educatie (n)
léann

eed /et/ (n)
mionn
  een plechtige verzekering dat men de waarheid spreekt of een belofte zal nakomen

eega (n)
céile
  (formeel), of (schertsend) echtgenoot of echtgenote

eekhoorn /ˈekˌhɔːrn/ (n)
iora, madra crainn
  (knaagdieren) benaming voor knaagdieren uit de familie Sciuridae

een (adj)
aon

eend /eːnt/ (n)
mallard, lacha
  m (eendvogels) benaming voor veel watervogels uit de familie Anatidae

eendenkuiken (n)
lachín
  (dierkunde) pas uit het ei gekropen watervogel behorend tot de familie Anatidae

eendracht (n)
aontas

eenduidig /enˈdœydəx/ (adj)
aonchiallach
  zonder twijfel, wat maar op één manier is uit te leggen, wat maar op één manier is te duiden

eenentwintig /ˌe.nən.ˈtʋɪn.təχ/ (cardinalNumeral)
aon is fiche, fiche a haon
  "21", het getal tussen twintig en tweeëntwintig, twintig plus een

eenheid (n)
aontas
  bij elkaar horend geheel met kenmerkende eigenschappen.
aonad
  maat waarin hoeveelheden worden uitgedrukt.

eenhoorn (n)
aonbheannach

eenkennig (adj)
coimhthíoch
  bang voor vreemden, contact met onbekenden vermijdend

eenkleurig (adj)
monacrómatach
  één kleur hebbend

eenlettergrepig (adj)
aonsiollach
  (taalkunde) uit een enkele lettergreep bestaand

eenmaal (adv)
uair amháin
  een enkele keer

eenogig (adj)
aonsúileach
  in het bezit van (slechts) één oog

eenparig (adj)
comhaontach

eenparigheid (n)
comhionannas
  het eenparig zijn (bijv. van een beweging)
  met algemene instemming

eenpersoonsbed (n)
leaba shingil
  (meubel) bed dat geschikt is voor één volwassen persoon; slaapplaats voor één persoon

eens (adv)
uair amháin

eensgezind /ˈensxəzɪnt/ (adj)
comhaontach
  dezelfde mening en doel hebbend

eenslachtig (adj)
aonghnéasach
  (plantkunde) van een bloem dat die alleen mannelijke of alleen vrouwelijke voortplantingsorganen heeft
  (verouderd) homoseksueel

eensluidend (adj)
comhionann
  een gelijke inhoud hebbend

eenstemmigheid (n)
aontoilíocht
  bij een beslissing dat iedereen het met die beslissing eens is

eentalig (adj)
aonteangach

eentonig /enˈtonəx/ (adj)
aontonach
  saai doordat het telkens hetzelfde is

eentonigheid (n)
aontonacht
  het zonder enig variatie of spanning zijn

eenvormig (adj)
aonfhoirmeach

eenvoudig /eːnˈvɑudəx/ /eːnˈvɑudəχ/ (adj)
simplí
  niet ingewikkeld; heel gemakkelijk; uit één stuk
pléineáilte
  zonder overdaad of vertoon

eenzaam (adj)
aonarach
  gebrek aan gezelschap ondervindend

eenzaamheid (n)
uaigneas
  de hoedanigheid van het eenzaam zijn

eenzelvigheid (n)
comhionannas
  het gelijk aan elkaar zijn van verschillende zaken; identiteit

eenzijdig (adj)
aontaobhach
  met of aan één kant, belang, partij etc; waarbij geen andere(n) betrokken zijn, of buiten beschouwing blijven

eer /er/ (n)
oineach
  aanzien, roem

eerbaarheid (n)
uaisleacht
  netheid en reinheid op andere gebieden

eerbied /erbit/ (n)
meas

eerbiedwaardigheid (n)
meas
  het waard zijn om respect te ontvangen
crábhadh
  (religie) een voorstadium van de zalig- en heiligverklaring in de Rooms-Katholieke Kerk

eerdaags (adv)
go haibéil

eerdat (conjunction)
le hucht
  geeft een tijdstip aan voor hetwelk iets anders plaatsheeft

eergister /ˈeːrɣɪstər/ /ˈɪːrχɪstər/ (adv)
arú inné
  (tijdrekening) de voorlaatste dag die voltooid is

eergisteren /ˈɪːrɣɪstərə(n)/ /ˈɪːrχɪstərə(n)/ (adv)
arú inné
  (tijdrekening) de voorlaatste dag die voltooid is

eerlang (adv)
go haibéil

eerlijk /ˈeːrlək/ (adv)
macánta
  op een gepaste, eervolle wijze

eerlijkheid /'erlək,hɛɪd/ (n)
ionracas
  het vertellen van de waarheid

eerroof (n)
fodhord

eerst (adv)
ar an gcéad dul síos
  voordat iets anders gebeurt
  in het begin
  (verouderd) pas [3], niet eerder dan, op een laat moment

eerstdaags (adv)
go haibéil

eerste (n)
céad
  (wiskunde) nummer één in een volgorde

eerste kwartier (n)
corrán gealaí
  (astronomie) fase of schijngestalte van de wassende maan (of een planeet) waarbij het verlichte en het donkere gedeelte even groot zijn, dus: bij "halve maan"

eerste naamval (n)
ainmneach

eerste persoon (phraseologicalUnit)
chéad phearsa
  (grammatica) grammaticale term die de spreker of sprekers aanduidt

eerstgeboren (adj)
céadghin
  van een persoon dat deze de eerste nakomeling is van iemand

eerstkomend (adj)
seo chugainn
  de volgende gevolgd door een beschrijving van een periode of gebeurtenis

eerzaam (adj)
diongbháilte

eetbaar /ˈeːitbaːr/ /ˈeːtbaːr/ (adj)
inite
  geschikt om gegeten te worden

eetgelegenheid (n)
bialann
  plaats waar mensen tegen betaling kunnen eten

eetkamer /ˈetkamər/ (n)
proinnseomra
  een kamer waar maaltijden worden genuttigd

eetlepel /etlepəl/ (n)
spúnóg
  (huishouden) bestek gemaakt van metaal
  de hoeveelheid die in een eetlepel past (met een volume van 15 ml)

eetlust (n)
dúil
  de behoefte om voedsel tot zich te nemen

eetstokje (n)
cipín itheacháin

eeuw /eːu̯/ (n)
aois
  (tijdrekening), (eenheid) een periode van 100 jaar

eeuwig /eːwɪx/ /eːʋəχ/ /eːβ̞əx/ (adj)
síoraí
  voortdurend, zonder einde

eeuwig /eːwɪx/ /eːʋəχ/ /eːβ̞əx/ (adv)
go bráth
  voortdurend, zonder einde

efemeride (n)
eifimiris
  (astronomie) een tabel waarin de stand van de zon, de maan en de planeten voor elke dag van het jaar wordt aangegeven

effect (n)
éifeacht
  uitwerking, invloed, het gevolg van een handeling of gebeurtenis

effectief (adv)
éifeachtach
  op effectieve wijze

effen (adj)
céim
  glad van oppervlak

effenen (v)
céim
  overgankelijk gelijk of vlak maken

efficiënt (adj)
feidhmiúil
  veel nuttig effect hebbend in verhouding tot de gedane moeite

eg /ɛx/ /ɛχ/ (n)
bráca
  (landbouw) (tuinbouw) werktuig dat gebruikt wordt voor het zaaiklaar maken van de grond door het maken van kleine geultjes

egaal /e'gal/ (adj)
céim

egaliseren (v)
céim

egard (n)
meas
  heel veel beleefdheid

egel /ˈexəl/ (n)
gráinneog
  (insecteneters) bepaald soort zoogdier, Erinaceus europaeus , vooral bekend om zijn stekelvacht en zijn gewoonte om zich bij gevaar op te rollenDe wetenschappelijke naam van de soort werd in 1758 gepubliceerd door Carl Linnaeus.

egoïsme /xxxx/ (n)
féinchúis
  het uitsluitend op eigen belangen en gewin uit zijn

egoïst (n)
féinspéisí
  een zelfzuchtig persoon

egoïstisch (adj)
féinspéiseach
  (psychologie) zelfzuchtig, gefocust op eigen voordeel

ei /ɛɪ/ /ɛɪ̯/ /ɛː/ (n)
ubh
  (voeding) dierlijk voedingsmiddel voor de mens in een schaal

eiderdons (n)
cuilt
  het dons (uit het nest) van de eidereend m.n. gebruikt als vulling van een kussen

eidereend (n)
éadar
  (eendvogels) bepaald soort zeevogel, Somateria mollissima , leverancier van het dons in dekbedden en kussens

eidooier (n)
buíocán
  (voeding) het binnenste, gele deel, van een ei

eierstok (n)
síollann
  (anatomie) deel van het geslachtsorgaan van de vrouw waar onbevruchte eicellen bewaard worden

eigen /ˈɛi̯ɣə(n)/ (adj)
féin

eigen haard is goud waard (phraseologicalUnit)
níl aon tinteán mar do thinteán féin
  (spreekwoord) een gezin en woning zijn het belangrijkste wat een mens kan hebben

eigenaar (n)
úinéir
  iemand die iets in eigendom heeft

eigenaardig (adj)
saoithiúil
  afwijkend van wat normaal is

eigenaarschap (n)
dílseacht
  de hoedanigheid van bezitter hebben; het bezitter zijn van iets

eigendom /'ʔɛɪɣəndɔm/ (n)
dílseacht
  zaak die men zijn eigen mag noemen, bezit

eigengemaakt (adj)
baile
  door iemand zelf gemaakt dus niet door iets of iemand anders

eigennaam (n)
ainmfhocal dílis
  (taalkunde) een naam waardoor men een mens, dier of ding zich van andere van dezelfde soort onderscheidt

eigenschap (n)
dílseacht
  een gegeven karakteristiek die eigen is aan een bepaalde persoon of zaak

eigentijds (adj)
comhaosta
  behorend tot de periode waarin iets speelt, contemporain
  behorend tot het heden

eik /ɛi̯k/ /ɛːk/ (n)
dair
  (plantkunde) Quercus , een geslacht van loofbomen

eikel /ˈɛɪkəɫ/ (n)
dearcán
  (plantkunde) vrucht van de eikenboom

eiken /ɛɪ̯kə(n)/ /ɛːkə(n)/ (adj)
dair
  vervaardigd van het hout van de eik

eiland /ɛilɑnt/ (n)
oileán, inis
  (aardrijkskunde) een stuk land dat omringd is door water

eilandbewoner (n)
oileánach
  iemand die op een eiland woont

eilandengroep (n)
oileánra

eilander (n)
oileánach
  iemand die op een eiland woont

eind goed, al goed (phraseologicalUnit)
gach rud i gceart ach sinn a bheith slán
  (gezegde) als alles goed komt vergeet men al snel de moeilijkheden die er geweest zijn

eindbeeld (n)
cuspóir
  wat het uiteindelijk het doel is
  van een park: hoe het park eruit ziet als de beplanting volwassen is

einde /ˈɛɪ̯ndə/ /ˈɛːndə/ (n)
deireadh
  het punt in ruimte of tijd waar iets ophoudt

eindelijk /ɛindələk/ (adv)
as deireadh na cúise
  na een (te) lange tijd

eindig (adj)
teoranta
  een einde hebbende

eindigen (v)
críochnaigh
  inergatief iets tot een besluit voeren

eindsom (n)
iarmhairt
  het eindresultaat van een berekening als met alle factoren rekening is gehouden
  conclusie van een betoog of redening

einsteinium (n)
éinstéiniam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Es en atoomnummer 99. Het is vermoedelijk een grijs of zilverwit actinide

eirond (adj)
ubhach
  (meetkunde) met de vorm van een ei

eiser (n)
gearánaí

eisprong (n)
ubhsceitheadh
  (biologie) het tijdstip dat de eicel door de eierstok wordt afgestoten

eiwit /ɛiwɪt/ (n)
próitéin
  (biochemie) een tot een klasse van polymere stoffen met een hoog moleculair gewicht behorende stof die samengesteld is uit diverse alfa-aminozuren verbonden door peptidebindingen

ejaculatie (n)
seadadh

ejaculeren (v)
sead
  inergatief sperma uitwerpen

ejectie (n)
caitheamh amach

ekster (n)
snag breac, meaig
  (zangvogels) bepaald soort zwartwitte kraaiachtige vogel, Pica pica , met een lange staart

eksteroog (n)
fadharcán
  (medisch) een vaak pijnlijke, naar binnen groeiende eeltplek (verdikking van de huid)

el (n)
uillinn
  (eenheid), (verouderd) een oude lengtemaat gebaseerd op de lengte van de menselijke ellepijp, gewoonlijk 60 à 70 centimeter

eland (n)
mús, alce
  (evenhoevigen) Alces alces , een groot hert uit de poolstreken met een opvallend groot en breed vertakt gewei

elasticiteit (n)
leaisteachas

elastieken (adj)
leaisteach
  van elastiek gemaakt

elastisch /e'lɑstis/ (adj)
leaisteach
  rekbaar

elders /ˈɛl.dərs/ (adv)
in áit éigin eile
  ergens anders, in een andere plaats, op een andere plaats

electie (n)
toghchán

elegant /eləˈɣɑnt/ (adv)
galánta
  op elegante wijze

elegie (n)
caoin
  (dichtkunst) treurdicht

elektracomplex (n)
coimpléacs Éileictre
  (psychologie) overdreven liefde van een dochter voor haar vader, gepaard gaand met jaloersheid tegenover de moeder

elektricien (n)
leictreoir
  (elektrotechniek) (beroep) vakman die elektrische installaties aanlegt en onderhoudt

elektriciteit /eˌlɛktrɪsiˈtɛɪt/ (n)
leictreachas
  (elektrotechniek) de elektrische stroom als energiedrager

elektrisch (adj)
leictreach
  (natuurkunde) (elektrotechniek) door middel van elektriciteit

elektrocardiograaf (n)
cardagraf

elektromagneet (n)
leictreamaighnéad
  (natuurkunde) een magneet waarvan het veld door een elektrische stroom veroorzaakt wordt

elektromagnetisch (adj)
leictreamaighnéadach

elektromagnetisme (n)
leictreamaighnéadas

elektromonteur (n)
leictreoir

elektron (n)
leictreon
  (natuurkunde), (scheikunde) (elektrotechniek) (elektronica) elk van de buiten de kern van het atoom gelegen elementaire deeltjes, het lichtste deeltje met een elektrische negatieve lading

elektronenbuis (n)
comhla

elektronica (n)
leictreonaic
  (wetenschap) (elektrotechniek) de tak van elektrotechniek die zich bezighoudt met het gedrag van elektronen in de vrije ruimte of vaste stof hetgeen leidt tot actieve componenten zoals elektronenbuizen en transistors of in niet-lineaire componenten zoals b.v. diodes

elektrostatisch (adj)
leictreastatach

elektrotechniek (n)
innealtóireacht leictreach
  (techniek) (wetenschap) de studie en praktische toepassing van alles wat met elektriciteit en elektromagnetisme te maken heeft en waarvan (elektronica) maar een heel klein onderdeel vormt

elektrum (n)
Leictream
  (metallurgie) legering van goud en zilver

element (n)
dúil

elementair (adj)
príomh

elementair deeltje (n)
cáithníní bunúsacha

elf (cardinalNumeral)
aon déag
  11, het getal tussen tien en twaalf

elft (n)
sead
  (straalvinnigen) haringachtige, die paait in de bovenloop van rivieren en beken en ooit inheems was in de Benelux, Alosa alosa

eliminatie /elimi'nasi/ (n)
diúltú
  (medisch) de afstoting van verstorven delen

elimineren (v)
deireadh
  overgankelijk, (wiskunde) verwijderen uit de vergelijking
  overgankelijk verwijderen uit de bevolking, doden

elk /ɛlk/ (indefinitePronoun)
gach
  ieder mens afzonderlijk

elkaar /əl'kar/ (reciprocalPronoun)
a chéile
  als wederzijds lijdend voorwerp

elleboog (n)
uillinn
  (anatomie) gewricht in het midden van de arm dat de bovenarm met de onderarm verbind

ellendeling (n)
bachall

ellendig (adj)
aimlithe
  erg onaangenaam

ellips (n)
éilips
  (wiskunde) is een twee-dimensionale figuur die wordt gevormd door alle punten waarvoor de som van de afstanden tot twee gekozen punten, een vaste waarde heeft
focalbhá
  (taalkunde) een stijlfiguur waarbij een lopende zin wordt afgebroken, die echter door de toehoorder (lezer) gemakkelijk kan worden afgemaakt

elpee (n)
ceirnín
  grammofoonplaat met doorsede van 30 cm, een speelduur van maximaal 30 minuten aan één zijde, die afgespeeld wordt met een snelheid van 33 1/3 toeren per minuut

els (n)
fearnóg
  (plantkunde) Alnus , een geslacht bomen uit de berkenfamilie (Betulaceae)

email /eˈmɑj/ (n)
amáille
  ondoorzichtige, glasachtige dunne deklaag, aangebracht op metaal of keramische voorwerpen
  voorwerp dat met email bedekt is
  tandglazuur
  kleurgevende laag

emailleren (v)
amáille

emancipatie (n)
fuascailt
  streven naar gelijkgerechtigdheid, zelfstandigheid, eerlijker maatschappelijke verhoudingen
  (historisch) vrijmaking van slaven, afschaffing van de slavernij
  (juridisch) ontvoogding, verlening van handlichting, toekenning van dezelfde rechten als die van volwassen mannen of volwassenen

emballeren (v)
deic

embolie (n)
eambólacht

emeticum (n)
urlacach
  (medisch) braakmiddel

emigratie (n)
imirce

emiraat /emɪˈraːt/ (n)
éimíríocht
  gebied dat bestuurd wordt door een emir
  het zijn van een emir

emissie (n)
astaíocht
  (natuurkunde) uitzending van kleine deeltjes of van licht of andere elektromagnetische straling

emitteren (v)
ceist

emmer /ˈɛmər/ (n)
buicéad
  busvormig taps toelopend vat (met hengsel), waarin men vloeistoffen of vaste stoffen kan verplaatsen

emmerzeil (n)
lug seoil
  (scheepvaart) een trapeziumvormig zeil aan de voorste mast op een logger

emoe (n)
éamú
  (loopvogels) bepaalde soort drietenige vogel Dromaius novaehollandiae uit Australië

emoticon (n)
straoiseog
  weergave van emoties door middel van een afbeelding, een teken of een combinatie van lees- en lettertekens

emplooi (n)
gníomhaíocht

employé (n)
fostaí

emulsie (n)
eibleacht

en (conjunction)
agus, is

encefalopathie (n)
einceifealapaite

encycliek (n)
imlitir ón bPápa
  een brief van de paus aan alle katholieke gelovigen

encyclopedie /ˌɛnsiklopeˈdi/ (n)
ciclipéid
  (letterkunde), (taalkunde) gestructureerde en geschreven verzameling van menselijke kennis, in boekvorm of digitaal

endeldarm (n)
athán
  (anatomie) laatste deel van het spijsverteringskanaal vlak voor de anus

endocrien (adj)
inchríneach
  (medisch) met inwendige afscheiding in de bloedstroom, hormonaal

endogeen (adj)
inginiúil
  (medisch) van binnen uit

endoparasiet (n)
ionpharaisít
  (biologie) een organisme dat binnenin een ander organisme leeft en dat andere organisme schade berokkent

endoscoop (n)
ionscóp

energetisch (adj)
fuinniúil
  met betrekking tot arbeid of energie

energie (n)
fuinneamh
  het (fysiek) vermogen waarmee arbeid kan worden verricht
  het (geestelijk) vermogen waarmee denkwerk kan worden verricht

eng /ɛŋ/ (adj)
scanrúil
  angst veroorzakend
caol
  met weinig tussenruimte

engel (n)
aingeal
  (religie) (monotheïsme) geestelijk hemels wezen dat God dient en bemiddelt tussen God en mens

engineering (n)
innealtóireacht
  toepassen van kennis om systemen te produceren

enig (adj)
galánta
  leuk, aardig, schattig
uathúil
  uniek

enig (indefinitePronoun)
daoine
  een kleine mate

enige (indefiniteCardinalNumeral)
roinnt
  een vrij klein aantal

enkel (adj)
aonarach
  niet dubbel, bijvoorbeeld enkel spoor, enkele reis

enkel (adv)
aonarach
  niet dubbel

enkel (indefinitePronoun)
beagán
  weinig, een paar

enkel (n)
alt na coise
  m (anatomie) gewricht dat de voet met het been verbindt
aonarach
  o (sport) enkelspel

enkelband (n)
bráisléad murnáin
  een band die om de enkel wordt gedragen
  een band om de enkel met een zendertje dat gedragen wordt als straf en men niet de locatie mag verlaten

enkele (indefinitePronoun)
roinnt
  een onbepaald, meestal klein aantal

enkeling (n)
aonánach

enkelspel (n)
cluiche dólámhach
  (sport) bij tennis en tafeltennis als één persoon tegen één persoon speelt

enkelvoud (n)
uatha
  een woord dat in die vorm naar één voorwerp of mens verwijst of dat aanduidt dat slechts één persoon de handeling uitvoert

enorm /eˈnɔrm/ (adj)
anmhór
  buitensporig groot

enquête /ɑŋ.ˈkɛː.tə/ /ɑ̃.ˈkɛt/ (n)
suirbhé
  een onderzoek door meerdere mensen een vragenlijst te laten beantwoorden

enquêteformulier (n)
ceistiúchán
  papier met voorbedrukte vragen dat men gebruikt bij een enquête

ensceneren (v)
ardán
  vormgeven en organiseren van een opvoering in een theater, een foto of een film
  (figuurlijk) een schijnvertoning opvoeren en doen alsof het een 'echte' gebeurtenis is, in scène zetten

ensemble (n)
le chéile

entameren (v)
tóg

enter (n)
athrón
  (informatica) toets van een tekstverwerker-, rekenmachine-, computertoetsenbord etc. waarmee de invoer van data op een nieuwe regel wordt voortgezet, danwel voor verwerking wordt vrijgegeven

enthousiast /ɛntuˈʒɑs/ /ˌɑn.ty.ˈʒɑst/ (n)
vóitín
  iemand die over iets of iemand geestdriftig is (vaak gebruikt als tweede deel van een samengesteld begrip)

enthousiasteling (n)
díograiseoir
  persoon die heel geestdriftig en hartstochtelijk is (over iets of iemand)

entiteit (n)
aonán

entomologie (n)
feithideolaíocht

entropie (n)
eantrópacht
  (thermodynamica) een getal evenredig met de logaritme van het aantal realiseringmogelijkheden, ook wel gedefinieerd als de reversibele warmte gedeeld door de temperatuur

entstof /'ɛntstɔf/ (n)
vacsaín
  een middel dat bij een persoon (of dier) een immuunrespons opwekt zonder hem ziek te maken, maar wel bescherming geeft tegen een of meer ziekten

entwas (n)
maisteog
  (plantkunde) (landbouw) een materiaal dat gebruikt wordt om de openingen tussen de ent en het hout van de stam te dichten

enumeratie (n)
ríomh

enveloppe (n)
clúdach
  een papieren omslag voor brieven

enzovoorts (abbreviation)
agus mar sin de
  1. een aanduiding van het feit dat een verdere opsomming overbodig geacht wordt

enzym /ɛnˈzim/ (n)
einsím
  (biochemie) een organisch molecuul dat biologische reacties mogelijk maakt of versnelt zonder daarbij zelf verbruikt te worden of van samenstelling te veranderen

eolusharp (n)
cláirseach Aeólach
  (muziek) kist waarover snaren zijn gespannen die geluid produceren als ze onder invloed van de wind gaan trillen

epenthesis /'epɛnˌtezɪs/ (n)
eipintéis
  (taalkunde) insertie van een of meer klanken of een lettergreep aan het woordmidden

epidemie /epideˈmi/ (n)
eipidéim
  (medisch) besmettelijke ziekte die zich snel verspreidt onder een groep van mensen

epidemiologie (n)
eipidéimeolaíocht

epidemisch (adj)
eipidéimeach

epifyse /ˌepiˈfizə/ (n)
faireog phinéalach
  (anatomie) een klier die onderdeel is van de epithalamus en melatonine uitscheidt

epigenetica (n)
eipigéineolaíocht
  (genetica) het vakgebied binnen de genetica dat de invloed bestudeert van de omkeerbare erfelijke veranderingen in de genexpressie die optreden zonder wijzigingen in de sequentie (volgorde van de basenparen) van het DNA in de celkern

epigraaf (n)
eipeagraf

epilepsie (n)
breoiteacht mhór
  (medisch) vallende ziekte, toevallen die hun oorsprong hebben in de hersenen

epileptisch (adj)
titimeach

epiloog (n)
iarfhocal
  een naschrift toegevoegd aan een boek of film, nawoord, narede

episode (n)
eachtra

epitaaf (n)
feartlaoi

eponiem (n)
eapainm
  (taalkunde) woord dat gevormd is op basis van een eigennaam van een persoon

equatie (n)
comórtas
  (wiskunde) vergelijking
fuílleach
  het in evenwicht brengen

equator (n)
meánchiorcal
  (aardrijkskunde), (landmeetkunde) de denkbeeldige scheidslijn tussen het noordelijk en zuidelijk halfrond op aarde of op de hemelglobe

equinox (n)
cónocht
  (astronomie) het moment dat de zon het denkbeeldige vlak van de evenaar in zuidelijke of noordelijke richting passeert, de nacht duurt dan evenlang als de dag (nachtevening)

equipage (n)
carráiste
  eigen rijtuig

equivalent (n)
luach-chomaoin
  iets gelijkwaardigs

er (adv)
ann
  onbepaald bijwoord van plaats: ergens

eraan /ɛˈraːn/ (adverbialPronoun)
ea

erbarmelijk (adj)
aimléiseach

erbarmen (n)
taise

erbium (n)
eirbiam
  (scheikunde), (element) een scheikundig element en zilverwit lanthanide met het symbool Er en het atoomnummer 68

erectie (n)
éirí
  (medisch) oprichting van het mannelijk lid, meestal door seksuele opwinding

eredienst (n)
cultas

eren (v)
clú
  overgankelijk iemands prijzenswaardigheid in het daglicht stellen

erepenning (n)
bonn
  onderscheiding in de vorm van een munt die men al of niet aan een ketting of lint kan dragen

ereprijs (n)
seamair chré
  (bloemplanten) een groot geslacht Veronica van planten. In Nederland zijn er 23 wilde soorten bekend. Daarnaast zijn er ook nog een aantal soorten in cultuur. Er zijn overblijvende kruiden , maar er zijn ook soorten die eenjarig zijn. Wereldwijd zijn meer dan 500 soorten bekend

ereteken (n)
bonn
  teken van verdienste dat minder hoog is aangeschreven dan een ridderorde

erfdeel (n)
oidhreacht
  stuk van de erfenis zoals dat aan een bepaalde erfgenaam toekomt

erfenis (n)
oidhreacht
  (juridisch) het geheel aan bezittingen en schulden dat door de erflater bij zijn overlijden wordt nagelaten aan de erfgenamen

erfgenaam (n)
oidhre
  persoon die bij wet of testament is aangewezen als erfgenaam en daarom bij overlijden door erfopvolging een nalatenschap (erfenis) geheel, of samen met anderen gedeeltelijk, verkrijgt

erfgoed (n)
oidhreacht

erfopvolging (n)
oidhreacht
  (juridisch) (erfrecht) regeling voor de overgang van de nalatenschap van een erflater, zijnde diens goederen, rechten en verplichtingen, bij overlijden

erfstuk (n)
airnéis oidhreach
  een veelal kostbaar goed van van generatie op generatie door vererving overgegeven wordt

erfzonde (n)
peaca an tsinsir
  (religie) (christendom) schending van Gods regels door de eerste mens Adam als last die op ieder mens rust; kader om de natuur van de mens te begrijpen

erg (adj)
uafásach
  verschrikkelijk, deerniswekkend, hevig, bar, heftig

erg (adv)
an-
  in hoge mate, danig, zeer, heel

ergeren (v)
cráigh
  overgankelijk gevoelens van onvrede veroorzaken

ergerlijk (adv)
bearránach
  ergernis wekkend.

ergonomie (n)
eirgeanamaíocht

erkennen /ɛrˈkɛnə(n)/ (v)
aithin
  overgankelijk inzien, toegeven
  overgankelijk als wettig, echt, juist aanvaarden

erkenning (n)
aitheantas
  een bevestiging van de juistheid of geldigheid van iets

erkentelijk /ˌɛrˈkɛn.tə.lək/ (adj)
buíoch

erlangen (v)
sroich
  overgankelijk door eigen inspanning kunnen beschikken over

ernstig (adj)
dáiríre
  zonder grappen en serieus

eromheen (adv)
compal

eronder (adverbialPronoun)
ar íochtar

erosie (n)
líomhadh
  (aardrijkskunde) afslijting van land door de werking van wind, ijs, stromend water en de zee, bodemerosie

erotisch (adj)
anghrách

ersatz (n)
tacar
  (minderwaardig) middel om het oorspronkelijke te vervangen

erts (n)
mianach
  (geologie) steen die een (economisch rendabel) winbaar metaal bevat

eruitzien (v)
amharc
  absoluut het aanschijn hebben

eruptie (n)
brúchtadh
  plotselinge, felle uiting
ainchríonna
  (medisch) plotselinge huiduitslag

ervan (adverbialPronoun)
a

ervaren (v)
eispéireas
  iets beleven, doormaken, ondervinden

ervaring (n)
taithí
  een vorm van kennis; iets door ondervinding geleerd hebben

erwt (n)
peasair
  (bloemplanten) (voeding) Pisum sativum een eenjarige plant die behoort tot de vlinderbloemenfamilie (Fabaceae ) waarvan de peulvrucht eetbaar is. Veel van de genetische onderzoeken die Gregor Mendel tot de wetten van de genetica leidden, deed hij aan erwten

erysipelas (n)
arasaipil

es (n)
fuinseog
  (bloemplanten) bepaald soort loofboom Fraxinus excelsior , die inheems is in de Benelux en tot 40 meter hoog kan worden

eschatologie /ɛsˌxatolo'gi/ (n)
eascaiteolaíocht

escort (n)
tionlaic

escudo (n)
escudo Portaingéalach

esdoorn /ˈɛsdorn/ (n)
mailp
  (bloemplanten) een geslacht Acer van loofbomen en heesters. Afhankelijk van de taxonomische opvatting wordt dit geslacht ingedeeld bij de esdoornfamilie (Aceraceae ) of de zeepboomfamilie (Sapindaceae ). Esdoorns komen voor in de gematigde streken van het noordelijk halfrond. Enkele soorten komen voor in Zuidoost-Azië en Indonesië. Het geslacht zal zo'n 120 soorten tellen

esp (n)
crann creathach
  (bloemplanten) bepaald soort loofboom, Populus tremula , een populier die inheems is in de Benelux, tot 35 meter hoog kan worden en behoort tot de wilgenfamilie (Salicaceae )

esprit (n)
anam
  geestigheid, spitsvondigheid

essen (adj)
fuinseach

essenboom (n)
luaith
  (plantkunde) Fraxinus excelsior een soort loofboom

essence (n)
garr
  (kookkunst) sterk geconcentreerd aromatisch aftreksel van geurstoffen of smaakstoffen
  (scheikunde) scheikundig bereide stof met geconcentreerde smaak of geur

essentie (n)
garr
  het meeste belangrijke

essentieel (adj)
riachtanach
  zeer belangrijk

ester (n)
eistear
  (scheikunde) een koolstofverbinding met de functionele groep -C(=O)-O-C-

esthetica /ɛsˈtetiˌka/ (n)
aeistéitic
  (filosofie) het filosofisch discours over het wezen van kunst of het wezen van schoonheid

esthetisch (adj)
aeistéitic

estrogeen (n)
éastraigin
  (medisch) een vrouwelijk hormoon

etage /e'taʒə/ (n)
stór

etalageruit (n)
fuinneog
  grote glazen plaat aan de straatkant van een winkel waarachter de te verkopen goederen staan uitgestald

eten /ˈetə(n)/ (v)
ith
  overgankelijk het nuttigen van voedsel

etensbak (n)
trach
  een bak waar het eten voor een dier in zit

ethaan (n)
eatán
  (scheikunde) gasvormige koolwaterstof met de formule C2H6

ethanol /etaˈnɔl/ (n)
eatánól
  (IUPAC-naam) een chemische verbinding met twee koolstofatomen en een alcoholgroep

etheen (n)
eitiléin

ethiek (n)
eitic
  (filosofie) een praktische wijsbegeerte die zich bezighoudt met wat goed en kwaad is

ethisch (adj)
eiticiúil

ethyl (n)
eitil
  (scheikunde) koolwaterstofgroep C2H5 of -CH2CH3

etmaal (n)
lá
  (tijdrekening), (eenheid) tijdseenheid bestaande uit 24 uren

etnisch (adj)
eitneach

etnograaf (n)
eitneagrafaí

etnografie (n)
eitneagrafaíocht

etnografisch (adj)
eitneagrafaíoch
  betrekking hebbend op de beschrijving van volkeren

etnologie /ɛtnoːloːɣi/ /ɛtnoːloːʝi/ (n)
eitneolaíocht

etter /ɛtər/ (n)
angadh
  (medisch) wittig vocht met witte bloedlichaampjes en bacteriën dat bij een ontsteking afgescheiden wordt

etterbuil (n)
easpa
  (medisch) zwelling die etter bevat

etymologie (n)
sanasaíocht
  (taalkunde) woordherkomst, woordafleiding; de geschiedenis van een woord
  (wetenschap) de studie naar de oorsprong en de verandering van vorm en betekenis van woorden

eufonium (n)
eofón
  (muziekinstrument) een koperblaasinstrument uit de tubafamilie
  (muziekinstrument) een instrument van gestemde (drink-)glazen die door wrijven een zangerige toon voortbrengen

eugenese (n)
eoiginic
  (biologie) poging om de genetische eigenschappen van een individu of soort te verbeteren

eunuch (n)
coillteán

euro /'øː.ro/ /'ɵː.ro/ (abbreviation)
euro
  1. munt en munteenheid

europium (n)
eoraipiam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Eu en atoomnummer 63. Het is een zilverwit lanthanide

euthanasie (n)
eotanáis
  het leven van een patiënt op een waardige wijze beëindigen met medicijnen, op verzoek van de patiënt en uitgevoerd door een arts. Als aan de wettelijke eisen is voldaan is euthanasie in Nederland niet strafbaar.

euvel /'øː.vəl/ (n)
fabht
  een slechte zaak

evacueren /evɑky'erə(n)/ (v)
folmhaigh

evangelie (n)
soiscéal

even (adj)
fiú
  (wiskunde) deelbaar door twee (d.w.z. met een ander rond [3] getal als uitkomst)

evenaar /evəˈnar/ /ˈevənar/ (n)
meánchiorcal
  (aardrijkskunde) denkbeeldige cirkel die op een hemellichaam het noordelijk van het zuidelijk halfrond scheidt

evenmin /ˈevəmɪn/ (adv)
ceachtar
  ook niet

evennachtslijn (n)
meánchiorcal

eventueel (adj)
acmhainneacht

evenveel (ordinalAdjective)
a lán
  in gelijke hoeveelheid

evenwel (adv)
áfach
  luidt een beperking of (schijnbare) tegenstelling in

evenwicht /'evənʋɪxt/ (n)
fuílleach
  (natuurkunde) toestand waarin het gewicht aan beide zijden van een balans gelijk is
  bij uitbreding: toestand waarbij verschillende op eenzelfde lichaam werkende krachten elkaar opheffen
  toestand van rust of overeenstemming, doordat van verschillende krachten geen de andere te zeer overtreft
  (psychologie) toestand van overeenstemming tussen neigingen en vermogens
  (scheikunde) toestand waarbij geen verdere omzetting meer plaatsheeft of die in de ene richting gelijk is aan die in de andere

evenwijdig (adj)
comhthreomhar
  in alle punten even ver in loodrechte zin verwijderd zijnde

ever (n)
torc, torc allta
  (evenhoevigen) de voorouder van het varken Sus scrofa

everzwijn (n)
torc, torc allta
  (evenhoevigen) wild varken Sus scrofa , de voorouder van het varken

evident (adj)
follasach
  zeer duidelijk, klaarblijkelijk, in 't oog springend

evolutie /ˌevoˈlysi/ /ˌevoˈlytsi/ (n)
éabhlóid
  ontwikkeling, verandering

evolutionair (adj)
éabhlóideach

exact (adj)
baileach
  zonder benadering, precies vastgesteld

exactheid (n)
cruinneas
  het heel precies goed zijn van iets

examen (n)
scrúdú
  (onderwijs) onderzoek naar de kennis of vaardigheden van iemand door middel van ondervraging of opgedragen verrichtingen

exameneis (n)
gá
  voorwaarde waaraan een kandidaat moet voldoen om een examen te kunnen halen

excellentie (n)
feabhas
  het excellent zijn, de uitmuntendheid, voortreffelijkheid

exceptie (n)
eisceacht

exceptioneel (adj)
eisceachtúil

excerperen (v)
achoimrigh
  maken van een uittreksel of samenvatting

excerpt (n)
achoimre
  een beknopte beschrijving van een inhoud

exces (n)
anbharr

excessief (adj)
iomarcach

excitatie (n)
spreagadh
  (medisch) opgewondenheid

excommunicatie (n)
coinnealbhá

excuseren (v)
leithscéal

excuus (n)
apalacht
  de reden dat je iets fout hebt gedaan zonder er de verantwoordelijkheid voor te willen dragen

executeren (v)
básaigh

executeur (n)
seiceadóir
  (juridisch) executeur-testamentair (testamentuitvoerder): uitvoerder van uiterste wilsbeschikkingen in een codicil of testament (Belgisch erfrecht; Nederlands erfrecht tot 2003); bij uiterste wilsbeschikking in een notariële of onderhandse akte (testament) door erflater benoemd beheerder van een nalatenschap en afwikkelaar van de nalatenschapsschulden (geldend Nederlands erfrecht)

executie (n)
bású
  (juridisch) uitvoering van een vonnis, tenuitvoerbrenging

exerceren (v)
aclaigh
  (militair) onovergankelijk het oefenen in het uitvoeren van bepaalde militaire bewegingen en commando's

exhibitie (n)
taispeántas

exobiologie (n)
réalt-bhitheolaíocht
  (biologie) onderzoek naar mogelijk leven buiten de aarde

exodus (n)
Eaxodus
  uittocht van een grote groep mensen met als doel niet meer terug te komen

exon (n)
easón
  (biologie) een deel van het pre-mRNA dat de kern verlaat en dus getranscribeerd wordt

exoplaneet (n)
eiseapláinéad

exotisch (adj)
andúchasach
  (biologie) vanuit verre vreemde landen, uitheems

expansie (n)
borrúlacht

expediëren (v)
long

expensief (adj)
costasach
  (handel) van iets dat je wilt kopen, dat je er veel geld voor moet betalen

experiment (n)
turgnamh

experimenteren (v)
turgnamh
  inergatief iets uitproberen, een proef nemen, een experiment uitvoeren

expert /ɛkˈspɛːr/ (n)
saineolaí
  iemand die bijzonder goed bekend is met een bepaald onderwerp

explicatie (n)
mínithe

exploreren (v)
taighde

explosie (n)
pléasc

export (n)
easpórtáil
  (economie) de uitvoer van goederen naar het buitenland

exporteren (v)
easpórtáil
  (informatica) uitvoeren van gegevens uit een informatiesysteem zodat ze geschikt zijn om in een ander informatiesysteem te worden geïmporteerd

exporteur (n)
easpórtálaí

expressie (n)
abairt

extensie /ɛkˈstɛnsi/ (n)
folíne
  (medisch) het strekken van ledematen, strekking

extern /ɛksˈtɛrn/ (adj)
imeachtrach
  (medisch) uitwendig

extracellulair (adj)
eachtarcheallach
  (medisch) buiten de cel gelegen

extract (n)
achoimre
  ingedikt aftreksel

extrapoleren (v)
eachtarshuigh

extremist (n)
antoisceach
  (politiek), (sociologie) iemand met radicale, extremistische standpunten, een aanhanger van een ideologie die ver van het politieke of maatschappelijke centrum ligt

ezel /ˈezəɫ/ (n)
asal
  (onevenhoevigen) bepaald paardachtig zoogdier, Equus asinus , met lange oren dat zeer eigenwijs is

ezelsoor (n)
adharc
  omgevouwen hoek van een bladzijde

f (n)
f
  (muziek) de zesde toon van de chromatische, en de vierde toon van de diatonische toonladder
  (muziek), (afkorting) afkorting van “f-mineur”

faam /fam/ (n)
alladh
  roem

faas (n)
balc
  (heraldiek) een der herautstukken; een horizontale band die het middelste derde deel van het veld van het wapen beslaat

fabel /ˈfabəl/ (n)
finscéal
  (letterkunde) een kort moraliserend verhaal met dieren of zaken als handelende personen
  (letterkunde) een verzinsel
ceapach
  (letterkunde) een verhaallijn

fabelachtig (adj)
dochreidte
  ongeloofwaardig

fabriceren (v)
cum
  overgankelijk een product door middel van werktuigen bewerken of vervaardigen

fabriek /fa'brik/ (n)
gléasra, monarcha
  (economie) plaats waar op industriële schaal productie bedreven wordt

fabrikant (n)
déantóir

factor /fɑktɔr/ (n)
fachtóir

factureren (v)
sonrasc

factuur (n)
sonrasc
  document met een beschrijving van goederen die een bedrijf (aan een ander bedrijf) geleverd heeft

faculteit (n)
iolrán
  (wiskunde) product van een reeks factoren die telkens met één toenemen met de eerste factor gelijk aan één dus: de faculteit van een natuurlijk getal n, genoteerd als n! (n faculteit), is gedefinieerd als het product van de getallen 1 tot en met n.

faden (v)
tréig
  langzaam zwakker, minder luid of minder duidelijk worden; langzaam laten verdwijnen

fagot (n)
basún
  (muziekinstrument) een houten blaasinstrument met dubbelriet

faience (n)
criadóireacht

faillissement /ˌfajisəˈmɛnt/ (n)
féimheacht
  (juridisch) de toestand van iemand die, blijkens rechterlijk onderzoek, niet in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen

fakkel (n)
beo
  staaf of stok die aan de bovenkant in een brandbare stof gedrenkt is, brandend zorgt het voor verlichting

falen /ˈfaːlən/ (v)
meath
  inergatief het doel dat men zich gesteld had niet bereiken

falend (adj)
laige
  helemaal verkeerd gegaan

falsetstem (n)
cuach
  een manier van zingen waarbij hoge noten kunnen worden 'bereikt'

familiair (adj)
aithnidiúil

familie /fa.ˈmi.li/ /fa.ˈmiː.lɪ̯ə/ (n)
teaghlach
  (familie) groep mensen met (bloed)verwantschap door een gemeenschappelijke oorsprong

familiebetrekking (n)
cleamhnas
  relatie tussen verschillende familieleden

fantasie (n)
íomháineacht
  vermogen om nieuwe gedachten te kunnen vormen, mogelijk niet altijd op waarheid berust

fantastisch /fɑnˈtɑstis/ (adj)
iontach

farce (n)
coiméide
  (voeding) (kookkunst) vulsel of vulling voor gerechten, meestal op basis van fijngehakt vlees of vis

farizees /fariˈzes/ (adj)
Fairisíneach
  (Jiddisch-Hebreeuws) als (bij) een farizeeër, schijnheilig

farizeeër (n)
Fairisíneach
  (religie) lid van een bepaalde joodse secte in de tijd van Jezus
  (figuurlijk) iemand die doet alsof hij heel gelovig of fatsoenlijk is terwijl hij zich verwerpelijk gedraagt

farizeïsch /fariˈzejis/ (adj)
Fairisíneach
  (Jiddisch-Hebreeuws) van de farizeeën
  (Jiddisch-Hebreeuws) als (van) een farizeeër, schijnheilig

farmaceut (n)
cógaiseoir

farmaceutisch (adj)
cógaisíochta
  (medisch) uit de farmacie, met betrekking tot de productie van geneesmiddelen

farmacie (n)
cógaisíocht

farmacologie (n)
cógaseolaíocht

fascisme /fɑˈsʲɪsmə/ (n)
faisisteachas
  (sociologie) ideologie, berustende op nationalistische, autoritaire en corporatieve beginselen

fascistisch (adj)
faisisteach
  van het fascisme

fat (n)
gaige
  (verouderd) modegek, iemand die buitensporige aandacht aan zijn uiterlijk besteedt

fataliteit (n)
cinniúint

fauteuil /fo.tœj/ (n)
cathaoir uilleach
  luxe uitvoering van een stoel met een groter zitvlak en leuningen

favoritisme (n)
fabhar
  bepaalde mensen voortrekken; op een oneerlijke, onwettige manier mensen gunsten geven

fazant (n)
piasún
  (hoendervogels) bepaald soort kleurrijke vogel, Phasianus colchicus

februari /febryˈwaːri/ (n)
Feabhra
  (tijdrekening) de tweede maand van het jaar volgens de gregoriaanse kalender

feces (n)
cathaoir
  (medisch) ontlasting

federaal (adj)
cónaidhme

federalisme (n)
cónaidhmeacht

federatie (n)
cónaidhm
  (politiek) een verbond van samenwerkende staten of lichamen die hun zelfstandigheid behouden

fee /fe:/ (n)
sióg, bean sí
  v vrouwelijk wezen in sprookjes met bovennatuurlijke krachten
  v/m (Jiddisch-Hebreeuws) zeventiende letter van het alfabet, in gespirantiseerde versie

feedback (n)
aiseolas
  terugkoppeling

feeks (n)
dallóg fhraoigh

feest (n)
comhluadar
  vermakelijke en vreugdevolle sociale bijeenkomst

feestdag (n)
lá saoire

feestelijkheid (n)
comhluadar
  een bijeenkomst om iets fijns te vieren

feestmaaltijd (n)
cóisir
  een extra lekkere, uitgebreide maaltijd die men met meerdere mensen gebruikt als een feestelijke gebeurtenis

feestvieren (v)
ceiliúir
  inergatief deelnemen aan een feest en uiting geven aan feestvreugde

feit /fɛi̯t/ (n)
fíric
  een gebeurtenis of omstandigheid die werkelijk gebeurd is

felheid (n)
amhainse
  het heel fel en levendig zijn

fellatio (n)
diúl
  (seksualiteit) het stimuleren van de penis met de mond, tong of keel

felonie (n)
anbhrath
  een belofte niet nakomen

feminisme (n)
feimineachas
  (filosofie) streven naar het opheffen van de achterstelling van vrouwen en vrouwelijke eigenschappen door een gelijkwaardige behandeling van mannen en vrouwen

feministe (n)
feimineach
  vrouw die streeft naar gelijke rechten voor vrouwen

fenegriek (n)
seamair ghréagach
  (plantkunde) vlinderbloemige, sterk riekende plant Trigonella foenum-graecum (wikidata: fenegriek )

fenol (n)
feanól

fenologie (n)
feineolaíocht

fenotype (n)
feinitíopa

ferm (adj)
comhlacht
  krachtig, kracht tonend

fermentatie (n)
coipeadh
  gisting

fermenteren (v)
corraíl
  onovergankelijk zuurstofloos (anaeroob) omzetten van biologische materialen door bacteriën, celculturen of schimmels

fermheid (n)
diongbháilteacht
  het sterk, flink en moedig zijn

fermium (n)
feirmiam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Fm en atoomnummer 100. Het is vermoedelijk een grijs of zilverkleurig actinide

ferry (n)
bád calaidh
  (scheepvaart), (techniek) een schip dat speciaal gebouwd en uitgerust is om in een veerdienst ingelegd te worden

ferryboot (n)
bád calaidh
  (scheepvaart), (techniek) een speciaal gebouwd en uitgerust schip om in een veerdienst ingelegd te worden

fertilisatie (n)
toirchiú
  bij geslachtelijke voortplanting het proces van de samensmelting van twee haploïde gameten, zoals een zaadcel en een eicel, dat leidt tot samensmelting van de mannelijke en de vrouwelijke kern (karyogamie) en tot de vorming van een diploïde zygote en eventueel uiteindelijk de ontwikkeling van een embryo
  bemesting

festival /ˈfɛstiˌvɑɫ/ (n)
fleá
  een reeks optredens
  (feest) een groot evenement met zang en dans en muzikale optredens

festiviteit /fɛstievieˈtĕit/ (n)
comhluadar

feuilleton (n)
sraith
  (media), (letterkunde) vervolgverhaal in een krant of tijdschrift, dan wel op de radio of televisie

fiasco (n)
ginmhilleadh

fiat /'fi.jɑt/ (n)
aontas

fibrinogeen (n)
fibrinigin
  (biologie) een plasma-eiwit dat door trombine in fibrine kan worden omgezet

fictie (n)
ficsean

fiducie (n)
cuir in iontaoibh

fiets /fits/ (n)
rothar
  (verkeer) tweewielig vervoermiddel dat door middel van spierkracht middels pedalen wordt voortbewogen

fietsen /fitsə(n)/ (v)
ciogal
  op een fiets rijden

fietser /ˈfiːtsər/ (n)
rothaí
  (verkeer) iemand die met een fiets rijdt

fietspomp (n)
teannaire

fietssport (n)
rothaíocht

figurant (n)
aisteoir tánaisteach

figuur /fi.ˈɣyːr/ /fi.ˈχyːr/ (n)
cruth

fijfel /ˈfɛifəl/ (n)
fíf
  (muziek) bepaald soort kleine dwarsfluit, vaak gebruikt bij tamboerkorpsen

fijfer /ˈfɛifər/ (n)
fíf
  (muziek) bepaald soort kleine dwarsfluit, vaak gebruikt bij tamboerkorpsen

fijn (adj)
calma
  van geringe dikte
  nauwkeurig en klein
  met prettige eigenschappen

fijne feestdagen (phraseologicalUnit)
laethanta saoire sona dhuit
  (kerst) veelgebruikte kerstwens waarmee iemand een plezierig kerstfeest wordt toegewenst

fijngevoeligheid (n)
leiceacht
  iets dat getuigd van een delicaat gevoelsleven
céadfacht
  het heel gevoelig kunnen waarnemen

fijnheid (n)
armacas
  lieflijk, zacht en teder
  klein en slank

fik (n)
bácáil
  (spreektaal) verbranding met vuur

fiksen (v)
cóip
  in orde maken / voor elkaar krijgen / oplossen van problemen

fiksheid (n)
cumas
  het stoer, krachtig en flink zijn

filantropisch (adj)
daonchairdiúil
  betrekking hebbend op een menslievend, goed doel

file /faɪl/ /filə/ (n)
plódú tráchta
  (verkeer) lange rij met stilstaande of langzaam voortbewegende voertuigen of personen
comhad
  (informatica) bestand op de computer

fileren (v)
fleasc
  vis of vlees ontdoen van graten of botten / het schoonmaken van vis of vlees

filiaal /filiˈjal/ (n)
craobh
  een vestiging van een bedrijf of organisatie dat meerdere vestigingen heeft

film (n)
scannán
  (filmkunst) een opname van bewegende beelden die een verhaal vertelt

filmen (v)
scannánaigh
  bewegende beelden opnemen en vastleggen

filmkunst /'fɪlmkɵnst/ (n)
cineamatagrafaíocht
  (kunst) kunstvorm die gebruikt maak van het verfilmen als medium

filmopname (n)
urchar
  bewegend beeld dat is vastgelegd met een filmcamera

filologie (n)
focleolaíocht

filoloog /ˌfiloːˈloːɣ/ (n)
focleolaí
  (wetenschap), (beroep) iemand die zich specialiseert in de studie van de taal en de cultuur van een mensengemeenschap

filosofie /filozoˈfi/ (n)
fealsúnacht
  de oudste theoretische discipline die het verlangen heeft en streeft naar kennis en wijsheid

filtraat (n)
scagáit
  vocht dat resultaat is van filtreren

finaal (adj)
ceannchluiche

finale (n)
ceannchluiche
  (sport) de beslissende wedstrijd in een toernooi, dikwijls tussen de laatste twee deelnemers of teams

finalis (n)
fréamh
  (muziek) de grondtoon van een toonsoort, de eerste trap van en toonladder

finalist (n)
iomaitheoir ceannchluiche
  (sport) een deelnemer aan de slotwedstrijd/partij van een toernooi of kampioenschap

financieel (adj)
airgeadúil
  met betrekking tot geld, geldelijk

financieren (v)
maoinigh
  overgankelijk voorzien van de benodigde geldmiddelen.

finishen (v)
críochnaigh
  ergatief (sport) de eindstreep van een racewedstrijd passeren

firewall (n)
balla dóiteáin
  (informatica) hardware of software die een computer of netwerk beschermt tegen misbruik van buitenaf

firma (n)
comhlacht
  (juridisch) een handelsvennootschap waarbij de vennoten hoofdelijk voor het geheel aansprakelijk zijn
  (economie) een zaak of bedrijf

firmant (n)
páirtnéir
  mede-eigenaar van een onderneming

fissuur (n)
gág
  (medisch) een spleet, een kloof

fit / 'fɪt / (adj)
infheidhme
  in goede lichamelijke conditie

fitness (n)
oiriúint
  (sport) conditie- of krachttraining, meestal in een sportzaal

fitnesscentrum (n)
corpoideachas
  (sport) inrichting voor het op peil houden van de lichamelijke conditie met behulp van fitnessapparatuur

fitten (v)
ceartaigh

fixatie (n)
fosú

fixeren (v)
diongbháilte

fjord /fjɔrd/ /fjɔrt/ (n)
caolsáile
  (aardrijkskunde), (scheepvaart) een bepaald type van inham in een bergachtige kust, gekenmerkt door steile wanden die door gletsjerwerking zijn uitgesleten

flakkeren (v)
lasair
  onrustig branden met grote en dan weer kleine vlammen en de vlammen zijn ook niet altijd op dezelfde plaats

flamingo (n)
lasairéan
  (flamingoachtigen) bepaald soort roze reigerachtige waadvogel met een haakvormige snavel uit de familie Phoenicopteridae

flanel (n)
flainín
  (kleding) een textielsoort van los gesponnen garen, gewoonlijk van geruwde wollen of katoenen stof, maar ook wel van kunstvezels vervaardigd

flank /flɑŋk/ (n)
taobhaigh
  zijkant van een samenhangend geheel

flashy (adj)
ard
  flitsend op een hippe manier

flat /flɑt/ (n)
cothrom

flatteren (v)
bladair
  iets mooier doen voorstellen of lijken dan het in werkelijkheid is

flatulentie (n)
gaofaireacht
  (medisch) opgeblazenheid, een gasophoping in de darmen

flauw (adj)
bacach
  (figuurlijk) in overdrachtelijke zin smakeloos

flauwekul (n)
amaidí

flauwheid (n)
fágáil
  de zwakheid van iets of iemand

flauwte (n)
laige
  (medisch) aanval van kortdurende bewusteloosheid

flauwtjes (adv)
laige
  iets doen op een niet al te krachtige manier

flauwvallen (v)
tit i laige
  ergatief door hitte of gebrek aan frisse licht het bewustzijn verliezen

flebitis (n)
fleibíteas
  (medisch) aderontsteking

flegma (n)
fuarchúis

flemen (v)
bladair
  inergatief overdreven lief tegen iemand doen

flemer (n)
líodóir
  (pejoratief) iemand die andere mensen te veel vleit

flens (n)
sceimheal
  (techniek) een opstaande en vaak vlakke rand of kraag, bijvoorbeeld aan het uiteinde van een buis of pijp om een lekdichte verbinding met een andere pijp of een afdichting mogelijk te maken

flensje (n)
pancóg
  (voeding) dun soort pannenkoekje dat zowel als hoofdgerecht en als nagerecht gegeten wordt

flerovium (n)
únúncuadiam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Fl en atoomnummer 114. Het is een hoofdmetaal

fles /flɛs/ (n)
buidéal
  een langgerekt, cilindrisch en meestal van glas vervaardigd vat met een nauwe hals die met een dop of kurk af te sluiten is

flets /flɛts/ (adj)
cuaille
  een vale kleur hebbend

flexibel /flɛkˈsibəl/ (adj)
aclaí
  het vermogen hebbend gebogen te worden

flierefluiter (n)
bruachaire
  vrolijk, oppervlakkig persoon die zich niets aantrekt van normen en waarden en vooral lui en werkschuw is

flikflooien (v)
bladair
  inergatief kruiperig vleien

flikker (n)
brosna
  (scheldwoord) man met een seksuele voorkeur voor andere mannen #:⚠️ Dit gebruik van het woord roept twijfels op over de gebruiker.

flikkeren (v)
bladhm

flikkering (n)
splanc
  levendige, glinsterende terugkaatsing van licht

flink /flɪŋk/ (adj)
strapaire
  (anatomie) groot en/of stevig, krachtig van lichaamsbouw
tabhair dúshlán
  (figuurlijk) sterk van karakter

flinkheid (n)
misneach
  het moedig en doortastend zijn

flits (n)
tintreach

flitsend (adj)
geal
  buitengewoon aantrekkelijk uitgevoerd, vlot en opvallend

flitslicht (n)
tóirse
  een kortdurend, fel licht (dat men gebruikt bij het maken van foto's)

flonkeren (v)
glioscarnach
  op een levendige, onrustige, beweeglijke manier licht uitzenden of weerkaatsen

flonkering (n)
lonrach
  levendige, glinsterende terugkaatsing van licht

floodlight (n)
teilgeoir tuilsholais
  lampen die dienen om een toneel of voetbalveld egaal te verlichten

floraal (adj)
bláthach
  gerelateerd aan, lijkend op bloemen

florerend (adj)
faoi bhláth
  van iets of iemand dat hij zich goed ontwikkeld, dat hij gezond is, dat het goed gaat

florijn (n)
airgead croise
  betaalmiddel uit Florence dat later in heel Europa is gebruikt

flosdraad (n)
flas fiacla
  een zijden draad waarmee men de ruimte tussen de tanden reinigt

fluctuatie (n)
luaineacht

fluim (n)
seile
  vocht dat in de mond vloeit uit de speekselklieren

fluisteren (v)
bí ag cogarnach
  inergatief spreken met gedempte stem

fluit (n)
fliúit
  (muziekinstrument) een blaasinstrument
  (scheepvaart) een zeventiende en achtiende eeuws, zeegaand vrachtschip met drie masten

fluiteend (n)
rualacha
  (eendvogels) bepaald soort watervogel, Anas penelope , een middelgrote grondeleend uit het noorden van Europa en Azië, die 's winters ook in groten getale in Nederland voorkomt

fluiten (v)
lig fead
  een fluit bespelen
  met een fluit een signaal geven
bí ag feadaíl
  geluid van een fluit voortbrengen

fluitenkruid (n)
peirsil bhó
  (plantkunde) Anthriscus sylvestris , plant uit de schermbloemen familie

fluittoon (n)
feadaíl
  een hoog, hoorbaar geluid dat lijkt op dat van een fluit
  (medisch) een toon die iemand kan horen als er sprake is van een gehooraandoening

fluor (n)
fluairín
  (scheikunde), (element) een chemisch element met symbool F en atoomnummer 9 en een geelgroen halogeen

fluweel (n)
veilbhit
  (textiel) een zachte, fijngeweven stof, waarbij rechtopstaande pluizen, de zg. pool van zijde of katoen met de kettingdraden zijn meegeweven en afgesneden

fluwelig (adj)
veilbhitiúil
  de zachtheid en warmte van fluweel hebbend

flux /flʏks/ (n)
abhainn
  (natuurkunde) (elektrotechniek) de hoeveelheid doorstroom door een oppervlak (aantal krachtlijnen dat loodrecht door een oppervlakte-eenheid gaat)

fnuikend (adj)
ainiarmhartach
  zeer schadelijk

fobie (n)
fóibe
  (medisch) een ziekelijke vrees

focus /ˈfokʏs/ (n)
fócas
  (natuurkunde) een punt of verzameling van punten waar alle stralengangen van een optisch element samenkomen

foedraal (n)
araoid

foelie /ˈfu.li/ (n)
más
  (specerij) Myristica fragrans een specerij bestaande uit het omhulsel van de muskaatnoot

foetus (n)
féatas
  (medisch) een nog niet voldragen menselijke of dierlijke vrucht dat in de baarmoeder verblijft

fok (n)
jib
  (scheepvaart) driehoekig zeil bevestigd aan de voorstag, het fokzeil

fokken (v)
póraigh
  overgankelijk dieren houden om ze te laten voortplanten

fokkenschoot (n)
tile tosaigh
  (scheepvaart) lijn waarmee de fok bediend kan worden

folder (n)
bróisiúr
  een blad met informatie of reclame

folie (n)
pionsa maol
  dun en buigzaam vel van een metaal of kunststof

foliumzuur (n)
aigéad fólach
  (voeding) (medisch) in wateroplosbaar vitamine dat o.a. wordt voorgeschreven aan zwangeren ter preventie van geboorteafwijkingen

folklore (n)
béaloideas
  alle traditionele cultuuruitingen van een volk, d.i. traditionele gebruiken, verhalen, gezegdes, vormen van bijgeloof, dansen en andere kunstvormen van een bepaalde volksgroep

folklorist (n)
béaloideasaí
  iemand die de volkskunst bestudeert

folteren /ˈfɔltərə(n)/ (v)
ciap
  overgankelijk een gevangene onderwerpen aan lichamelijke en/of geestelijke pijniging, voornamelijk teneinde informatie los te krijgen

foltering /'fɔltərɪŋ/ (n)
pianadh
  een handeling waarmee het slachtoffer ernstige psychische of lichamelijke pijn wordt toegebracht

foneem (n)
fóinéim
  (taalkunde) een term uit de fonologie die verwijst naar een verzameling klanken die allemaal dezelfde betekenisonderscheidende functie hebben

fonetiek /ˌfoneˈtik/ (n)
foghraíocht
  (taalkunde) de wetenschap die zich bezig houdt met de bestudering van de fysiologische, fysische en perceptieve aspecten van spraak

fonkelen (v)
loinnir

fonkelend (adj)
lonrach
  helder stralend

fonkeling (n)
lonrach
  een kleine, kortdurende, herhalende, felle lichtreflectie met name bij sieraden, kroonluchters en ogen

fonologie /ˌfonoloˈɣi/ (n)
foghareolaíocht
  (taalkunde) het functioneren van klanken in een bepaalde taal

font (n)
cló
  lettertype, karakterset

fontanel (n)
cró an chinn
  (medisch) nog niet verbeende plek in de schedel van een baby
  (muziekinstrument) een beschermkoker rond de kleppen van sommige oude muziekinstrumenten als de pommer en schalmei

fopperij (n)
aisiléireacht
  iets waarmee je iemand probeert te foppen, te bedriegen of beet te nemen

fopspeen (n)
gobán

forceren (v)
éifeacht
  overgankelijk een beslissing afdwingen

forel (n)
breac
  (straalvinnigen) benaming voor zalmachtige zoetwatervissen uit de geslachten Salmo , Salvelinus en Oncorhynchus

formaat (n)
méid
  grootte
folíne
  (informatica) vorm van een bestand

formule (n)
foirmle

formuleren (v)
fuaimnigh
  overgankelijk in woorden omzetten

fornuis (n)
bruthaire

forsheid (n)
misneach
  het groot zijn

fortuinlijk (adj)
sásta

fosfaat (n)
fosfáit
  (scheikunde) (voeding) een zout van één van de vormen van fosforzuur

fosfor (n)
fosfar
  (scheikunde), (element) met symbool P en atoomnummer 15. Het is een niet-metaal dat in verschillende kleuren kan voorkomen waarvan rood en wit het bekendst zijn

fosforescentie (n)
méarnáil
  (natuurkunde), (scheikunde) het vrij langdurig afgeven van licht nadat een systeem vanuit een geëxciteerde toestand in een andere, stabielere, geëxciteerde toestand geconverteerd is

foto (n)
fótagraf
  (fotografie) fotografische opname
  (fotografie) afdruk van een fotografische opname

fotocamera (n)
ceamara
  (fotografie) een toestel om mee te fotograferen

fotochemie (n)
fótaiceimic

fotogeniek (adj)
fótaigineach
  op foto's een voordelige indruk makend

fotograaf (n)
grianghrafadóir
  (beroep) iemand die foto's maakt

fotograferen (v)
fótagraf
  overgankelijk een afbeelding maken door de projectie van beeld op een lichtgevoelige laag

fotografie (n)
grianghrafadóireacht
  de kunst om door chemische inwerking van licht op een gevoelige plaat afbeeldingen te maken

fotokopieermachine (n)
fótachóipeálaí

fotolak (n)
fótafhriotaí
  (elektronica) een lichtgevoelige lak die zich verhardt onder belichting

fotolyse (n)
fótalú

foton (n)
fótón
  (natuurkunde) een elementair deeltje waaruit elektromagnetische straling is samengesteld

fotosynthese (n)
fótaisintéis
  (biologie) proces waarbij organismen energie uit zonlicht omzetten in chemische energie

fototoestel (n)
ceamara
  (fotografie) een toestel om mee te fotograferen

fouilleren (v)
cuardach
  overgankelijk iemand aftasten of er iets op het lijf gedragen wordt

fout /fɑut/ (adj)
contráilte

fout /fɑut/ (n)
earráid
  vergissing, onjuistheid

foyer /fwɑ.ˈjeː(r)/ /fʋa.ˈje/ (n)
forhalla
  verzamelplaats, zaal voor de verpozing (bijvoorbeeld in een hotel of schouwburg)

fraai (adj)
calma
  van opvallende mooie kwaliteit

fraaiheid (n)
ainnir
  de schoonheid en de pracht

fractie /ˈfrɑksi/ (n)
codán
  breuk, deel van een geheel, klein deel

fragment (n)
boim

framboos (n)
sú craobh
  (fruit) vrucht van de frambozenstruik

frame (n)
cuir i bhfráma
  (fotografie) een stilstaand beeld uit een bewegende film

francium (n)
frainciam
  (scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool Fr en atoomnummer 87. Het is een donkergrijs metalliek alkalimetaal

franje (n)
ciumhais
  (kleding) reeks afhangende draden die ter versiering aan de rand van een kleed of kledingstuk gehangen worden

frank /frɑŋk/ (n)
franc
  (financieel) naam voor verschillende munteenheden die onder andere in Burundi, de Comoren, Congo, Djibouti, Guinee, Rwanda en Zwitserland gebruikt worden, en voorheen in België en Frankrijk gebruikt werden
  (numismatiek) muntstuk met de waarde van 1 frank

frankeren (v)
gread
  porto betalen als afzender door een postzegel op het poststuk te plakken

frase (n)
abairtín
  (taalkunde) een aantal woorden die een begrip uitdrukken, vaak een zinsdeel, soms een hele zin

frater /fratər/ (n)
gleoiseach sléibhe
  (zangvogels) bepaald soort vogel, Linaria flavirostris , uit de vinkenfamilie

fraude (n)
calaois
  (juridisch) bedrog of gesjoemel door valsheid in geschrifte

fregat (n)
frigéad
  (scheepvaart) oorlogsschip
  (zeilvaart) driemaster

frequent /freˈkwɛnt/ (adj)
minic
  vaak voorkomend

frequentie (n)
minicíocht
  aantal keren of herhalingen per tijdseenheid

fresia (n)
fríse
  (plantkunde) geslacht uit de lissenfamilie. Het is vernoemd naar de botanicus Friedrich Freese (1794-1878), in niet-specialistische Nederlandstalige teksten wordt doorgaans de vorm fresia gebruikt om de bloem aan te duiden, in Nederland veel gebruikte snijbloem

fret (n)
firéad
  (roofdieren) bepaald soort klein marterachtig zoogdier, Mustela putorius furo

frezen (v)
meil
  overgankelijk, (techniek) een verspanende bewerking uitvoeren met behulp van een roterend gereedschap, de frees

friet (n)
sceallóga
  (voeding) de benaming voor een gerecht van gefrituurde aardappelreepjes ('patat frites')

frigo (n)
cuisneoir
  (huishouden) (elektrotechniek) ruimte die gekoeld kan worden voor het bewaren van voedsel en andere bederfelijke waar

fris (adj)
úr
  schoon, zuiver, prettig ruikend

friseren (v)
an

frivoliteit (n)
aerthacht

frons (n)
púic
  v/m: rimpel in het gelaat, die vaak een uitdrukking van verbazing of ongeloof is

fronsen (v)
púic
  overgankelijk de wenkbrauwen ~ van verbazing of afkeuring de wenkbrauwen ophalen

front (n)
dreach
  voorkant, voorzijde
  (militair) voorste gevechtslinie van een leger in een oorlog, frontlinie

frontlijn (n)
líne thosaigh
  (militair) de lijn waarlangs gevochten wordt in een frontoorlog

frugaal (adj)
spárálach
  sober, karig, eenvoudig, schraal

fruit /frœʏ̯t/ /frœːt/ (n)
toradh
  (voeding) voedsel dat bestaat uit eetbare vruchten echter let op!

fruitautomaat (n)
meaisín sliotáin
  een gokautomaat waar je geld in moet gooien, heeft drie of meer rollen met verschillende afbeeldingen en een startknop of hendel om de rollen te laten draaien, er wordt winst uitkeerd als twee of meer dezelfde afbeeldingen op één rij verschijnen

fruitsalade (n)
sailéad torthaí
  (voeding) koude schotel met verschillende soorten fruit

fruitsla (n)
sailéad torthaí
  (voeding) een koud gerecht met diverse soorten fruit meestal gebruikt als desert of bij het ontbijt

fuif /fœyf/ (n)
comhluadar

fullereen (n)
fullairéin
  (scheikunde) een lid van een klasse van allotropen van het element koolstof met een holle moleculaire structuur

functie /ˈfʏŋksi/ (n)
feidhm
  doel of taak binnen een geheel van een systeem of apparaat
  (economie) positie [5], ambt of betrekking [2] binnen een bedrijf of andere organisatie
  (informatica) een subroutine (als eenheid beschouwd deel van een computerprogramma dat aangeroepen kan worden) die een waarde oplevert

functioneren (v)
feidhmigh
  inergatief ~ als een bepaalde functie vervullen

fundamentalisme (n)
bunúsaíocht
  een orthodoxe, antiliberale godsdienstige richting

fungeren (v)
feidhmigh
  absoluut ~ als een bepaalde functie vervullen

fungus (n)
fungas
  (medisch) schimmel, zwam

fut /fʏt/ (n)
fuinneamh
  de benodigde energie en zin ergens voor

futiliteit (n)
réadán

fuut (n)
foitheach
  (futen) met name de soort watervogel, Podiceps cristatus , met slank lichaam, lange hals en puntige snavel

fysica /ˈfizika/ (n)
fisic
  (wetenschap) de wetenschap van de materie en de bestudering van het gedrag en de interactie in ruimte en tijd

fysicochemisch (adj)
fisiciceimiceach
  (medisch) (scheikunde) met betrekking tot de natuurkundige aspecten van de scheikunde

fysicus (n)
fisiceoir

fysiologie (n)
fiseolaíocht

fysiotherapie (n)
fisiteiripe

föhn /føn/ (n)
triomadóir gruaige
  een toestel dat een warme luchtstroom voortbrengt voor het drogen en opmaken van het kapsel, een haarföhn

g (n)
g
  (muziek) de achtste toon van de chromatische, en de vijfde toon van de diatonische toonladder
  (muziek), (afkorting) afkorting van “g-mineur”

gaaf /ɣaːf/ /χaːf/ (adj)
go léir
  zonder beschadiging
cúileach
  (informeel), (spreektaal) in de populaire smaak vallend, gunstig of aantrekkelijk

gaafheid (n)
folláine
  het mooi en zonder beschadiging zijn

gaai /ɣaːj/ (n)
scréachóg
  (zangvogels) middelgrote, gewoonlijk vrij kleurrijke zangvogel met een vrij lange staart, uit het geslacht Garrulus van de kraaienfamilie (Corvidae ) en in het bijzonder de soort Garrulus glandarius

gaan /ɣaːn/ /χaːn/ (v)
téigh
  ergatief zich in een bepaalde richting bewegen, meestal van de spreker af

gaanderij (n)
áiléar

gaard (n)
gairdín

gaarkeuken (n)
cistin phoiblí
  een instelling die in tijden van honger en gebrek tracht door het beschikbaar stellen van gratis voedsel de nood te lenigen

gade (n)
céile
  (formeel) echtgenoot, echtgenote

gadolinium /ɣadoˈlinijʏm/ (n)
gadailiniam
  (scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool Gd en atoomnummer 64. Het is een zilverwit lanthanide

gaffel /ˈɣɑ.fəl/ /ˈɣɑ.fəɫ/ /ˈχɑ.fəɫ/ (n)
ga
  (scheepvaart) meer of minder van de mast schuin omhoog uitstaand rondhout, om de bovenkant van een zeil (het bovenlijk) uit te houden
gabhlóg
  (gereedschap) werktuig, met een steel die het ene einde in twee armen of tanden uitloopt
  (zoötomie) het gewei van een tweejarig hert of ree met twee uiteinden

gaffer (n)
saoiste
  (beroep) term uit de filmwereld voor (hoofd-)belichter, licht technicus en/of (hoofd-)elektriciën, de gaffer moet verantwooding afleggen aan de cameraman of de Director of Photography (ook wel DoP of DP).

gage (n)
tuarastal

gal (n)
domlas
  (anatomie) uit de lever afkomstig vocht dat een rol speelt in de spijsvertering, met name van vet

galant (adj)
croíán
  erg vriendelijk en beleefd

galbak (n)
alfraits
  (pejoratief) heel vervelend persoon

galblaas (n)
domlas
  (anatomie) een peervormig hol orgaan dat aan de rechterkant van het lichaam, achter (d.w.z. meer naar binnen) en onder de lever ligt

galbult (n)
urtacáire
  (medisch) in korte tijd ontwikkelende, vaak heftige jeukende uitslag van de huid, die begint met rode vlekken en daarna in verdikte, bleke plekken kan overgaan
  (figuurlijk) ergens geïrriteerd op reageren

galerie (n)
áiléar

galerij (n)
dánlann

galg /χɑlx/ (n)
croch
  (juridisch) houten constructie bestaande uit één of meer staande balken met een horizontale balk haaks daarop en één of meer diagonale balken ter ondersteuning, in het verleden veel gebruikt om mensen door ophanging ter dood te brengen

galgenaas (n)
ropaire gaid
  (figuurlijk), (pejoratief) slecht persoon die gestraft zou moeten worden

galgenbrok (n)
alfraits
  (scheldwoord) (letterlijk) iemand die het verdient om aan de galg te hangen; (bij uitbreiding) een waardeloos of verdorven persoon

galgenstrop /'ɣɑlɣə(n)strɔp/ (n)
dol
  een tot strop geknoopt touw zoals dat aan een galg gehangen wordt ter verhanging van een veroordeelde

gallium (n)
gailliam
  (scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool Ga en atoomnummer 31. Het is een zilverwit hoofdgroepmetaal.

gallon (n)
galún
  (eenheid) Angelsaksische inhoudsmaat 1 US gallon is ongeveer 3,8 lter 1 imperial gallon is ongeveer 4,5 liter

galm (n)
aisfhuaimniú
  een langdurige naklank

galmen (v)
aisfhuaimnigh
  inergatief langdurig luid naklinken

galnoot (n)
brusaireacht

galon (n)
galún
  versierde langs de naad van een pantalon, in de vorm van een meegeweven op opgezette gekleurde draad, vooral op uniformen

galsteen (n)
cloch dhomlais
  (medisch) een vaste structuur in de galwegen of de galblaas bestaande uit neergeslagen cholesterol, bilirubine of kalkzouten

game (n)
cluiche
  (tennis) een onderdeel van een wedstrijd
cluiche físe
  een videospel

gamelan (n)
gamalan
  (muziekinstrument) een slaginstrument dat vooral in Indonesië wordt gebruikt

gander (n)
gandal
  (dierkunde) mannelijke gans (Anser en Branta )

gang (n)
dorchla
  (bouwkunde) lange, smalle doorloopruimte in een gebouw of ondergronds
cúrsa
  (kookkunst) onderdeel van een maaltijd

gangbaar /'ɣɑŋbar/ (adj)
coimín
  wat gebruikelijk is

gangbaarheid /ˈɣɑŋbarhɛit/ (n)
leitheadúlacht
  (taalkunde) mate waarin een bepaalde groep taalgebruikers een woord of grammaticale constructie kent of toepast

gangpad /ˈɣɑŋ(g).pɑd/ /ˈɣɑŋ.pɑt/ /ˈχɑŋ.pɑt/ (n)
taobhroinn
  een pad voor wandelaars, voetpad

gans (n)
gé ghlas, gé
  (eendvogels) benaming voor vogels uit de geslachten Anser en Branta , grote, stevig gebouwde watervogels

gapen /ˈɣa.pə(n)/ /ˈɣaː.pə(n)/ /ˈχa.pə(n)/ (v)
déan
  inergatief heel diep inademen met de mond ver open, moeilijk om bewust tegen te gaan

gapend (adj)
béal-leata
  wijd openstaand

gaping (n)
hiatas
  (figuurlijk) ontbreken van voor de samenhang noodzakelijke onderdelen

gapper (n)
ardaitheoir
  iemand die steelt

garage /ɣa.ˈra.zʲǝ/ (n)
garáiste
  een overdekte ruimte waarin men auto's zou kunnen stallen
  een bedrijf dat reparatieservices aan motorvoertuigen verricht

garant (n)
banna

garantie /ɣa'rɑn(t)si/ /ɣa'rɑnsi/ (n)
ráthaíocht
  een verklaring waarin men verklaart voor bepaalde gevolgen in te staan

gard (n)
liúr
  een roe

garderobe (n)
seomra cótaí
  bewaarplaats voor kleren

gareel (n)
gabháil

garen-en-bandwinkel (n)
mionearraí

garf (n)
punann
  (landbouw) samengebonden hoeveelheid graanhalmen of andere afgemaaide gewassen

garnaal (n)
cloicheán

garneren (v)
maisigh
  overgankelijk (kookkunst) versieren van voeding

garnering (n)
breáthán
  (kleding) de versiering die op kleding is aangebracht

garnituur (n)
maisigh
  (kleding) decoratie die op kleding aangebracht is

gas /ɣɑs/ /χɑs/ (n)
gás
  (natuurkunde), (thermodynamica) aggregatietoestand; stof met een veranderlijk volume die uit losse moleculen of atomen bestaat

gasachtig (adj)
gásach
  lijkend op een gas maar het eigenlijk niet zijn

gasklep (n)
plúch
  soort ventiel dat bij benzinemotoren de hoeveelheid aangezogen mengsel doseert

gaslicht (n)
gáslampa
  een lamp die licht geeft door het verbranden van gas

gaspijp (n)
píopa seirbhíse
  een buis waardoor men een (aard)gas zoner lekkage kan vervoeren

gaspomp (n)
pumpa peitril
  (motortechniek) werktuig dat door middel van drukverschil gassen verplaatst

gast /ɣɑst/ /χɑst/ (n)
aoi
  (maatschappij) iemand die als bezoeker ergens wordt ontvangen, verwelkomd of op een bijzondere wijze behandeld

gastheer (n)
óstach
  een man die een gast ontvangt en verzorgt met eten en drinken
  (biologie) een organisme dat een ander organisme draagt

gastritis (n)
gaistríteas
  (medisch) maagwandontsteking

gastvrij /ɣɑstˈfrɛɪ/ /ʝɑstˈfrɛː/ (adj)
aíoch
  gul in het onthalen of herbergen van gasten

gastvrijheid (n)
cóir

gastvrouw (n)
banóstach

gasvlam (n)
gáslampa
  brandend gas

gat /ɣɑt/ /χɑt/ (n)
poll
  opening of holte
  (overdrachtelijk) een tekort of ontbrekend deel
cuas
  (verkleinwoord), (tandheelkunde) gaatje: een geval van tandwolf
asal
  (dim gatje) achterste

gauw /ɣʌu/ /ʝʌu/ (adv)
aibéil
  binnen een kort tijdsbestek
go haibéil
  zeer binnenkort

gauwdief (n)
peasghadaí
  een handige, slinkse, behendige dief

gave (n)
bua
  een bijzondere aanleg, een talent
  (religie) een geschenk van God, van een godheid

gazelle (n)
gasail
  (evenhoevigen) benaming voor slanke hoefdieren uit de geslachten Gazella , Eudorcas en Nanger , leden van de antilopefamilie Antilopinae . Er zijn ongeveer vijftien soorten, waaronder de thomsongazelle. Gazellen spelen een belangrijke rol in verschillende religies en legendes

gazon (n)
báinseach
  onderhouden, kort gemaaid grasveld bij een huis

ge /ɣə/ /χə/ (personalPronoun)
sibh
  tweede persoon enkelvoud- en meervoud. In Nederland verouderd, maar in België in dagelijks gebruik

geaardheid (n)
an dúlra

geaccidenteerd (adj)
cnocach
  met een ongelijk grondoppervlak vol hoogteverschillen door bijvoorbeeld heuveltjes, begroeiing, sloten, wallen en kuilen

geacht /ɣə'ʔɑxt/ (adj)
a chairde
  als waardig beschouwd. Wordt vooral gebruikt als beleefdheidsvorm in briefaanhef: Geachte Heer Janssen,

geadresseerde (n)
seolaí

gebaar /xəˈbar/ (n)
comhartha
  (communicatie) een handeling waarmee men iets wil uitdrukken

gebaard (adj)
féasógach

gebak (n)
pastae
  (voeding) meestal zoet, gebakken voedsel specifiek gemaakt om van te genieten

gebaren (v)
gluaisne
  overgankelijk communiceren door het maken van gebaren

gebarentaal (n)
teanga chomharthaíochta

gebed /ɣə'bɛt/ (n)
paidir, urnaí
  het bidden.

gebedel (n)
bacachas
  aanhoudend (op een vervelende, zeurende manier) iets aan een ander vragen

gebeier (n)
clogaireacht
  het aanhoudend luiden van (kerk)klokken; aanhoudend klokkenspel

gebergte (n)
sliabhraon
  een verzameling van bergen die met elkaar een groter geheel vormen

gebeuren /ɣə'bɵːrə(n)/ (v)
tarlaigh
  ergatief plaatshebben, werkelijkheid worden

gebied /ɣəˈbit/ /χəˈbit/ (n)
ceantar
  een deel van het aardoppervlak

gebieden (v)
tiomnú
  overgankelijk een dwingende opdracht geven

gebieder (n)
ceannasaí
  iemand die bevelen geeft

gebiedster (n)
mol
  vrouw die bevelen geeft die men moet opvolgen

gebladerd (adj)
bileogach
  bedekt met bladeren, voorzien van bladeren

gebladerte /ɣəˈbladərtə/ /χəˈbladərtə/ (n)
clúmh
  een verzameling van bladeren van één of meer bomen

geblokt /ɣəˈblɔk/ /ɣəˈblɔkt/ /χəˈblɔkt/ (adj)
seicear
  met een patroon van vierkantjes in twee kleuren, zoals bij een schaakbord

gebonden (adj)
tiubhaithe
  beperkt door allerlei voorwaarden
  in het bezit van een vaste partner
  (kookkunst) dikvloeibaar door toevoeging van een verdikkingsmiddel
  (taalkunde) niet voorkomend als op zichzelf staande eenheid (d.w.z. als los woord), maar alleen als onderdeel van een woord

geboorte /ɣəˈboːrtə/ /χəˈbo̝ːrtə/ (n)
breith Chríost
  bevalling, actie waarbij een organisme uit zijn/haar moeder komt en aan zijn zelfstandige leven begint

geboortecijfer (n)
ráta beireatais
  (demografie) een getal dat aangeeft hoeveel geboorten er in een gebied in een bepaalde tijd hebben plaatsgevonden

geboortegrond (n)
tír dhúchais
  de plaats waar men geboren is

geboortehuis (n)
áit bhreithe
  instelling speciaal ingericht voor bevallingen

geboorteplek (n)
cliabháin
  plaats waar men geboren is

geboren /ɣə'borɘn/ (adj)
duiniúil
  door herkomst of natuurlijke aanleg (een bepaalde eigenschap bezitten)

geborgenheid (n)
lucht slándála
  het gevoel dat je beschermd en veilig bent en dat je je op je gemak voelt

gebouw (n)
foirgneamh
  (bouwkunde) een constructie van enige omvang die verbonden is met de grond en waarin men kan wonen of werken

gebral (n)
gaisce
  aanhoudend luidruchtig snoeven

gebrek (n)
uireasa
  een tekort
  een defect, een mankement

gebrekkig (adj)
duine faoi mhíchumas
  één of meerdere gebreken hebbend.

gebrekkigheid (n)
díothacht
  de mate waarin iets gebreken vertoont

gebroken /ɣəˈbroːkən/ /χəˈbroːkən/ (adj)
briste

gebrom (n)
cnáimhseáil
  uiting van ontevredenheid

gebruik (n)
bealach
  een standaard manier van doen
úsáid
  toepassen van iets

gebruikelijk (adj)
iondúil
  naar gewoonte, zoals men regelmatig doet

gebruiken /ɣəˈbrœʏkən/ /χəˈbrœʏkən/ (v)
ócáidigh
  overgankelijk zich bedienen van, toepassen

gebruiker /ɣə'brœːkər/ /χə'brœʏkər/ (n)
úsáideoir
  iemand die iets gebruikt

gebruikersnaam (n)
ainm úsáideora
  naam van een gebruiker
  (informatica) code waarmee iemand kan inloggen op een informatiesysteem

gebruis (n)
broidearnach
  het geruis van een gas vloeistof mengsel

gebuur (n)
comharsa
  iemand die dichtbij woont

gechicaneer (n)
siceán
  het voortdurend lastig vallen, treiteren, ruzie zoeken en kritiseren

gecijfer (n)
suim
  het langdurig bezig zijn met cijfertjes en getallen

gecompliceerd (adj)
aimpléiseach
  ingewikkeld

gecompliceerdheid (n)
castacht
  hoe ingewikkeld iets is

gedaante (n)
cum

gedachte /ɣə'dɑɣdə/ /ɣəˈdɑxtə/ (n)
smaoineamh
  hetgeen wat men denkt

gedachtenis (n)
cuimhne
  het oproepen van iets in de gedachten om te voorkomen dat je het zou vergeten vaak ook als eerbetoon

gedeelte (n)
dréacht
  minder dan het geheel

gedelegeerde (n)
teachta
  iemand die verkozen is als vertegenwoordiger van een groep

gedenken (v)
cuimhne a bheith agat ar

gedenkteken (n)
cuimhneachán

gedeputeerde (n)
teachta

gedestilleerd water (n)
uisce driogtha

gedetineerde (n)
cime
  iemand die door de staat van zijn vrijheid beroofd is

gedicht (n)
dán
  (dichtkunst) een in versmaat of in dichterlijke stijl opgesteld stuk tekst

gedienstigheid (n)
adhnáire
  het bereid zijn om iemand diensten te verlenen; de neiging om dienstbaar te zijn

gedogen (v)
admhaigh

gedrag (n)
iompraíocht
  de manier waarop iemand optreedt of waarop iets ergens op reageert

gedragen /ɣə.'dra.ɣə(n)/ (v)
iompair
  wederkerend zich ~: de manieren die iemand meest in de omgang met anderen aan de dag legt

gedragslijn (n)
beartas

gedrentel (n)
vardaíl
  het aanhoudend langzaam, aarzelend en doelloos rondlopen

gedrochtelijk (adj)
anchúinseach
  een heel lelijke lichaamsbouw hebbend

gedruis (n)
borrán
  aanhoudende, lawaaierige, gezellige drukte

gedrukt (adj)
in ísle brí

gedruktheid (n)
easca
  de mate waarin men somber is

geduld /ɣədʏɫt/ (n)
foighne
  de rust en bereidheid om te wachten

geduldig /gə'dʌldəx/ (adj)
othar
  bereid te wachten en tegenslagen te verdragen

gedurende /ɣəˈdyrəndə/ (preposition)
ar feadh
  binnen het tijdsverloop van (om aan te geven binnen welke periode iets gebeurt)

gedurig (adj)
minicigh

geel /ɣeːl/ /ɣeːɫ/ /χeɪɫ/ (adj)
buí
  met een kleur als een eierdooier of een citroen

geel /ɣeːl/ /ɣeːɫ/ /χeɪɫ/ (n)
buí
  (kleur) primaire kleur zoals die van licht met een golflengte van ca. 570 - 582 nm

geelwortel (n)
tuirmiric
  (specerij), (plantkunde) Curcuma longa een plant waarvan de wortel een gele kleurstof levert

geelzucht (n)
buíochán

geen (indefinitePronoun)
ní hea
  niemand

geen probleem (phraseologicalUnit)
fadhb dá laghad
  beleefd antwoord nadat je bedankt bent

geenszins (adv)
ar chor ar bith

geest /ɣeːst/ /χeːst/ (n)
sprid
  dat wat zich afspeelt in iemands gedachten
  een onsubstantieel wezen

geestdrift /ɣesdrɪft/ (n)
móraigeantacht

geestestoestand (n)
tiúin
  psychische situatie van een persoon

geestig (adj)
tráthúil
  op een spitse manier grappig, humoristisch, mogelijk wat scherp en/of ironisch

geestrijk (adj)
alcólach
  veel alcohol bevattende

geestverschijning (n)
arracht

geeuw /ɣ̟eːβ̞/ /χeːu/ (n)
méanfach
  het zich uitrekken, meestal met open mond, bij slaperigheid, ontspanning of verveling

geeuwen /ɣɪːwə(n)/ (v)
déan
  inergatief onwillekeurig den mond opsperren en tevens diep inademen en weer uitademen

geeuwhonger (n)
gorta
  plotselinge erge honger als gevolg van heftige inspanning zonder eten vaak samengaand met een neiging tot flauwvallen en zweten

geflikker (n)
drithle
  voortdurend veranderen van de lichtsterkte (van een kaars)

gefluister (n)
cogar

gefortuneerd (adj)
maoineach
  (financieel) van een persoon dat deze veel geld heeft

gegalm (n)
athshondach
  aanhoudend een luid galmend geluid maken

gegeven /ɣəˈɣevə(n)/ /χəˈχevə(n)/ (n)
sonra
  een bekend geval of feit

gegijzelde (n)
banna
  iemand die gevangen genomen is om iets af te dwingen

gegoed (adj)
brabachúil

gegoochel (n)
draíocht
  het voortdurend mensen vermaken met 'tovertrucjes'
  het voordurend mensen voorliegen door het manipuleren van informatie

gegriefdheid (n)
aicis
  de mate waarin iemand zich beledigd voelt; de mate waarin men zich gekwetst voelt

gegrom (n)
cnáimhseáil
  voortdurend een brommend geluid voortbrengen zoals past bij wilde dieren

gehalte (n)
luacháil

gehandicapte (n)
duine faoi mhíchumas
  iemand met een beperking van lichamelijke, verstandelijke, psychische en/of sociale aard

gehaspel (n)
útamáil
  het onhandig geklungel

gehechtheid (n)
caithis
  het zich zo door liefde verbonden voelen aan iets of iemand dat men er zich moeilijk van kan losmaken

geheel (adv)
cuir le chéile

geheelonthouding (n)
lánstaonadh
  het afzien van het gebruik van alcohol

geheim /ɣəɦɛɪm/ (adj)
rúnda
  opzettelijk verborgen

geheim /ɣəɦɛɪm/ (n)
rúnda
  informatie die verborgen wordt en bestemd is om dat te blijven

geheimzinnig /ɣə.ˈɦɛɪ̯m.ˌzɪ.nəx/ (adj)
rúndiamhair

geheugen (n)
cuimhne
  het deel van de hersenen waarin herinneringen worden opgeslagen
  (informatica) snel toegankelijke plaats om data op te slaan waarin programma's worden opgeslagen die uitgevoerd worden

geheugenverlies (n)
aimnéise

gehoor (n)
éisteacht
  (anatomie) het organische systeem om geluiden waar te nemen

gehoorapparaat (n)
áis éisteachta

gehoornd (adj)
beannach
  voorzien van horens, horens dragend

gehoorsafstand (n)
raon cluas
  een afstand die klein genoeg is om gesproken woord te kunnen verstaan

gehoorzaal (n)
halla éisteachta

gehoorzamen (v)
géill do
  overgankelijk gevolg geven aan een opdracht of bevel

gehorend (adj)
beannach
  voorzien van horens, horens dragend

gehucht /ɣəˈhʏxt/ (n)
gráig
  een aantal bij elkaar staande huizen op het platteland qua grootte gelegen tussen een dorp en een buurtgemeenschap

gehuwd (adj)
pósta

geil /ɣɛi̯l/ /χɛi̯l/ (adj)
adharcach

geit /ˈɣɛɪ̯t/ /ˈɣɛːt/ /ˈχɛɪ̯t/ (n)
gabhar
  (evenhoevigen) (veeteelt) bepaald soort zoogdier Capra aegagrus hircus

geitenmelker (n)
tuirne lín
  (nachtzwaluwachtigen) bepaald soort vogel, Caprimulgus europaeus

gejaagd /ɣəˈjaxt/ (adj)
néarógach
  druk; overvol; haastig; gestrest

gejaagdheid (n)
aláram
  een zenuwachtige, angstige onrust die iemand voelt als hij of zij door haast gedreven wordt

gejubel (n)
sláinte
  voortdurend juichen

gek /ɣɛk/ /χɛk/ (adj)
duine buile

gek /ɣɛk/ /χɛk/ (n)
amadán
  een persoon die (tijdelijk) iets raars doet
fear mire
  een persoon die (regelmatig) vreemde dingen doet, een dwaas
  iemand met zeer lage intelligentie

gekerm (n)
ochlán
  aanhoudend geweeklaag

gekeuvel (n)
caislín
  het aanhoudend gezellig praten zonder enige diepgang

gekheid (n)
amaidí
  grappige dwaasheid
buile
  een gebrek aan gezond verstand

gekkin (n)
gan chiall
  een vrouwelijke psychiatrische patiënt

geklieder (n)
praiseach
  het aanhoudend morsen en niet netjes werken

geknor (n)
cnáimhseáil
  het voortdurend het geluid van een varken voortbrengen
  brommend geluid dat men maakt als men ontevreden is
  geluid dat men soms maakt tijdens de slaap
  rommelend geluid in de buik als men honger heeft

gekrakeel (n)
callánach
  lawaai ontstaan door onenigheid

gekromd (adj)
anchumtha
  met een bocht

gekscheren (v)
cleas

gekuch (n)
bí ag casacht
  aanhoudend zachtjes hoesten

gekunsteld (adj)
saorga
  op een onnatuurlijke, gedwongen manier gemaakt

gekunsteldheid (n)
cur i gcéill
  het op een gemaakte, kunstmatige, of aanstellerige wijze onecht zijn

gekwebbel (n)
aighneas
  aanhoudend druk kletsen

gelaagd (adj)
bileogach
  van een zaak dat het uit verschillende lagen bestaat
  van een zaak dat het op veel verschillende manieren bekeken kan worden; dat het een rijke inhoud heeft

gelaat (n)
aghaidh

gelach /ɣəˈlɑx/ (n)
gáire
  het lachen; uiting van een vrolijke stemming

gelagerd (adj)
méin
  voorzien van kogellagers

gelamenteer (n)
acaoineadh
  het aanhoudend zeuren en klagen

gelasten (v)
costas
  inergatief een dwingende opdracht geven

gelatenheid (n)
sochmaíocht
  (psychologie) geestestoestand waardoor men een onaangename situatie alleen door doffe aanvaarding kan accepteren

geld /ˈɣɛlt/ /ˈχɛlt/ (n)
airgead
  in vaste eenheden verdeeld ruilmiddel dat in een samenleving wordt gebruikt voor betalen en sparen

geldbelegging (n)
taisc
  een vorm van investering waarbij geld wordt vastgelegd voor langere of kortere tijd met als doel om in de toekomst financieel voordeel te behalen

geldboete (n)
cáin

geldbuidel (n)
sparán
  een zakje waarin men muntstukken kan bewaren

geldgever (n)
airgeadaí
  iemand die aan iemand anders geld geeft of uitleent

geldig /ɣɛldəx/ (adj)
bailí
  waarvan de waarde of wettigheid erkend wordt

geldkist (n)
maoinchiste
  kist voor het bewaren van geld en andere waardevolle zaken

geldmarkt (n)
margadh airgid

geldsom (n)
suim
  (financieel) een grotere hoeveelheid geld

geldsoort (n)
airgead
  het wettig betaalmiddel van een land

geldstuk (n)
bonn

gele koorts (n)
fiabhras buí

geleden /ɣəˈledə(n)/ /χəˈledə(n)/ (adv)
ó shin
  een woord om aan te duiden dat iets zich in het verleden af heeft gespeeld

geleding (n)
urlabhairt
  een vertikale verdeling van een bouwwerk (een soort verdieping)
  een groep in de maatschappij
  (anatomie) een flexibele verbinding in de poten van (geleedpotige) dieren
cleamhnas
  een flexibele verbinding tussen twee delen van een voertuig

geleerd (adj)
léannta
  zich veel aan studie gewijd hebbend

gelegenheid /ɣǝ.'le.ɣǝn.ɦɛjt/ (n)
deis
  mogelijkheid tot

geleide (n)
tionlaic

geleidelijk /ɣəˈlɛɪdələk/ (adj)
dréimreach
  in geordende, kalme opeenvolging van het een op het ander overgaand

geleiden (v)
béasa

geleider (n)
conduchtaire
  (natuurkunde) (elektrotechniek) materiaal met een naar verhouding hoog aantal beweeglijke ladingsdragers, waardoor het een elektrische stroom makkelijk doorlaat
  (natuurkunde) materiaal dat iets anders doorlaat dan elektriciteit, zoals warmte of geluid, warmtegeleider

geletterdheid (n)
litearthacht
  de mate waarin iemand kan lezen en schrijven; de mate waarin men het geschreven woord kan gebruiken

gelieve (v)
le do thoil

gelig /ɣə.ˈlɪx/ /ˈɣe.ləx/ /ˈɣe.lɪx/ /ˈχe.ləχ/ /χə.ˈlɪχ/ (adj)
leathbhuí
  op geel lijkend.

gelijk /ɣə'lɛɪk/ (adj)
diongbháil
  met elkaar overeenstemmend

gelijk /ɣə'lɛɪk/ (n)
ceart
  juistheid, recht

gelijkbenig /ɣəlɛɪgˈbenəx/ (adj)
comhchosach
  (wiskunde) (gezegd van een driehoek) waarvan twee aanliggende zijden gelijk in lengte zijn
  (wiskunde) (gezegd van een trapezium) waarvan de twee niet-evenwijdige zijden gelijk in lengte zijn

gelijkelijk (adv)
mar sin féin

gelijken (v)
is cosúil le

gelijkend (adj)
ar nós

gelijkenis (n)
cosúlacht
  de mate waarin iets of iemand aan een ander doet denken

gelijkgezind /xəlɛikxə'zɪnt/ (adj)
oiriúnach
  een gelijke(religieuze) mening hebbend

gelijkheid (n)
comhionannas

gelijkmatig (adj)
céim

gelijkmoedigheid (n)
sochmaíocht
  een toestand van psychische stabiliteit en kalmte

gelijkspanning (n)
sruth díreach
  (elektronica) een spanning die in de tijd niet van richting (en vaak ook van grootte) verandert

gelijkstroom (n)
sruth díreach

gelijktijdig (adj)
ag an am céanna

gelijkvormig (adj)
aonfhoirmeach

gelijkzetten (v)
ceartaigh

geloof /ɣəˈlof/ /χəˈlof/ (n)
creideamh
  (religie) een godsdienstige overtuiging

geloofsbelijdenis (n)
admháil
  zeggen waarin je gelooft

geloofsleer (n)
dogma
  (religie) (politiek) uiteenzetting van de inhoud van het geloof, kerkgenootschap of persoon

geloofwaardigheid (n)
dílseacht
  de mate waarin iets of iemand verdient geloofd te worden

geloven (v)
creid
  overgankelijk overtuigd zijn dat iets waar is

gelovige /ɣə.ˈlo.vi.ɣə/ /ɣə.ˈlo.və.ɣə/ /χə.ˈlo.və.χə/ (n)
creidmheach
  iemand die een bepaald geloof aanhangt

gelovigheid (n)
beannaíocht
  (religie) de mate waarin iemand gelooft in een opperwezen

geluid /ɣəˈlœʏt/ /χəˈlœʏt/ (n)
fuaim
  trillingen in de lucht of andere substantie die door het oor waargenomen kunnen worden

geluiddicht (adj)
fuaimdhíonach
  zodanig geïsoleerd dat geluiden niet binnen kunnen dringen of de ruimte verlaten

geluidsdicht (adj)
fuaimdhíonach
  zodanig geconstrueerd dat geluid niet naar binnen of buiten kan

geluier (n)
leisce
  het aanhoudend lui zijn; het aanhoudend werkeloos zijn

geluk /ɣəˈlɵk/ /χəˈlɵk/ (n)
ádh
  prettige loop van de omstandigheden

gelukkig (adj)
sona
  in een tevredene toestand zijn, zich goed voelen
sásta
  door gunstig toeval, met mazzel

gelukzaligheid (n)
folláine
  het heel blij en tevreden zijn

gemaakt (adj)
saorga

gemaaktheid (n)
cur i gcéill
  de mate waarin iemand onoprecht of kunstmatig is

gemalin (n)
céile
  (verouderd) de vrouwelijke huwelijkspartner

gematigd (adj)
réasúnta

gematigdheid (n)
adhnáire
  een karaktereigenschap ontstaan door beheersing van een vurig temperament of door de afwezigheid van een al te hartstochtelijk karakter

gember (n)
sinséar
  (plantkunde), (specerij) Zingiber officinale , een specerij met een scherpe smaak gemaakt van de wortelstok van een tropische plant

gemeen (adj)
coiteann
  gemeenschappelijk
de ghnáth
  (verouderd) gebruikelijk, gewoon, normaal

gemeend (adj)
cneasta
  wat men echt denkt zonder te liegen of te overdrijven

gemeenheid (n)
caimiléireacht
  een vervelende, gemene of achterbakse handeling

gemeenplaats (n)
plátáil

gemeenschap (n)
cumann
  het met één of meer anderen deel hebben aan iets
  (maatschappij) samenleving
  (maatschappij), (pregnant) geheel van personen of zaken die tot elkaar in een bepaald opzicht in een geregelde betrekking staan

gemeenschappelijk /ɣəmenˈsxɑpələk/ /χəmenˈsχɑpələk/ (adj)
tiomsaitheach
  gerelateerd aan meer dan een entiteit;

gemeenschappelijkheid (n)
cumann
  de mate waarin men dingen samen doet

gemeenschapsgevoel (n)
dlúthchomhar

gemeenschapszin (n)
dlúthchomhar

gemeente /ɣəˈmentə/ /ɣəˈmeɪntə/ /ʝəˈmentə/ (n)
baile bardais
  bestuurlijke eenheid in een staat, onder bestuur van een raad, een burgemeester en wethouders of schepenen
paróiste
  de gezamenlijke gelovigen van een bepaald kerkgenootschap of in een bepaalde kerk bijeen

gemeentehuis (n)
hall an bhaile

gemeenzaam (adj)
aithnidiúil
  op een voet van gelijkheid, zonder afstand mensen benaderen of benaderd worden

gemelijk (adj)
aingí

gemenebest (n)
comhlathas
  gemeenschap van onafhankelijke landen

gemiddeld /ɣəˈmɪdəld/ /ɣəˈmɪdəlt/ /χəˈmɪdəɫt/ (adj)
ceachartha
  tot de middenmoot behorend

gemiddeld /ɣəˈmɪdəld/ /ɣəˈmɪdəlt/ /χəˈmɪdəɫt/ (adv)
meán
  in de meeste gevallen

gemiddelde /ɣəˈmɪdəldə/ (n)
coitianta
  (wiskunde) de som van een aantal getallen gedeeld door het aantal ervan

gemodder (n)
útamáil
  het aanhoudend iets niet goed doen; het aanhoudend slordig werken

gemoed (n)
anam

gemoedelijk (adj)
mór le
  vriendelijk en gezellig

gemoedsbeweging (n)
caithis
  emotionele beroering door een heftige externe prikkel

gemors (n)
útamáil
  het voortdurend knoeien, meestal van een vloeistof
  iets heel slordigs

gems (n)
seamaí
  (evenhoevigen) Rupicapra rupicapra klein, uiterst behendig, geitachtig hoefdier dat leeft in de hooggebergtes van Europa en West-Azië, met aan de top naar achteren gekromde hoorns en twee donkere strepen langs de kop

gemurmel (n)
cnáimhseáil
  het aanhoudend zacht en slecht verstaanbaar praten; aanhoudend binnensmonds praten
  het aanhoudende geluid dat stromend water maakt

gen (n)
géin
  (biologie) drager van informatie van de erfelijke eigenschappen

genade (n)
grásta

genadeloos (adj)
neamhthrócaireach

genaken /ɣə'nakən/ (v)
airleacan
  overgankelijk dichterbij komen

gender /ˈdʒɛndər/ (n)
inscne
  (sociologie) geheel van sociale en culturele kenmerken die maatschappelijk worden gekoppeld aan een bepaalde sekse

genealogie (n)
ginealach
  een discipline van de geschiedkunde die zich bezighoudt met voorouderonderzoek dan wel de afstamming van de familienaam

geneesheer (n)
dochtúir

geneeskunde /γ̊əˈneːskʏndə/ (n)
míochaine
  (wetenschap) de wetenschap die zich richt op de aard, de oorzaken en de geneesmiddelen van ziekten

geneesmiddel (n)
druga
  (medisch) een chemische stof die een bepaalde, gewenste werking op het (dierlijk of menselijk) lichaam uitoefent

genegenheid /ɣə'neɣənɦɛɪt/ (n)
caithis
  het gesteld zijn op iemand

generaal (adj)
iondúil

generator /ˌɣenəˈratɔr/ /ˌχenəˈratɔr/ (n)
gineadóir
  een apparaat of persoon die iets genereert (doet ontstaan)

genereus (adj)
gnaíúil

generositeit (n)
flaithiúlacht
  op een gulle manier de rijkdom die je hebt delen met anderen

genetica (n)
géineolaíocht
  (wetenschap) de wetenschap van alles wat de werking van genen betreft, in het bijzonder erfelijke overdracht

genetisch /ɣəˈnetis/ (adj)
gineach
  gerelateerd aan de erfelijkheid

genezen (v)
leasaigh
  ergatiefgezond worden, herstellen van ziekte of verwonding

genezing / xəˈneziŋ / (n)
biseach
  het proces van het weer gezond worden

geniaal (adj)
lonrach
  briljant, zeer slim, uitmuntend

genie /ʒəˈni/ (n)
duine ardéirime
  iemand die buitengewoon slim is of die ergens uitzonderlijk goed in is

geniep (n)
rún
  geheim en verborgen

geniepig /ɣəˈnipəx/ /ɣəˈnipɪx/ /χəˈnipəχ/ (adj)
glic
  op een achterbakse manier en gemeen

genieten /ɣə.ni.tə(n)/ (v)
bain spórt as
  overgankelijk voordeel hebben van iets.

genitaal (adj)
ginitiúil
  (medisch) met betrekking tot de geslachtsorganen

genitief (n)
ginideach
  (grammatica) een van de acht naamvallen van de Indo-Europese talen die oorspronkelijk een oorzakelijk voorwerp aanduidde, later vooral een bezitsrelatie

genius (n)
aingeal coimhdeachta

genocide (n)
cinedhíothú
  (juridisch) "een van de volgende handelingen, gepleegd met de bedoeling om een nationale, etnische, godsdienstige groep, dan wel een groep, behorende tot een bepaald ras, geheel of gedeeltelijk als zodanig te vernietigen: het doden van leden van de groep; het toebrengen van ernstig lichamelijk of geestelijk letsel aan leden van de groep; het opzettelijk aan de groep opleggen van levensvoorwaarden die gericht zijn op haar gehele of gedeeltelijke lichamelijke vernietiging; het nemen van maatregelen, bedoeld om geboorten binnen de groep te voorkomen en het gewelddadig overbrengen van kinderen van de groep naar een andere groep." (definitie uit Verdrag inzake de voorkoming en de bestraffing van genocide van de Verenigde Naties uit 1948)

genoeg (indefinitePronoun)
dóthain

genoegen (n)
aer
  iets waar men plezier aan beleeft

genootschap (n)
club

genot (n)
pléisiúr
  genoegen, plezier
úsáid
  gebruik, voordeel, profijt

genotzucht (n)
héadónachas

genre (n)
seánra
  categorie in een kunstvorm (literatuur, muziek, film, enz.) met specifieke kenmerken

genster (n)
drithle
  klein rondvliegend gloeiend korreltje of brokstukje

genus (n)
inscne
  (grammatica) geslacht [4]

geoefend (adj)
sciliúil
  door veel oefening heel bedreven zijn

geofysica (n)
geoifisic

geograaf (n)
geografaí

geografie (n)
tíreolaíocht
  (wetenschap) wetenschap die de aarde beschrijft

geografisch (adj)
geografach
  aardrijkskundig, met betrekking tot de aardrijkskunde

geologie (n)
geolaíocht
  (aardrijkskunde) wetenschappelijke discipline die zich bezighoudt met alles wat te maken heeft met de bouw en ontwikkeling van de aardkorst

geometrie (n)
geoiméadracht
  (wiskunde) een tak van de wiskunde die zich bezighoudt met ruimtelijke figuren

geomorfologie (n)
geomoirfeolaíocht

gepalaver (n)
foclachas
  aanhoudend moeizaam onderhandelen
  aanhoudend zinloos praten

gepeins (n)
smaoineamh
  voortdurend heel diep (en vaak ook zorgelijk) nadenken

gepensioneerde (n)
pinsinéir

geploeter (n)
crácamas
  moeizame, uitputtende bezigheid

gepoch (n)
braig
  het voortdurend jezelf loven en prijzen

geprikkeld (adj)
múisiamach
  boos omdat men zich ergens aan ergert

geprikkeldheid (n)
colg
  de mate waarin iemand geïrriteerd is of raakt

gepromoveerde (n)
dochtúir
  iemand die een hogere functie heeft gekregen

geraamte (n)
creatlach

gerant (n)
bainisteoir
  (beroep), (bedrijfskunde) bedrijfsleider, exploitant, filiaalhouder, zaakvoerder, zaakwaarnemer, zetbaas

gerecht (n)
pláta
  (kookkunst) een bepaald soort voedsel op een bepaalde wijze bereid
cúirt
  (juridisch) rechtbank, de rechter

gerechtigheid (n)
cothromas

gereed (adj)
réidh

gereedmaken /xə'retmakə(n)/ (v)
stócáil
  iets klaarmaken voor gebruik

gereedschapskist (n)
bosca uirlisí
  (gereedschap) afsluitbare bak waarin gereedschap opgeborgen en bijeengehouden wordt

geregeld /ɣəˈreɣəld/ /ɣəˈreɣəɫt/ /χəˈreχəɫt/ (adj)
rialta
  volgens vaste afspraken functionerend, ordelijk

gerenommeerd (adj)
cáiliúil

gereutel (n)
gligín
  zinloos gepraat
  een luide, hoorbare, rochelende ademhaling als teken van ziekte of sterven

geriatrie (n)
geiriaitric

gerieflijk (adj)
compordach

gering /ɣə'rɪŋ/ (adj)
beag
  klein in afmeting of getal

geringschatting (n)
dímheas
  iets of iemand als minderwaardig beschouwen

germanium (n)
gearmáiniam
  (scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool Ge en atoomnummer 32. Het is een grijswit metalloïde

gerochel (n)
gligín
  het aanhoudend, hoorbaar, moeilijk ademhalen doordat er slijm in beweging gebracht wordt
  een luide hoorbare ademhaling bij een stervend persoon

gerst (n)
eorna
  (bloemplanten) gecultiveerde soort Hordeum vulgare , een graansoort. Ze stamt af van de wilde gerst (Hordeum spontaneum ), die nog steeds in het Midden-Oosten voorkomt. Gerst behoort net als alle overige granen zoals tarwe, haver, rogge, gierst en rijst tot de grassenfamilie (wikidata: gerst )

gerucht /ɣə'rɵxt/ (n)
sámh
  lawaai; een klein geluid
scéal scéil
  een mededeling of nieuwtje dat de ronde doet maar nog niet bevestigd is, zodat je niet zeker bent of het waar is

geruisarm (adj)
ciúnas
  weinig hinderlijk lawaai of bijgeluiden veroorzakend

gerust (adj)
calma

gerw /ɣɛrʋ/ (n)
athair thalún
  (plantkunde) Achillea millefolium , een kruidachtige plant met een dubbel veerdelig blad, waardoor het lijkt of het uit zeer veel kleine blaadjes bestaat

geschenk /ɣəˈsxɛŋk/ /ʝəˈsçɛŋk/ (n)
bronntanas
  iets dat men iemand geeft, meestal ter gelegenheid van een speciale gebeurtenis

geschenkverpakking (n)
páipéar beartán
  feestelijke verpakking van iets dat men als cadeau wil geven

geschieden /ɣəˈsxidə(n)/ /χəˈsχidə(n)/ (v)
rith le
  ergatief werkelijkheid worden

geschiedenis /ɣəˈsxidəˌnɪs/ (n)
stair
  het geheel van gebeurtenissen van het verleden
  (wetenschap) de wetenschap die de gebeurtenissen van het verleden beschrijft, geschiedkunde

geschiedschrijver (n)
staraí
  (geschiedenis) (beroep) wetenschapper die de geschiedenis bestudeert, beschrijver van vroeger tijden

geschiedschrijving (n)
scríobh na staire

geschiet (n)
lámhach
  het herhaaldelijk schieten

geschift (adj)
amaideach

geschikt (adj)
fóirsteanach
  met de juiste eigenschappen

geschiktheid (n)
oiriúint

geschil (n)
achrann
  geweldloos conflict, vaak politiek of diplomatiek met juridische aspecten.

geschrevene (n)
foclaíocht
  dat wat men met letters op papier is gezet

geschut (n)
airtléire

geschutskoepel (n)
túirín
  (militair) een koepel met meestal een vast machinegeweer of kanon, die het geschut en de schutter beschermt tegen de omgeving (vooral bij vliegtuigen) en/of projectielen (gepantserde schepen, voertuigen) en er tegelijkertijd voor zorgt dat het wapen gericht kan worden

gesel /ˈɣeː.zəl/ /ˈχe.səɫ/ (n)
sciúirse
  werktuig van touwen of riempjes met knopen of stukjes metaal, waarmee men ter bestraffing op iemands lichaam slaat

geselen /ɣesələ(n)/ (v)
failp
  overgankelijk iemand met een zweep of gesel tuchtigen

gesis (n)
siosóg
  het aanhoudend een sissend geluid maken

geslacht /χəˈslɑχt/ (n)
géineas
  (biologie) genus, taxon, samengesteld uit een of meer soorten; geslachten worden gegroepeerd in families
clólíne
  de afstammelingen van één persoon

geslachtelijk (adj)
gnéasach

geslachtkunde (n)
ginealach

geslachtsgemeenschap (n)
bualadh craicinn
  (seksualiteit) seks waarbij de man met zijn penis het lichaam van de partner binnengaat

geslachtsklier (n)
gónad

geslachtskunde (n)
ginealach

geslachtsziekte (n)
galar gnéas-tarchurtha
  (medisch) (seksualiteit) een aandoening aan de geslachtsorganen, vaak een seksueel overdraagbare aandoening

geslotenheid (n)
cotadh
  de mate waarin men weinig of niet bereid is te communiceren met de buitenwereld

gesp /ɣɛsp/ (n)
búcla
  beugel met tong of pin om twee uiteindes van één of twee riemen of linten aan elkaar te fixeren

gespannen /ɣə'spɑnɘ/ (adj)
aimsir
  strak uitgerekt, gereed om met kracht in een eerdere toestand terug te keren
imníoch
  ongemakkelijk, blijk gevend van stress, het punt van (uit-)barsten naderend - (naar analogie van betekenis 1 bij boogpezen of ballonnen)

gespannenheid (n)
béim
  het angstig en alert zijn; het nerveus zijn

gespierd (adj)
matánach
  met sterk ontwikkelde stevige spieren

gespletenheid (n)
imreas
  in zichtzelf tegenstrijdig; gericht op onverenigbare zaken

gespreid (adj)
leath
  verdeeld over een langere periode, een groter oppervlak of meerdere mensen
  naar buiten toe bewogen

gesprek (n)
caint
  (communicatie) een mondelinge conversatie waarbij informatie uitgewisseld wordt

gestalte (n)
amhlachas
  de vorm van een rechtopstaande mens

gestamel (n)
bailbhe
  aanhoudend moeilijk en langzaam praten vaak een teken van verlegenheid

gestatie (n)
toircheas
  (medisch) zwangerschap

gesteente /ɣəˈstentə/ (n)
carraig
  (geologie) het materiaal waaruit de aardkorst bestaat, bestaande uit mineralen

gesteldheid (n)
bail

gesteun (n)
ochlán
  een voortdurend klagend, zuchtend, steunend geluid maken als tegen van vermoeidheid en ontevredenheid

gestileerd (adj)
cuir in eagar
  min of meer abstract of vereenvoudigd vormgegeven

gestippelde alver (n)
táilliúir
  (straalvinnigen) bepaalde soort zoetwatervis, Alburnoides bipunctatus

gestorvene (n)
ar shlí na fírinne
  iemand die is overleden; iemand die dood is

gestrafte (n)
ciontaigh
  iemand die een straf moet ondergaan of heeft ondergaan

get /ɡɛt/ /ɣɛt/ (n)
faigh
  (Jiddisch-Hebreeuws) schriftelijke verklaring aan de vrouw waarmee de man een Joods huwelijk ontbindt

getal (n)
uimhir

getalenteerd (adj)
tréitheach
  talent hebbend, een aangeboren bekwaamheid in iets hebbend

getater (n)
aighneas
  het voortdurend kinderlijke klanken uitkramen
  het voortdurend luidruchtig inhoudsloos praten

getij (n)
taoide

getijde (n)
taoide
  (astronomie) de periodieke verandering van de waterstand ten gevolge van de stand van de maan

getik (n)
ceartán
  aanhoudend een tikkend geluid maken
  aanhoudend typen

getintel (n)
glioscarnach
  een aanhoudend flonkeren

getjilp (n)
gíog
  het aanhoudend kwetteren en zingen van kleine vogels

getob (n)
cuir imní ar
  langdurig bezorgd zijn over en vergeefs oplossingen zoeken voor een probleem

getroebleerd (adj)
amaideach

getrouwd (adj)
pósta
  een echtpaar vormend

getuige (n)
fianaise
  (juridisch) iemand die een gebeurtenis heeft meegemaak of op andere wijze, veelal onder ede, een verklaring kan geven ten aanzien van de ware toedracht van een zaak

getuigenis (n)
fianaise

geur /ɣøːr/ /χøːr/ (n)
boladh
  (biologie) gewaarwording met de neus van de aanwezigheid van een gasvormige uitwaseming

geurig (adj)
cumhra

gevaar /ɣəˈvar/ (n)
contúirt
  (groot) risico.

gevaarlijk /ɣəˈvarlək/ /ɣəˈvaːrlɪk/ /χəˈvarlək/ (adj)
dáinséarach
  gevaar met zich meebrengend

geval (n)
cás
  één bepaalde mogelijkheid uit meerdere mogelijke

gevang (n)
carcair

gevangen /ɣəˈʋɑŋə(n)/ /χəˈʋɑŋə(n)/ (adj)
cime

gevangene (n)
cime
  iemand die gevangen genomen is

gevangenis /ɣǝvɑŋǝnis/ (n)
príosún
  (juridisch), (misdaad) een gebouw waarin veroordeelde personen gevangen worden gehouden vanwege hun misdaden

gevangeniscel (n)
cill
  een eenheid waarin gedetineerden verblijven gedurende hun opsluiting in een gevangenis

gevangenisstraf (n)
braighdeanas
  (juridisch) een veroordeling waarbij iemand een zekere tijd zijn vrijheid verliest

gevangennemen (v)
gabháil
  overgankelijk iemand van zijn vrijheid beroven en in hechtenis nemen

gevarieerdheid (n)
athruithe
  met grote verschillen tussen de leden van een groep

gevatheid (n)
amhainse
  het snel een geestige of prikkelende opmerking kunnen maken

gevecht /ɣəˈvɛxt/ /χəˈvɛxt/ (n)
troid
  een handgemeen

gevederd (adj)
eiteach
  met veren bedekt

geveerd (adj)
eiteach
  van vederen voorzien

geven /ˈɣevə(n)/ /ˈχevə(n)/ (v)
tabhair
  overdragen van het bezit van iets aan iemand anders

gevleugeld (adj)
eiteach
  met vleugels, voorzien van vleugels

gevlij (n)
fabhraigh

gevoel /ɣəˈvul/ (n)
airigh
  een gewaarwording veroorzaakt door een prikkeling van het zenuwstelsel
  een emotionele gewaarwording

gevoelen (v)
réasún

gevoelig (adj)
calma

gevoeligheid (n)
íogaireacht
  een aandoenlijkheid
  de nauwkeurigheid van instrumenten
  de lichtgevoeligheid van een film

gevogelte (n)
éanlaith
  een verzamelnaam voor vogels die gekweekt worden als voedsel

gevolg /ɣәˈvɔlx/ /ɣәˈvɔɫx/ /χәˈvɔɫχ/ (n)
iarmhairt
  resultaat dat voortkomt uit iets anders (de oorzaak)

gevorkt (adj)
glacach
  met meerdere puntige uitlopers die ontstaan uit een gemeenschappelijke basis

gevrij (n)
peataireacht
  vertrouwelijke omgang van gelieven

gewaarworden (v)
eispéireas
  bewust worden van de betekenis van sensorische prikkels of wat lijkt op sensorische prikkels en waarvan je dus denkt dat het waar is, dat het overeenkomt met de werkelijkheid

gewas (n)
barr
  (landbouw) (plantkunde) dat wat aanwast op het veld, maar nog niet geoogst is

geweer (n)
raidhfil

gewei (n)
adharc
  (zoötomie) een stel uit been bestaande hoorns van herten; al dan niet vertakt

geweld (n)
foréigean
  elke dwangmatige kracht van meer dan geringe betekenis uitgeoefend op personen, goederen of zaken

geweldig /ɣə'ʋɛldəx/ (adj)
anmhór
  bijzonder groot, enorm
diail
  bijzonder goed

geweldpleging (n)
dochar

gewelf (n)
trácht

gewest (n)
cúige

geweten /ɣəˈʋetə(n)/ (n)
coinsias
  het deel van iemand waarmee die persoon zijn daden op goed en kwaad beoordeelt.

gewetenswroeging (n)
doilíos
  met het gevoel dat men zaken verkeerd heeft gedaan, dat men niet had moeten doen wat men gedaan heeft

gewicht /ɣəˈʋɪxt/ /χəˈʋɪxt/ (n)
meáchan
  (natuurkunde) de kracht die een voorwerp op zijn ondersteuning of ophanging uitoefent

gewichtigdoenerij (n)
mórchúis

gewichtigheid (n)
tábhacht
  de mate waarin iets belangrijk is; de mate waarin men iets als belangrijk ervaart

gewillig (adj)
fonnmhar

gewilligheid (n)
sástacht
  de mate waarin iemand bereid is te doen wat een ander wil

gewis (adj)
cinnte

gewisheid (n)
diongbháilteacht
  het zeker zijn van iets

gewone vinvis (n)
droimeiteach
  (walvisachtigen) Balaenoptera physalus walvisachtige uit de familie van de vinvissen (Balaenopteridae). De wetenschappelijke naam van de soort werd als Balaena physalus in 1758 gepubliceerd door Carl Linnaeus. Het is een groot zeezoogdier, lang en gestroomlijnd met puntige kop

gewone walnoot /not/ (n)
adhmad gallchnó
  (fruit) de vrucht van de gewone walnoten- of okkernotenboom (Juglans regia).

gewoon /ɣəˈwoːn/ /ɣəˈβ̞oːn/ /χəˈʋon/ (adj)
coiteann

gewoon sneeuwklokje (n)
plúirín sneachta
  (bloemplanten) Galanthus nivalis een bolgewas uit de narcisfamilie (Amaryllidaceae ). De plant is afkomstig uit Zuid-Europa en in de Lage Landen sinds de achttiende eeuw plaatselijk ingeburgerd, oorspronkelijk vooral als stinsenplant. Hij wordt veel aangeplant en verwildert gemakkelijk

gewoonlijk (adv)
go hiondúil
  zoals de ervaring leert dat het meestal is

gewoonte /ɣəˈwoːntə/ /ɣəˈβ̞oːntə/ /χəˈʋontə/ (n)
béas
  vaste wijze om dingen te doen

gewoontegetrouw (adj)
gnásúil
  volgens iemands gebruiken

gewoontjes (adj)
seanchaite

geworstel (n)
sníomh
  vechtpartij

gezag (n)
urlámhas
  bevoegdheid om ergens beslissingen over te nemen

gezang (n)
amhránach
  lied

gezant (n)
ambasadóir

gezantschap (n)
ambasáid
  gebouw van een legatie

gezegde (n)
dreach
  (taalkunde) een vaste idiomatische verbinding met een figuurlijke betekenis, maar zonder werkwoord
faisnéis
  (grammatica) het geheel van alle werk- en naamwoorden in een zin die samen met het onderwerp de zinsbasis (zinskern) vormen

gezellig /χəˈzɛləx/ (adj)
seascair
  knus
deas
  leuk, onderhoudend

gezelligheid (n)
caidreamhacht
  het gezellig samen zijn

gezellin (n)
páirtnéir
  een vrouwelijke partner

gezelschap /ɣə'zɛlsxɑp/ (n)
comhlacht
  een groep mensen die iets gemeen hebben
coimhdeacht
  iemand ~ houden: bij iemand blijven die anders alleen zou zijn
cumann
  een vereniging met een bepaald doel

gezet /ɣəˈzɛt/ /χəˈzɛt/ (adj)
ramhar

gezetheid (n)
beathaitheacht
  het hebben van overgewicht

gezicht (n)
aghaidh
  (anatomie) de voorkant van een menselijk hoofd

gezichtseinder (n)
spéire

gezichtshoek (n)
dearcadh
  (figuurlijk) de positie vanwaaruit men een bepaalde kwestie bekijkt en beoordeelt

gezien /ɣəˈzin/ /χəˈzin/ (adj)
a chairde

gezin (n)
teaghlach
  (familie) huishouden bestaande uit een of meer ouders en hun kinderen

gezocht /ɣəˈzɔx/ /ɣəˈzɔxt/ /χəˈzɔχt/ (adj)
tacar
  niet natuurlijk, gekunsteld

gezond /xə.ˈzɔnt/ /ɣə.ˈzɔnt/ (adj)
folláin
  vrij van ziektes en zeertes
  bevorderlijk voor een goede conditie

gezondheid (n)
sláinte
  (medisch) welbevinden, in goede staat zijn

gezwel (n)
siad
  (medisch) een onnatuurlijke verdikking in het weefsel

gezwind (adj)
abúil

gezwoeg (n)
sclábhaíocht
  aan houdend hard en moeizaam werken

geïntegreerde schakeling (n)
ciorcad iomlánaithe

geïnterneerde (n)
braighdeanach
  iemand die gedwongen wordt in een bepaalde ruimte of gebied te blijven

gids /ɣɪts/ /χɪts/ (n)
treoraigh
  (beroep) persoon die een groep begeleidt en uitleg geeft

giek (n)
bum
  (scheepvaart) rondhout bevestigd aan het onderlijk van een zeil
arm
  bij een wegwijzer het bord dwars op de paal

gier /ɣiːr/ /χiːr/ (n)
bultúr, badhbh
  (havikachtigen) benaming voor grote aasetende roofvogels met een kale kop en machtige vleugels

gierig (adj)
ceachartha
  geen geld of bezit aan een ander willende geven

gierigaard (n)
cníopaire

gierst (n)
muiléad
  (plantkunde), (graan) graansoort Panicum miliaceum soort graan met fijne korrels, een historisch belangrijk graangewas in Europa, vóór de introductie van de aardappel. Thans vooral in Azië en Afrika verbouwd (wikidata: gierst )

gierzwaluw /ˈɣirˌzʋalyw/ (n)
gabhlán gaoithe
  (gierzwaluwachtigen) bepaald soort vogel, Apus apus , die als zomergast in de Benelux voorkomt

gietbui (n)
duartan
  (meteorologie) zware regenbui

gieteling (n)
céirseach
  merel

gieten (v)
doirt
  overgankelijk een vloeistof vallend laten vloeien
  onpersoonlijk, (meteorologie) hevig regenen

gietgal (n)
poll séidte
  een (meestal ronde) holte in een gegoten product, waarin zich tijdens het gietproces onbedoeld lucht heeft opeengehoopt

gietijzer (n)
iarann múnla

gietnaad (n)
burra
  verdikking in een werkstuk dat is ontstaan door gieten

gif /ɣɪf/ /χɪf/ (n)
nimh
  (fysiologie) substantie die in kleine hoeveelheden schadelijk of dodelijk is

gifklier (n)
faireog nimhe
  een orgaan waarin gif geproduceerd en opgeslagen wordt voordat het in de vijand wordt ingespoten

gift (n)
bronntanas
  v/m geld of een voorwerp dat gegeven wordt en waarvoor men niets terug verlangt
  o vergif

giftig /ˈɣɪftəx/ /ˈχɪftəx/ (adj)
nimhiúil
  gif bevattend
aiciseach
  zeer nijdig

gigantisch (adj)
anmhór

gij /ɣɛɪ̯/ /ɣɛː/ /χɛɪ̯/ (personalPronoun)
tú

gijk /ɣɛik/ (n)
búm
  (scheepvaart) (verouderd) rondhout bevestigd aan het onderlijk van een zeil
arm
  (verouderd) bij een wegwijzer het bord dwars op de paal

gijzelaar /ˈɣɛɪ̯zəlaːr/ /ˈɣɛːzəlaːr/ /ˈχɛɪ̯zəlaːr/ (n)
banna
  een veelal onschuldig persoon die tegen de eigen wil door een gijzelnemer gevangen wordt gehouden en die bedreigd wordt met het doel iets van derden gedaan te krijgen

gil /ɣɪɫ/ (n)
scréach
  een harde schelle ongearticuleerde uitroep

gilde /ˈɣɪldə/ /ˈχɪɫdə/ (n)
cuallacht

gillen /ˈɣɪlə(n)/ /ˈχɪlə(n)/ (v)
liú
  een harde schelle ongearticuleerde uitroep slaken

gin (n)
biotáille Ghinéive

ginder (adv)
ansiúd

ginds /ɣɪnts/ (adv)
ansiúd
  daar in de verte

gips (n)
plástar
  (scheikunde) een uit calciumsulfaat en water uithardende witte vaste stof: CaSO4·2H2O
cumhdaigh
  (materiaalkunde) (extensie) pleister, gipshoudend kalkmengsel gebruikt in verschillende toepassingen, onder meer in mallen en bij het vastzetten van gebroken ledematen

giraf /ʒi'rɑf/ (n)
sioráf
  (evenhoevigen) Giraffa camelopardalis , een herkauwend dier dat in Midden-Afrika leeft met een zeer lange hals, een geel en bruin gevlekte huid en kleine hoorns

giraffe (n)
sioráf
  (evenhoevigen) Giraffa herkauwend dier dat in Midden-Afrika leeft met een zeer lange hals, een geel en bruin gevlekte huid en kleine hoorns Giraffa camelopardalis

gireren (v)
aistreog
  overgankelijk geld overmaken door het uitschrijven van een giro

giromaat (n)
meaisín bainc
  apparaat waar men contact geld kan ophalen met een pinpas

girorekening (n)
cuntas reatha
  (financieel) (geschiedenis) in Nederland rekening-courant bij de Postbank

gissen (v)
tomhais
  een vermoeden uitspreken over iets

gissing (n)
buille faoi thuairim
  gedachte waarvoor men onvoldoende gegevens heeft om de juistheid of onjuistheid ervan te kunnen vaststellen

gist (n)
giosta, gabháil
  (biologie) de naam voor een aantal soorten eukaryote micro-organismen

gisten (v)
coip

gister /ˈɣɪstər/ /ˈχɪstər/ (adv)
inné
  de laatste dag die voltooid is

gisteravond (adv)
aréir
  (tijdrekening) de avond vóór de afgelopen nacht

gisteren /ˈɣɪstərə(n)/ /ˈχɪstərə(n)/ (adv)
inné
  (tijdrekening) de laatste dag die voltooid is

gisterenavond (adv)
aréir
  (tijdrekening) de avond vóór de afgelopen nacht

gisterennacht (adv)
aréir
  afgelopen nacht

gisternacht (adv)
aréir
  de nacht van de laatste voltooide dag

giswerk (n)
buille faoi thuairim
  iets wat men doet door gokken en raden

gitaar /ɣi'tar/ (n)
giotár
  (muziekinstrument) een muziekinstrument, gewoonlijk met zes snaren, bespeeld met de vingers of een plectrum

gitarist (n)
giotáraí
  (muziek) (beroep) een musicus die een gitaar bespeelt

glaceren (v)
gloinigh
  overgankelijk, (kookkunst) met een laag suiker bedekken en dan verhitten zodat de suiker glanzend wordt, kan ook gedaan worden met honing

glaciologie (n)
oigheareolaíocht

glad (adj)
caoin

gladmaken (v)
caoin
  gelijk, effen maken

gladstrijken (v)
slíoc
  door strijken glad of effen maken

gladweg (adv)
ar fad
  helemaal, zonder enig voorbehoud

glans (n)
lonracht

glanskool /ˈɣlɑns.kol/ /ˈɣlɑns.koɫ/ /ˈχlɑns.ko̝ɫ/ (n)
clochghual
  een vorm van steenkool die sterk verhit is geweest

glanzen (v)
taitin
  absoluut in zekere mate licht weerspiegelen of voortbrengen

glas /ɣlɑs/ /χlɑs/ (n)
gloine
  (materiaalkunde) niet-kristallijne vaste stof
  (materiaalkunde) een glas (volgens betekenis 1) op basis van siliciumoxide (SiO2), dat veel wordt gebruikt voor de vervaardiging van vensters, glazen (betekenis 3) e.d (wikidata: glas )
  (drinken) een uit glas (volgens betekenis 2) vervaardigd object dat dranken of andere vloeistoffen kan bevatten

glasachtig lichaam (n)
lionn gloiní

glasblazer (n)
séidire gloine
  (beroep) iemand die glazen voorwerpen maakt

glasplaat (n)
leathanach
  vlak stuk glas

glaucoom (n)
glácóma
  (medisch) een aandoening waarbij een verhoging van de druk in de oogbol onbehandeld tot gezichtsvelduitval en uiteindelijk tot blindheid leidt

glazen /'ɣla.zən/ (adj)
gloine
  gemaakt van glas

glazenwasser (n)
glantóir fuinneog

glazuren (v)
gloinigh
  overgankelijk met een laag glazuur bedekken
  overgankelijk, (kookkunst) met een laag glanzende suiker bedekken

glazuur (n)
amáille
  glasachtige laag ter bedekking van aardewerk, dakpannen, bakstenen, plavuizen en tegels
  (biologie) de buitenste laag van de tandkroon die rond de dentine gelegen is, tandglazuur
  (voeding) (kookkunst) mengsel van poedersuiker en water waarmee cake, taart enz. wordt afgewerkt

gletsjer (n)
oighearshruth
  (glaciologie) een ijsmassa die gevormd wordt op land en dik en groot genoeg is om bergafwaarts te stromen

glibberig (adj)
sciorrach
  moeilijk houvast op te krijgen

glijbaan (n)
sleamhnán

glijden /ˈxlɛɪdə(n)/ /ˈɣlɛːdə(n)/ (v)
sleamhnaigh
  ergatief met geringe wrijving gericht voortschuiven

glimlach (n)
aoibh
  een gelaatsuitdrukking die een geluidloze lach verraadt

glimlachen /'ɣlɪmlɑχən/ (v)
déan miongháire
  inergatief zacht onhoorbaar lachen

glimmen (v)
drithle
  absoluut sterk licht weerkaatsen
bíoma
  absoluut zichtbaar gestreeld zijn door iets

glinstering (n)
drithle
  licht schittering

globaal /ɣloˈbal/ (adj)
domhanda
  wereldwijd, mondiaal

globalisering (n)
domhandas
  een voortgaand proces van wereldwijde economische, politieke en culturele integratie

globe (n)
cruinneog

globuline (n)
glóbailin
  (scheikunde)(biologie) bolvormig eiwit

gloeiend (adj)
galach

gloeilamp /ˈɣluilɑmp/ (n)
bolgán
  een lamp die licht produceert met een gloeidraadje

glooiing (n)
céim fhána
  het omhoog of omlaag gaan van de bodem

gloren (v)
breacadh an lae
  absoluut beginnen te verschijnen of gerealiseerd worden

glorie (n)
alladh
  roem, luister

glorierijk (adj)
calma
  met heel veel eer, roem en luister

glossarium (n)
foclóirín

glosse (n)
gluais

glottisslag /ˈɣlɔtɪˌslɑx/ (n)
stop glotais
  een klank die met de stembanden in de keel geproduceerd wordt en tot de plosieven gerekend wordt

glucose (n)
glúcós
  (scheikunde) druivensuiker (met formule C6H12O6)

glunderend (adj)
lonrach
  van een persoon dat hij geluidloos lacht omdat hij heel blij is

gluren /ˈɣlyː.rə(n)/ (v)
claonfhéachaint
  inergatief in het geheim aandachtig naar iemand kijken

gneis (n)
gneis
  (geologie) een metamorf gesteente met verschillend gekleurde banden of aders

gnoe (n)
gnú
  (evenhoevigen) Connochaetes individu van een geslacht van evenhoevigen behorende tot de familie der holhoornigen (Bovidae) (die ook de antilopes, geiten, schapen, gemzen en runderen omvat). Het geslacht kent twee soorten, die leven op de grasvlakten van zuidelijk en oostelijk Afrika

goal (n)
báire
  (sport) doelpunt

god /ɣɔd/ /ɣɔt/ /χɔt/ (n)
dia
  (religie) hypothetisch bovennatuurlijk wezen dat verantwoordelijk wordt geacht voor (bepaalde aspecten van) de werkelijkheid

godendrank (n)
neachtar
  de drank die de goden zouden drinken en meestal zoet is en alcohol bevat

godgans (adj)
go léir
  (informeel) heel, geheel (vooral van tijdsperiodes zoals bijvoorbeeld dag)

godheid (n)
dia
  (religie) een hypothetisch bovennatuurlijk wezen dat verantwoordelijk wordt geacht voor (bepaalde aspecten van) de werkelijkheid

godin /ɣoˈdɪn/ (n)
bandia
  een vrouwelijke godheid

godloochening (n)
aindiachas

godsakker (interjection)
reilig
  1. plaats waar overledenen begraven zijn

godsdienst /ˈɣɔtsdinst/ (n)
creideamh
  een geloof en alle daar bij horende rituelen en doctrines

godshuis (n)
eaglais

godslastering (n)
blaisféim
  (religie) belediging of bespotting van God/een godheid

godslasterlijk (adj)
blaisféimeach
  lasterlijk ten opzichte van God

godsvruchtig (adj)
cráifeach
  van een persoon dat hij gelooft in god

godverlaten (adj)
aimléiseach
  heel erg vervelend, letterlijk: zelfs niet meer op de steun van god kunnen rekenen
  heel erg eenzaam en verlaten

godvrezend (adj)
diaga
  veel eerbied en angst hebben voor god en zijn geboden
  braaf, netjes en bescheiden

godzalig (adj)
cráifeach
  op een vrome, godvruchtige, godvrezende wijze

goed (adj)
maith
  kwaliteit bezittend, aan verwachtingen voldoend

goed (adv)
breá
  op goede wijze

goed (n)
maith
  iets concreets of abstracts dat men in bezit kan hebben

goedemiddag (interjection)
maidín mhaith

goedemorgen /ˌɣudəˈmɔrɣə(n)/ (interjection)
maidin mhaith
  groet die in de morgen gebruikt wordt

goedenacht (interjection)
oíche mhaith
  een wens uitgesproken in de avond voor het slapengaan

goedenavond (interjection)
óiche mhaith, tráthnóna maith agat
  een groet die in de avond gebruikt wordt

goederentrein (n)
traein earraí
  (spoorwegen) trein die uitsluitend is bestemd om goederen te vervoeren

goedertieren (adj)
Críostúil

goedgeefs (adj)
flaithiúil

goedgeefsheid (n)
flaithiúlacht
  de mate waarin iemand geneigd is anderen met gulle hand iets te schenken

goedgeluimd /ˌxutxəˈlœʏmt/ /ˌɣutxəˈlœʏmt/ (adj)
réidh
  in een toestand van vrolijkheid verkerend

goedgunstigheid (n)
bá
  het vriendelijk zijn

goedhartigheid (n)
cairdiúlacht
  het heel aardig zijn

goedheid (n)
maitheas
  de hoedanigheid van het goed zijn

goedig (adj)
cineálta
  (te) vriendelijk

goedkoop (adj)
saor
  (handel) laag in prijs

goedlopend (adj)
áitheasach
  van een bedrijf dat het genoeg klanten heeft, dat er een goede omzet is

goedzak (n)
leibide
  een te aardige en te vriendelijke iemand

goeierd (n)
leibide
  een heel aardig en vriendelijk persoon die misschien wel te goed is voor deze wereld

goelag (n)
GULag

goesting (n)
dúil
  (informeel) gevoel dat je graag van iets wil gaan genieten

gok /ɣɔk/ /χɔk/ (n)
amhantar
  een keuze zonder het juiste antwoord te weten

golem /'ɡolɛm/ (n)
gólam
  (Jiddisch-Hebreeuws) (in joodse folklore) wezen in de vorm van een mens dat tot leven gewekt kan worden door een kabbalistische spreuk met de Godsnaam, in het bijzonder het wezen dat gecreëerd zou zijn door Jehoeda Löw ben Betsalel
  (Jiddisch-Hebreeuws) sukkel

golf /gɔlf/ /χɔl(ə)f/ (n)
tonn
  meestal door de wind veroorzaakte verheffing van de waterspiegel
  (natuurkunde) natuurkundige verstoring die zich voortplant via een medium als water of lucht
  (figuurlijk) plotselinge tijdelijke toename van een verschijnsel
  (aardrijkskunde) een grote baai
  (elektronica) frequentieband voor radioverkeer

golfbeweging (n)
casadh
  (natuurkunde) een regelmatige op-en-neer gaande, zich over het oppervlak verspreidende beweging van een vloeistof

golfbreker (n)
bábhún
  (waterbeheer) een langs kust of oever gebouwde constructie om de kracht van golven en stroom te weerstaan of te absorberen om daarmee de wal tegen afkalving te beschermen en/of rustig water als anker/aanlegplaats te verkrijgen

golflengte (n)
tonnfhad

golflijn (n)
casadh
  een gebogen lijn die de op en neer gaat zoals een sinuslijn

golfspel (n)
galf
  (sport) een balspel waarbij een kleine, harde bal met een golfclub van de tee (afslagplaats) weggeslagen wordt in de richting van een met een vlag gemarkeerd punt (de hole)

gom /ɣɔm/ (n)
scriosán
  een gum
guma
  een kleverige vloeistof die wordt gemaakt van het sap van bomen

gomboom (n)
eocalaip
  alle tropische bomen die een kleverig wit melksap in de bast hebben met name de eucalyptus

gon (n)
gon

goniometrie (n)
triantánacht
  dat deel van de wiskunde dat zich richt op hoeken en de metingen die men daaraan kan verrichten

gonorroe (n)
gónairith
  (medisch) een geslachtziekte die veroorzaakt wordt door de bacterie Neisseria gonorrhea

goochelaar (n)
draoi
  (beroep) iemand die een publiek verbaast met schijnbaar onmogelijke handelingen

googelen /ˈgu:gələ(n)/ /ˈɡu.ɡə.lə(n)/ /ˈɣu.ɣə.lə(n)/ (v)
gúgláil
  overgankelijk naar informatie zoeken op het internet, m.n. met Google

gooien /ˈɣoːi̯ən/ /ˈχoːi̯ən/ (v)
caith
  overgankelijk het door de lucht verplaatsen van een voorwerp, al dan niet naar een doelwit

goor (adj)
salach
  onsmakelijk, vies op een onhygiënische of immorele wijze

goot (n)
silteán

gootsteen /ˈɣotsten/ (n)
doirteal
  een bak, meestal ingebouwd in een aanrecht, onder een kraan en met een afvoer

gordel (n)
crios
  (kleding) een band die om het middel gedragen wordt, ter bescherming bij bijv. vechtsport of in de auto

gordeldier (n)
armadailín
  (gordeldierachtigen) benaming voor zoogdieren met pantser van beweegbare schubben uit de familie Dasypodidae

gordelriem (n)
banda coime
  (kleding) leren riem die men om het middel draagt

gorden (v)
timpeallaigh

gordijn /ɣɔrˈdɛːn/ /χɔrˈdɛɪn/ (n)
cuirtín
  een doek ter afdekking van bijvoorbeeld een raam

gorilla (n)
goraille
  (primaten) Afrikaanse mensaap uit het geslacht Gorilla , de grootste nog levende primaten verdeeld in twee soorten waarvan de westelijke gorilla de grootste populatie kent

gors /ɣɔrs/ /χɔrs/ (n)
gealóg
  (zangvogels) benaming voor vogels uit de familie Emberizidae
riasc goirt
  (waterbeheer) buitendijks aangeslibd land, dat bij gewone vloed niet meer onderloopt

gort (n)
leite

gospel (n)
soiscéal

gospelmuziek (n)
ceol gaspal

gotiek (n)
Gotach
  (bouwkunde) een middeleeuwse bouwstijl die voortvloeide uit de romaanse bouwstijl

goud /ɣʌʊt/ (n)
ór
  (scheikunde), (element) een edelmetaal met atoomnummer 79 dat wordt aangegeven met het symbool Au, het is een geel metalliek overgangsmetaal

goudblond (adj)
fionn
  een mengsel van rood en blond met name gebruikt voor haar en bier

gouden medaille (phraseologicalUnit)
bonn óir

goudhaantje (n)
cíorbhuí
  (zangvogels) bepaald soort klein vogeltje met een goudkleurig kruintje Regulus regulus

goudsmid (n)
gabha óir
  (beroep) een smid die met goud werkt

goudvink (n)
corcrán coille
  (zangvogels) bepaald soort vogel, Pyrrhul pyrrhula uit de familie van vinkachtigen (Fringillidae )

goudvis /ˈɣaʊ̯d.vɪs/ /ˈɣɔʊ̯t.fɪs/ /ˈχʌʊ̯t.fɪs/ (n)
iasc órga
  (straalvinnigen) bepaald soort kleine goudkleurige of rode vis die uit China afkomstig is en die door veel mensen thuis gehouden wordt Carassius auratus auratus

goulash (n)
gúláis
  (voeding) een stoofschotel van o.a. rundvlees, paprika en uien, tevens het nationale gerecht van Hongarije

gouverneur (n)
gobharnóir
  (beroep) het hoofd van een regering, van een kolonie, staat of andere subnationale staatseenheid

graad (n)
céim
  (wiskunde) eenheid om hoeken te meten (1/360 deel van de cirkelomtrek), onderverdeeld in minuten en seconden, booggraad

graaf /ɣraf/ (n)
cunta
  (verouderd) (vroege middeleeuwen) door de vorst aangewezen ambtenaar die het hoogste toezicht op de rechtspraak of een ander belangrijke activiteit uitoefent

graafschap (n)
contae

graag /ɣrax/ /χraχ/ (adv)
le do thoil
  met plezier

graagte (n)
antlás
  genoegen

graan /ɣran/ (n)
grán

graatmager (adj)
caol ard
  heel erg slank

gracht /ɣrɑɣt/ (n)
canáil

gracieus (adj)
spéiriúil

gradenboog (n)
uillinntomhais
  (wiskunde) een instrument waarmee een hoek van een gekende grote uitgezet of gemeten kan worden

gradering (n)
grád
  niveau

gradueel (adj)
dréimreach
  (medisch) trapsgewijs, in graad

graf /ɣrɑf/ /χrɑf/ (n)
uaigh
  ruimte om één of meer lijken in te begraven
  plaats waar één of meer lijken begraven liggen

grafheuvel (n)
dumha
  kunstmatige heuvel die is opgeworpen om als graf te dienen

grafiet (n)
graifít
  (mineraal) in plaatjes gekristalliseerde koolstof, o.a. gebruikt als tekenstift

grafisch (adj)
grafaic

grafkuil (n)
grábháil
  ruimte waar de stoffelijke overschotten van een overledene kunnen rusten

graflegging (n)
sochraid
  het begraven van iemand

grafschrift (n)
feartlaoi
  op een grafsteen gegraveerde korte tekst, gewijd aan de overledene

grafsteen (n)
leac uaighe
  een rechtopstaande gebeeldhouwde steen die de aanwezigheid van een graf markeert

graftombe (n)
tuama
  (bouwkunde) het algemeen een bouwwerk, grafheuvel of hunebed met als inhoud het graf van een heerser of ander machtig of rijk iemand dat fungeert als een grafmonument

gram (n)
gram
  (natuurkunde), (eenheid) een afgeleide eenheid voor massa (gewicht), éénduizendste van de SI-eenheid "kilogram" (0,001 kg), weergegeven met symbool g

grammatica (n)
gramadach
  (taalkunde) een systeem van regels en principes voor het schrijven en spreken van een taal

grampositieve bacteriën /ɣṛɑm.ˌpo.zi.ˈtiː.və.bɑk.ˈteːri.jə(n)/ /χrɑm.ˌpo.zi.ˈti.və.bɑk.ˈtɪː.ri.jə(n)/ (n)
Ghradhearfacha
  meervoudsvorm als officiële benaming (bacteriën) verzamelnaam voor soorten met een dikke laag peptidoglycaan in hun celwand

gramschap (n)
fearg

granaat (n)
gránáid
  (militair) een met springlading gevuld projectiel
gairnéad
  o: (mineraal) een groep kubische mineralen behorende tot de nesosilicaten, meest voorkomend in metamorf gesteente en gebruikt als halfedelsteen

granaatappel (n)
pomagránait
  (fruit) vrucht van een dergelijke boom

granaatappelboom (n)
crann pomagránaite
  (bloemplanten) Punica granatum , een tot zes meter hoge struik uit de kattenstaartfamilie (Lythraceae) dan wel de familie Punicaceae (orde is in revisie) met lange, doornige takken

grandeur (n)
ardchéim
  iets dat macht en grootsheid uitstraalt en imponeert

grandioos (adj)
galánta

graniet /ɣɾaˈni:t/ (n)
eibhear
  (geologie) hard stollingsgesteente bestaande uit lichtgekleurde, met het blote oog onderscheidbare mineralen

granieten (adj)
eibhear
  (geologie) gemaakt van graniet

granulaat (n)
gránaigh
  materiaal in korrelvorm, of in de vorm van korrelig poeder

grap /ɣrɑp/ /χrɑp/ (n)
cleas
  verhaal dat of handeling die erop gericht is om de lachlust op te wekken

grapefruit (n)
seadóg
  (bloemplanten) (fruit) Citrus paradisi een gele of rode, enigszins bitter smakende citrusvrucht

grappig /ˈɣrɑpəχ/ (adj)
greannmhar
  de lust tot (glim-) lachen opwekkend

grappigheid (n)
aisteachas
  iets dat de bedoeling heeft een andere aan het lachen te maken

gras /ɣrɑs/ (n)
féar
  (plantkunde) plantenfamilie omvattende gras (zie betekenis 2), graan, rijst, bamboe
  bepaalde groep van soorten binnen die familie die gebruikt wordt in de tuin, op (sport)velden, in de wei...

grasland (n)
cluain

grasmus (n)
gilphib
  (zangvogels) Sylvia communis , een zangvogel uit de familie zangers Syviidae

grasperk (n)
báinseach
  afgegrensd grasveld in tuin of park

graspieper (n)
riabhóg mhóna
  (zangvogels) Anthus pratensis , een zangvogel uit de familie Motacillidae

grasrijk (adj)
féarúil
  (aardrijkskunde) begroeid met veel gras

grasveld /ˈɣrɑsvɛlt/ /ˈɣrɑzvɛld/ /ˈχrɑsvɛɫt/ (n)
ceantar
  een veld dat door met name gras wordt begroeid

gratis (adj)
saor
  wat zonder betaling verkregen wordt

grauw (adj)
liath
  donkergrijs, kleurloos

grauwe gans (n)
gé glas
  (eendvogels) bepaalde soort grijsbruine vogel met oranje snavel, Anser anser , uit de familie der Anatidae

grauwheid (n)
gruaim
  het grauw, grijs, monotoon en saai zijn

graveerbeitel (n)
bior greanta
  (gereedschap) een handsteekbeitel met een vierkante stift waarvan de punt ruitvormig is geslepen, die o.a. wordt gebruikt door de graveur, koperslager en de edelsmid

graveerder (n)
breacaire

graveerijzer (n)
bior greanta
  (gereedschap) een handsteekbeitel met een vierkante stift waarvan de punt ruitvormig is geslepen, die o.a. wordt gebruikt door de graveur, koperslager en de edelsmid

graveersteker (n)
bior greanta
  (gereedschap) een benaming voor verschillende soorten kleine beitels die o.a. worden gebruikt door de graveur, koperslager en edelsmid

gravel /ˈgrɛ.vəɫ/ (n)
cré
  (sport) roodkleurig steengruis dat in de 20e eeuw veel werd gebruikt voor de verharding van tennisbanen en atletiekbanen

gravelbaan /ˈgrɛ.vəɫˌban/ (n)
cré
  een tennisbaan bekleed met gravel

graven (v)
tochail
  overgankelijk een gat in de grond maken met de handen of met een graafwerktuig

graveren (v)
grábháil
  overgankelijk met een scherp gereedschap een tekening of tekst krassen in glas of metaal

graveur (n)
breacaire

gravin (n)
cuntaois
  (adel) vrouwelijke graaf

gravitatie (n)
imtharraingt
  (natuurkunde) de kracht die de wederzijdse aantrekking van massa veroorzaakt

grazen /'χrazə(n)/ (v)
bí ag innilt
  inergatief het eten van gras en andere bodemvegetatie zoals bijvoorbeeld runderen dit doen

gregoriaans (adj)
Greagórach

grendelen (v)
bolta

grens /ɣrɛns/ (n)
teorainn
  een al dan niet denkbeeldige scheidingslijn
  (aardrijkskunde) (politiek) de raaklijn tussen twee landen

grenzen (v)
ciumhais
  absoluut ~ aan als aansluitende buur hebben

griddipper (n)
gabha dubh
  (elektronica) een elektronisch testapparaat waarmee o.a. de resonantiefrequentie van een antenne of resonantiekring kan worden bepaald

griek (n)
Gréigis

grienen (v)
cuach
  huilen (familiair of minachtend)

griet /ɣrit/ /χrit/ (n)
broit
  (straalvinnigen) bepaald soort vis, Scophthalmus rhombus uit de familie van tarbotachtigen Scophthalmidae

grieven (v)
tarcaisne
  overgankelijk kwetsen, krenken, beledigen
angar
  overgankelijk kwetsen, krenken, kwellen, plagen, pijnigen

griezelig (adj)
aisteach

griffelen (v)
grábháil
  met een ijzeren schrijfstift schrijven of graveren

griffioen (n)
gríobh
  Oudgrieks fabeldier met de kop, voorpoten en vleugels van een adelaar en de romp, achterpoten en staart van een leeuw

grijns (n)
straoise

grijnslach (n)
leamh-mheangadh
  een pijnlijke, hatelijke, satirische vertrekking van het gelaat die doet denken aan een glimlach

grijparm (n)
adharcán
  deel van een octopus

grijpen (v)
beir ar
  plotseling iets of iemand beetpakken

grijs (adj)
liath
  (kleur) de kleur grijs hebbend

grijsaard (n)
seanduine
  oude man

grijsharig /ɣrɛɪsˈɦarəx/ (adj)
ceannliath
  met grijs haar

grijsheid (n)
leadrán
  het grijs zijn als teken van saaie, uniforme, kleurloze lelijkheid
  de ouderdom die gepaard gaat met grijs haar

grijze walvis (n)
míol mór glas
  (walvisachtigen) Eschrichtius robustus een baleinwalvis uit de familie grijze walvissen (Eschrichtiidae), waarvan hij de enige levende soort is. De grijze walvis trekt jaarlijks tussen het voedselgebied en het gebied waar de jongen ter wereld komen. Het is een stevige zwarte walvis, met bolvormig voorhoofd en een heel kleine snuit. Het lichaam is bedekt met kenmerkende grijs-witte patronen, littekens die achterbleven na het afvallen van de vele parasieten waardoor ze worden geplaagd

grijze zeehond (n)
rón glas
  (roofdieren) bepaald soort zoogdier, Halichoerus grypus , groter dan de gewone zeehond met een kleur die varieert van grijs, donkerbruin tot zwart, behorend tot de familie zeehondern (Phocidae )

gril (n)
fíbín
  v/m onredelijk en willekeurig gedrag

grillig (adj)
meonúil

grilligheid (n)
luaineacht
  het onberekenbaar en wispelturig zijn

grimeren (v)
dreach

grimmig (adj)
dorrga

grind (n)
gairbhéal

grizzlybeer /ˈgrɪzliˌbeːr/ /ˈɣrɪzliˌbeːr/ (n)
ollbhéar Meiriceánach
  (roofdieren) Ursus arctos horribilis , een Amerikaanse ondersoort van de bruine beer

groei /ɣruj/ /χruj/ (n)
borrúlacht
  het groter worden

groeien /ˈɣrui̯ə(n)/ (v)
fás
  ergatief groter worden

groeiproces (n)
borrúlacht

groeisel (n)
borrúlacht
  (plantkunde) organisme dat gegroeid is

groen (adj)
glas, uaine
  (kleur) met de kleur zoals bladeren van planten die meestal hebben

groen (n)
glas, uaine
  (kleur) kleur zoals bladeren van planten die meestal hebben, geel met blauw gemengd; secundaire kleur, in het spectrum gelegen tussen geel en cyaan, met een golflengte van ca. 550 nm

groen licht (n)
solas glas
  (verkeer) een stop- of verkeerslicht waarvan alleen de groenkleurige lamp brandt
  goedkeuring, toestemming om door te gaan

groenblauw (adj)
praslacha

groenig /ˈɣru.nəx/ /ˈɣru.nɪx/ /ˈχru.nəχ/ (adj)
scothghlas
  op groen lijkend

groente (n)
glasra
  (plantkunde) (voeding) eetbare planten of delen daarvan, echter let op!

groenteboer (n)
grósaeir glasraí
  (beroep) iemand die een detailhandel in groente en fruit bedrijft
  (groente) (handel) winkel waar groente en fruit verkocht wordt

groenteteelt (n)
garraíodóireacht mhargaidh
  (landbouw) (tuinbouw) het verbouwen van groentes

groentetuin (n)
garraí cistine
  een tuin waar groenten worden gekweekt voor eigen gebruik

groep /ɣrup/ /ʝrup/ (n)
dream
  uit meerdere personen, dieren of eenheden bestaand geheel

groeperen (v)
dream
  overgankelijk in groepen stellen

groepsimmuniteit (n)
imdhíonacht tréada

groeten /ˈɣrutə(n)/ (n)
fáiltigh
  1. iemand goedendag of gedag zeggen

grofvuil (n)
ráiméis
  afval dat zo groot van omvang is dat het niet meer in de afval container past vaak gaat het om bijvoorbeeld afgedankte meubels

grommen (v)
drantán
  inergatief een dreigend geluid voortbrengen

grompot (n)
cantalán
  iemand die vaak gromt en knort; iemand die vaak boos is

grond (n)
talamh
  (geologie) een bepaald stuk van het aardoppervlak
  (geologie), (plantkunde) de stof van het aardoppervlak waarop planten en bomen groeien
  (geologie) het aardoppervlak in algemene zin
  (figuurlijk) de reden of basis van gedrag, houding, standpunt of motief

grondbezitter (n)
uachtarán
  (economie) (landbouw) iemand die veel land in eigendom heeft

grondel (n)
mac siobháin
  (straalvinnigen) benaming voor vissen uit de familie Gobiidae , bodembewonende, meestal roofzuchtige visjes met een brede, verzonken kop, een felgekleurd lichaam, een tweedelige rugvin en geen zijlijn en de buikvinnen zijn samengevoegd als een schijfvormige zuignap die zich vastklampt aan rotsen en koraalriffen

gronden (v)
cuir ar bun
  (scheepvaart), (verouderd) de waterdiepte peilen met een dieplood, en eventueel tevens een monster van de bodem nemen door een vetgemaakte holte in de onderkant van het dieplood

grondigheid (n)
cruinneas
  de mate waarin iets heel precies en volledig wordt uitgevoerd

grondlegger (n)
bunaitheoir

grondnoot (n)
pis talún
  Arachis hypogaea onder het grondoppervlak groeiende peulvrucht

grondschaaf (n)
trumpa
  (gereedschap) een schaaf met een op diepte verstelbare beitel, om een uitgebeitelde bodem glad te schaven

grondstof (n)
amh-

grondverf (n)
bunleabhar
  (materiaalkunde) verf die als eerste laag op een te schilderen oppervlak wordt aangebracht om de ondergrond te isoleren tegen schadelijke bestanddelen van verf, en om een goed hechtende laag voor de verf te verkrijgen

grondvesten /'xrɔntfɛstə(n)/ (v)
ardcheannach
  overgankelijk de basis leggen voor

grondwater (n)
screamhuisce
  al het water dat zich in de aardbodem bevindt

grondwet (n)
bunreacht
  (regering) wet die de principes van een staat definieert

grondwettig (adj)
bunreachtúil
  in overeenstemming zijn met de artikelen van de grondwet

groot /ɣroːt/ (adj)
mór
  meer dan normaal in formaat

grootcirkel (n)
mórchiorcal
  (wiskunde) (aardrijkskunde)een cirkel die op een bol de omtrek markeert. De grootcirkel en bol hebben een gemeenschappelijk middelpunt, de doorsneden zijn gelijk, en het vlak van de cirkel verdeelt de bol in twee gelijke delen

groothandel (n)
mórdhíol
  (economie) de handel die producten van fabrikanten koopt en doorverkoopt aan o.a. kleinhandelaars.

grootheidswaanzin (n)
mustar gan ghustal

groothertog (n)
ard-diúc.
  (adel) adellijke titel die hoger is dan die van hertog maar lager dan die van koning

grootje (n)
seanbhean
  (persoon), (familie), (informeel) grootmoeder, oma

grootmoeder (n)
máthair mhór
  (familie) de moeder van een ouder

grootmoedigheid (n)
gart
  op een krachtige manier heel gul zijn

grootouder /ˈgrotˌʌʊdər/ (n)
seantuismitheoir
  (familie) de ouder van een ouder

grootpa (n)
athair críonna
  man waarvan een kind ook een kind heeft; de vader van je vader of moeder

groots (adj)
galánta
  verheven, groot van opzet

grootsprakerig (adj)
mórfhoclach
  met een brutale, grote mond

grootsteeds (adj)
uirbeach
  wat kenmerkend is voor de grote stad en dus niet of veel minder voorkomt in een dorp

groottante (n)
sean-aintín
  de zus van een grootouder; de echtgenote van een broer van een grootouder

grootte (n)
méid

grootvader /ˈɣroːtˌfaːdər/ (n)
seanathair
  (familie) de vader van een ouder

grootvorst (n)
ard-diúc.
  groothertog

groovy (adj)
cúirialta
  gaaf [1], te gek

grot /ɣrɔt/ (n)
pluais
  een onderaardse holte

grote bonte specht (n)
cnag bheag
  (spechtvogels) bepaald soort vrij grote vogel met zwarte rug- en lichtere buikzijde, Dendrocopos major

grote hersenen (n)
ceirbream
  (anatomie) grootste deel van de menselijke hersenen, gevormd van de eindhersenen en de tussenhersenen

grote klaproos (n)
cailleach dhearg

grote stern (n)
geabhróg dhúscothach
  (steltloperachtigen) bepaalde soort zeevogel, te herkennen aan zijn zwarte kuif en snavel met een klein geel puntje, Sterna sandvicensis

grote tafeleend (n)
lacha Mheiriceánach
  (eendvogels) Aythya valisineria , de grote neef van de Europese tafeleend. Ze broeden op de moerassen van Noord-Amerika in een nest van plantendelen. Grote tafeleenden zijn niet hun leven lang bij elkaar maar zoeken elke winter nieuwe partners

grotendeels (adv)
d'fhormhór
  voor het grootste, belangrijkste gedeelte

gruis (n)
gairbhéal

grutto /ˈxrʏto/ /ˈɣrʏto/ (n)
guilbneach earrdhubh
  (steltloperachtigen) bepaald soort weidevogel en een van de grootste steltlopers, Limosa limosa

gruwel /ˈxrywəl/ (n)
adhfhuafaireacht
  (religie) wat afschuw opwekt

gruweldaad (n)
ainghníomh

gruwelijk (adj)
gráiniúil
  afschuw opwekkend

gruwelijkheid (n)
ainghníomh
  iets heel vreselijks, iets heel wreeds

gruwzaam (adj)
gráiniúil
  afkeer en schrik opwekkend

guave (n)
guábha
  (fruit) de vrucht van Psidium guajava (wikidata: guave )

guayave /gʷaˈjave/ (n)
guábha

guerrilla (n)
guairille

guirlande (n)
fleasc
  (bloemen)slinger
  ornament in de vorm van een bloemenslinger

guit (n)
alfraits
  grappig persoon en vooral een grappig klein kind

gul (adj)
gnaíúil
  vrijgevig

guldenroede (n)
slat óir

gulp /ɣɵlp/ (n)
cailpís
  een door een strook stof afgesloten opening aan de voorzijde van een broek van de man, bedoeld om het plassen te vergemakkelijken

gulweg (adv)
oscailteach
  zonder omwegen; rechttoe rechtaan

gulzig /ˈxʏlzəx/ (adj)
airceach
  met overmatige gretigheid iets verorberend

gummi (adj)
guma

gunnen (v)
breithnigh

gunning (n)
armacach
  (handel) toewijzing van een aanbesteding of levering

gunst /ɣɵnst/ /χɵnst/ (n)
fabhar
  vrijwillig iemand ter wille te zijn door het verlenen van een dienst of goed, zonder dat de ontvanger er recht op heeft of dat de gever er toe verplicht is

gunsteling (n)
muirneach
  iemand die bevoordeeld wordt; iemand die veel gunsten ontvangt

gunstig (adj)
buntáisteach

guurheid (n)
amhainse
  (figuurlijk) kille onvriendelijkheid zonder enige menselijke warmte en genegenheid

gym /ɣɪm/ (n)
corpoideachas
  gymnastiekles
ardscoil
  gymnasium

gynaecoloog /ɣinəkoˈlox (n)
lia ban

haaf (n)
seilbh
  bezit.

haag (n)
airbhe
  een afscheiding bestaande uit kreupelhout of struikgewas

haagbeuk (n)
crann sleamhain
  (bloemplanten) bepaald soort loofboom, Carpinus betulus , die veel in heggen voorkomt, inheems is in de Benelux en tot 25 meter hoog kan worden en behoort tot de berkenfamilie, Betulaceae

haai /haːɪ̯/ /ɦaɪ̯/ (n)
siorc
  (kraakbeenvissen) benaming voor roofvissen uit de superorde Selachimorpha

haaibaai (n)
dallóg fhraoigh

haak /haːk/ (n)
crúca

haakje (n)
lúibín
  dim. tant. elk van de tekens, rond of met hoeken, om woorden of getallen af te zonderen dus ( ) [ ]

haaknaald (n)
crúca cróise
  een klein soort breinaald die is voorzien van een haakje waarmee een draad gemakkelijk kan worden opgehaald

haakpen (n)
crúca cróise
  houten of metalen naal met een haakje op het uiteinde waarmee men kan haken

haal /ɦaːl/ (n)
béim

haalbaarheid (n)
féidearthacht
  mogelijkheid dat een doel bereikt kan worden

haan /ɦan/ (n)
coileach
  (dierkunde) mannelijk dier bij de hoenderachtige vogels; vaak wordt het mannetje van het huishoen (Gallus gallus ) bedoeld

haar (n)
folt, gruaig
  (anatomie) hoofdhaar, uitgroeisel van het epidermis dat delen van het hoofd bedekt

haard (n)
teallach
  (wonen) een plaats in de woning bedoeld om er een vuur te branden
fócasaigh
  (figuurlijk) een plaats van waaruit zich een ziekte of andere ramp verspreidt

haardscherm (n)
cliathán
  (huishouden) verticaal rooster om vonken en kooltjes die van een brandend haardvuur kunnen komen tegen te houden

haardstede (n)
foirnéis
  pars pro toto: woning met een vuurplaats

haarkam (n)
curca
  een kam met dicht op elkaar staande tanden waarmee je hoofdhaar uit de war kunt halen

haarmos (n)
cos dhubh
  (mossen) geslacht Polytrichum uit de familie Polytrichaceae

haarspeld /ˈharspɛlt/ (n)
biorán gruaige
  een doorgaans dunne speld waarmee het haar kan worden opgestoken

haarstreng (n)
pónaí
  bundel haren

haas (n)
giorria
  (haasachtigen) benaming voor dier uit het geslacht Lepus , met lange achterpoten, een gespleten lip en lange oren

haast /hast/ (adv)
beagnach
  bijna

haast /hast/ (n)
deabhadh
  de drang hebben om iets snel te doen

haasten /'ɦastən/ (v)
deabhadh
  wederkerend trachten om dat wat men te doen heeft snel af te maken

haastig (adj)
araiciseach
  zich niet de tijd nemend

haat /ɦaːt/ (n)
fuath, gráin
  sterk gevoel van vijandschap

habitueel (adj)
gréasach
  (medisch) uit gewoonte

hachelijk (adj)
contúirteach
  aanmerkelijk aan gevaar of risico blootstaand

hachje (n)
beatha

hacker (n)
haiceálaí
  (informatica) iemand die zich onbevoegd toegang verschaft tot een computersysteem

hafnium (n)
haifniam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Hf en atoomnummer 72. Het is een staalgrijs overgangsmetaal

hagedis (n)
laghairt, earc
  (reptielen) langstaartig, geschubd reptiel uit de onderorde Lacertilia (Sauria)

hagel /haɣəɫ/ (n)
cloichshneachta
  (meteorologie) bolvormig ijs dat als neerslag uit de hemel valt
urchar
  een verzameling van stukjes metaal -vaak lood- waarmee geschoten wordt in plaats van een kogel

hagelen (v)
cuir cloichshneachta
  onpersoonlijk, (meteorologie) het uit de hemel neerkomen van hagelstenen

hagelgeweer (n)
gránghunna
  een vuurwapen om voornamelijk hagelpatronen mee af te schieten

hak (n)
sáil
  (anatomie) hiel van de voet
grafóg
  (gereedschap) werktuig om de grond mee open te hakken

haken (v)
dorn
  overgankelijk bevestigen d.m.v. een haak

hakenkruis //ˈhaː.kə(n)ˌkrœys/ (n)
svaistice

hakken /ˈɦɑkə(n)/ (v)
smiot

hakmes (n)
scian bhúistéara
  (huishouden) (kookkunst) (gereedschap) zeer breed mes waarmee men ook beenderen kan hakken

hal /ɦɑl/ (n)
halla
  ruimte achter de voordeur
  een grote overdekte ruimte gericht op het uitvoeren van activiteiten

haleloeja /haləlu'ja/ (n)
aililiú
  (Jiddisch-Hebreeuws) oproep in een aantal psalmen om de Heer te prijzen (24×: Ps. 104:35 +; Griekse vorm 4× in NT)

halen /ˈɦalə(n)/ (v)
sroich
  overgankelijk ergens heengaan met als doel om iets of iemand mee terug te brengen

half /ɦɑlf/ (adj)
leath-
  de helft zijnde

halfbroer (n)
leasdeartháir

halfdek (n)
deic cheathrún
  (scheepvaart) achterste deel van het opperdek; deel van het dek dat gelegen is achter de grote mast

halfgeleider (n)
leathsheoltóir
  (natuurkunde) een stof die de elektriciteit slecht of alleen in bepaalde omstandigheden geleidt
  (elektrotechniek) (elektronica) een elektronisch onderdeel dat is opgebouwd uit halfgeleidende materialen

halfwaardetijd (n)
leathré
  (techniek), (natuurkunde) de tijd waarin een exponentieel vervallend proces tot de helft van zijn oorspronkelijke waarde vermindert

halfweg (adv)
leath bealaigh
  halverwege

halfzus (n)
leasdeirfiúr

halleluja /hɑleˈlyja/ (n)
aililiú
  (Jiddisch-Hebreeuws) oproep in een aantal psalmen om de Heer te prijzen (24×: Ps. 104:35 +; ook 4× in NT)

hallo (interjection)
haileo
  groet

hallucinair (adj)
siabhránach

hallucinatie (n)
bréagchéadfa

halm (n)
coisc
  (plantkunde) gras- of graanstengel

hals (n)
muineál

halsader (n)
cuingealach
  (anatomie) ader die zuurstofarm bloed van het hoofd naar het hart leidt

halsband (n)
coiléar
  een om de hals en nek gesnoerde band

halsbrekend (adj)
contúirteach
  iets wat zo gevaarlijk is om te doen dat je eraan zou kunnen doodgaan, dus heel erg gevaarlijk

halsstarrig (adj)
cruamhuineálach

halsstarrigheid (n)
ceanndánacht
  het te vasthoudend zijn

halster (n)
adhastar

halte /ˈhɑɫtə/ (n)
stad
  een plaats waar gestopt wordt

halteplaats (n)
coisc
  plaats waar men gedurende een korte tijd stopt op een reis

halter (n)
tromán lúith

halvemaan (n)
corrán gealaí
  (astronomie) sikkelvormige schijngestalte van de maan

ham /ɦɑm/ (n)
bagún
  (voeding) vlees van de achterkant van een varken, gebruikt als onderdeel van gerechten of als broodbeleg

hamburger /ˈham.bʏr.ɣər/ /ˈhɑm.bʏr.ɣər/ /ˈhɑm.bʏr.χər/ (n)
burgar
  (voeding) schijf rundvlees die gebakken of gegrild wordt, een burger

hamel (n)
molt
  (dierkunde) (landbouw) gecastreerde ram

hamer /ˈhamər/ (n)
casúr
  (gereedschap) werktuig dat kan worden gebruikt om te slaan
  (anatomie) een van de drie gehoorbeentjes in het oor

hamster (n)
hamstar
  (knaagdieren) Cricetus cricetus , klein knaagdiertje dat als huisdier gehouden kan worden

hand /ɦɑnt/ (n)
lámh
  (anatomie) uiterste deel van de arm, voorbij de pols

handarbeid /ˈɦɑnt.ɑr.bɛɪ̯t/ /ˈɦɑnt.ɑr.bɛːt/ (n)
obair láimhe

handarbeider /ˈɦɑnt.ɑr.bɛɪ̯.dər/ /ˈɦɑnt.ɑr.bɛː.dər/ (n)
fear ceirde

handbal (n)
liathróid láimhe

handboek /ˈɦɑnt.buk/ (n)
méarchlár
  een boek waarin getracht wordt alle informatie die nuttig is voor een bepaalde bezigheid bijeen te brengen, een handleiding in boekvorm

handdoek /hɑnduk/ (n)
tuáille
  (textiel) een doek waarmee men zich afdroogt

handel /ˈɦɑndəl/ (n)
tráchtáil
  (economie) de in- en verkoop van goederen

handelaar (n)
ceannaí
  (beroep) (handel) iemand die handel drijft

handelen (v)
tráchtáil
  inergatief handel drijven

handelend (adj)
aisteoireacht
  bezig zijnd met het verrichten van activiteiten

handelswaar (n)
earra

handelwijze /'ɦɑn.dəl.ʋɛɪ.zə/ (n)
ionsaigh
  de wijze van handelen, manier van doen
iompar
  gedrag, gedraging(en)

handenarbeid /ˈɦɑn.dən.ɑr.bɛɪ̯t/ /ˈɦɑn.dən.ɑr.bɛːt/ (n)
obair láimhe

handenbinder (n)
crág
  iets waar je heel veel aandacht aan moet besteden en waarmee je maar druk bent
  persoon waar je heel veel aandacht aan moet besteden en waarmee je maar druk bent, vooral gezegd van (lastige) kinderen

handhaven (v)
coinnigh
  overgankelijk iets doen voortbestaan, aan iets vasthouden
cuir i bhfeidhm
  overgankelijk krachtdadig in stand houden, naleving afdwingen

handhaving (n)
coinneáil

handig /ˈɦɑndɪɣ/ /ˈɦɑndɪχ/ (adj)
abúil
  goed met de handen om kunnen gaan

handjevol (n)
crág

handlangster (n)
comhchoirí
  vrouw die een ander persoon helpt bij kwade praktijken

handleiding (n)
méarchlár
  hulpmiddel (in de vorm van b.v. een boek of software) dat tot leidraad dient bij de studie van een of ander vak
  gebruiksaanwijzing

handpalm (n)
bos
  (anatomie) binnenzijde van de hand

handschoen /hɑnd.sxun/ /ɦɑnt.sxun/ /ɦɑnt.sχun/ (n)
lámhainn, miotóg
  (kleding) een handkledingstuk met aparte vingers

handschoenenkastje (n)
póca lámhainní
  kastje in het dashboard van een auto

handtekening (n)
síniú

handvat (n)
cnap
  deel van een voorwerp dat bedoeld is om het kan verplaatsen, optillen of anderszins hanteren gemakkelijker te maken
  (figuurlijk) geschikt onderdeel om een geheel te kunnen beheersen of als vertrekpunt voor een actie die op een geheel betrekking heeft
  (figuurlijk) praktische inleiding
  (straattaal) (seksualiteit) mannelijk geslachtsdeel
  (verouderd) lampetkan, kan met water om de handen te wassen

handvol (n)
crág
  klein aantal

handwerk (n)
lámhcheardaíocht

handwortel (n)
bunrí

handzaam (adj)
acrach
  zo klein dat iets makkelijk te gebruiken en te vervoeren is

hanenkam /ˈhanə(n)kɑm/ (n)
círín coiligh
  (schimmels) (voeding) Cantharellus cibarius , een eetbare paddenstoel met een lichte pepersmaak
  een kam van een haan
  een kamvormig kapsel midden over het overigens kaalgeschoren hoofd

hangbrug (n)
droichead crochta
  (waterbeheer) brug die is opgebouwd uit twee (soms één) hoge pijlers of pylonen waartussen een dikke kabel gespannen is, aan deze dikke kabel worden enkele dunnere kabels gehangen om de weg te dragen en horizontaal te houden

hangerig (adj)
díbheo
  (medisch) vooral van kinderen een beetje moe en ziek zodat iemand weinig actief is

hangklok /'hɑŋklɔk/ (n)
clog
  een klok die aan de muur hangt

hanglip (n)
puisín a chur ort féin
  een naar beneden hangende onderlip
  gelaatsuitdrukking als teken van ontevredenheid

hangmat /ˈɦɑŋmɑt/ (n)
leaba luascáin, ámóg
  een doek of net dat aan de uiteinden opgehangen wordt en waarin personen kunnen liggen

hangslot (n)
glas
  een slot dat aan een beugel hangt

hantering (n)
feidhmchlár
  de manier waarop men met iets gebruikt, hoe men met iets omgaat

hap (n)
bain greim as
  (voeding) voedsel of iets anders dat je door het openen en sluiten van je lippen in je mond krijgt

happig (adj)
alpartha

hardboard (n)
crua-chlár
  (bouwkunde) harde plaat van houtvezels gemaakt

harde tarwegriesmeel (n)
seimilín cruithneachta dúraim
  (voeding) grof gemalen meel van harde tarwe Triticum durum , gebruikt voor het maken van pasta (wikidata: harde tarwegriesmeel )

harder /'ɦɑrdər/ (n)
lannach
  (visserij) (Antillen) bepaald soort zeevis, Mugil curema

hardhandig (adj)
amhlabhrach

hardheid (n)
gairge
  psychische ongevoeligheid

hardhorendheid (n)
bodhaire
  (medisch) het slecht kunnen horen

hardhorig (adj)
nach bhfuil an éisteacht go maith agat
  (medisch) slecht kunnen horen

hardhout (n)
crua-adhmad
  hout afkomstig van loofbomen dat meestal (maar niet altijd!) duurzamer en harder is dan hout van naaldbomen

hardlijvig (adj)
ceangailte sa chorp
  (figuurlijk) niet makkelijk afstand kunnen doen van ontlasting, obstipatie hebben

hardloopster (n)
brat reatha
  een vrouwelijke beoefenaar van de hardloopsport

hardloper (n)
brat reatha
  een mannelijke beoefenaar van de hardloopsport

hardnekkigheid (n)
ceanndánacht

hardop (adv)
os ard

hardrijder (n)
rásaí
  (verkeer) iemand die te snel rijdt met een auto of motorfiets

hardvochtigheid (n)
gairge
  het zonder medelijden zijn, zonder gevoel zijn

hardware (n)
crua-earraí
  (informatica) elektronische en mechanische delen in en om computersystemen

harig (adj)
clúmhach

haring /ˈɦarɪŋ/ (n)
scadán
  (straalvinnigen) (visserij) (voeding) bepaald soort zilvergrijze zoutwatervis, geschikt voor consumptie, Clupea harengus

haringhaai (n)
craosaire
  (kraakbeenvissen) bepaalde middelgrote haai en consumptievis, Lamna nasus

hark (n)
ráca
  (gereedschap) tuingereedschap aan lange steel, met een reeks tanden aan de onderzijde

harken /hɑrkə(n)/ (v)
ráca

harlekijn (n)
airleacán
  een grappig, koddig persoon in het algemeen

harmonica (n)
armónach

harmonisatie (n)
armónú

harmoniseren (v)
armónaigh
  standaardiseren

harmonium (n)
armóin
  (muziekinstrument) een toetsinstrument dat gerekend wordt tot de aerofonen

harnas (n)
gabháil
  een wapenuitrusting gemaakt van metalen platen die het lichaam volledig of grotendeels bedekt

harp (n)
cláirseach
  (muziekinstrument) een instrument met een driehoekige vorm met voor elke toon een aparte snaar

harpij (n)
airp
  (scheldwoord) feeks

hars /ɦɑrs/ (n)
roisín
  (plantkunde) het stroeve en plakkerige product van boomsappen, met name van naaldbomen

hart /ɦɑrt/ (n)
croí

hartaanval (n)
taom croí
  (medisch) het afsterven van hartspierweefsel door afsluiting van een kransslagader of een tak hiervan

hartelijkheid (n)
armacas
  het vriendelijk en gastvrij zijn

hartinfarct (n)
taom croí
  (medisch) verstopping van een kransslagader of een tak hiervan, leidend tot het afsterven van hartspierweefsel

hartroerend (adj)
coscrach
  van iets dat het iemand emotioneel raakt

hartslag (n)
buille an chroí

hartspecialist (n)
cairdeolaí

hartstocht (n)
ainmhian

hartversterking (n)
liomóg
  (drinken) glaasje sterke alcoholische drank

hasj (n)
haisis
  (maatschappij), softdrug, bereid uit ingedikt sap van gedroogde en fijngestampte vrouwelijke hennepbloemen met een hoog gehalte aan het werkzame bestanddeel THC

hassium (n)
haisiam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Hs en atoomnummer 108. Het is een zilverkleurig overgangsmetaal

hatelijk (adj)
aiciseach
  door onvriendelijke gevoelens gedreven

hatelijkheid (n)
dímheas
  krenkende, pijnlijke, gemene opmerking

haten /'ɦatə(n)/ (v)
is fuath le
  overgankelijk kwade gevoelens jegens iemand koesteren

hautain (adj)
ainteann
  (pejoratief) te zelfverzekerd, onbescheiden; neerbuigend, laatdunkend

haven /ɦavə(n)/ (n)
port
  (waterbeheer) natuurlijke of aangelegde aanlegplaats voor schepen

havenarbeider /ˈɦaːvən.ˌɑrbɛidər / (n)
dugaire
  (beroep) arbeider die in een haven werkt

havenbekken (n)
imchuach
  (scheepvaart) water in een haven waarover schepen van en naar hun aanlegplaats kunnen varen

havenen (v)
aicseam

havenhoofd (n)
muirmhúr
  (bouwkunde), (scheepvaart) een golfbreker waarmee rustig water aan de ingang van een haven wordt verkregen

havenloods (n)
bothán
  (bouwkunde) gebouw waarin men goederen kan opslaan in een haven

haver (n)
coirce
  (graan), (voeding) zaden van het graangewas Avena sativa (wikidata: haver )

havermelk (n)
bainne coirce
  (drinken) plantaardige melk op basis van hele haverkorrels (wikidata: havermelk )

havermoutpap (n)
brachán coirce

havervlokken (n)
min choirce
  havervlokken

havik /ˈɦavɪk/ (n)
seabhac
  (figuurlijk), (politiek) iemand die graag een oorlog wil uitlokken

havikskruid (n)
lus na seabhac

hazelaar (n)
coll
  (bloemplanten) Corylus avellana een in West-Europa inheemse struik uit de berkenfamilie (Betulaceae ). De vrucht van de hazelaar is de hazelnoot, waarvan de kern eetbaar is

hazelnoot /ˈhazəɫˌnot/ (n)
cnó coill
  (plantkunde) Corylus avellana een vrucht van de hazelaar

hazenlip /ˈhaː.zə(n)ˌlɪp/ (n)
bearna ghiorria

hazewind (n)
cú
  snelle hond uit een ras dat is gefokt voor wedrennen of jacht op hazen

headset (n)
gléas cinn
  hoofdtelefoon met ingebouwde microfoon

healing (n)
slánú
  geheel van therapeutische en paranormale handelingen die men onder behandeling van een alternatief therapeut ondergaat of als zelftherapie uitvoert

hebbelijkheid (n)
faisean
  kenmerkende, vreemde gewoonte

hebben /ˈɦɛbə(n)/ (v)
ag
  hebben + voltooid deelwoord: hulpwerkwoord van de voltooide tijd
bhí ar
  hebben + te: moeten: Wij hebben dit te accepteren
ag
  absoluut als onderdeel hebben, omvatten, bevatten

hebzucht (n)
antlás

hebzuchtig (adj)
alpach
  blijk gevend van hebzucht, hebberig

hechtenis (n)
cumhdach
  (juridisch) in ~ nemen arresteren, gevangennemen

hechtheid (n)
fostacht
  de betrouwbaarheid en stevigheid van iets of iemand, ook in figuurlijke zin

hechting (n)
síog

heden /ˈhedə(n)/ (adv)
anois
  (formeel) in de tegenwoordige tijd, in deze tijd

heden /ˈhedə(n)/ (n)
am i láthair

hedendaags /ˌɦe:dənˈda:xs/ (adj)
sruth
  gangbaar in de huidige tijd

hedonisme (n)
héadónachas
  een filosofische leer die stelt dat (zinnelijk) genot het richtsnoer van het menselijk handelen hoort te zijn en het hoogste goed is

heel /heːl/ (adj)
go léir
  niet stuk, niet gebroken

heel /heːl/ (adv)
an-
  in hoge mate

heelal /he.ˈlal/ /ɦe.ˈlaɫ/ (n)
an chruinne
  (astronomie) het gehele tijd-ruimte continuüm waarin wij bestaan, samen met alle materie en energie

heelkunde (n)
máinliacht
  (medisch) de tak van de geneeskunde die met operatie probeert te genezen

heen /ɦeːn/ (adv)
ar fad

heengaan (n)
éag

heenrit (n)
bagair
  korte reis die van huis naar een bestemming gaat

heer /ɦɪːr/ (n)
an tuasal
  m man
  m deftig persoon
  m belangrijk persoon
  m welgemanierd persoon, gentleman
  m heerser
  m persoon in wiens dienst men staat, meester, baas
  m bezitter van een heerlijkheid
  m houder van zekere adellijke titel
  m aanspreektitel voor mannelijke personen
  m (kaartspel) een van de vaste kaarten, waarvan de waarde meestal tussen die van vrouw en aas in ligt
  o (verouderd) (militair) (onveranderlijk); leger

heerlijk (adj)
blasta
  zeer aangenaam
  erg smakelijk
  van de (lands)heer

heermoes (n)
broimín

heerschappij /hersxɑˈpɛi/ (n)
réim
  (politiek) geheel der dingen waarover iemands macht zich uitstrekt, waarover hij heerst (bewind uitoefent) en het daarbij horende gezag geniet

heersen /hersə(n)/ (v)
réim
  inergatief de macht uitoefenen

heerser (n)
rí
  (politiek) iemand die de macht uitoefent

heerseres (n)
bean luí
  vrouwelijke heerser

heester (n)
tom

heet /ɦeːt/ (adj)
te
  heel warm
  scherp, pittig, brandend van smaak
  op enige wijze seksueel getint of seksueel aantrekkelijk

heetgebakerd (adj)
cochallach
  van een persoon dat deze nogal snel heel boos is

hefboom (n)
luamhán
  (natuurkunde) staaf of boom die op een draaipunt rust en waarvan de lange arm bewogen wordt om een zwaar voorwerp op de korte arm in beweging te zetten

heffen (v)
costas

heffing (n)
táille
  het vorderen, het heffen meestal van belastingen of accijnzen

hefschroefvliegtuig (n)
héileacaptar
  (luchtvaart), (zelden) een luchtvaartuig dat door middel van een hefschroef verticaal kan opstijgen en landen

heftig /ɦɛftəx/ (adj)
aithrinneach
  extreem in mate

heg (n)
fálaigh
  een (meestal lijnvormige) aanplanting van struiken en/of bomen die dient om ruimten te scheiden

heggenmus (n)
donnóg
  (zangvogels) Prunella modularis ; een zangvogel ter grootte van een huismus met opvallend grijs op de kop

hei (n)
fraoch

heibei (n)
dallóg fhraoigh

heide /ˈhɛɪ̯də/ /ˈhɛːdə/ (n)
fraoch
  een met heidekruid begroeide vlakte
caorán
  uitgestrekte, onbebouwde zandgrond

heiden (n)
págán
  mensen die geen jood of christen zijn

heidendom (n)
págántacht
  (religie) een verzamelnaam voor de polytheïstische religies waarmee het zich verspreidende christendom in aanraking kwam

heidens (adj)
págánach
  van de heidenen

heiig (adj)
neamhbheacht

heil /ɦɛjl/ (n)
slánú
  voordeel.

heiland (n)
Meisias
  iemand die het goede brengt (en je van het kwade verlost)

heilbot (n)
haileabó
  (straalvinnigen) bepaald soort grote schol, reus onder de platvissen en consumptievis, Hippoglossus hippoglossus

heilgymnastiek (n)
fisiteiripe

heilig /ɦɛj.ləɣ/ (adj)
naofa
  door wijding aan het goddelijke bijzonder gemaakt

heiligdom (n)
tearmann
  (religie) plaats of gebouw gewijd aan een god of godin

heilige (n)
naomh

heiligverklaring (n)
naomhainmniú
  (religie) officiële verklaring van de paus dat iemand als heilige vereerd mag worden door de gehele kerk

heilwens (n)
beannacht
  iemand het beste toewensen voor de toekomst

heimelijk /ˈɦɛɪmələk/ /ˈɦɛːmələk/ (adj)
rún
  geheim, opzettelijk verborgen

heimwee /'hɛɪmʋe/ (n)
cumha
  sterk verlangen naar een plek die als thuis ervaren wordt

heining (n)
déan pionsóireacht

hek /ɦɛk/ (n)
airbhe
  omheining, afscheiding
méirscre
  draaibaar deel van een omheining, het deel dat als toegang gebruikt wordt
cuir i bhfráma
  (molenaarsambacht) raamwerk van latten van een molenwiek
deireadh
  (scheepvaart) de bovenachterzijde van een schip, achterreling

hekel (n)
siostal
  (gereedschap) een werktuig gebruikt bij het verwerken van hennep of vlas
antoil
  sterke afkeer

hekeldicht (n)
aoir
  (dichtkunst) gedicht waarin ondeugden of misstanden aan de kaak worden gesteld

hekelen (v)
siostal
  overgankelijk (landbouw) vlasvezels van de laatste aanhangsels ontdoen

hekeling (n)
aoir
  het spottende verwijt dat men iemand maakt

heks /ɦɛks/ (n)
cailleach
  (persoon), (mythologie), (magie) een over het algemeen vrouwelijk persoon aan wie bovennatuurlijke krachten worden toegeschreven

hekserij (n)
asarlaíocht

hel /'ɦɛl/ (n)
ifreann
  (religie) (christendom, islam) toestand van straf en afwezigheid van God waar de zielen van verstokt zondige, verdoemde mensen zich na de dood in bevinden

helaas (adv)
abhó
  jammer genoeg, spijtig genoeg

helaas (interjection)
abhó
  een uitroep van spijt, ontgoocheling, verdriet

held /ɦɛlt/ (n)
laoch

heldendom (n)
laochas
  het zijn van een moedig persoon
  het zijn van een moedig persoon

heldenmoed (n)
laochas
  de durf en de kracht van mensen, die zich, met gevaar voor eigen leven, voor de goede zaak inzetten

helderziend (adj)
bean feasa

heldhaftigheid (n)
laochas
  het heel moedig en dapper zijn

helen /'ɦelə(n)/ (v)
cneasaigh
  ergatief gezond worden
faigh
  overgankelijk (met opzet) gestolen goed in ontvangst nemen

helft /ɦɛlft/ (n)
leath

helikopter /ɦelɪˈkɔptər/ (abbreviation)
héileacaptar
  1. luchtvaartuig dat d.m.v. een hefschroef verticaal kan opstijgen en landen

heling /ˈhe.lɪŋ/ (n)
slánú
  (medisch) het gezond worden of maken van iemand

helium (n)
héiliam
  (scheikunde), (element) een chemisch element en een inert edelgas, met symbool He en atoomnummer 2

hellebaard (n)
halbard
  antiek wapen bestaande uit een lange stok met aan het uiteinde een verticale metalen piek en zijdelings een bijl en een steekwapen

hellen /ɦɛlə(n)/ (v)
maig
  inergatief schuin staan
  overgankelijk schuin doen staan

hellend (adj)
crochta
  van een vlak of lijn dat ze schuin omhoog of omlaag gaat; dat ze niet horizontaal loopt
  onzeker

helling (n)
ardú
  een glooiing in het landschap

helm /ɦɛlm/ (n)
clogad
  m; (hoofddeksel) beschermend hoofddeksel

helmhout (n)
meathán íochtair

helmknop /ˈɦɛlm.knɔp/ (n)
antar

helmstok (n)
halmadóir

help /ɦɛɫp/ (interjection)
cabhair

helpen /ˈɦɛlpə(n)/ (v)
cabhraigh le
  overgankelijk iemand bijstaan

helper (n)
cúntóir

helpster (n)
cabhair

helrood (adj)
corcairdhearg
  met een harde opvallende kleur rood

hem /ɦɛm/ (personalPronoun)
é
  accusatief m derde persoon enkelvoud
  datief m derde persoon enkelvoud

hemd (n)
léine
  (kleding) kledingstuk voor het bovenlijf, meestal gemaakt van katoen, linnen of viscose en gedragen als boven- of als onderkleding

hemel /ˈɦeːməl/ (n)
spéir, neamh
  lucht, onmetelijke ruimte die overal op aarde bovenaan zichtbaar is
  (religie) de gelukzalige toestand of plaats waar God verblijft of de goden verblijven, waar mensen na de dood heen kunnen gaan

hemellichaam (n)
rinn

hemels (adj)
neamhaí

hemelsblauw (adj)
spéirghorm

hemelsbreed (adj)
i bhfoirm líne díreach trasna tíre
  in rechte lijn gemeten

hemelvuur (n)
tintreach

hemorroïde (n)
fíocas
  (medisch) knobbelachtige zwelling van aders in het onderste deel van de endeldarm en in de anus

hen /ɦɛn/ (n)
cearc
  (dierkunde) vrouwtje van hoenderachtige vogels

hengel (n)
liúr
  (visserij) stok of buis om met een lijn te vissen
búm
  (elektronica) stok of buis om een microfoon op de gewenste plaats te houden

hengst /ɦɛŋst/ (n)
stail
  (onevenhoevigen) (paardrijden) een al dan niet gecastreerd mannelijk paard

hennep /ˈɦɛ.nəp/ (n)
cnáib

hepatisch (adj)
aelus
  (medisch) met betrekking tot de lever

her- (prefix)
a-

heraldiek /herɑl'dik/ (n)
araltas
  de wetenschap die zich bezighoudt met de wapenkunde

herberg (n)
brú
  (horeca), (toerisme) eet- en overnachtingsgelegenheid die kleiner, goedkoper en eenvoudiger is dan een hotel

herbergen (v)
teach
  overgankelijk tot verblijf dienen

herbergier /hɛrbɛr'gir/ (n)
óstóir

herbergzaam (adj)
aíoch

herdenken (v)
cuimhne a bheith agat ar
  overgankelijk plechtig aandacht schenken aan een gebeurtenis uit het verleden

herdenking (n)
cuimhneachán

herder /'ɦɛrdər/ (n)
aoire
  (beroep) (veeteelt) begeleider en bewaker, meestal van een kudde schapen of ander vee

herderin (n)
banaoire
  (beroep) begeleidster en bewaakster, meestal van een kudde schapen of ander vee

herdershond (n)
madra caorach
  hond die een kudde bewaakt

herediteit (n)
dúchas
  (medisch) erfelijkheid

heremiet (n)
ancaire
  een geestelijke die in afzondering leeft

heremietkreeft (n)
faocha ghliomaigh
  (kreeftachtigen) een kreeftachtige Eupagurus bernhardus uit de orde van tienpotigen, die in de schelp van een zeeslak woont

herendienst (n)
ansclábhaíocht

herfst (n)
fómhar
  jaargetijde tussen zomer en winter

herfstachtig (adj)
fómharach

herfstdraad (n)
téada an phúca
  een zeer dunne draad spinrag

hergroeperen (v)
athghrúpáil
  overgankelijk organisaties of delen daarvan op nieuwe wijze rangschikken

herhaling (n)
atarlú
  het nogmaals plaatsvinden

herik (n)
praiseach bhuí
  (bloemplanten) Sinapis arvensis een eenjarige plant uit de kruisbloemenfamilie (Brassicaceae ) met heldergele bloemen, gelobde, eironde bladeren en een stijfbehaarde stengel

herinneren /ɦɛr.'ɪ.nə.rə(n)/ (v)
cuir i gcuimhne
  overgankelijk opnieuw in gedachte brengen
cuimhne a bheith agat ar
  wederkerend zich ~: uit het geheugen opdiepen

herinnering (n)
cuimhne

herinneringsteken (n)
cuimhneachán

herkenbaar (adj)
so-aitheanta

herkenning (n)
aitheantas

herlezen (v)
athléigh
  opnieuw lezen

hermelijn (n)
easóg, bláthnaid
  m (roofdieren) bepaald klein wezelachtig zoogdier, Mustela erminea

hermetisch (adj)
aerdhíonach
  luchtdicht

hermitage (n)
cill
  het huisje van een kluizenaar
  museum in St. Petersburg dat een dependance heeft in Amsterdam

hernemen /ɦɛr'nemə(n)/ (v)
athghabh
  overgankelijk opnieuw krijgen, opnieuw verkrijgen
  (verouderd) opnieuw de draad van het gesprek opnemen
  overgankelijk (verouderd) opnieuw innemen

herneming (n)
aisghabháil
  het opnieuw beginnen met iets dat is gestopt

hernia (n)
heirne
  (medisch) uitstulping van een orgaan of weefsel uit de lichaamsholte waar het normaliter in ligt

hernieuwen /hɛrˈniwə(n)/ (v)
athnuaigh
  overgankelijk door nieuwe kracht weer nieuw maken, nieuw leven inblazen
  overgankelijk renoveren
  overgankelijk opnieuw doen, vernieuwen, weer nieuw maken

hernieuwing (n)
athnuachan
  het weer starten van iets dat was stopgezet

herontdekken (v)
athaimsigh
  overgankelijk opnieuw ontdekken, weer populair worden van iets wat in de vergetelheid was geraakt

heroïne (n)
héaróin
  (medisch) (scheikunde) (farmacologie) een zeer verslavend verdovend middel gewonnen uit gezuiverde morfine

herrie (n)
callán
  veel en onaangenaam geluid

herrijzenis (n)
aiséirí
  terugkeer na verdwenen te zijn; weer aan de top terugkeren na een periode van neergang
  weer levend worden na gestorven te zijn

herroepen (v)
aisghair
  overgankelijk zeggen dat iets, dat je eerder gezegd hebt, niet klopt

herroeping (n)
aistarraingt
  het teniet doen van een eerdere uitspraak

herschepping (n)
athghiniúint
  het opnieuw (en verbeterd) maken van iets dat al gemaakt was

hersendood (n)
bás inchinne

hersenen (n)
inchinn
  (anatomie) waarnemend, aansturend, controlerend en informatieverwerkend orgaan in dieren
  (figuurlijk) denkvermogen, intelligentie

hersenschim (n)
ciméara

hersenschors (n)
coirtéis cheirbreach
  de buitenste laag van de grote hersenen

herstellen (v)
cuir caoi ar
  overgankelijk terug werkend krijgen, repareren

herstellingsoord (n)
teach altranais
  kuuroord waar patiënten tijdelijk verblijven om te herstellen van een aandoening

hert (n)
fia, fiara
  (evenhoevigen) benaming voor herkauwende zoogdieren uit de familie Cervidae , waarvan de mannetjes een gewei hebben

hertenkalf (n)
oisín
  een jong hert

hertog (n)
diúc
  (adel) geschiedkundige term voor een landsheer, oorspronkelijk van een hoger hiërarchisch niveau dan de markies, de heerser in een hertogdom

hertogin (n)
bandiúc
  (adel) adellijke titel, vrouw van een hertog

hertz (n)
heirts
  (natuurkunde), (eenheid) de SI-eenheid voor frequentie van trillingen, weergegeven met symbool Hz

hervatting (n)
atarlú
  het opnieuw met iets beginnen, waar men eerder mee gestopt was

hervormen /ɦɛrˈvɔr.mə(n)/ (v)
leasaigh
  overgankelijk iets grondig wijzigen

hervormer /ɦɛrˈvɔr.mər/ (n)
leasaitheoir
  een persoon die hervormingen nastreeft

het /(ɦ)ət/ /hɛt/ (personalPronoun)
ea, sé, sí, é, í
  3e persoon enkelvoud onzijdig.

het kind met het badwater weggooien (v)
an t-asal a dhíol leis an adhastar

heterogeen (adj)
ilchineálach

heteroseksueel (adj)
heitrighnéasach
  gericht op het andere geslacht of betrekking hebbend op liefde voor mensen met een ander geslacht

heterozygoot /ˈhetroziˌgot/ (adj)
heitrisigeach
  (biologie) in het bezit zijnde van twee allelen van een gen bij een (diploïd) organisme

heterozygoot /ˈhetroziˌgot/ (n)
heitrisiogót
  (biologie) een (diploïd) organisme dat twee allelen van een gen heeft

hetgeen (relativePronoun)
an
  (formeel) met ingesloten antecedent wat

hetwelk (relativePronoun)
a

hetzelfde (demonstrativePronoun)
céanna
  de gelijke identiteit bezittend; onzijdig enkelvoud, zowel zelfstandig als bijvoeglijk gebruikt

heugenis (n)
cuimhne

heul (n)
cabhair
  heil, hulp

heup (n)
alt an chromáin

heupfles (n)
fleasc póca
  een kleine platte fles die daardoor makkelijk in een broekzak gedragen kan worden (wikidata: heupfles )

heus /ɦøs/ (adj)
lách
  hoffelijk, beleefd

heus /ɦøs/ (adv)
dáiríre
  werkelijk, echt

heuvel /ˈhøvəɫ/ (n)
cnoc
  verhoging in het landschap die lager is dan een berg

heuvelachtig /'ɦøvəlɑxtəx/ (adj)
cnocach
  met aanzienlijke hellingen en hoogteverschillen

heuvelig (adj)
aimhréidh
  met veel heuvels

heuvelkam (n)
buaic capaill
  rij lage bergen

heuvelrug (n)
iomaire
  rij heuvels

heuveltop (n)
buaic capaill
  (aardrijkskunde) het hoogste punt van een heuvel

hevel /'ɦevəl/ (n)
siofón
  een geheel met vloeistof gevulde pijp of slang waarvan het ene einde lager gehouden wordt dan de andere, waardoor vloeistof van de laatste mond naar de eerste stroomt

hevelen /'ɦevələ(n)/ (v)
siofón
  overgankelijk het overbrengen van een vloeistof vanuit een hoger gelegen vat naar een lager door een geheel gevulde buis of slang (de hevel)

hexaan (n)
heacsán
  (scheikunde) een verzadigde koolwaterstof met formule C6H14

hexagonaal (adj)
heicseagánach
  (kristallografie) als hoofdas van de rotatiesymmetrie een zestallige as bezittend

hiaat (n)
séanas
  een ontbrekend deel, met name in een tekst of ander bestand

hiel (n)
sáil
  (anatomie) een enigszins uitstekend deel achteraan de voet

hier /ɦiːr/ (adv)
anseo
  op deze plaats

hierboven (adverbialPronoun)
os cionn

hiernamaals (n)
saol eile
  leven na de dood

high /hɑj/ (adj)
ard
  (spreektaal) in een euforische toestand van veranderd bewustzijn verkerend (al dan niet door drugsgebruik)

hij /hɛɪ̯/ /ɦɛɪ̯/ /ɦɛː/ (personalPronoun)
sé
  mannelijk derde persoon enkelvoud nominatief dat men gebruikt voor verwijzingen naar mannelijke personen of mannelijke zelfstandige naamwoorden

hijgen (v)
uspóg
  inergatief zwaar ademhalen ten gevolge van een lichamelijke inspanning

hijs (n)
tóg
  het hijsen
  de hoeveelheid die men in één keer op kan hijsen
ardaitheoir
  hijswerktuig.

hijsbalk (n)
corr
  (bouwkunde) een balk waaraan goederen omhoog of omlaag kunnen worden getransporteerd

hijsblok (n)
puilín

hijsen (v)
tóg
  overgankelijk iets met een touw of kabel in opwaartse richting trekken, al dan niet middels een katrol

hijsinstallatie (n)
cos a chur i dtaca
  apparaat waarmee men zaken omhoog kan brengen met behulp van een touw, kabel of ketting

hijskraan (n)
craein
  (techniek) een constructie om zware lasten op te tillen

hik (n)
fail, snag
  (medisch) een periodiek optredende, spontane, onwillekeurige samentrekking van het middenrif tijdens inademing, gevolgd door het plots sluiten van het strotklepje, wat een kenmerkend geluid veroorzaakt

hikken /ˈɦɪkə(n)/ (v)
déan fail
  inergatief een kort geluid voortbrengen door een onwillekeurige samentrekking van het middenrif

hilariteit (n)
meidhir
  vrolijkheid of gelach

hinde /ˈhɪndə/ (n)
eilit
  (evenhoevigen) een vrouwelijk hert

hinder (n)
crá croí

hindernis (n)
constaic
  iets dat de voortgang verstoort

hinderpaal (n)
constaic
  (figuurlijk) iets of iemand die een belemmering vormt bij het bereiken van een bepaald doel

hinkend (adj)
bacach
  moeilijk, ongelijkmatig lopend

hinniken (v)
seitreach
  inergatief (dierengeluid) het geluid van een paard voortbrengen

hippie (n)
hipí

histogram (n)
histeagram

historicus (n)
staraí

historie (n)
scéal
  verhaal
stair
  (wetenschap) geschiedenis van een volk, een land enz

historisch (adj)
stairiúil

hit (n)
smiot
  lied dat in korte tijd zeer populair wordt

hitte /ˈhɪtə/ (n)
teas

hittebestendig /hɪ.tə.bə.stɛn.dɪx/ /ɦɪ.tə.bə.stɛn.dəx/ /ɦɪ.tə.bə.stɛn.dəχ/ (adj)
teasdíonach
  bestand tegen hitte; kan na contact met hitte nog even goed functioneren

hiv (n)
VEID
  (virussen) menselijk immuundeficiëntievirus, de soort die aids kan veroorzaken

hobbelen (v)
croith

hobbit (n)
hobad
  een fantasyfiguur uit de werken van J.R.R. Tolkien
  een klein persoon

hobby /hɔbi/ (n)
caitheamh aimsire
  een liefhebberij of bezigheid ter ontspanning voor in de vrije tijd

hobo (n)
óbó
  (muziekinstrument) een orkestinstrument, behoort tot de houtblazers, het wordt met een dubbelriet aangeblazen

hockey (n)
haca
  (sport) balspel waarbij twee elftallen de bal met een stok in elkaars doel proberen te slaan.

hoe /ɦu/ (adv)
conas
  vragend: op welke wijze?
  betrekkelijk: op welke wijze.

hoed /hud/ /ɦut/ (n)
hata
  (hoofddeksel) een hoofddeksel

hoedanig (relativePronoun)
cén cineál

hoede /ˈhudə/ (n)
garda

hoeden /ˈhu.də(n)/ /ˈɦu.də(n)/ (v)
aireachasaigh
  overgankelijk een kudde dieren verzorgen en in de gaten houden

hoedenlint (n)
ribín hata
  (kleding) lint dat als versiering om een hoed is gespannen

hoedenmaker (n)
haitéir
  (beroep) iemand die hoofddeksels voor mensen maakt

hoeder (n)
garda

hoef /ɦuf/ (n)
crúb
  (zoötomie) vergrote, voortdurend doorgroeiende teennagel die de derde teenkootje omgeeft en vaak zeer is versterkt om het gewicht van hoefdieren te dragen

hoefblad (n)
borrán
  Petasites hybridus plant met grote bladeren die aan de rand van wateren groeit

hoefijzer (n)
crú capaill

hoefsmid (n)
crúdóir

hoek /ɦuk/ (n)
coirneál
  een punt waar twee benen of halve rechten samenkomen

hoekbal (n)
cearn
  (voetbal) vrije schop vanuit de hoek van het voetbalveld

hoekstoot (n)
dorn
  een aanvallende slag van opzij bij het boksen
  (figuurlijk) een slag die hard aankomt bij de getroffene

hoektoren (n)
túirín
  een meerhoekige of ronde toren ter verdediging aangebracht op de hoeken van een gebouw bijvoorbeeld bij een burcht, stadsmuur of stadspoort

hoenderhok (n)
cró cearc
  hok waarin men kippen kan houden

hoepelrok (n)
cóta fonsaí
  (kleding) een lange rok die door middel van een constructie met hoepels heel wijd uitloopt

hoer /ɦur/ (n)
meirdreach
  een vrouw die tegen betaling seksuele diensten verricht

hoera (n)
abú
  toejuiching, applaus

hoerenjong (n)
mac soith
  (scheldwoord) ellendeling

hoerenkind (n)
mac soith

hoerenzoon (n)
mac soith

hoest (n)
tolg
  een reflexmatige explosieve uitademing

hoesten (v)
bí ag casacht
  inergatief een reflexmatige explosieve uitademing, die ontstaat bij prikkeling van de luchtwegen en deze reinigt van slijm en vreemde voorwerpen

hoeveel (interrogativeCardinalNumeral)
cá mhéad, cé mhéad
  welk aantal ?

hoeveelheid /huˈvɪ:ɫhɛɪt/ (n)
suim
  de kwantiteit waarin iets aanwezig is

hoewel /'hu'wɛl/ (conjunction)
cé go
  (onderschikkend) drukt een tegenstelling met het voorafgaande uit

hof /ɦɔf/ (n)
clós
  o: (juridisch) een instelling waar recht gesproken wordt
feirm
  m: (tuinieren) een stuk bebouwd land of tuin, gaard

hofmakerij (n)
cúirtéireacht
  heel erg vriendelijk tegen iemand doen omdat je een liefdesrelatie met die persoon wilt aangaan
  (figuurlijk) vriendelijk tegen elkaar doen om tot een samenwerking te komen

hogedrukpan (n)
brúbhruthaire

hogehoed (n)
hata ard
  (hoofddeksel) hoge cilindervormige hoed

hogeschool (n)
ollscoil
  (onderwijs) onderwijsinstelling voor hoger beroepsonderwijs
  (onderwijs) instelling waar universitair onderwijs wordt gegeven in een beperkt aantal studierichtingen

hok (n)
cró
  een bepaald dierenverblijf

hol (adj)
cuas
  zonder inhoud, zonder betekenis, leeg

hol (n)
pluais
  (geologie) grot, spelonk
brocais
  (dierkunde) ondergrondse woonruimte of schuilplaats van bepaalde diersoorten

holenduif (n)
colm gorm
  (duifachtigen) bepaald soort vogel, Columba oenas , die in in holle bomen broedt

hollen (v)
rith

holmium (n)
hoilmiam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Ho en atoomnummer 67. Het is een zilverwit lanthanide

holocaust /ˈholokaust/ (n)
cinedhíothú
  opzettelijke massale vernietiging van mensen of dieren

holografie (n)
holagrafaíocht
  techniek waarmee een afbeelding in een plat vlak diepte of verschillende beelden lijkt weer te geven als je er onder uiteenlopende hoeken naar kijkt

holrond (adj)
cuar
  hol gekromd

holte /'ɦɔltə/ (n)
cuas
  een lege ruimte ingesloten in iets anders

homeomorfisme (n)
hoiméamorfachas

homeopaat (n)
hoiméapat
  (beroep) aanhanger of beoefenaar van de homeopathische geneeswijze

homeopathie (n)
hoiméapaite

homeopathisch (adj)
hoiméapatach
  (medisch) volgens de homeopathie

homeostase (n)
aonstádas
  (medisch) zelfregulering, chemisch en fysiologisch evenwicht

homerisch (adj)
Hóiméarach
  (letterkunde) (geschiedenis) zoals voorkomt in de werken van Homerus (de Ilias en de Odyssee)

hommel /ˈhɔməɫ/ (n)
bumbóg
  (vliesvleugeligen) Bombus insect uit een geslacht van insecten die behoren tot de familie Apidae . Er zijn wereldwijd ongeveer 250 soorten hommels die van nature voorkomen in Europa, Noord-Afrika, Azië, Noord- en Zuid-Amerika. Verschillende Europese hommelsoorten zijn door de mens geïntroduceerd in Nieuw-Zeeland en Tasmanië. In België en Nederland komen ongeveer dertig verschillende soorten voor, waarvan enkele zeldzaam zijn

homofiel (adj)
aerach

homofilie (n)
aerach
  (lhbt) (verouderd) (eufemisme) romantische of seksuele voorkeur voor mensen van hetzelfde geslacht

homofobie (n)
homafóibe

homofoon (adj)
aonséiseach
  (muziek) éénstemmig gezongen, eventueel met harmonisch begeleidende stemmen

homofoon (n)
homafón
  (taalkunde) woord dat hetzelfde wordt uitgesproken als een ander woord, maar anders wordt geschreven en een andere betekenis heeft

homogeen (adj)
aonchineálach

homogeniteit (n)
homaigineacht
  het overal gelijk zijn
  de eenheid van een groep, de eensgezindheid

homograaf (n)
homagraf
  (taalkunde) een begrip dat aangeeft dat twee woorden, hoewel hetzelfde geschreven, verschillend worden uitgesproken

homohuwelijk (n)
pósadh aerach
  (lhbt) een huwelijk tussen twee mensen van hetzelfde geslacht

homoloog (adj)
homalógach
  (medisch) overeenkomstig

homoseksualiteit (n)
homaighnéasachas

homoseksueel (adj)
bán
  (lhbt) betrekking hebbend op de liefde voor mensen van mannen voor mannen of vrouwen voor vrouwen

homoseksueel (n)
aerach
  (lhbt) man met seksuele voorkeur voor mannen of vrouw met seksuele voorkeur voor vrouwen

homozygoot /ˈhomoziˌgot/ (adj)
homaisigeach
  (biologie) in het bezit zijnde van slechts één allel van een gen bij een (diploïd) organisme

homozygoot /ˈhomoziˌgot/ (n)
homaisiogót
  (biologie) een (diploïd) organisme dat slechts één allel van een gen heeft

hond /ˈhɔnd/ /ˈɦɔnt/ (n)
madra, gadhar, cú
  (roofdieren) Canis lupus familiaris zoogdier uit de familie van de hondachtigen (Canidae), en een gedomesticeerde ondersoort van de wolf die al sinds duizenden jaren door mensen op alle continenten wordt gebruikt

honderd /ˈɦɔndərt/ (cardinalNumeral)
céad
  "100", het getal tussen negenennegentig en honderdeen, tien maal tien

honderdduizend (cardinalNumeral)
céad míle
  het getal 100.000 = 10 5, een tiende deel van een miljoen

honderdman (n)
ceantúir
  (militair) iemand die leiding geeft aan 100 soldaten

honds (adj)
garg
  onbeschoft en brutaal

hondsbrutaal (adj)
dínáireach
  heel erg brutaal

hondsdol (adj)
confach
  (medisch) besmet met rabiës

hondsdolheid (n)
confadh

hondsdraf (n)
eidhneán talún
  (plantkunde) bepaald soort kruipende, geurende plant met paarsblauwe bloemen, Glechoma hederacea uit de lipbloemenfamilie (Lamiaceae )

hondshaai (n)
fíogach
  (kraakbeenvissen) bepaalde kleine soort haai van ongeveer 1 m lengte, Scyliorhinus canicula , een consumptievis

hondsheid (n)
brusaireacht
  onbeschoftheid, onwellevendheid

hondsmoe (adj)
tuirseach traochta
  (informeel), heel erg vermoeid

honen (v)
bí ag magadh
  overgankelijk bespotten, uitlachen

honeymoon (n)
mí na meala

honger /ˈɦɔŋər/ (n)
ocras
  behoefte aan voedsel

hongerdood (n)
bás
  het sterven dat veroorzaakt wordt door een gebrek aan voedsel

hongerig (adj)
ocrach
  grote behoefte aan voedsel hebbend

hongersnood (n)
gorta
  een wijdverspreide honger als gevolg van voedselschaarste

hongerstaking (n)
stailc ocrais
  het weigeren van voedsel uit protest

honing (n)
mil
  (imkerij), (voeding) een zoete stof die door bijen en enkele andere insecten uit bloemennectar wordt gewonnen, waarna deze door o.a. mensen wordt geconsumeerd

honingbij (n)
beach mheala
  (vliesvleugeligen) Apis mellifera een bijensoort die honing maakt uit nectar en bloemen bestuift

honingdas (n)
broc meala
  (roofdieren) bepaald soort zoogdier, Mellivora capensis , een marterachtige uit de woestijnen van Afrika en Azië

honingraat (n)
cíor mheala

honkbal (n)
daorchluiche
  o (sport) balsport waarbij de bal met een knuppel geslagen wordt en de spelers langs een drietal honken trachten rond te lopen tot zij weer de thuisplaat bereiken

honorarium (n)
táille

honoreren (v)
pá
admhaigh
  als geldig erkennen

hoofd /ɦoːft/ (n)
ceann
  (anatomie) bovenste deel van het lichaam boven de hals, waarin zich de hersenen en oren, ogen en neus bevinden

hoofdagent (n)
príomhchonstábla
  (beroep) rang bij de politie tussen agent en brigadier in

hoofdas (n)
mór-ais
  centrale as waar alle delen van een machine omheen draaien
  belangrijkste symmetrie-as van een voorwerp
  belangrijkste verbindingszone

hoofdbedekking (n)
ceannbheart
  het hoofdhaar onzichtbaar maken

hoofddeksel (n)
ceannbheart
  (kleding) een kledingstuk dat (een deel van) het hoofd bedekt

hoofddoek /'ɦovduk/ (n)
caifirín
  een vierkante lap stof die vooral door vrouwen driehoekig samengevouwen over het hoofd gedragen wordt

hoofdelijk (adj)
aonánach

hoofdgang (n)
dorchla
  de belangrijkste gang in een gebouw
  belangrijkste deel van een maaltijd

hoofdgroepmetaal (n)
miotal
  (scheikunde) een scheikundig element uit de reeks hoofdgroepmetalen van het periodiek systeem

hoofdkap (n)
cochall
  beschermend hoofddeksel

hoofdkussen (n)
adhairt

hoofdletter (n)
ceannlitir
  (typografie) een letter die een groter formaat en meestal ook een andere vorm heeft dan een kleine letter

hoofdluis (n)
babhdaí
  (dierluizen) Pediculus humanus capitis klein, vleugelloos en bloedzuigend insect dat parasiterend leeft in het hoofdhaar

hoofdofficier (n)
má-oifigeach
  (militair) de militaire officiersrangen boven de subalterne officieren en onder de opperofficieren

hoofdpagina (n)
príomhleathanach
  (informatica) de voorste pagina van een website

hoofdpijn (n)
tinneas
  (medisch) pijn in het hoofd

hoofdroos (n)
sail chnis
  (medisch) afwijking aan de hoofdhuid gekenmerkt door witte vettige schilfers

hoofdsom (n)
príomhoide
  de hoogte van een factuur, rente en administratiekosten niet meegerekend

hoofdstad /'ɦof(t).stɑt/ (n)
príomhchathair
  (regering) een belangrijke stad waarvandaan meestal het land, de staat, deelstaat of provincie wordt bestuurd

hoofdstel (n)
srian
  (paardrijden) het tuig dat een paard om het hoofd gedaan wordt om het dier berijdbaar te maken, een paardenhoofdstel

hoofdstuk (n)
caibidil
  bepaalde opdeling van tekst of beeld in een boek, toneelstuk of film

hoofdtelwoord (n)
bunuimhir
  (grammatica) een telwoord dat een hoeveelheid of aantal aanduidt

hoofdtooi /'hoftoj/ (n)
ceannbheart
  versiering die men op het hoofd draagt, met name de hoofdbedekking van indianen

hoofdwerk (n)
diail
  nadenken als activiteit
  belangrijkste activiteit van iemand
  belangrijkste onderdeel van een groep door mensen gemaakte of te maken zaken
  belangrijkste dat iemand ooit gemaakt heeft
  belangrijkste gedeelte van een orgel dat zich direct boven het hoofd van de organist bevindt

hoofsheid (n)
cúirtiúlacht
  beleefdheid, wellevendheid, hoffelijkheid

hoog /ɦoʊ̯χ/ /'ɦoʊ̯χə/ /ˈɦoʊ̯χst/ /ɦoːx/ /'ɦoːɣə/ /ˈɦoːxst/ (adj)
ard
  fysiek ver boven iets anders
  vergevorderd in een rangorde of volgorde
  (geluid) met een groot aantal trillingen per tijdseenheid
  met een groot aanzien
  (aardrijkskunde) meer boven de zeespiegel gelegen
  (aardrijkskunde) meer naar het Noorden gelegen

hoogachting (n)
ardmheas
  met grote eerbied en waardering
  beleefdheidsfrase bij de ondertekening van een officiële brief

hoogblond (adj)
barrbhuí
  van haar: met een lichte gele kleur

hoogdravend (adj)
mórchúiseach
  (pejoratief) te emotionele of plechtige manier van spreken of schrijven; vol bombast

hoogdravendheid (n)
airdiúlacht
  de mate waarin iemand te gewichtig doet

hooggeleerd (adj)
acadóir
  (wetenschap) predicaat voor hoogleraar

hooghartigheid (n)
anuaill
  verwaande houding tegenover anderen; zich hoger achten dan anderen

hoogleraar /hoxˈlerar/ (n)
ollamh
  (onderwijs), (beroep), (wetenschap) iemand met titel professor die aan een hogeschool of universiteit een leerstoel in een bepaald vak bekleedt en die het onderzoek en onderwijs in dit vak leidt

hoogoven (n)
foirnéis soinneáin
  (metallurgie) smeltoven voor de bereiding van ijzer uit ijzererts en steenkool

hoogrood (adj)
scarlóid
  diep rode kleur die ontstaat in het gelaat van iemand die heftig bloost

hoogte (n)
airde
  (geologie) een verheffing van de aardkorst
  (algemeen) de mate waarin iets hoog is, niveau, peil, stand

hoogtevrees /ˈɦoxtəvres/ /ˈɦoçtəvres/ (n)
acrafóibe
  buitensporige angst voor hoogten

hoogverraad (n)
ardtréas

hoogwater /ˈhoxwatər/ (n)
rabharta
  een hoge waterstand in 't algemeen

hooi (n)
féar
  (landbouw) gedroogd gras

hooiberg /ˈɦojbɛrx/ (n)
cruach fhéir
  (landbouw) een ter bewaring opgestapelde hoeveelheid gedroogd gras

hooikoorts (n)
slaghdán teaspaigh

hooiland (n)
cluain
  (landbouw) een grasland dat gebruikt wordt om hooi van te oogsten

hooivork (n)
píce
  (gereedschap), (landbouw) vorkvormig landbouwwerktuig waarmee bijvoorbeeld hooi wordt opgestoken

hoop /ɦoːp/ (n)
dóchas, dúil
  een verwachting van iets wenselijks

hoopvol (adj)
misniúil

hoorapparaat (n)
áis éisteachta

hoorbaar (adj)
inchloiste
  dat wat gehoord kan worden

hoornaar /hoːrnar/ /ho̝ːrnar/ (n)
cearnabhán
  (vliesvleugeligen) Vespa soort grote wesp, lid van een geslacht van eusociale wespachtigen. Sommige soorten kunnen tot 5,5 cm lang worden. De hoornaars vormen samen het geslacht Vespa en onderscheiden zich van de andere wespen door de grootte van hun vertex (het deel van het hoofd achter de ogen)

hoornblazer (n)
buabhallaí
  (muziek) (beroep) (militair) iemand die op een hoorn blaast (voor zijn beroep)

hoornig (adj)
beannach
  met een of meer hoornen

hoortoestel (n)
áis éisteachta
  apparaat dat slechthorenden helpt bij het waarnemen van geluid

hoosbui /ˈhosbœː/ /ˈɦosbœʏ̯/ (n)
cith
  een zeer heftige regenbui

hop (n)
leannlus
  (bloemplanten) (drinken) Humulus lupulus bepaalde plant die onder andere wordt gebruikt bij de bereiding van bier

hopeloos (adj)
éadóchasach
  waaraan hoop op succes ontbreekt

hopen /ˈɦoːpə(n)/ (v)
tá, bí ag súil
  overgankelijk wensen, graag zien dat er iets wel of niet voorvalt

hopman (n)
captaen
  (militair) (verouderd) kapitein in het Nederlandse leger

horen /hɔː.rən/ (v)
cluin, clois
  overgankelijk geluid waarnemen met het oor

horige (n)
daoirseach

horigheid (n)
daoirse
  onderdanige, onvrije gebondenheid en onderdanigheid

horizon (n)
spéire

horizont (n)
spéire

horizontaal (adj)
cothrománach
  in de richting die haaks staat op die van de zwaartekracht van de aarde

horloge (n)
uaireadóir
  (tijdrekening) een draagbaar voorwerp waarop de tijd kan worden afgelezen

hormonaal (adj)
hormónach
  (medisch) met betrekking tot hormonen

hormoon (n)
hormón
  (biochemie), (biologie), (medisch) een stof die door een endocriene klier wordt afgescheiden en een bepaald effect veroorzaakt in het lichaam

horror (n)
adhfhuath

hort (n)
croith
  plotselinge beweging

horten (v)
croith

hortend (adj)
anois is arís

hortoloog (n)
gairneoir
  (beroep) (landbouw) tuinbouwkundige, tuinvriend

hospes /ˈhɔs.pɛs/ /ˈɦɔs.pɛs/ (n)
tiarna talaimh
  een man die een of meer kamers in zijn eigen woonhuis ter beschikking stelt aan een kostganger of commensaal

hospice (n)
ospís
  instelling met een huiselijke sfeer die zich in terminale zorg heeft gespecialiseerd

hospita /ˈhɔs.pi.ˌta/ /ˈɦɔs.pi.ˌta/ (n)
bantiarna talún
  een vrouw die een of meer kamers in haar eigen woonhuis ter beschikking stelt aan een kostganger of commensaal

hostess (n)
banóstach

hostie (n)
abhlann
  (religie) rond plat offerbrood dat volgens de katholieke leer na de consacratie door de priester veranderd is in het lichaam en bloed van Jezus

hotel /hoˈtɛl/ /ɦoˈtɛɫ/ (n)
óstán
  (horeca) (toerisme) gebouw waar men tegen betaling kan eten en overnachten, meestal grootschaliger, duurder en luxueuzer dan bijv. een herberg of hostel

houden /ˈɦɑʊdə(n)/ (v)
coimeád
  overgankelijk niet laten varen, het bezit ervan niet verliezen

houder (n)
coimeádán

houderschap (n)
coinneáil
  (juridisch) het louter, in ofwel eigen ofwel feitelijke macht houden van een goed voor rekening van een ander (de bezitter)

houding /ˈhɑudɪŋ/ (n)
mana
  gedragslijn, opstelling

hout /ɦɑʊ̯t/ (n)
adhmad
  (materiaalkunde) materiaal in het binnenste van houtige planten (bomen, struiken, etc.) (wikidata: hout )

houtduif (n)
colm coille
  (duifachtigen) bepaalde soort wilde duif, Columba palumbus

houthakken (v)
taifead
  inergatief het met een bijl in houtblokken hakken van boomstammen

houthakker (n)
lománaí
  (beroep) iemand die beroepsmatig houthakt

houtig (adj)
adhmadach
  lijkend op hout

houting (n)
acaire
  (straalvinnigen) bepaald soort zoutwatervis, Coregonus oxyrinchus , die in zoetwater paait, inheems in de Benelux

houtkapper (n)
lománaí
  (beroep) iemand die bomen velt met een bijl of zaag

houtluis (n)
cailleach oíche
  (dierkunde) benaming voor verschillende soorten insecten die hout eten, zoals Trogium pulsatorium , Liposcelis terricolis of de larven van Anobium punctatum

houtpulp (n)
laíon adhmaid
  een door koken onder druk uit hout verkregen grondstof voor papier

houtskool (n)
fioghual
  verkoold hout dat wordt gebruikt als brandstof, als grondstof voor buskruit of als medicament

houtsnede (n)
greanadh adhmaid

houtspaander (n)
scealpóg
  kleine stukjes afvalhout die ontstaan na bewerken van hout

houtvesterij (n)
cranneolaíocht
  een bosgebied, tevens bedrijfseenheid, van één boseigenaar

houtwal (n)
fál fothana
  strook met bomen en struiken die men gebruikt voor de productie van (brand)hout en als afscheiding van landbouwpercelen

houtwerk (n)
adhmadóireacht
  iets wat gemaakt is van hout

houtzager (n)
sábhadóir
  (beroep) iemand die hout van bomen zaagt
  iemand die van bomen planken en balken zaagt

houweel (n)
piocóid
  (gereedschap) bijl waarmee men bomen kan omhakken

houwitser (n)
habhatsar
  (militair) een soort krombaangeschut dat de projectielen in een kromme baan over hindernissen heen kan schieten en vaak een relatief korte loop heeft

hovaardig (adj)
airdiúil
  hoogmoedig, verwaand, trots

hoveling /hovəlɪŋ/ (n)
cúirteoir
  een onderdaan die tot het dagelijkse gezelschap van een vorst behoort

hovenieren (v)
gairdín
  ontwerpen, aanleggen en onderhouden van tuinen en parken

hovenierskunst (n)
garraíodóireacht mhargaidh
  het vakgebied dat gaat over de aanleg en onderhoud van tuinen en parken

hozen (v)
taosc
  inergatief water uit een boot scheppen

hufter (n)
clasán
  (scheldwoord) (informeel) man die zich lomp, onbehouwen en/of aanstootgevend gedraagt

hugenoot (n)
Úgónach
  (religie) (geschiedenis) calvinist uit het Frankrijk van de 16de en 17de eeuw die na 1685 vogelvrij verklaard werden in Frankrijk

huichelaar (n)
fimíneach

huichelarij (n)
bréagchrábhadh
  het huichelen

huid /hœːd/ /ɦœʏ̯t/ /ɦœːt/ (n)
craiceann
  (anatomie) vel, de buitenste laag weefsel die het lichaam bedekt

huidarts (n)
deirmeolaí

huidcrème (n)
bánbhuí
  een makkelijk smeerbare zalf die men op de huid kan aanbrengen

huidig (adj)
i láithir
  bij het heden behorend

huidspecialist (n)
deirmeolaí
  (beroep), (medisch) specialist binnen de geneeskunde die zich bezighoudt met ziekten en aandoeningen van de huid, de nagels en het haar, samen huidziekten genoemd

huif (n)
cochall
  (valkerij) kapje dat een valk wordt opgezet om de vogel rustig te houden
caidhp
  een zeildoek over een wagen dat door dunne bogen ondersteund wordt

huig /hœːx/ /ɦœʏ̯χ/ /ɦœːx/ (n)
sine siain
  (anatomie) een lapje afhangend weefsel aan het uiteinde van het zachte verhemelte, waarmee onder andere het neuskanaal kan worden afgesloten

huilen /ɦœy̯lə(n)/ (v)
caoin
  inergatief traanvocht uitscheiden als gevolg van een negatieve emotie zoals verdriet of pijn, of soms juist als uiting van vreugde of opluchting

huis /hœːs/ /ɦœʏ̯s/ /ɦœːs/ (n)
teach
  (bouwkunde), (wonen) gebouw bestemd om in te wonen

huisarrest (n)
braighdeanas baile
  (juridisch) een strafbepaling waarbij iemand verboden wordt het eigen huis te verlaten of er onbeperkt mensen te ontvangen

huisbaas (n)
tiarna talaimh

huisbediende (n)
inmheánach
  (beroep) personeel dat in een woning huishoudelijke taken verricht

huisbewaarder (n)
sealadach
  iemand die in een huis woont als de eigenaar afwezig is om het te bewaken en te onderhouden

huisdier /ˈɦœyzdiːr/ (n)
peata
  (dierkunde) een dier dat in het huis of om het huis woont en leeft

huishoen (n)
circeoil

huishouden (n)
teaghlach
  een groep van één of meer samenwonende mensen die samen een economische eenheid vormt

huishoudster (n)
bean tí
  (beroep), (huishouden) vrouw die andermans huishouden verzorgt

huishuur (n)
cíos
  de hoeveelheid geld die je moet betalen aan de eigenaar van de woning, om een bepaalde tijd in de woning te mogen wonen

huisje (n)
teach beag

huiskamer (n)
seomra suí

huisknecht (n)
giolla cóiste
  (beroep) bediende die in een woning huishoudelijke taken verricht

huismuis (n)
luch thí
  (knaagdieren) bepaald soort knaagdier dat vaak in en rond gebouwen voorkomt, Mus musculus

huismus (n)
gealbhan binne
  (zangvogels) Passer domesticus , een kleine zangvogel vaak in bebouwde omgeving leeft

huisnijverheid (n)
tionscal baile

huissloof (n)
sclábhaí
  een slaafse huisvrouw; slaafje in het huishouden

huisvrouw (n)
bean tí
  een vrouw die thuisblijft om het huishouden te doen

huiswerk (n)
obair bhaile
  schoolwerk dat thuis verricht moet worden

huiszwaluw (n)
fáinleog
  (zangvogels) Delichon urbica , een zwaluw die zijn nest tegen de huizen aanbouwt

huiveringwekkend (adj)
gráiniúil

huizen (v)
dearg

hulde (n)
ómós
  eerbetoon

huldeblijk (n)
ómós
  teken van grote instemming, verering of respect

huldiging /ˈhʏldəgiŋ/ (n)
ardchíos
  gelegenheid waarbij hulde wordt bewezen

hulk (n)
amhastraigh

hullen (v)
scriúta

hulp /ɦʏlp/ (n)
cabhair
  handeling om iemand steun of bijstand te verlenen
cúntóir
  iemand die ondersteuning of bijstand geeft

hulpvaardig (adj)
áiseach
  graag bereid te helpen

hulpwerkwoord (n)
briathar cúnta
  (taalkunde) een werkwoord dat samen met een ander werkwoord de tijd of de hoedanigheid van het werkwoord vaststelt

hulsel (n)
araoid
  iets dat een ander voorwerp bedekt of omhult

hulst (n)
crann cuilinn
  (bloemplanten) bepaald soort groenblijvende boom of heester met stekelige leerachtige bladeren en rode bessen, Ilex aquifolium , die inheems is in de Benelux en tot 10 meter hoog kan worden

humaan (adj)
Críostúil

humanitair (adj)
daonchairdiúil

humeur /ɦʏˈmør/ (n)
tiúin
  mentale of emotionele toestand

humor (n)
greann

humoristisch (adj)
greannmhar

hunkerend (adj)
cumha
  zeer verlangend zijn; rusteloos smachtend

hunkering /ˈhʏŋkərɪŋ/ (n)
aimirne
  het heftige, pijnlijke verlangen naar iets of iemand

huppelen (v)
leannlus

huppen (v)
leannlus
  ergatief met beide benen of achterpoten tegelijk opspringend zich gericht verplaatsen
  inergatief met beide benen of achterpoten tegelijk opspringend zich verplaatsen

huren /ɦyrə(n)/ (v)
cíos
  tegen betaling gebruiken

hurken (v)
suigh ar do ghogaide
  inergatief op de onderbenen gaan zitten

hurkzit (n)
suigh ar do ghogaide
  een manier van zitten waarbij de billen van de zittende persoon rusten op zijn eigen enkels

hut /ɦʏt/ (n)
dún
  schuilgelegenheid in de bergen

huur /ɦyr/ (n)
léasaigh
  (juridisch) het tijdelijk gebruik van goederen of diensten tegen betaling

huurbaas (n)
tiarna talaimh
  (beroep) verhuurder van onroerend goed

huurder (n)
tionónta

huurling /'ɦyr.lɪŋ/ (n)
amhas
  (militair) iemand die tegen betaling krijgsdienst verricht in vreemde dienst

huurprijs (n)
cíos

huursoldaat (n)
amhas
  (beroep) (militair) beroepssoldaat die op commerciële grondslag dienst neemt in een leger

huwelijk /ɦiu̯ələk/ (n)
lánúnas
  (juridisch), (familie), (maatschappij) ambtelijke duurzame verbintenis tussen twee of meer mensen

huwelijksaangifte (n)
bannaí
  ondertrouw

huwelijksbed (n)
leaba lánúine
  het tweepersoonsbed waarin een echtpaar slaapt; echtelijke sponde

huwelijksceremonie (n)
bainis
  de officiële gebeurtenis waarbij twee mensen met elkaar trouwen

huwelijkskandidaat (n)
suiríoch
  iemand waarmee je zou kunnen trouwen

huwelijkspartner (n)
céile
  (familie) een getrouwd persoon

huwelijksreis /ˈɦiu̯ələksˌrɛɪ̯s/ (n)
mí na meala
  de reis die een pasgetrouwd stel gewoonlijk onmiddellijk na hun trouwen onderneemt

huwelijkssluiting (n)
bainis
  de ceremonie waarin men met elkaar trouwt

huwelijksvoltrekking (n)
bainis
  de ceremonie waarin het huwelijk gesloten wordt

hybridisch (adj)
cros-síolrach

hydraat /hi'drat/ (n)
hiodráit
  (scheikunde) een moleculaire verbinding van een stof met water

hydrant (n)
coca dóiteáin
  een speciale uitgeruste waterkraan geplaatst ten behoeve van de brandweer

hydrateren (v)
hiodráitigh

hydrazine (n)
hiodraisín
  giftige, uiterst brandbare brandstof die men in raketten en vliegtuigen gebruikt; een anorganische verbinding van stikstof en waterstof, met als molecuulformule N2H4

hydro-elektriciteit (n)
hidreachumhacht
  (elektrotechniek) elektrische stroom die is opgewekt door neervallend water als primaire energiebron

hydrocephalus (n)
hiodracafalas
  (medisch) waterhoofd

hydrofoob (adj)
hidreafóbach
  waterafstotend.

hydrografie (n)
hiodragrafaíocht

hydrologie (n)
hidreolaíocht

hyena (n)
hiéana
  (roofdieren) benaming voor zoogdieren uit de onderfamilie Hyaeninae , middelgrote nachtroofdieren

hygiëne (n)
sláinteachas

hygiënisch (adj)
sláinteach
  schoon, gezond

hygrograaf (n)
taisghraf
  (meteorologie) een toestel dat de relatieve luchtvochtigheid registreert

hygrometer (n)
taismhéadar
  (meteorologie) een instrument om vochtigheid van de lucht te meten

hygroscoop (n)
taismhéadar

hygroscopisch (adj)
tais-scópach
  de vochtigheid van de lucht tot zich nemend

hymne (n)
aintiún
  (muziek) een verheven loflied op een bepaald onderwerp (zoals een land, God of een godheid, of een gebeurtenis zoals de Olympische Spelen)

hyperbaar (adj)
hipearbarach
  (medisch) onder verhoogde druk

hyperbolisch (adj)
hipearbóileach
  de vorm van een hyperbool hebbend of daarop lijkend
  (letterkunde) als in een hyperbool d.w.z. zwaar overdreven

hyperbool (n)
hipearbóil

hypercapnie (n)
hipearcaipnia
  (medisch) een te hoog CO2-gehalte van het bloed

hypercorrectie (n)
forcheartú

hyperlink (n)
hipearnasc
  (informatica) een gekleurd en/of onderstreept tekstgedeelte dat een onderliggende verwijzing bevat

hyperoniem (n)
scáth-théarma
  (taalkunde) een woord dat een verzameling van verwante specifiekere woorden omvat, een overkoepelende term

hyperostose (n)
hipearostóis
  (medisch) beenuitwas, op verschillende plaatsen optredende botverdikking

hyperplasie (n)
hipearpláise
  (medisch) bovenmatige vermeerdering van weefsel

hypersecretie (n)
hipearthál
  (medisch) verhoogde afscheiding

hypersensitiviteit (n)
hipiríogaireacht
  (medisch) verhoogde gevoeligheid

hypertrofie (n)
hipeartrófacht
  (medisch) bovenmatige groei

hypertrofisch (adj)
hipeartrófach

hypnose (n)
hiopnóis
  een kunstmatig gecreëerde staat van bewustzijn waarin men ontspannen is en geconcentreerd op een bepaald onderwerp

hypnotisch (adj)
hiopnóiseach
  (medisch) met betrekking tot hypnose (een tijdelijke trance-achtige toestand)

hypnotiseur (n)
hiopnóisí
  (beroep) iemand die beroepsmatig anderen hypnotiseert

hypochonder (adj)
galareaglach

hypochondrie (n)
hipeacoindriáis
  (medisch) overdreven bezorgdheid om de eigen gezondheid

hypocriet /ɦipoˈkrit/ (n)
fimíneach
  (psychologie) iemand die voordoet bepaalde waarden te huldigen, maar zich er zelf niet aan houdt

hypocrisie (n)
bréagchrábhadh
  (psychologie) huichelarij, schijnheiligheid

hypodermaal (adj)
fodheirmeach
  (medisch) onder de huid toegediend, onderhuids

hypofyse /ˌhipoˈfizə/ (n)
hipifis
  (anatomie) een klier aan de onderzijde van de hersenen, die o.a. groeihormoon produceert en de schildklier aanstuurt

hypoglycemie (n)
hipiglicéime
  (medisch) (verkorting) te weinig glucose in het bloed

hypomanie (n)
hipeamáine
  (medisch) lichte vorm van ziekelijke aandrift (psychische opwindingstoestand)

hyponiem (n)
fo-ordaigh
  (taalkunde) een woord dat behoort tot een verzameling van vergelijkbare woorden die met een algemenere term wordt aangeduid

hypoplasie (n)
hipeapláise
  (medisch) onvoldoende ontwikkeling

hypothalamus (n)
hipeatalamas
  (anatomie) deel van de hersenen dat een directe verbinding heeft met het hormonale systeem

hypotheek (n)
morgáiste
  (juridisch) zakelijke zekerheid die een onroerend goed zonder buitenbezitstelling bezwaart om een vordering tot terugbetaling van een geldlening bij voorrang boven concurrente schuldeisers te verhalen

hypothermie (n)
hipiteirme
  (medisch) onderkoeling

hypothese /hipoˈtezə/ (n)
hipitéis

hypoxie (n)
hiopocsa
  (medisch) zuurstoftekort in de weefsels

hysterisch (adj)
histéireach

hé /ɦe/ (interjection)
hé
  een uitroep om aandacht
  een uitroep van verbazing
  een uitroep van verrassing
  een versterking van een vraag
  een informele groet

iatrogeen (adj)
iatraigineach
  (medisch) door medisch ingrijpen veroorzaakt

ibuprofen (n)
iobúpróifein
  (medisch), (farmacologie) iso-butyl-propanoic-phenylic acid) is een pijnstillend middel dat behoort tot de groep van niet-steroïde ontstekingsremmers (NSAID's)

iconografie (n)
íocónagrafaíocht

iconostase (n)
íocónastáis
  (religie) (schilderkunst) een iconenwand die het altaar van het schip scheidt in de Russisch-orthodoxe kerk

idd /ˌɪndərˈdad/ /ˌɪndərˈdat/ (interjection)
ambaiste
  (chattaal) bevestiging dat iets het geval is

ideaal /idiˈjal/ (adj)
idéalach
  zo gunstig als mogelijk

ideaal /idiˈjal/ (n)
idéalach
  iets wat men zich voorstelt als het hoogste en dat men wil verwezenlijken

idealist /ideja'lɪst/ (n)
idéalaí
  iemand die idealen nastreeft
  (filosofie) aanhanger van het idealisme

idee /iˈde/ (n)
barúil
  o; gedachte, plan

identiek (adj)
comhionann
  volledig hetzelfde, van dezelfde oorsprong

identificatie (n)
aitheantas

identiteit (n)
ionannas
  (van persoonheid) een kenmerk dat je onderscheidt van anderen en bepaalt wie je bent

ideologie /ˌideoloˈɣi/ (n)
idé-eolaíocht
  (filosofie) (politiek) (religie) het geheel van ideeën dat ten grondslag ligt aan een wijsgerig stelsel, m.b.t. hun maatschappelijke of politieke strekking

ideologisch (adj)
idé-eolaíoch
  van, betreffend of volgens een ideologie

ideëel (adj)
idéal

idiofoon (n)
ideafón
  (muziekinstrument) een verzamelnaam voor muziekinstrumenten die toon/geluid voortbrengen door het trillen van het materiaal

idioom (n)
cor cainte
  een bijzondere uitdrukking in een bepaalde taal die samengesteld is door eigenaardig taalgebruik

idioot /idi'ot/ (n)
amadán
  (medisch) iemand die zwakzinnig is in de hoogste graad
  (pejoratief) iemand die heel dom is
  (pejoratief) scheldwoord voor iemand met een afwijkend standpunt of van afwijkend gedrag

idiopathisch (adj)
ideapatach
  (medisch) van onbekende oorzaak

idioterie (n)
gealtachas
  (pejoratief) volstrekte dwaasheid

ie (personalPronoun)
sé
  (Noord-Nederlands) clitische vorm van de 3e persoon enkelvoud mannelijk nominatief.

ieder /ˈidər/ (indefinitePronoun)
gach
  elk, alle afzonderlijk,
  in ieder geval: zonder enige twijfel; zeker

iedereen /i.də.ˈreːn/ (indefinitePronoun)
gach aon duine
  elke persoon

iep (n)
leamhán
  (bloemplanten) een geslacht Ulmus van loofbomen. De bladeren zijn veernervig en hebben een gezaagde of dubbelgezaagde bladrand. Ze lijken soms op de bladeren van de haagbeuk (Carpinus betulus ). Iepenbladeren hebben echter in tegenstelling tot die van de haagbeuk een ongelijke bladvoet. De bloemen bloeien voordat de bladeren verschijnen. Het bloemdek is klein en groen, en de slippen zijn onderling vergroeid. Daarboven staan de meeldraden met paarse helmhokken, en de stamper. De zaden zijn afgeplat en hebben een brede gevleugelde rand

iets (adv)
rud éigin
  een beetje, enigszins

ietwat (adv)
breis
  in bescheiden mate

iglo /ˈiɣlo/ (n)
íoglú
  (bouwkunde) een traditionele, meestal ronde behuizing van de Inuit die vervaardigd is van stevige sneeuwblokken

ijdel (adj)
arduallach
  vol van zelfbewondering, een te hoge dunk hebbend van het eigen voorkomen en/of de eigen bekwaamheden

ijdelheid (n)
uaill
  het zich toeleggen op betekenisloze uiterlijkheden

ijkmerk (n)
rón
  (handel) teken dat een meetinstrument door een officiële instantie geijkt is

ijlheid (n)
annaimhe
  lichtheid, dunheid van een atmosfeer
  zwakheid

ijs /ɛɪ̯s/ /ɛːs/ (n)
oighear
  (natuurkunde) de vaste vorm van water, bevroren water
  (voeding) een lekkernij, meestal op basis van zuivel, die in bevroren toestand wordt gegeten

ijsbeeld (n)
dealbh oighir
  beeldhouwwerken gemaakt van bevroren water

ijsbeer (n)
béar bán
  (roofdieren) bepaald soort zoogdier, Ursus maritimus , een grote witte beer die van nature in het Noordpoolgebied leeft

ijsberg (n)
cnoc oighir
  (glaciologie), (scheepvaart) een zeer groot brok ijs dat in de zee drijft

ijsbreker (n)
bristeoir oighir
  (scheepvaart) een sterk, krachtig schip dat speciaal gebouwd en uitgerust wordt om zich een weg door het ijs te banen en alzo een vaargeul voor andere schepen te openen

ijsco (n)
oighear

ijsdek (n)
oighearchaidhp
  een ijslaag die de grond bedekt

ijsje /ˈɛɪʃə/ (n)
uachtar reoite
  een van roomijs of waterijs vervaardigde lekkernij

ijskegel (n)
bior seaca
  kegelvormige hoeveelheid ijs die ontstaat doordat water, meestal van smeltende sneeuw of ijs, dat over een rand druipt geleidelijk weer bevriest

ijspegel (n)
bior seaca
  priemvormig stuk ijs dat ergens aan hangt, en ontstaat door aanvriezend smeltwater

ijspriem (n)
bior oighir
  (huishouden) (gereedschap) handgreep met ronde, scherpgepunte stalen pen om van een ijsstaaf kleine brokjes af te hakken

ijsthee (n)
tae oighrithe
  (drinken) een theevariant, het is een gekoelde normaal gezette thee, op smaak gebracht met suiker en vaak citroen

ijsveld (n)
clúid oighir
  aaneengesloten oppervlakte bedekt met bevroren water

ijsvogel /ˈɛɪ̯sfoχɔɫ/ /ˈɛɪ̯zvoːɣəl/ /ˈɛːsfoːɣəl/ (n)
cruidín
  (scharrelaarvogels) bepaald soort blauwgroen vogeltje met oranje borst en spitse snavel, Alcedo atthis , dat vooral van visjes leeft

ijver (n)
díograis

ijverzucht (n)
formad
  jaloersheid

ijverzuchtig /ɛɪvərˈzʏxtɪx/ (adj)
éad a bheith agat/ort
  een negatief gevoel veroorzaakt doordat iemand iets heeft of kan krijgen wat je ook wilt hebben of reeds hebt

ijzen (v)
cuisnigh
  inergatief een gevoel van koude ervaren van schrik of angst

ijzer /ˈɛi̯zər/ (n)
iarann
  (scheikunde), (element) een scheikundig element met het symbool Fe en het atoomnummer 26, ook wel bekend als een grijs overgangsmetaal

ijzererts (n)
amhiarann

ijzertijd (n)
Iarannaois

ijzerwaren (n)
earraí iarainn
  (economie) eenvoudige handelswaren gemaakt van metaal

ijzig (adj)
oighreata

ijzingwekkend (adj)
adhfhuafar
  angstaanjagend; waardoor je de koude rillingen over het lijf lopen

ik (personalPronoun)
mé, mise
  nominatief (onderwerp), verwijst naar de spreker of schrijver met uitsluiting van anderen

ik hou van je (phraseologicalUnit)
taim i’ ngra leat
  een verklaring van liefde aan iemand

illegaal (adj)
aindleathach
  in weerwil van de wet, onwettig, door de wet verboden

illegitiem (adj)
aindleathach
  niet door de wetgeving bekrachtigd of toegestaan

illumineren (v)
maisigh
  feestelijk verlichten

illuster (adj)
cáiliúil
  beroemd, zeer bekend van reputatie

illustreren (v)
maisigh

imaginair (adj)
samhailteach

imitator (n)
aithriseoir
  iemand die een ander persoon nadoet

imker (n)
beachaire
  (beroep) iemand die bijen houdt voor het verkrijgen van honing

immaturiteit (n)
anabaíocht
  (medisch) onrijpheid

immensiteit (n)
aibhse

immersie (n)
bá
  onderdompeling, virtual reality

immigrant /ˈɪmiɣrɑnt/ (n)
inimirceach

immigratie (n)
inimirce
  (demografie) het zich metterwoon vestigen van allochtonen in een land

immoreel /ɪmoˈrel/ (adj)
mímhorálta

immuniteit (n)
imdhíonacht
  (medisch) onvatbaarheid voor een ziekte

immuun (adj)
imdhíonach
  (medisch) onvatbaar

impala (n)
iompála

impedantie (n)
coisceas
  (elektrotechniek) de frequentieafhankelijke mate waarin een materiaal het passeren van elektrische lading bemoeilijkt (schijnbare weerstand)

imperatief (n)
tiarnúil
  de vorm waarin een werkwoord gebruikt wordt als iets zeker gedaan moet worden

imperfectie (n)
neamhfhoirfeacht
  iets dat niet helemaal goed is

imperiaal (n)
maorga

imperialisme (n)
impiriúlachas

imperialist (n)
impiriúlaí

imperium /ɪmˈperijʏm/ (n)
impireacht

impermeabel (adj)
neamh-thréscaoilteach
  van een afgrenzing dat er niets doorheen kan gaan

impertinent (adj)
brusanta
  te intiem en niet ter zake doende

impertinentie (n)
boirbe
  handeling die uiting geeft aan een gebrek aan achting of beleefdheid

implicatie (n)
impleacht
  (medisch) verwikkeling

imponeren (v)
téigh i bhfeidhm ar
  overgankelijk ontzag inboezemen

importeren (v)
allmhairigh

impregnatie (n)
toirchiú
  het impregneren
  (medisch) het binnendringen van de zaadcel in de eicel

impressionisme (n)
impriseanachas

impressionist (n)
impriseanaí

improvisatie (n)
seiftiú
  ter plekke verzonnen versie van een muziekstuk, voorlezing, enz. die niet van te voren bedacht is

improviseren (v)
seiftigh
  inergatief iets bedenken zonder vooropgesteld plan

impuls /ɪmˈpʏls/ (n)
spreagadh
  innerlijke drang, opwelling bijv. een driftimpuls, dwangimpuls
móiminteam
  (natuurkunde) een vector wiens lengte gelijk is aan het product van massa en snelheid

in (preposition)
as
  binnen een periode, in minder tijd dan een periode:

in de steek laten (phraseologicalUnit)
fág Baile Átha Cliath ar an mbóthar ag duine
  iemand (met zijn problemen) laten zitten, verlaten, dumpen

in plaats van (abbreviation)
in ionad
  1. als vervanger van

in spe (adj)
fáistineach

in vrijheid stellen (v)
ligean
  overgankelijk (juridisch) een periode van opsluiting beëindigen volgens de daarvoor geldende regels

inademing (n)
riospráid
  de beweging van lucht van buiten, via de luchtwegen naar de longblaasjes

inauguratie /ˌɪnʌʊɣyˈratsi/ (n)
oirniú
  de feestelijke of plechtige inwijding in een ambt

inbeelding (n)
ciméara

inbeitelen (v)
grábháil
  overgankelijk met een beitel 'graveren' in steen

inbinden /ɪmbɪndə/ (v)
cuibhrigh
  overgankelijk door stevige omwikkeling bijeenhouden
  overgankelijk losse geschriften tot een enkel boekwerk verwerken
coisc
  inergatief minder heftig tekeergaan

inblikken /ˈɪmblɪkə(n)/ (v)
féad
  overgankelijk voedsel conserveren door het in een blikken vat luchtdicht te verpakken

inboeken (v)
cuir in áirithe
  opnemen in de boekhouding
ceirnín
  opnemen in de administratie

inboezemen (v)
spreag
  overgankelijkiemand een gevoel geven van (afkeer, ontzag, respect, vertrouwen, vrees, bewondering, angst enz.)

inborst (n)
carachtar
  het karakter van iemand (wat iemand in het diepst van zijn hart eigenlijk is)

inbraak (n)
buirgléireacht
  het zich, met geweld, onbevoegd toegang verschaffen tot een gebouw

inbreker (n)
buirgléir
  iemand die inbreekt

inbrenger (n)
úinéir
  iemand die iets ter verkoop aanbiedt in een veiling of winkel voor tweedehandsspullen

incasseren /ˌɪŋkɑˈseːrə(n)/ /ˌɪŋkɑˈsɪːrə(n)/ (v)
airgead tirim
  overgankelijk (geld) in ontvangst nemen
caith
  overgankelijk (klappen, beledigingen) te verduren krijgen

incest (n)
ciorrú coil

inch (n)
orlach
  (eenheid) Engelse duim, lengtemaat van 2,54 cm

incidentie (n)
ionsaitheacht
  (medisch) het aantal nieuwe gevallen van een ziekte per tijdseenheid, per aantal van de bevolking

inclinometer (n)
claonmhéadar
  (scheepvaart) een indicator die aangeeft hoeveel graden een (zeil-)schip zijwaarts overhelt

incluis (adj)
san áireamh
  inclusief, meegerekend, met inbegrip van

inclusie (n)
comhaireamh

inclusief (preposition)
san áireamh
  met inbegrip van

incompatibel (adj)
contrártha
  onverenigbaar.

incompetentie /ˌiŋkɔmpəˈtɛn(t)si/ (n)
neamhfhulangacht

inconsequent (adj)
fánach
  met zichzelf in tegenspraak, niet altijd hetzelfde

incontinentie (n)
ainriantacht
  (medisch) het onvermogen om urine of ontlasting op te houden

incubatie (n)
gor
  (medisch) het sluimeren van een ziektekiem

incubatietijd (n)
tréimhse ghoir
  (medisch) de tijd tussen besmetting met een microorganisme en het uitbreken van de ziekte

indelen (v)
rangaigh

indeling (n)
aicmiú

inderdaad /ˌɪndərˈdad/ /ˌɪndərˈdat/ (adv)
ambaiste
  een bevestiging dat iets het geval is

inderhaast (adv)
deifir a bheith ort
  met grote spoed,zonder enige voorbereiding, zonder treuzelen

indertijd (adv)
roimh ré

indiaan (n)
Indiach
  inwoner van Amerika voor de komst van de Europeanen

indicator (n)
treotháscaire

indiceren (v)
measúnú
  (medisch) aanwijzen van zorg, welke hulpmiddelen iemand krijgt, op welke locatie iemand geholpen wordt

indien /ɪndin/ (conjunction)
dá
  onder de voorwaarde dat

indienen (v)
aighnigh
  overgankelijk een document zoals een aanvraag of protest, afgeven aan een instantie

indigo /ɪn.ˈdi.ɣo/ /ɪn.ˈdi.χo/ (n)
indeagó
  o (kleur) een kleur die in het het lichtspectrum voorkomt met een golflengte van 440 tot 420 nanometer

indiscretie (n)
brusaireacht
  een brutaliteit; een ongepastheid; een inbreuk op de goede zeden

indium (n)
indiam
  (scheikunde), (element) een scheikundig element en zilvergrijs overgangsmetaal met het symbool In en het atoomnummer 49

individu /ˌɪndiviˈdy/ (n)
aonánach
  een enkele persoon in het bijzonder
  met negatieve bijbetekenis persoon

individueel (adj)
aonánach
  afzonderlijk, op zichzelf

indoen (v)
cuir i dtaisce

indolent (adj)
leasc
  traag en onverschillig

indompeling (n)
bá
  iets of iemand in een hoeveelheid vloeistof doen

indopen (v)
tum
  voorzichtig in een vloeistof stoppen

indrinken (v)
réamhól
  overgankelijk alvast een flinke hoeveelheid alcohol nuttigen, zodat men later minder hoeft te drinken om dronken te worden en dus goedkoper uit is

indrogen (v)
tirim
  door het verlies van vocht krimpen

indroging (n)
díhiodráitiú
  verlies van gewicht en volume door verdamping van vocht

indrukwekkend (adj)
iontach
  een grote indruk achterlatend

inductie (n)
athrú
  (taalkunde) de klankwijziging van een klinker door de klank van de erop volgende lettergreep. (beïnvloeding)
  (natuurkunde) (elektrotechniek) opwekking van een spanning in een elektrische geleider door een verandering in het omringende magneetveld

induiken (v)
tum
  ergens met grote snelheid binnengaan

industrie (n)
tionscal
  nijverheid

induwen (v)
prios
  door een drukkende beweging naar beneden bewegen

ineen (adv)
le chéile

ineendraaien (v)
bí ag lúbarnaíl
  overgankelijk meerdere verschillende draden tot één draad draaien
  (figuurlijk) op een snelle, onverzorgde manier iets klaarmaken

ineenkrimpen (v)
creathnaigh

ineens (adv)
de gheit
  snel en onverwachts

ineffectief (adj)
ainéifeachtach
  zonder (voldoende) werking om het gewilde resultaat op te leveren

inertie (n)
spadántacht
  (natuurkunde) (scheikunde) traagheid

infanterist (n)
coisí
  (militair) (beroep) soldaat die te voet met een draagbaar wapen vecht

infecteren /ɪnfɛk'terən/ (v)
galraigh

infectie (n)
galar
  (medisch) een besmetting van lichaamsweefsel met ziekteverwekkers als bacteriën, virussen, schimmels of parasieten en de daaropvolgende ontstekingsreactie

infectueus (adj)
ionfhabhtaíoch
  ziekteverwekkende organismen bevattend; van een materiaal dat het een ander organisme ziek kan maken

infertiel (adj)
ocrach
  (medisch) het zich niet kunnen voortplanten bij dieren en planten

infertiliteit (n)
neamhthorthúlacht
  (medisch) (biologie) het verschijnsel waardoor een mens, dier of plant zich niet voort kan planten

infiltreren (v)
insíothlaigh

infinitief /ɪɱfinitif/ (n)
infinideach
  het hele werkwoord

inflammatie (n)
adhaint
  (medisch) ontsteking

inflatie (n)
boilsciú
  (economie) stijging van het prijspeil, waardoor het geld in waarde daalt

influentie (n)
tionchar
  (natuurkunde) de eigenschap dat een elektrisch geladen lichaam, in de nabijheid van een geïsoleerd opgestelde geleider gebracht, het elektrisch evenwicht daarin verandert

influisteren (v)
mol
  overgankelijk proberen door zachtjes te spreken iemands gedachten of handelen te sturen

informatica (n)
ríomheolaíocht
  (wetenschap), (wiskunde) de leer van de mechanische verzameling en verwerking van informatie

informatie (n)
eolas
  de kennis die iemand te horen krijgt
  de verstrekking van kennis

informatietheorie (n)
teoiric eolais

informatiseren (v)
ríomhairigh
  (informatica) automatiseren met behulp van computers en informatiesystemen

informeel /ɪnfɔr'meːl/ (adj)
neamhnósúil

infrarood (adj)
fodhearg

infrastructuur /ˈɪɱfrastrʏktyr/ (n)
bonneagar
  het totaal van onroerende voorzieningen zoals (spoor)wegen, vliegvelden, havens, bekabeling, riolering enzovoort

ingaan (v)
geit
  ergatief van start gaan

ingang (n)
iontráil
  een trefwoord dat te vinden is in een woordenboek

ingebruikneming (n)
coimisiún
  moment dat men iets gaat functioneren

ingenieur (n)
innealtóir
  (beroep) iemand die is opgeleid in het hoger onderwijs om allerhande technische, technologische en organisatorische problemen op te lossen

ingenomenheid (n)
sástacht
  goedkeurende gezindheid

ingetogenheid (n)
féinsmacht collaí
  keurige en bescheiden manier van doen

ingevolge /ɪŋɣəˈvɔlɣə/ (preposition)
ar feadh

ingewanden (n)
inní
  alleen meervoud (anatomie) verzamelnaam voor de inwendige organen van het darmkanaal

ingewikkeld /ɪnχəwɪkəlt/ (adj)
aimpléiseach
  niet eenvoudig; uit veel verschillende onderdelen bestaand

ingewikkeldheid (n)
castacht
  de mate waarin iets complex is

ingraveren (v)
grábháil
  met een scherpe naald een tekst of afbeelding in metaal snijden zonder dat men daar een afdruk van wil maken

ingrediënt (n)
comhábhar

inham /'ɪnɦɑm/ (n)
cuainín

inheemse (n)
bundúchasach
  vrouw die ergens al woont sinds haar geboorte

inhibitie (n)
urchoilleadh
  (medisch) remming

inhoud /ˈɪnhɑut/ (n)
sásta
  datgene wat bevat is in een ander lichaam
imleabhar
  (wiskunde) afmeting van de hoeveelheid ruimte die een driedimensionaal object of ruimtedeel omvat; het in kubieke eenheden uitgedrukte product van lengte, breedte en hoogte

inhouding (n)
lacáiste
  vermindering van een salaris of uitkering als sanctie of als betaling van een belasting

inhoudsopgave (n)
clár ábhair
  een al of niet genummerde opsomming van de hoofdstukken en paragrafen in een boek, gerangschikt in de volgorde waarin de onderdelen verschijnen

inhuldiging (n)
oirniú
  feestelijke gelegenheid waarbij iemand wordt gehuldigd, zoals een koning/vorst door diens onderdanen, bij aanvaarding van diens ambt

initiaal (adj)
ceannlitir
  initieel, aanvankelijk

initiaal (n)
ceannlitir
  grote, meestal versierde beginletter in een handschrift en in gedrukte teksten

initiaalwoord /ˌiniˈtʃalwort/ (n)
acrainm
  (taalkunde) een woord dat is samengesteld uit de beginletters van afzonderlijke woorden en dat wordt uitgesproken als een reeks letternamen (omschrijving volgens de Nederlandse Taalunie). Vergelijk met de omschrijving van het woord letternaam in het Afrikaans
  (taalkunde) een woord dat bestaat uit de initialen van de voornamen en familienaam. Soms worden voor de uitspraak noodzakelijke klinkers tussen gevoegd (Grote Winkler Prins Encyclopedie, 9e druk (1991))

initieel (adj)
ceannlitir

injectiespuit (n)
steallaire

inkeping (n)
scór
  een door insnijding ontstane gleuf

inkerven (v)
scór
  met een scherp voorwerp ergens in snijden zodat er een groef ontstaat

inkerving (n)
fiche
  met een scherp voorwerp gemaakte snee die iets niet in twee delen verdeelt

inklemmen (v)
coisc
  vast komen zitten tussen twee of meer andere zaken

inkomen (n)
ioncam
  (economie) regelmatig verkregen som geld (bijv. uit arbeid of vermogen)

inkomen (v)
iontráil

inkomsten (n)
ioncam
  alles wat aan geld ontvangen wordt

inkopen (v)
ceannach
  overgankelijk door kopen een voorraad aanleggen

inkorten (v)
laghdú

inkorting (n)
laghdú
  het minder lang maken van iets

inkt (n)
dúch
  (teken- en schrijfmateriaal) een gekleurde vloeistof waarmee men kan schrijven en tekenen

inktkoker (n)
dúchán
  holle buis waarin inkt bewaard wordt

inktpot /ˈɪŋtpot/ (n)
dúchán
  een meestal glazen of plastic vaatje waar inkt in bewaard wordt

inktvis /ˈɪŋktfɪs/ (n)
ochtapas
  (koppotigen) een koppotig weekdier met vangarmen dat een inktachtig vocht afscheidt ter verdediging

inlegvel (n)
bileog
  een los vel papier dat in een drukwerk wordt toegevoegd

inlegwerk (n)
mósáic
  iets dat versierd is door inleggen waarbij verschillende delen als een legpuzzel op elkaar aansluiten

inleiding /ˈɪnlɛɪdɪŋ/ /ˈɪnlɛːdɪŋ/ (n)
réamhrá
  een tekst waarmee men een indruk probeert te geven van de inhoud van een langere tekst

inlevering (n)
fill
  de keer dat men goederen ergens (terug) brengt

inlevingsvermogen /'ɪnlevɪŋsvərmoxə(n)/ (n)
bá
  de kunde of vaardigheid om zich in te leven in de situatie en gevoelens van anderen

inlichting (n)
eolas

inloggen /ˈɪnlɔɣə(n)/ (v)
logáil isteach

inmaken (v)
caomhnaigh

innaaien (v)
cumhdach
  met een draad in iets vastmaken
  bundels papier met een draad aan elkaar vastmaken

innemen (v)
gabháil
  overgankelijk binnengaan en in bezit nemen
aistarraing
  overgankelijk uit circulatie halen

innen (v)
airgead tirim
  overgankelijk verschuldigd geld in ontvangst nemen

innigheid (n)
caithis
  vriendschappelijkheid vaak met lichamelijk contact

inning (n)
bailiúchán

inpakken /ˈɪmpɑkə(n)/ (v)
deic
  overgankelijk in een omhulsel doen

inpakpapier (n)
páipéar beartán
  stevig, kleurrijk papier waarmee men gekochte producten feestelijk kan verpakken

inpersen (v)
práinneach
  met grote kracht een grote hoeveelheid materiaal in een kleine ruimte proppen

inplannen /ɪ'mplɛnə(n)/ (v)
plean
  een activiteit opnemen in de planning

inprenten (v)
téigh i bhfeidhm ar
  diep in het geheugen vastleggen

inramen (v)
cuir i bhfráma
  (fotografie) een diafilm in een diaraampje plaatsen zodat ze met een diaprojector vertoond kan worden

inrichten (v)
maisigh
  overgankelijk een woning ~: een ruimte geschikt maken voor bewoning met vloerbedekking, behang, huisraad, enzovoort

inrit (n)
iontráil
  een weg die van de straat naar een gebouw e.d. voert

inscheuren (v)
deoir
  overgankelijk scheuren van de rand naar het midden van een voorwerp
  overgankelijk kapot gaan van de vrouwelijke geslachtsdelen bij de baring

inschikkelijk (adj)
áiseach
  van een persoon dat deze genegen is zich aan te passen aan andere mensen

inschrijven /'ɪnsxrɛɪvə(n)/ (v)
sainréim teanga
  wederkerend zich ~: een lidmaatschap of deelnemerschap schriftelijk vastleggen

inschuiven (v)
ionsáigh

insect (n)
feithid
  (dierkunde) geleedpotige met drie paar poten en geen, één of twee paar vleugels

insecteneter (n)
mamach
  (dierkunde) zoogdier uit de taxonomische orde Eulipotyphla

inseinen (v)
achomair
  iemand informeren

insgelijks (adv)
mar an gcéanna

inslag /ɪnslɑx/ (n)
inneach
  de horizontale draden die tijdens het weven tussen de opgespannen draden van de schering ingebracht worden

inslapen /ˈɪnslapə(n)/ (v)
imigh sall

insluiten /ˈɪn.slœʏ̯.tə(n)/ /ˈɪn.slœː.tə(n)/ (v)
timpeallaigh
  overgankelijk iets omgeven
cuir faoi iamh
  overgankelijk iets bijvoegen

insolide (adj)
anacair
  niet betrouwbaar

insomnia (n)
díth codlata
  (medisch) slapeloosheid

inspannend (adj)
fuinniúil
  van iets dat het vermoeiend is of moeite kost

inspanning (n)
iarracht
  de fysieke moeite die men voor iets doet

inspecteur (n)
banchigire

inspireren (v)
spreag
  op bepaalde gedachten komen door een externe prikkel; op bepaalde gedachten brengen door een externe prikkel

inspraak /ˈɪnsprak/ (n)
faí

instabiliteit (n)
éagobhsaíocht
  het instabiel zijn, de onbestendigheid

installatie (n)
oirniú
  een min of meer plechtige en officiële inwijding in een bepaald ambt

instandhouding (n)
cothabháil

instellen (v)
sceallán
  overgankelijk het op een gewenste wijze regelen van iets
cuir ar bun
  overgankelijk het in het leven roepen van een organisatie

instelling (n)
ceartú
  (techniek) keer dat iets wordt ingesteld; dat wat ingesteld is
bunaíocht
  (bedrijfskunde) organisatie [3] die vaak subsidie van de overheid krijgt

instemmen (v)
aontaigh
  inergatief het eens zijn

instinctmatig (adj)
instinneach
  betrekking hebbend op aangeboren gedrag

instructeur (n)
múinteoir

instructie (n)
treoir
  een order, een aanwijzing

instrueren (v)
teagasc

instrument (n)
uirlis
  (muziek) verkort voor muziekinstrument

instuderen (v)
cleacht
  (toneel) (muziek) (dans) iets zo goed leren, oefenen en repeteren dat je het je eigen gemaakt hebt

insufficiëntie (n)
easnamh
  het onvoldoende functioneren

insuline /ˌɪnzyˈlinə/ (n)
inslin
  (biochemie) een hormoon gemaakt in de bètacellen van de pancreas in de zogenaamde eilandjes van Langerhans, dat de lever aanzet bloedglucose op te nemen en op te slaan in de vorm van glycogeen

insult (n)
forghabháil
  (medisch) een epileptische aanval, een toeval

integriteit /ɪntəɣriˈtɛit/ (n)
ionracas
  onschendbaarheid, eerlijkheid, oprechtheid

intekenen (v)
sainréim teanga
  overgankelijk (juridisch) (financieel) schriftelijk een verbintenis aangaan

intekening (n)
liostáil
  het door je naam op een lijst te zetten een belofte doen

intelligent /ɪntɛli'xɛnt/ (adj)
éirimiúil
  met een goed verstand of daarvan blijk gevend

intelligentie (n)
meabhair
  een eigenschap van de werking van de hersenen van mensen met veel verschillende functies

intendant (n)
ceathrúmháistir
  (militair) (beroep) officier van de intendance

intens (adj)
dlúth
  zeer krachtig, hevig

intensifiëren (v)
géaraigh
  intensiever maken

intensiveren (v)
géaraigh

interactie /ɪntərˈɑksi/ (n)
caidreamh
  onderlinge beïnvloeding, wisselwerking

interactief /ɪntərɑk'tif/ (adj)
idirghníomhach

interessant (adj)
suimiúil
  wekt interesse

interesse (n)
spéis
  belang
  belangstelling
  iets waar belangstelling voor is

interesseren (v)
spéis
  overgankelijk nieuwsgierig maken

interest (n)
ús

interferentie (n)
éaradh
  (natuurkunde) (optica) (elektrotechniek) de gezamenlijke werking van meerdere golven op dezelfde tijd en plaats

interlinie (n)
scaradh
  (typografie) de afstand tussen twee opeenvolgende regels
  (typografie) de afstand tussen twee letters van opeenvolgende regels

intermitterend (adj)
anois is arís
  (medisch) met onderbrekingen

intern (adj)
imtheorannaigh
  binnen, inwendig

internationaal (adj)
idirnáisiúnta
  waar meer dan één land bij is betrokken, in is vertegenwoordigd e.d.

interneren (v)
imtheorannaigh
  overgankelijk een verplichte verblijfplaats aanwijzen

internet (n)
Idirlíon, idirlíon
  (telecommunicatie) een wereldwijd netwerk van computers met een gemeenschappelijk, gestandaardiseerd protocol (het Internet Protocol, IP)

internetcafé (n)
caifé Idirlín
  (informatica) een plaats waar je tegen betaling een computer kan gebruiken om te internetten

interpretatie (n)
míniú
  de manier waarop je iets beschouwt, duiding, lezing, uitlegging

interpretator (n)
teangaire

interpunctie /'ɪntɛrpɵŋktsi/ (n)
poncaíocht

interrogatie (n)
ceistiú

interval (n)
eadar-àm
  de tijd tussen twee tijdstippen van een tijdlijn, of de afstand tussen twee punten van een lijn
  (muziek) de afstand tussen twee verschillende tonen van een diatonische toonladder

interview (n)
agallamh
  vraaggesprek met iemand over diens opvattingen en ervaringen

interviewen (v)
cuir agallamh ar
  overgankelijk een vraaggesprek met iemand houden

intimus (n)
comrádaí
  zeer vertrouwd persoon

intonatie (n)
cuma

intoneren (v)
airde
  (muziek) de toon aangeven en de muziek beginnen

intransitief (n)
neamhaistreach
  een onovergankelijk werkwoord

intrappen (v)
gread

intrest (n)
spéis
  (financieel) rente die men verkrijgt op een uitgeleend kapitaal

intrinsiek (adj)
riachtanach

introduceren (v)
ionsáigh
  overgankelijk iets nieuws inbrengen of invoeren in een bepaalde omgeving of een groter geheel
am i láthair
  overgankelijk iemand voor het eerst aan een publiek of groep mensen voorstellen

introductie /ɪntroˈdʏksi/ (n)
réamhrá
  de presentatie van iets nieuws (in omloop brengen), of de inleiding van een nieuwkomer (bemiddeling)

intuigen (v)
gabháil
  overgankelijk een dier inspannen in een tuig

intuinen (v)
fáinleog
  zich voor de gek laten houden; zich laten bedriegen; zich beet laten nemen

intuïtie (n)
intinn

invalide (adj)
faoi mhíchumas

invallen (v)
tit
  ergatief vallend iets binnengaan
bean ionaid
  ergatief iemands plaats tijdelijk innemen, bijvoorbeeld wanneer deze verhinderd is

invaller (n)
bean ionaid

inventie (n)
aireag

inventief (adj)
airgtheach

inversie (n)
aisiompú

inverteren (v)
aisiompaigh

investering (n)
fuilleamh
  (economie) een opoffering in tijd, geld of mankracht ten behoeve van een doel dat pas op lange termijn wordt behaald

invetten (v)
bealaigh
  overgankelijk met vet besmeren als bescherming van hout, aardewerk, leer enz
  overgankelijk (kookkunst) invetten van een vorm om aanbakken te voorkomen
  overgankelijk als bescherming van het lichaam

invloed /ˈɪnvluːt/ (n)
tionchar
  inwerking van een persoon, zaak of omstandigheid op een andere
  het vermogen om op iets of anderen in te werken

invoer (n)
ionchur

invoeren /ˈɪnvurə(n)/ (v)
allmhairigh
  overgankelijk (techniek) invoer verzorgen in een systeem (met name informatie)

inwateren (v)
insíothlaigh
  (waterbeheer) water naar binnen laten lopen via een waterkering
  naar binnen lekken van water

inwerking (n)
gníomhaíocht

inwijkeling (n)
inimirceach
  (persoon) iemand die van buiten ergens komt wonen

inwijking (n)
inimirce
  immigratie

inwinnen (v)
bain
  verzamelen van met name informatie en advies

inzamelen (v)
bailigh
  bijeenbrengen

inzepen (v)
gallúnach

inzet (n)
cuaille

inzetstuk (n)
ionsáigh
  iets dat in een holte van een ander voorwerp geplaatst kan worden
  stukken textiel die over een gat in een ander stuk textiel gelegd kunnen worden

inzien /ˈɪnzin/ (v)
faic
  overgankelijk documenten (vluchtig) lezen
feic
  overgankelijk begrijpen hoe iets werkt

inzinken (v)
doirteal

inzonderheid (adv)
go mór mór

ion /jɔn (n)
ian

ionisatie (n)
ianú
  (natuurkunde) (scheikunde) ontleding in ionen (elektrisch geladen atomen of moleculen)

ionosfeer (n)
ianaisféar

iridium (n)
iridiam
  (scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool Ir en atoomnummer 77. Het is een zilvergrijs overgangsmetaal

iris /ˈirɪs/ (n)
glóiriam
  (anatomie) een orgaan in het oog van vele organismen, waaronder de mens, dat als een diafragma werkt en de hoeveelheid tot het oog toegelaten licht regelt
  (plantkunde) een plant met een opvallende, vaak blauwe of gele bloem van het geslacht Iris

ironie /ɪroˈniː/ (n)
íoróin
  vorm van spot waarbij je het tegendeel zegt van wat je bedoelt

irreversibel (adj)
dochúlaithe
  (medisch) onomkeerbaar

irrigeren /ˌɪ.ri.ˈɣeː.rə(n)/ /ˌɪ.ri.ˈχɪː.rə(n)/ (v)
uiscigh
  overgankelijk, (landbouw) op grote schaal water naar landbouwgrond transporteren om de gewassen mee te bevloeien

irriteren (v)
greannaigh
  overgankelijk op onaangename wijze prikkelen

islam (n)
Ioslam
  (religie) monotheïstische godsdienst die na alle profeten uit het jodendom en Christus, Mohammed als laatste profeet ziet

isobaar (adj)
iseabarach
  (thermodynamica) bij constant houden van de druk

isobaar (n)
iseabar
  (thermodynamica) een verzameling punten onder constant houden van de druk gemeten

isochoor (n)
iseacór
  (thermodynamica) een verzameling punten onder constant houden van volume gemeten

isolatie (n)
iargúltacht
  (medisch) ruimtelijke afzondering van anderen, als sanitaire maatregel

isoleren (v)
aonraigh
  overgankelijk elektrisch contact onmogelijk maken

isolerend (adj)
teasdíonach
  uitwisseling met de omgeving voorkomend; geleiding voorkomend

isolering (n)
leithlisiú

isopleeth (n)
iseacór
  in het algemeen een verzameling punten onder constant houden van een bepaalde variabele gemeten of waar een bepaalde variabele een constante waarde heeft

isotherm (adj)
isiteirmeach
  (thermodynamica) bij constante temperatuur

isotherm (n)
isiteirm
  (thermodynamica) een verzameling punten constante temperatuur gemeten of waar de temperatuur dezelfde waarde heeft

isotoop (n)
iseatóp

istmus (n)
cuing
  (aardrijkskunde) een smalle strook land die twee grotere landmassa's verbindt

ivoor (n)
eabhar

ivoorkleurig (adj)
eabhartha

ivoren // (adj)
eabhair

ja /jaː/ (adv)
sea
  duidt bevestiging, instemming, toestemming, inwilliging of toegeving aan

ja /jaː/ (interjection)
sea
  kreet van opwinding

ja /jaː/ (n)
sea
  bevestigend of instemmend antwoord

jaap (n)
bain
  lelijke wond, diepe snee

jaar /ja:r/ (n)
bliain
  (tijdrekening), (eenheid) de duur van een omloop van de aarde om de zon van circa 365 dagen

jaargetij (n)
leasaigh
  (meteorologie) een jaarlijks terugkerende periode van 3 maanden die vooral op de hogere breedten van de aarde samen gaan met duidelijke verschillende klimatologische periodes

jaargetijde /ˈjar.ɣə.ˌtɛɪ̯.də/ /ˈjar.ɣə.ˌtɛː.də/ /ˈjar.χə.ˌtɛɪ̯.də/ (n)
séasúr
  (tijdrekening), (eenheid) een deel van het jaar met unieke eigenschappen

jaarlijks /ˈjar.ləks/ /ˈjar.lɪks/ (adj)
in éadan an bliana
  eenmaal per jaar

jaarlijks /ˈjar.ləks/ /ˈjar.lɪks/ (adv)
in éadan an bliana

jaarling (n)
athrón
  een dier dat een jaar oud is

jacht /jɑxt/ (n)
luamh
  o (scheepvaart) een snel vaartuig

jachtbuit (n)
dúshaothrú
  datgene wat men op een jachtpartij gevangen of gedood heeft

jachthond (n)
cú
  hond die speciaal gefokt wordt voor de jacht

jachthoorn (n)
corn fiaigh
  (muziekinstrument) een hoorn als signaalinstrument op de jacht

jachtliefhebber (n)
capall fiaigh
  iemand die uit liefhebberij jaagt

jachtluipaard (n)
síota
  (roofdieren) een zeer snel, betrekkelijk groot Afrikaans katachtig roofdier, Acinonyx jubatus , gekenmerkt door een lange staart, geelachtige huid met donkere vlekken, lange poten met niet-intrekbare klauwen en een kleine kop met een eigenaardige zwarte traanstreep van ooghoek naar mondhoek

jachtmes (n)
scian sealgaire
  groot mes waarmee men dieren kan doden of dat men voor andere doeleinden tijdens de jacht kan gebruiken; het kan ook als wapen gebruikt worden zonder dat er sprake is van een jacht op dieren

jagen /ˈjaːɣə(n)/ (v)
seilg
  inergatief bewegende wezens (bijv. dieren) proberen te vangen

jager (n)
sealgaire
  (beroep) iemand die op jacht gaat

jageres (n)
bansealgaire
  een vrouw die jaagt

jaguar (n)
iaguar
  (roofdieren) bepaald soort zoogdier, Panthera onca , uit de familie van de katachtigen dat voorkomt in Midden-Amerika en een groot deel van Zuid-AmerikaHij lijkt oppervlakkig sterk op de luipaard, maar is zwaarder gebouwd en heeft een forsere rozettentekening.

jaguarundi (n)
iaguarúndaí
  (roofdieren) bepaald soort zoogdier, Herpailurus yaguaroundi , uit de geslachtengroep Acinonychini van de katachtigenVerondersteld wordt dat dit roofdier zich uit dezelfde voorouder als de poema heeft ontwikkeld. Het is de enige soort van het geslacht Herpailurus .

jak (n)
geac

jakhals (n)
seacál
  (roofdieren) soort hondachtig roofdier, Canis aureus

jakobsschelp (n)
scolb
  (tweekleppigen) benaming voor bepaald soort mosselachtig schelpdier

jaloers (adj)
éad a bheith agat/ort
  een negatief gevoel veroorzaakt doordat iemand iets heeft of kan krijgen wat je ook wilt hebben of reeds hebt

jaloersheid /jɑˈluːrshɛɪt/ /jɑˈluːrshɛːt/ (n)
formad
  een wrok die iemand koestert omdat men een ander niet gunt wat men zelf begeert

jaloezie /jɑluˈziː/ (n)
formad
  (geen verbuiging) gevoel van leed of spijt over het goede dat een ander te beurt valt en dat men hem niet gunt

jam /ʃɛm/ (n)
subh
  (voeding) (fruit) een gelei van suiker en gekookt fruit, onder andere gebruikt als broodbeleg

jammer (interjection)
is mór an trua
  uitroep van teleurstelling

jammeren (v)
caoin
  inergatief klagende, huilende geluiden maken

jammerklacht (n)
acaoineadh
  op een klagende toon geuit teken van pijn en verdriet

jan-van-gent (n)
gainéad
  (gentachtigen) bepaalde zeevogel, Morus bassanus uit de familie Sulidae , in de orde van de Pelikaanachtigen

janboel /'jɑnbul/ (n)
praiseach
  (informeel) wanordelijke omstandigheden, een rommel

janmaat (n)
maraí

januari /jɑnyˈwaːri/ (n)
Eanáir
  (tijdrekening) de eerste maand van het jaar volgens de gregoriaanse kalender

japon (n)
gúna
  (kleding) lang kledingstuk voor vrouwen

jargon /jɑr.ˈɣɔn/ (n)
béarlagair
  (taalkunde) vaktaal, specifiek taalgebruik binnen een bepaalde groep, vaak moeilijk te volgen voor een buitenstaander

jarig /ˈjaːrəx/ (adj)
breithlá
  iemand is jarig op zijn verjaardag

jas (n)
cóta
  (kleding) kledingstuk voor in de buitenlucht, dat over andere kledingstukken heen gedragen wordt en dat zowel de romp als de armen bedekt
  (kaartspel) de troefboer, dat wil zeggen de boer van de kleur speelkaarten die van hogere waarde is dan de andere kleuren kaarten

jaspis (n)
seaspar

jassen (v)
sceall
  overgankelijk, (informeel) [er]door(heen) ~: iets snel en tegelijk meestal slordig afwerken
  overgankelijk, (informeel) [er]door(heen) ~: snel en verspillend opgebruiken
  overgankelijk, (informeel) eruit ~ iets of iemand ergens wegwerken, de deur uit werken
  overgankelijk, (informeel), (kookkunst) (aardappels) schillen

jawel /'jɑʋɛl/ (adv)
sea
  ja, antwoordend op een ontkennende vraag

jawoord /jaʋɔːrt/ (n)
deoin
  het bevestigende antwoord op een huwelijksaanzoek

jazeker (interjection)
dearfa
  een bevestiging die alle onzekerheid ontkent

jejunum (n)
aoineán
  (medisch) deel van dunne darm

jenever /jə'nevər/ (n)
biotáille Ghinéive
  (drinken) gedestilleerde alcoholische drank vervaardigd op basis van graan (mout)

jeneverbes (n)
caor aitil
  (coniferen) Juniperus communis een conifeer die ook in de Benelux voorkomt
  (kruid) de bes van [1]

jeremiade (n)
acaoineadh

jersey (n)
geansaí

jet /dʒɛt/ (n)
scaird
  (luchtvaart) een straalvliegtuig

jetstream (n)
scairdsruth
  een zeer sterke wind die in de regel op 9 à 10 kilometer hoogte waait

jeugd /ˈjøːxt/ (n)
giollacht
  de tijd van iemands leven dat iemand nog jong is
  de jongeren van een samenleving

jeugdherberg (n)
brú óige

jeugdig (adj)
óg
  jong, fris, onbevangen

jeugdigheid (n)
anaostacht
  iets dat de eigenschappen van de jeugd heeft

jezuïet /je.zy.ˈit/ (n)
Íosánach
  (religie) lid van de Sociëteit van Jezus, een rooms-katholieke orde

jicht (n)
braon
  (medisch) een pijnlijke ontsteking als gevolg van gekristalliseerd uraat in een gewricht

jij /jEi/ /jɛɪ̯/ /jɛː/ (personalPronoun)
tú
  tweede persoon enkelvoud informeel

jodelen /ˈjodələ(n)/ (v)
geoidligh
  inergatief zingen met een snelle wisseling van buikstem naar kopstem

jodium (n)
iaidín
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool I en atoomnummer 53 Het is een violet- donkergrijs halogeen

jodoform (n)
iadaform
  (medisch) (scheikunde) CHJ3; jodium verbinding die men gebruikt als ontsmettingsmiddel

joelen (v)
allagar
  inergatief luidkeels van afkeuring blijkgeven; meestal gezegd van een groep mensen

jogger (n)
brat reatha
  iemand die jogt

joggingbroek (n)
bríste aclaíochta

joker (v)
buachaill mór

jokkebrok (n)
bréagach
  (kindertaal) een kind dat liegt (jokt)

jolig (adj)
aerach

joligheid (n)
meidhir
  onbenullige, onbekommerde, dartele, speelse vrolijkheid

jong /jɔŋ/ (adj)
óg
  van geringe leeftijd

jong /jɔŋ/ (n)
buachaill
  (dierkunde) een directe nakomeling van een dier (m.n. van een zoogdier of reptiel)

jongeheer /jɔŋəˈɦɪ:r/ (n)
aosánach
  (formeel) een jong persoon van het mannelijk geslacht

jongen (n)
buachaill, gasúr
  onvolwassen man

jonggehuwde (n)
brídeach

jonggezel (n)
baitsiléir
  jonge (ongehuwde) man

jongmens (n)
aosánach
  een jong persoon, jongeman, jonge meid

jonk (n)
siunca
  (scheepvaart) voor en achter hoog oplopend Chinees zeilschip met drie masten

jonkvrouw (n)
ríonaigh

jood (n)
Giúdach
  (Jiddisch-Hebreeuws) (religie) aanhanger van het joodse geloof, volgens de joodse traditie iemand of een man die geboren is uit een joodse moeder; verder iemand of een man die is toegetreden tot het jodendom; ook iemand of een man die het joodse geloof belijdt
iaidín
  (scheikunde) korter woord voor het element jodium, voornamelijk bij geneesmiddelen

joods /jots/ (adj)
Giúdach
  (Jiddisch-Hebreeuws) (religie) te maken hebbend met de joodse godsdienst, het jodendom

joon (n)
baoi
  (scheepvaart) ton met daaruit oprijzende stok om een vaarweg voor kleine vaartuigen aan te geven, of de plaats van een visnet of vislijn

jou /jɑu̯/ (personalPronoun)
sibh

journaal /ʒurˈnaɫ/ (n)
dialann
  een boek waarin dagelijks de gebeurtenissen worden bijgehouden

journalist (n)
iriseoir
  (beroep) (media) verslaggever, iemand die nieuwsfeiten publiceert

journaliste (n)
iriseoir

jouw /jɑu̯/ (possessivePronoun)
do
  (informeel) van jou

jovialiteit (n)
folláine
  het aardig, vriendelijk en gezellig zijn

joyriding (n)
spraoithiomáint
  (verkeer) (juridisch) het rijden in andermans motorvoertuig, zonder dat de eigenaar hiervoor toestemming heeft gegeven. In de meeste gevallen heeft de bestuurder geen rijbewijs.

jubilee (n)
cothrom an lae
  jubileum
  jubilaris
  jubeljaar
  naam van een beroemde diamant

judaspenning (n)
sailchuach na gealaí
  (plantkunde) naam voor planten uit het geslacht Lunaria , kruisbloemige planten met platte, zilverwitte peulen

judicium (n)
breith

judo /'jy.do/ (n)
júdó
  (sport) een Japanse vechtsport, heden ten dage beoefend als wedstrijdsport

juffrouw /jʏˈfrɑu/ (n)
ógbhean

juichen /jœyɣən/ (v)
scairt
  inergatief op luide wijze vreugde uiten

juist (adj)
beacht
  zoals het moet, waar

juk (n)
cuing
  houten pasvorm die op de schouders gedragen wordt en twee te dragen gewichten (emmers, manden) verbindt

juli /jyˈlɛi/ (n)
Iúil
  (tijdrekening) de zevende maand van het jaar volgens de gregoriaanse kalender

jullie /ˈjʏli/ (personalPronoun)
sibh
  nominatief (onderwerp)
  datief (meewerkend voorwerp)
  accusatief (lijdend voorwerp)

jullie /ˈjʏli/ (possessivePronoun)
bhur
  (informeel) tweede persoon meervoud

jumper (n)
léimneoir
  (kleding) trui voor dames en kinderen

jungle (n)
dufair

juni (n)
Meitheamh
  (tijdrekening) de zesde maand van het jaar volgens de gregoriaanse kalender

junkfood (n)
mearbhia
  (voeding) een verzamelnaam voor voedsel dat snel bereid en geserveerd wordt en relatief goedkoop is, maar helaas wel ongezond is

jura /ˈjura/ /ˈjyra/ (n)
Iúrasach

juridisch (adj)
dleathach
  betrekking hebbend op het recht en de rechtsleer

jurk /jʌrək/ (n)
gúna
  (kleding) een kledingstuk voor vrouwen, dat van de schouders tot op de benen reikt en die vaak helemaal bedekt

jury (n)
giúiré
  een groep mensen die oordeelkundig geacht wordt en gevraagd een oordeel ergens over uit te spreken

jus (n)
súlach

justificatie (n)
réasún
  reden waarom iets juist is, of juist zou kunnen zijn

jut (n)
siúit

juteweefsel (n)
burlap
  (textielindustrie) een grof weefsel van jute vervaardigd

juveniel (adj)
sóisearach
  (medisch) met betrekking tot de jeugd

juweel (n)
seoid
  sieraad van grote schoonheid en hoge waarde

juxtapositie (n)
neas-suíomh
  het naast elkaar zetten van meerdere zaken om zo een verband te suggereren (dat er soms helemaal niet is)

kaai (n)
cé

kaaimuur (n)
bábhún
  (scheepvaart) (bouwkunde) gemetselde oeverstrook waaraan de schepen kunnen aanleggen

kaak (n)
giall
  (palindroom) (anatomie) het beendergestel dat de mondholte omsluit en waarin de tanden en kiezen geplaatst zijn
brusaireacht
  (anatomie) een wang

kaakklem (n)
teiteanas
  (medisch) een mogelijk dodelijke infectieziekte veroorzaakt door Colistridium tetani

kaakslag (n)
achasán
  een scherpe, beledigende, kwetsende opmerking

kaal /kal/ (adj)
maol
  zonder of met heel weinig hoofdhaar, veren, bladeren, begroeiing, enzovoort

kaalhoofdig (adj)
maol
  geen hoofdhaar hebbend

kaalkop (n)
maol
  een soort zeebaars

kaap (n)
ceann tíre
  (aardrijkskunde) een in zee vooruitstekende landpunt.

kaarden (v)
cardáil
  overgankelijk, (textielindustrie) het behandelen van ruwe katoen of wol met behulp van een kaard

kaars /kars/ (n)
coinneal
  een staaf of klomp van brandbaar materiaal met een lont

kaarsvet (n)
céir

kaart (n)
léarscáil
  schematische afbeelding van een ruimtelijk gebied op een plat vlak in een verkleinde schaal
cárta
  bedrukt kartonnen vel dat met de post verstuurd kan worden
  (kaartspel) een kartonnen of plastic vel uit een kaartspel, om mee te spelen

kaartje (n)
ticéad

kaas /kas/ (n)
cáis
  (voeding) voedingsproduct gemaakt van gestremde melk

kaatser (n)
doirseoir slándála
  iemand die een bal terugkaatst zonder er zelf veel mee te doen

kabaal /kɑˈbal/ (n)
gleo
  zeer luide verstoring van rust en ordeSoms wordt vooral gedoeld op geluid met een hoog volume, soms juist om ernstig verstoorde verhoudingen zonder dat het letterlijk om het volume van geluid gaat, maar deze beide aspecten laten zich vaak ook niet onderscheiden.

kabbelen /'kɑbələ(n)/ (v)
cuilithín
  ergatief zacht stromen en geluid maken

kabel (n)
cábla
  (techniek) lijn van 3 tot 6 ineengedraaide touwen van hennep, kunststof, staal of ander materiaal

kabeljauw (n)
trosc
  (straalvinnigen) (visserij) (voeding) middelgrote zoutwatervis en uitstekende consumptievis, Gadus morhua

kabeltouw (n)
cábla
  (scheepvaart) heel sterk touw

kabeltram (n)
cáblabhealach aerga
  (verkeer) railvoertuig voor personenvervoer in stedelijk gebied, voortgetrokken door een touw van staal onder het wegdek

kabinet (n)
airí rialtais

kabouter (n)
donnóg
  (folklore) sprookjesfiguur in de vorm van een klein mannetje, traditioneel met een puntmuts dat meestal wat mensenschuw is en zich plagerig of juist vriendelijk gedraagt
Brigín
  (scouting), (persoon) padvindster met een leeftijd tussen 7 en 11 jaarIn Nederland worden vanaf 2010 zowel jongens als meisjes in deze leeftijdsgroep welp genoemd.

kachel /ˈkɑ.xəl/ /ˈkɑ.xəɫ/ /ˈkɑ.χɔɫ/ (n)
sorn
  apparaat waarin energie wordt omgezet in warmte met de bedoeling een ruimte te verwarmen

kachelhout (n)
adhmad tine
  hout dat men gebruikt om in een kachel te verbranden

kachtel /ˈkɑxtəl/ /ˈkɑxtəɫ/ /ˈkɑχtəɫ/ (n)
searrach
  (dierkunde), (West- en Frans-Vlaanderen, Zeeland) een jong van een paard

kadaver (n)
ablach
  (dierkunde) dood lichaam van een dier

kade (n)
cé
  (scheepvaart) een beschoeide of gemetselde oeverstrook waaraan de schepen kunnen aanleggen

kader (n)
cuir i bhfráma
  rand die om iets (m.n. een afbeelding of schilderij) heen wordt aangebracht

kaduuk (adj)
briste
  iets is zo beschadigd dat het zijn functie niet meer kan uitoefenen

kaf /kɑf/ (n)
cáith
  o (voeding) de vliezen rondom de graankorrels

kajuit (n)
bothán
  overdekte gemeenschappelijke verblijfplaats op schepen

kakkerlak (n)
blatóg
  (dierkunde) benaming voor insecten uit de orde Blattodea , oppervlakkig lijkend op een kever maar hier wel sterk van verschillend

kale (n)
maol
  (persoon) iemand die een kaal hoofd heeft

kalefaten (v)
calc

kalefateren (v)
calc

kalen (v)
maol
  ergatief kaal op het hoofd worden

kalender (n)
féilire
  (tijdrekening) tabel die de verdeling van het jaar in dagen, weken of jaren aangeeft, evt. met feestdagen enz

kalf (n)
gamhain, lao
  (dierkunde) (veeteelt) jong van het rund en sommige andere zoogdieren

kalfateren (v)
calc

kalfsvel (n)
craiceann lao
  het vel van een kalf
  het leer gemaakt van het vel van een kalf

kalfsvlees (n)
laofheoil

kalifaat (n)
cailifeacht

kalium (n)
potaisiam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool K en atoomnummer 19. Het is een zilverwit alkalimetaal

kalk /ˈkɑl(ə)k/ (n)
aol
  (scheikunde) (bouwkunde) aanduiding voor een aantal alkalische zouten van calcium, zoals calciumoxide (ook wel ongebluste kalk), calciumhydroxide (gebluste kalk) en calciumcarbonaat en calciumwaterstofcarbonaat

kalken (adj)
cumhdaigh

kalkmelk (n)
aoldath a chur ar
  emulsie van gebluste kalk in water

kalkoen (n)
turcaí
  (hoendervogels) (landbouw) bepaald soort gedomesticeerde vogel, Meleagris gallopavo

kalksteen (n)
aolchloch

kalligraferen (v)
callagrafaíocht
  (typografie) zeer mooi en kunstig met de hand schrijven

kalligrafie (n)
callagrafaíocht
  (typografie) een kalligrafisch kunstwerk

kalm /kɑlm/ (adj)
ciúin
  weinig in beroering, zonder opwinding

kalmeren /kɑl'merə(n)/ (v)
calma
  ergatief kalm worden

kalmte (n)
calma

kam /kɑm/ (n)
cíor
  getand object om haren mee te verzorgen

kameel /kɑ'mel/ (n)
camall
  (evenhoevigen) bepaald soort hoefdier met twee bulten op de rug, Camelus bactrianus

kameleon (n)
caimileon
  (reptielen) tropische hagedis uit de familie Chamaeleonidae vooral bekend voor zijn snelle kleurveranderingen

kamenier (n)
ainnir

kamer (n)
cuasán
  een van de rest door muren afgescheiden deel van een huis met een eigen functie

kameraad (n)
comrádaí

kameraadschappelijkheid (n)
coimhdeacht
  iets wat hoort bij de manier van doen die gebruikelijk is bij vrienden

kamerdienaar (n)
giolla páirceála
  (beroep) persoonlijke bediende van een rijk of machtig persoon

kamerjas (n)
fallaing sheomra
  (kleding) een lange huisjas

kamertemperatuur (n)
teocht an tseomra

kamfer (n)
camfar

kamille (n)
camán meall
  een geneesmiddel dat gemaakt wordt van de gedroogde bloemhoofdjes van de kamille

kammen /kɑmə(n)/ (v)
curca
  overgankelijk met een kam haar in orde brengen

kamp (n)
campa
  o een plaats waar een aantal troepen geruime tijd of permanent gehuisvest zijn.
  o een kampeerplaats met een groep van bij elkaar horende tenten.
  m een persoon of groep die een overeenkomst, gevecht of strijd aangaat met een andere persoon of groep

kampeerder (n)
campálaí
  (persoon), (kamperen) iemand die, gewoonlijk tijdens de vakantie, in een tent bivakkeert

kampeerwagen (n)
campálaí
  (verkeer), (toerisme) een auto waarin men kan overnachten
carbhán
  (verkeer), (toerisme) een aanhangwagen waarin men kan overnachten

kamperen (v)
campáil
  inergatief, (kamperen) in de buitenlucht verblijven met een tent

kamperfoelie (n)
féithleann

kampioen /kɑmpiun/ (n)
curadh
  (sport) de winnaar van een kampioenschap

kampioenschap (n)
ceannas
  (sport) wedstrijd waar bepaald wordt wie de kampioenstitel mag dragen

kampplaats (n)
airéine
  plaats waar een wedstrijd plaatsvindt

kampvechter (n)
gaiscíoch
  iemand die voor een bepaalde zaak of persoon zich inzet

kamrad (n)
acmhainn
  tandrad, tandwiel

kan (n)
crúsca
  (huishouden) serviesgoed om vloeistoffen uit te schenken

kanaal /ka'naːl/ (n)
canáil

kandelaar (n)
coinnleoir

kandidate (n)
iarrthóir
  (politiek) vrouw die zich verkiesbaar gesteld heeft voor een politiek ambt
  vrouw die zich beschikbaar geteld heeft voor een baan of functie, gegadigde
  een deelneemster aan een spelshow

kandidatenlijst (n)
ainmniú

kaneel /kɑˈnel/ (n)
cainéal
  (specerij) een specerij van de gedroogde binnenbast van de kaneelboom, gebruikt als smaakmaker in vele gerechten

kangoeroe (n)
cangarú
  (buideldieren) benaming voor zoogdieren uit het geslacht Macropus , met korte voorpoten, lange achterpoten, een lange sterke steunstaart die hun jongen in een huidplooi op de buik mee kunnen dragen

kanis /kanɪs/ (n)
corp
  v viskorf met deksel
  v marskramersmand
  v mandje om vers geplukte kersen, appels of peren in te verzenden
  hoofd (lichaamsdeel)
  lichaam (mens)
  m (anatomie) platte uitdrukking voor:
  mond

kanji (n)
Ceansaí
  (taalkunde) schrift dat wordt gebruikt om het Japans weer te geven
  (taalkunde) teken in het gelijknamige schrift

kanker (n)
ailse
  (medisch) aandoening die gekenmerkt wordt door het ongecontroleerd vermenigvuldigen van cellen

kankeraar (n)
cantalán
  iemand die overmatig veel klaagt

kankerspecialist (n)
oinceolaí

kannibaal (n)
canablach
  mens die of dier dat vlees van zijn eigen soort eet

kano (n)
báidín

kanon (n)
canóin
  een instrument om explosieve projectielen weg te schieten

kanonschot (n)
urchar gunna
  de keer dat men een kanon afvuurt

kans (n)
seans
  mogelijkheid dat er iets gaat gebeuren
  een mooie gelegenheid

kansel (n)
crannóg
  een kerkelijk, meestal verhoogd, meubelstuk waarvanaf de voorganger in de dienst zijn preek uitspreekt

kanselier (n)
seansailéir
  (regering) eerste minister
  hoofd van een griffie

kansrijk (adj)
tréitheach
  (veel) kans op succes hebbend

kant /kɑnt/ (n)
foireann
  m zijde

kanteel /kɑnˈtel/ (n)
meiril
  elk van de opstaande delen van de getande bovenkant van (oude) verdedigingsmuren

kantig (adj)
cnapánach
  met veel hoeken

kantine (n)
bialann
  eetgelegenheid in bedrijven, scholen, verenigingen

kantoor (n)
oifig
  een instelling waar allerlei administratieve handelingen worden uitgevoerd

kantoorbediende /kɑn'torbədində/ (n)
cléireach

kanunnik (n)
canóin
  (religie) een titel die aan bepaalde geestelijken wordt verleend binnen enkele christelijke kerkgemeenschappen.

kap /kɑp/ (n)
cochall
  een bedekking van het hoofd
ceann
  de afdekking van een gebouw

kapel (n)
séipéal
  klein kerkgebouw

kapen (v)
fuadach

kaphout (n)
crainn leagtha
  onverwerkt hout, gevelde bomen

kapitaalkrachtig (adj)
maoineach
  ruim voldoende financiële middelen hebbend

kapitaalmarkt (n)
margadh caipitil
  (economie) markt waarop vermogenstitels worden verhandeld met een onbepaalde looptijd, of met looptijden vanaf circa twee jaar

kapitein /kapiˈtɛin/ (n)
captaen
  (beroep) (scheepvaart) gezagvoerder van een schip [1], bijv. van een koopvaardijschip
  (beroep) (militair) een rang in de hiërarchie net boven die van luitenant

kapmeeuw (n)
faoileán ceanndhubh
  (steltloperachtigen) bepaald soort zeevogel, Larus ridibundus , een soort meeuw met een gekleurde kop en een lachende roep

kapot (adj)
briste
  gebroken (van glas, porselein en dergelijke)
  niet meer goed functionerend

kapotgaan (v)
bris

kapotjas (n)
brat
  (kleding), (militair) overjas voor soldaten naar het model van de Franse capote

kapotje /ka'pɔtʲə/ (n)
rubar
  dim. tant. (informeel), (seksualiteit) voorbehoedsmiddel dat om de penis aangebracht wordt

kappen /'kɑpə(n)/ (v)
smiot
  overgankelijk met een snelle slag met een mes of bijl een verbinding verbreken

kapper (n)
gruagaire

kapseizen /kɑpsɛɪ̯zə(n)/ /kɑpsɛːzə(n)/ (v)
iompaigh béal faoi
  ergatief, (scheepvaart) ondersteboven komen liggen

kapsones (n)
ardnós
  (Jiddisch-Hebreeuws) (kouwe) drukte; in 'kapsones hebben': het hoog in de bol hebben, een overdreven hoge dunk van zichzelf.

kapster (n)
gruagaire

kar (n)
carr
  voertuig (oorspronkelijk met twee wielen)
  (informeel) auto

karakter (n)
carachtar
  aard, geaardheid, inborst, natuur, wezen
  een glief zoals een letter, figuur, symbool

karakteriseren (v)
tréithrigh

karamel (n)
caramal
  gebrande suiker

karavaan (n)
carbhán
  groep reizigers

karbonade /kɑrboˈnadə/ (n)
smiot
  (voeding) een stuk vlees van een varken, kalf of lam

karbouw (n)
buabhall uisce
  (evenhoevigen) (landbouw) bepaald soort zoogdier, Bubalus arnee bubalis , een tot de runderen behorend trekdier dat veel gebruikt wordt op rijstvelden

kardemom (n)
cardamam
  (plantkunde) een kruidachtige plant Elettaria cardamomum , groene kardemom, uit de gemberfamilie Sjabloon:species:Zingiberaceae (wikidata: kardemom )

kardinaal (n)
cairdinéal
  (religie) hoge geestelijke in de hiërarchie van de Rooms-Katholieke Kerk, hij mag deelnemen aan de verkiezing van een nieuwe paus

kardoen (n)
cardún
  (groente) bladeren van Cynara cardunculus (wikidata: kardoen )

kariboe (n)
carabú
  Rangifer tarandus een zoogdier uit de familie der hertachtigen (Cervidae ) dat in het wild voorkomt in de taiga en toendra van Noord-Europa, het noorden van Azië en Noord-Amerika

karig (adj)
gearreireaballach

karmijnrood (adj)
corcairdhearg

karmozijn (n)
corcairdhearg

karmozijnrood (n)
corcairdhearg
  (kleur) de rode kleur van karmijn

karnemelk (n)
bláthach
  (drinken) gefermenteerde melk (vroeger: melkproduct dat overblijft na het karnen van de melk) (wikidata: karnemelk )

karnen (v)
maistrigh
  overgankelijk de langdurige mechanisme bewerking van melk die het melkvet tot boter doet samenklonteren

karos (n)
carráiste
  (verkeer) (verouderd) een gesloten koets waarbij de cabine met riemen flexiebel aan de wielassen is opgehangen

karper (n)
carbán
  (straalvinnigen) bepaald soort grote zoetwatervis met een hoge rug, die van oorsprong uit Azië komt, Cyprinus carpio

karst (n)
boireann
  (geologie) de verzameling verschijnselen die samenhangen met de oplosbaarheid van kalksteen onder invloed van koolzuur in de atmosfeer

karteldarm (n)
drólann

karton /kɑrˈtɔn/ (n)
cairtchlár
  bordpapieren verpakking

karwei (n)
jab
  een klus of hoeveelheid werk die gedaan of afgerond moet worden

karwij (n)
cearbhas
  (plantkunde) plant Carum carvi uit de schermbloemenfamilie Apiaceae (wikidata: karwij )

kas /'kɑs/ (n)
go dtí
  de bak die het ontvangen geld bevat

kasboek (n)
mórleabhar

kasgeld (n)
briseadh airgid
  (boekhouding) contant geld; geld in de vorm van munten en biljetten

kassa /ˈkɑsa/ (n)
scipéad cláraithe
  (techniek), (handel) een machine in een winkel om van een klant ontvangen geld te registreren en te bewaren

kassei (n)
brocach
  straatkei gemaakt van natuursteen met de grootte van het hoofd van een kind en een afgeronde bovenkant

kassier (n)
airgeadóir
  (beroep) iemand die het beheer heeft over de kas en de kaswijzigingen bijhoudt

kasstuk (n)
gread
  een film of uitvoering die alle verwachtingen overtreft wat betreft de opkomst van publiek

kast /kɑs/ /kɑst/ (n)
almóir
  (meubel) een meubel om gebruiksvoorwerpen in op te bergen, meestal voorzien van horizontale schappen

kastanje (n)
crann castán
  (plantkunde) eetbare vrucht van de betreffende boom

kastanjeboom (n)
castán

kastanjebruin (adj)
donn

kasteel (n)
caisleán
  (bouwkunde) middeleeuwse versterkte woning

kasteelgracht (n)
díog
  diepe, brede gracht, droog of gevuld met water, dat een kasteel of gebouw omringt

kasuaris (n)
casabhara
  (loopvogels) benaming voor vogels uit het geslacht Casuarius , grote vogels afkomstig uit de tropische regenwouden van Nieuw-Guinea en Australië

kat (n)
cat
  (roofdieren) bepaald soort zoogdier, Felis sylvestris catus , tot de katachtigen behorende soort die tam is geworden

katachtig (adj)
catúil
  aan een kat herinnerend of erop gelijkend

katapult (n)
crann tabhaill
  Y-vormig speeltuig met een elastiek tussen beide opstaande uiteinden om steentjes e.d. mee weg te schieten

katbeer (n)
panda rua
  (roofdieren) Ailurus fulgens , een klein roofdier dat in Azië leeft

kater (n)
póit
  beroerde gevoel dat ontstaat na het gebruik van te veel alcohol

kathedraal /kɑtədral/ (n)
ardeaglais
  een hoofdkerk van een bisdom

katheter (n)
cataitéar
  (medisch) buisje dat tijdelijk in een lichaamsholte wordt aangebracht, bijv. om lichaamsvocht op te vangen of een medicijn toe te dienen

kathode (n)
catóid
  (scheikunde) een elektrische geleider waarlangs elektronen een elektrolyt binnengeleid worden

katijf /ka.ˈtɛɪf/ /kɑ.ˈtɛːf/ (adj)
anóiteach
  (verouderd) ellendig, ongelukkig

katijf /ka.ˈtɛɪf/ /kɑ.ˈtɛːf/ (n)
aimleoir
  (verouderd) ellendeling, stakker
dallóg fhraoigh
  feeks, boosaardig vrouwmens

kation (n)
caitian

katoen /kɑˈtun/ (n)
cadás
  (textiel) een zachte vezel die uit de opperhuid (epidermis) van de zaden van de katoenplant groeit (wikidata: katoen )

katrol (n)
puilín
  (techniek) een werktuigonderdeel dat het mogelijk maakt een last met een beperkte kracht op te hijsen, te laten zakken of te verplaatsen

kattenkruid (n)
miontas cait

katterigheid (n)
póit
  een vervelend lichamelijk gevoel dat kan ontstaan na overmatig alcoholgebruik

katwilg (n)
saileánach
  (bloemplanten) bepaald soort loofboom Salix viminalis , die inheems is in de Benelux en tot 10 meter hoog kan worden, waarvan de tenen worden gebruikt als rijshout

katzwijm (n)
aisnéal
  bewusteloosheid die maar kort duurt

kauw (n)
cág
  (zangvogels) Corvus monedula , eem zwarte zangvogel met een grijze nek uit de Corvidae

kauwen (v)
cogain

kauwgom (n)
guma
  een zacht samenhangend snoepgoed dat niet bedoeld is om in te slikken

kauwgum (n)
guma

kavel (n)
cinniúint

kaveling (n)
leithdháileadh
  een afgescheiden deel van een geheel

kazuifel (n)
casal
  (religie) mouwloos opperkleed dat door een priester gedragen wordt bij het lezen van de mis

keel /keːl/ (n)
scornach
  v/m: (anatomie) voorste, uitwendige gedeelte van de hals

keelgat (n)
craos
  (anatomie) bovenste opening van de slokdarm, isthmus faucium

keep /keːp/ (n)
breacán
  inkeping, insnijding, kerf met betrekkelijk wijde opening
  (zangvogels)Fringilla montifringilla een trekkende zangvogel uit de familie van vinkachtigen (Fringillidae ) met een wat nasale raspende lokroep, een witte stuit en een donkergrijze kop, waarvan het mannetje de oranjekleurige schoudervlek en borst heeft, en die broedt in Scandinavië en Noord-Rusland

keeper /ˈkipər/ (n)
cúl báire

keer (n)
uair
  telkens terugkerend tijdstip waarop iets gebeurt

keerkring (n)
trópaic

keerzij (n)
aisiompaigh
  de andere kant van een munt of medaille, meestal de minder goede of mooie kant

keerzijde (n)
aisiompaigh
  de andere kant van een munt of medaille, meestal de minder goede of mooie kant
  de achterzijde, de ruwe kant van een blad (papier, perkament, e.d.), dat in een gebonden boek de linkerbladzijde is, verso
  (figuurlijk) de minder mooie kant van een (schijnbaar) gelukkige of mooie zaak

keeshond (n)
Pomaerach
  langharige, middelgrote hond met pluimstaart

keffer (n)
sceamh
  klein hondje dat hinderlijk veel blaft

kegel /ˈke.xəl/ (n)
cón
  (wiskunde) een meetkundig lichaam met een cirkel als grondvlak en uitlopend in een punt

kei (n)
bollán
  brok gesteente

keizer (n)
impire
  (beroep) (adel) (regering) een monarch van de allerhoogste rang, oorspronkelijk die van het Romeinse rijk

keizerin (n)
banimpire
  (adel) een vrouwelijke monarch van de allerhoogste rang, oorspronkelijk die van het Romeinse rijk

keizerlijk (adj)
impiriúil

keizerrijk (n)
impireacht
  (regering) het gebied waar een keizer het staatshoofd is

kelder /ˈkɛldər/ (n)
íoslach
  een ondergrondse bergruimte

kelk (n)
cuach

kelner (n)
freastalaí

kelnerin (n)
banfhreastalaí
  (beroep) een vrouwelijke kelner

kemel (n)
camall
  (verouderd) (evenhoevigen) hoefdier met twee bulten op de rug Camelus bactrianus

kemphaan (n)
rufachán
  (steltloperachtigen) bepaald soort vogel, Calidris pugnax , uit de familie van de snipachtigen Scolopacidae

kenau (n)
dallóg fhraoigh
  (pejoratief) bazige, onvriendelijke vrouw

kenmerken /'kɛnmɛrkə(n)/ (v)
tréithrigh
  overgankelijk een herkenningspunt ergens van zijn

kennel /ˈkɛ.nəl/ (n)
conchró

kennelijk (adv)
is cosúil go
  zoals inmiddels duidelijk is geworden

kennen /ˈkɛnə(n)/ (v)
aithin
  overgankelijk bekend, vertrouwd zijn met
  overgankelijk door studie of oefening geleerd hebben

kenner (n)
saineolaí

kennis /ˈkɛnɪs/ (n)
fios
  wat je weet of hebt geleerd
aitheantas
  iemand met wie men bekend is

kennismaking (n)
aitheantas

kennisneming (n)
scrúdú
  het geïnformeerd raken

kenschets (n)
carachtracht
  een globale, beeldende beschrijving van iets

kenschetsend (adj)
gnáth-
  waardoor iemand kort en bondig wordt omschreven

kenspreuk (n)
sluán
  een spreuk die als kenteken wordt gebruikt

kentaur (n)
ceinteár
  (mythologie) een wezen dat half mens, half paard is

kenteren (v)
deil
  veranderen in het tegendeel

keper (n)
corrán

keperen (v)
corrán
  (textielindustrie) met een keper weven

keppel /ˈkɛpəl/ (n)
bairéad cúil
  (Jiddisch-Hebreeuws) (kleding) hoofddeksel in de vorm van een ondiep bolsegment, gedragen door religieuze (Joodse) mannen

keramiek (n)
ceirmeacht

keramisch (adj)
criaga
  gemaakt van keramiek

keramist (n)
criadóir
  (beroep) kunstenaar die aardewerk maakt

keren (v)
deil
  overgankelijk de andere zijde toewenden

kerf (n)
scór
  een ingesneden groef

kerk /kɛrk/ (n)
eaglais, teampall, teach pobail
  (religie) (bouwkunde) openbaar gebouw voor religieuze handelingen of samenkomsten
eaglais, teampall
  (religie) georganiseerde groep die bepaalde religieuze, m.n. christelijke, standpunten aanhangt (bijv. Katholieke Kerk, Gereformeerde Kerk etc.)

kerkban /ˈkɛrk.bɑn/ (n)
coinnealbhá
  (religie) het uitgesloten worden van de sacramenten of uit de kerkgemeenschap

kerkbank /ˈkɛrk.bɑŋk/ (n)
suíochán
  (religie) een bank in een kerkgebouw waarop een dienst kan worden bijgewoond

kerkbuurt (n)
paróiste

kerkdienaar (n)
cléireach
  (religie) leek die klusjes doet in een kerkgebouw

kerkdienst /ˈkɛrɡdinst/ (n)
seirbhís eaglaise
  (religie) een bijeenkomst van een christelijke gemeente waarin God vereerd wordt

kerkelijk /ˈkɛr.kə.lək/ (adj)
eaglaiseach
  (religie) verband hebbend met de kerk

kerker /kɛrkər/ (n)
doinsiún
  een ondergrondse ruimte die bestemd is voor het opsluiten van gevangenen

kerkganger / ˈkɛrkχɑŋər / (n)
Aifreannach
  (religie) een gelovige die zich naar de kerk begeeft om de kerkdienst bij te wonen (mannelijke vorm)

kerkgangster / ˈkɛrkχɑŋstər / (n)
Aifreannach
  (religie) een gelovige vrouw die zich naar de kerk begeeft om de kerkdienst bij te wonen (vrouwelijke vorm)

kerkgebouw /ˈkɛrk.ɣəˌbɔʊ̯/ /ˈkɛrk.χəˌbɑʊ̯/ (n)
eaglais
  (religie) een gebouw dat door een kerkelijke organisatie gebruikt wordt voor het houden van religieuze diensten

kerkgeschiedenis /ˈkɛrk.ɣəˌsxi.də.nɪs/ /ˈkɛrk.χəˌsχi.də.nɪs/ (n)
Críostaíocht
  (religie) een deel van de wereldgeschiedenis zoals die zich verhoudt tot het christendom

kerkgezang /ˈkɛrk.ɣəˌzɑŋ/ /ˈkɛrk.χəˌzɑŋ/ (n)
amhránach
  (religie) het zingen in een kerk van meestal religieuze liederen
iomann
  (religie) een lied bedoeld voor gebruik bij [1]

kerkhistorie /ˈkerk.ɦɪsˌtoː.ri/ /ˈkerk.ɦɪsˌto̝ː.ri/ (n)
Críostaíocht
  (religie) een deel van de wereldgeschiedenis zoals die zich verhoudt tot het christendom

kerkhof (n)
reilig
  terrein waar overledenen begraven worden

kerkprovincie (n)
ard-deoise
  (religie) rooms katholieke kerk: groep bisdommen die onder één aartsbisschop vallen

kerkuil /ˈkɛrgœːl/ /ˈkɛrkœʏ̯ɫ/ /ˈkɛrkœːl/ (n)
scréachóg reilige
  (uilen) bepaald soort vogel, Tyto alba , met een lichte onderzijde en een opvallende, hartvormige sluier die gewoonlijk in gebouwen broedt

kerkvoogd (n)
deagánach
  beheerder van een kerkgebouw

kermis (n)
fionn
  een feest met attracties

kernchemie (n)
ceimic núicléach

kernenergie (n)
fuinneamh núicléach
  (techniek) energie geproduceerd door kernfusie of kernsplijting, waarmee in een kerncentrale elektriciteit wordt opgewekt

kerosine (n)
ceirisín
  (scheikunde) een vrij zware fractie alkanen die met name als vliegtuigbrandstof gebruikt wordt

kerrie (n)
leasaigh
  (specerij) in de keuken gebruikt mengsel van specerijen (wikidata: kerrie )

kerriegeel (adj)
leasaigh

kers (n)
silín
  (fruit) steenvrucht van een kersenboom, Prunus subg. Cerasus (wikidata: kers )

kerselaar /ˈkɛr.sə.ˌlaːr/ (n)
crann silíní
  (België) het hout van een boom uit het geslacht Prunus

kerstavond /kɛr.ˈsta.vɔnt/ /kɛr.ˈz(d)a.vɔnd/ (n)
Oíche Nollag

kerstboom /ˈkɛrsd.bom/ /ˈkɛrz.bom/ (n)
crann Nollag
  (kerst), (plantkunde) rond Kerstmis opgestelde naaldboom met allerlei versieringen

kerstdag /ˈkɛrs.dɑx/ /ˈkɛrs.dɑχ/ /ˈkɛrz.dɑx/ (n)
Nollaig

kerstenen /ˈkɛr.stə.ˌnə(n)/ (v)
críostaigh
  overgankelijk (religie) heidense volkeren, al dan niet massaal, tot het christendom bekeren; veelal in historische context

kerstkaart /ˈkɛrs.kart/ /ˈkɛrst.kart/ (n)
cárta Nollag
  (kerst) (post) een wenskaart die wordt gekenmerkt door een kerstgroet en wensen voor het komende nieuwe jaar

kerststal /ˈkɛr.stɑl/ /ˈkɛr.stɑɫ/ (n)
radharc bhreith Chríost
  (kerst) een voorstelling van de geboorte van Jezus met figuren van hout of gips, die vooral in katholieke gezinnen rond Kerstmis in huis te vinden is, vaak onder de kerstboom

kervel (n)
camán gall, costóg
  (kruid) de groene bladeren van Anthriscus cerefolium worden gebruikt als keukenkruid, zowel vers als gedroogd (wikidata: kervel )

kerven (v)
scór
  met een scherp voorwerp een insnijding trachten te maken in een hard oppervlak

ketchup (n)
citseap
  (voeding) een Amerikaanse saus op basis van tomaten (wikidata: ketchup )

ketel (n)
citeal
  (huishouden) (kookkunst) object om water aan de kook te brengen b.v. een fluitketel, waterketel

keteldal /ˈke.təl.dɑl/ /ˈke.təɫ.dɑɫ/ /ˈkeː.təl.dɑl/ (n)
coire
  (geologie) een half cirkelvormige vallei gevormd door de erosie die een gletsjer veroorzaakt

ketellapper (n)
scabhaitéir

keten (n)
slabhra
  uit losse, vaak metalen, schakels in een enkele rij aaneengeregen voorwerp

ketjap (n)
anlann soighe
  een Indonesische sojasaus gemaakt van een mengsel van sojabonenmeel, grof gemalen tarwe, kruiden en zout

ketoembar (n)
lus an choire
  gemalen korianderzaad

ketter (n)
eiriceach
  (religie) iemand die vanwege afwijking van de katholieke leer tot misdadiger verklaard was

ketteren (v)
eascaine
  het aanhangen, verkondigen of voorstaan van een afwijkende mening of godsdienst
  op een luidruchtige manier uiting geven aan een afwijkende mening

ketterij /ˌkɛtəˈrɛɪ/ (n)
eiriceacht
  het ingaan in woord of gedachte tegen de doctrines van de kerk

ketting /'kɛtɪŋ/ (n)
slabhra
  een aaneengesloten reeks van gelijksoortige elementen, feiten, acties, gebeurtenissen etc.
  (techniek) een stevige, maar buigzame verbinding van in elkaar grijpende ringen of achtvormige schakels
bráisléad brád
  een snoer bestaande uit een draad die door doorboorde kralen of andere voorwerpen gevoerd is

kettingkast /xxxx/ (n)
garda slabhra
  een metalen, linnen of plastic hoes om een fietsketting die ook de kettingwielen omvat, bedoeld om de ketting en de kleding van de fietser te beschermen

keuken /ˈkøːkə(n)/ (n)
cistin
  een plaats waar gekookt wordt, ruimte waarin mensen hun voedsel bereiden
  (figuurlijk) (kookkunst) de wijze waarop in een land of streek gekookt wordt

keukendoek (n)
ceirt soithí
  (huishouden) een doek om de vaat af te drogen, vaatdoek

keukengerei (n)
gréithe cistine
  alle gebruiksvoorwerpen in de keuken

keukenprinses (n)
cócaire
  (schertsend) (verouderd) een brutale, bazige onafhankelijke keukenmeid

keukentrap (n)
dréimire taca
  (huishouden) (notoir gevaarlijk) inklapbaar trappetje voor huishoudelijk werk

keukenzout (n)
salann mín
  (voeding) kleurloze of witte kristallijne vaste stof, voornamelijk natriumchloride, die veelvuldig in gemalen of korrelige vorm wordt gebruikt als smaakmaker en conserveringsmiddel

keur (n)
rogha
  veel keus van hoge kwaliteit, uitgelezen verscheidenheid

keuren (v)
scrúdú
  overgankelijk zich een oordeel vormen over de waarde of deugdelijkheid van iets

keurig (adj)
cúirialta
  erg netjes en beleefd

keuring (n)
scrúdú
  proces van het keuren
  onderzoek

keus /'kø:s/ (n)
rogha
  gelegenheid om óf het een óf het ander te nemen

keutelen (v)
criadóir
  rustig, ongestructureerd, nutteloos bezig zijn

keuvelen (v)
caislín
  inergatief gezellig praten zonder al te veel diepgang

keuze (n)
rogha
  het besluit om uit verschillende mogelijkheden er één te nemen

kever /ˈkevər/ /ˈkɛvər/ (n)
ciaróg
  (insecten) benaming voor insecten uit de orde Coleoptera
  (informeel) (figuurlijk) bepaald type personenauto van Volkswagen

keyboard /ˈkiːbɔː(r)d/ /ˈkiːbɔː(r)t/ (n)
eochairchlár, méarchlár
  (informatica) een apparaat waarmee, door toetsen in te drukken, gegevens in een computer ingevoerd kunnen worden

kibbelen /kɪbələ(n)/ (v)
áitigh
  inergatief woordenstrijd hebben

kidnappen (v)
fuadach
  overgankelijk wederrechtelijk en onder dwang iemand weghalen

kiekendief (n)
cromán
  benaming voor roofvogels uit het geslacht Circus

kiel (n)
forbhríste
  v/m (kleding) kledingstuk zonder voorsluiting dat het bovenlichaam bedekt en onder landbouwers populair was

kielhoutje (n)
cnó
  dim. tant. (muziek) (strijkinstrument) onderdeel aan de bovenkant van de toets, waar de snaren vanaf de toets naar de stemschroeven of stemmechanieken lopen, met als doel het handhaven van de onderlinge afstanden tussen de snaren, en de afstand tussen toets en snaren

kielzog (n)
dúisigh
  de waterstromen die een varend schip achterlaat, kielwater

kiemvrij (adj)
aiseipteach
  vrij van micro-organismen; zonder ziektekiemen

kiemwit (n)
albaimín
  (voeding) het weefsel in de zaden van zaadplanten, dat vaak een rol speelt bij de opslag van reservestoffen ten behoeve van de kieming, de groei van het embryo en van de jonge plant

kier (n)
pléasc

kiesgerechtigde (n)
vóitéir
  iemand die het recht heeft om te kiezen bij verkiezingen

kiesman (n)
vóitéir
  iemand die lid is van het kiescollege dat uiteindelijk de president van de Verenigde Staten kiest

kiespijn /kispɛin/ (n)
déideadh
  pijn in één of meerdere kiezen

kietelen (v)
cigil
  overgankelijk het prikkelen van gevoelige stukken huid bij anderen door middel van licht aanraken

kieuw (n)
geolbhach
  (zoötomie) ademhalingsorgaan van vele in water levende dieren

kievit (n)
pilibín

kiezel (n)
gairbhéal
  m kiezelsteen
  o grind
  o (scheikunde) silicium
  o (scheikunde) siliciumdioxide (SiO2)

kiezelsteen (n)
méaróg

kiezen (v)
roghnaigh
  overgankelijk uit meerdere mogelijkheden één nemen

kiezer (n)
vóitéir
  (politiek) iemand die stemt bij een politieke verkiezing

kiften (v)
caitleáil

kijken (v)
féach, amharc

kijkspel (n)
clár
  optreden dat speciaal opgevoerd wordt om naar te kijken

kijven (v)
bruíon
  inergatief ruzie maken, een woordenstrijd hebben

kikker (n)
frog
  (dierkunde) benaming voor amfibieën uit de orde Anura , gewervelde dieren met vier poten zonder staart

kikkerdril (n)
glóthach fhroig
  Kikkers zetten de eieren (kikkerdril; ook wel kikkerrit genoemd) af in het water, dit is een verzameling eieren die een gelatineus en glibberig, doorzichtig omhulsel hebben.

kikkererwt (n)
piseánach
  (plantkunde) plant Cicer arietinum
  (voeding) zaden van Cicer arietinum voedzame, roze-gelige, wat rondhoekige erwt met nootachtige smaak (wikidata: kikkererwt )

kikkervisje (n)
torbán
  (kikkers) Anura larve van de kikker of pad, in het stadium van uit het ei komen tot 6-9 weken; het bestaat uit een ovaalvormig lichaam en een lange staart en heeft alleen inwendige kieuwen

kilheid (n)
fuacht
  het koud of koel zijn van iets qua temperatuur
  (figuurlijk) het onvriendelijk zijn van iets of iemand

killer (n)
marfóir

kilogram (abbreviation)
cileagram
  1. kilogram

kilometer / ˈkilometər / (n)
ciliméadar
  (natuurkunde), (wiskunde), (eenheid) een lengtemaat met een waarde van 103 meter of 1.000 meter, weergegeven met symbool km

kilte (n)
dearóil
  (figuurlijk) de emotionele koelheid van iemand die zelf als vijandigheid kan aanvoelen

kim (interjection)
spéire
  (Bargoens) akkoord!, in orde!, oké!, goed!

kimduiking (n)
claonas

kimme (n)
spéire

kin /kɪn/ (n)
smig
  (anatomie) het vooruitstekende deel van de onderkaak

kind (n)
leanbh, páiste, gasúr
  (maatschappij), (juridisch) mens [1] in de leeftijd tussen 0 en 18 jaar, iemand die nog minderjarig is
leanbh, páiste
  persoon voortkomend uit; zoon of dochter

kinderachtig /ˈkɪndərɑxtəx/ (adj)
leanbaí
  zich niet als volwassene gedragend alsof men nog een kind is

kinderbijslag (n)
sochar linbh
  (Nederland) toeslag van staatswege, bedoeld om de opvoeding van kinderen gemakkelijker te maken

kinderboerderij (n)
peataireacht

kindergeneeskunde (n)
leanbhliacht

kinderjuffrouw (n)
banaltra
  (beroep) kindermeisje (in een huishouden)

kinderkleding (n)
éadach páistí
  (kleding) alle kleren die speciaal gemaakt zijn voor kinderen

kinderlijkheid (n)
aerthacht
  de mate waarin iemand nog de gevoelens en het gedrag van een kind heeft

kindermeisje (n)
banaltra
  (beroep) een jongedame die als taak heeft op de kinderen te passen

kinderoppas (n)
feighlí páistí
  een persoon die op andermans kinderen past

kindertehuis (n)
baile altrama
  een huis waar kinderen wonen die niet thuis kunnen wonen of geen thuis meer hebben

kinderverlamming (n)
polaimiailíteas
  virusinfectie van de grijze stof in het ruggenmerg, waardoor vooral bij kinderen blijvende verlammingsverschijnselen kunnen optreden

kinderwagen (n)
cóiste linbh
  een voertuig waarin zuigelingen of kleuters met de hand verreden kunnen worden

kindlief (n)
cumann
  een kind dat te veel verwend wordt door de ouders

kinetica (n)
cinéitic
  bewegingsleer

kinetisch (adj)
cinéiteach
  (medisch) wat beweging veroorzaakt

kinine (n)
quinín

kinkel (n)
abhlóir

kinkhoest /kɪŋk(h)ust/ (n)
triuch
  (medisch) een bepaalde kinderziekte die veroorzaakt wordt door de bacterie Bordetella pertussis

kinkhoorn (n)
sceall

kip /kɪp/ (n)
cearc
  (hoendervogels) (vrouwelijke) gedomesticeerde vogel van het geslacht huishoen, Gallus gallus

kippenhok (n)
cró cearc
  hok voor kippen

kippennest (n)
linntreog
  de plaats waar kippen hun eieren leggen; het ondiepe gat in de grond waar kippen hun eieren in leggen
  gat in de weg

kislev /kis'lev/, /'kislɛv/ (n)
Cisléiv
  (Jiddisch-Hebreeuws) negende maand van het joodse jaar, in november-december (Zach. 7:1, Neh. 1:1); derde maand bij telling vanaf Rosj Hasjana

kislew /ˈkɪslew/ (n)
Cisléiv
  (Jiddisch-Hebreeuws) negende maand van het joodse jaar, in november-december (Zach. 7:1, Neh. 1:1); derde maand bij telling vanaf Rosj Hasjana

kist /kɪst/ (n)
bosca

kits /kɪts/ (adj)
cits
  (spreektaal) in orde, goed, prettig

kiwi (n)
cíobhaí
  (fruit) harige, bruine vrucht met groen vruchtvlees van het plantengeslacht Actinidia (wikidata: kiwi )

klaaglied (n)
marbhna

klaagzang (n)
marbhna

klaar /klaːr/ (adj)
réidh
  in staat vangereedheid gebracht, gereed
glan
  helder, duidelijk

klaarblijkelijk (adj)
follasach
  kennelijk.

klaarheid (n)
glaine
  helderheid, transparantie

klaarmaken /'klarmakə(n)/ (v)
deasaigh
  overgankelijk voorbereiden
cineál
  overgankelijk uit ingrediënten klaarmaken

klaarspelen (v)
bainistigh
  overgankelijk iets moeilijks in orde of ten einde brengen

klacht (n)
acaoineadh
  (juridisch) een aanklacht

klad (n)
dréacht
  (figuurlijk) voorlopige opzet
goirín
  (historisch) sterk absorberend papier, gebruikt om bij het schrijven een overmaat van inkt weg te deppen voordat er vlekken ontstaan

kladpapier (n)
fuíollpháipéar
  minderwaardig soort papier waarop je vluchtige aantekeningen kunt maken

kladwerk (n)
dréacht
  werk dat (nog) niet goed en netje is gemaakt

klagen (v)
bí ag clamhsán
  inergatief ongenoegen uiten

klager /ˈklaɣər/ (n)
gearánach

klank (n)
fuaim
  in het algemeen wordt hiermee het totaal aan eigenschappen van een geluid aangeduid

klankbeker (n)
clog
  (muziek) het zich naar voren verwijdende gedeelte van de opening van sommige blaasinstrumenten

klankleer (n)
foghraíocht

klanknabootsing /ˈklɑŋknabotsɪŋ/ (n)
fuaimfhoclaíocht
  het (proberen) een zelfde geluid te produceren
  een woord dat is ontstaan uit het proberen een geluid na te doen

klant (n)
custaiméir
  (economie) afnemer van een product of dienst van een leverancier

klantenkaart (n)
cárta dílseachta

klap (n)
plab
  plotselinge, luidruchtige slag
boiseog
  een bestraffing door slagen met de open hand

klaploper (n)
diúgaire

klapmuts (n)
rón cochallach
  (roofdieren) bepaald soort zoogdier, Cystophora cristata , uit de familie van Zeehonden Phocidae

klappen (v)
boiseog
  inergatief als vertoon van bijval, dank of bewondering de open handen ineenslaan
  inergatief (informeel) praten op een gemoedelijke of niet ernstige manier
  overgankelijk zo bewegen of raken dat het plotseling een luid geluid maakt

klapperboom (n)
crann cnó cócó

klaproos (n)
poipín
  (plantkunde) Papaver rhoeas , een plant met een felrode bloem uit de familie Papaveraceae

klapstuk (n)
tairne
  hoogtepunt van een vertoning

klapwieken (v)
boiseog
  inergatief heftig slaan met de vleugels

klaren (v)
bain amach
  overgankelijk helder maken
  ergatief helder worden
  overgankelijk overdrachtelijk: redderen, moeilijkheden uit de weg ruimen
  overgankelijk de druk achter het trommelvlies gelijk maken met de buitenlucht

klarinet (n)
clairnéid
  (muziekinstrument) een houten blaasinstrument waarop de melodie wordt gespeeld in een harmonie

klaroen (n)
buabhall
  (muziekinstrument) een soort trompet met een schelle klank

klas /klɑs/ (n)
rang
  (onderwijs) een groep leerlingen die een tijdlang gezamenlijk les krijgen

klasse (n)
aicme

klassiek (adj)
clasaic

klateren (v)
lúb iompaithe

klauw /klʌu/ (n)
crúb
  poot / kromme nagel van een roofdier
  (informeel) (grof) hand

klauwhamer (n)
casúr cluasach

klauwplaat (n)
crágán
  (gereedschap), (metaalbewerking) het onderdeel van een draaibank waarin een werkstuk wordt vastgeklemd

klavechord (n)
clabhchorda
  (muziekinstrument) langwerpig vierkant toetsinstrument dat behoort tot de muzikale familie van de toetsinstrumenten

klavecimbel (n)
cruitchlár
  (muziekinstrument) toetsinstrument waarbij de in het verlengde van de toetsen geplaatste snaren worden getokkeld

klaver (n)
seamair

klavichord (n)
clabhchorda
  (muziekinstrument) langwerpig vierkant toetsinstrument dat behoort tot de muzikale familie van de toetsinstrumenten

kleden (v)
cóirigh
  overgankelijk kleren aandoen

kleding /kledɪŋ/ (n)
éadach
  (textiel) het textiel voor de bedekking van het lichaam

kledingstuk (n)
éadach
  een deel van de kleding

kleed (n)
cairpéad
  (textiel), (huishouden) gebruikt als vloer-, tafel- of wandbedekking, karpet, tapijt

kleedster (n)
drisiúr

kleerkast (n)
feisteas

kleermaakster (n)
táilliúir

kleermaker /ˈklermakər/ (n)
táilliúir
  (beroep) iemand wiens beroep bestaat uit het maken van kleding

klei /klɛɪ̯/ /klɛː/ (n)
cré
  (geologie) een zeer fijne, klastisch sedimentaire grondsoort, die voor meer dan 25% bestaat uit lutum (gronddeeltjes kleiner dan 2 µm)

klein (adj)
beag
  van geringe grootte
  van geringe waarde, van weinig belang

kleinburgerlijk (adj)
cearnóg
  (figuurlijk) hebbende de opvattingen van het kleinburgerlijke milieu, benepen, bekrompen, geborneerd

kleindochter /ˈklɛɪndɔxtər/ (n)
gariníon
  (familie) een dochter van iemands kind, een vrouwelijk kleinkind

kleine panda (n)
panda rua
  (roofdieren) Ailurus fulgens , een klein roofdier dat in Azië leeft

kleinhandelaar (n)
miondíoltóir

kleinkind /ˈklɛːŋkɪnt/ /ˈklɛːɪŋkɪnt/ (n)
garmhac
  (familie) kind van zoon of dochter

kleinood (n)
seoid
  klein voorwerp van hoge waarde

kleinzoon /ˈklɛɪnzon/ (n)
garmhac
  (familie) een zoon van iemands kind, een mannelijk kleinkind

kleiput (n)
poll cré
  plaats waar men klei opgraaft om te gebruiken in steenfabrieken

klemmen (v)
liomóg

klemtoon (n)
blas

klep (n)
comhla
  scharnierend bevestigde afsluiting die open en dicht kan
  (informeel) orgaan in het hoofd van humanen waar ongewenst geluid uit komt, mond

klepel /ˈklepəl/ (n)
boschrann
  peervormige staaf die in een klok bij het luiden tegen de rand slaat en zo de klok geluid doet geven

kleren /ˈkleː.rən/ (n)
éadach
  alleen meervoud kleding of kledingstukken

kletsen (v)
aighneas
  inergatief op een informele manier praten

kletser (n)
scéalaíocht
  iemand die veel en nodeloos praat

kletserig (adj)
béalach
  de neiging hebbend om te keuvelen

kletskoek (n)
amaidí
  nonsens, geleuter

kletskous (n)
cabaire

kletspraat (n)
scéalaíocht

kletstante (n)
cabaire
  een vrouw die graag en veel babbelt

kleur /kløːr/ (n)
dath
  het onderscheid dat gemaakt wordt op basis van het verschil in golflengte van licht

kleurrijk (adj)
dathannach
  vol opvallende kleuren

kleuterschool /'kløtərsxol/ (n)
naíscoil
  (onderwijs) (historisch) een school voor de leeftijdsgroep 4-6 jaar

kleven (v)
camán

klevend (adj)
greamachán
  met de neiging om te plakken

kleverig /ˈkleːvərɪx/ (adj)
greamaitheach
  vasthechtend bij aanraking

kliederboel (n)
praiseach
  iets wat heel smerig is gemaakt; iets wat ontstaan is door kliederen

kliek (n)
aicme

klier /klir/ (n)
faireog
  (anatomie) een orgaan dat een lichaamsstof afscheidt

klif (n)
aill
  (geologie) steile hoge rots

klik (n)
cliceáil
  kort, scherp en droog geluid
  (informatica) een keuze gemaakt door ergens op te drukken en die een andere pagina of ander deel van de pagina op het scherm brengt
  (taalkunde) een niet-pulmonaire medeklinker gemaakt door een dubbele afsluiting te maken met de tong of de lippen, een onderdruk te maken en de afsluiting los te trekken

klikken (v)
cliceáil
  inergatief (informatica) met een muis of anderszins een keuze kenbaar maken door op een vlak op het scherm te drukken; clicken

klimaat (n)
aeráid, aer
  (aardrijkskunde) (klimatologie) de gemiddelde natuurlijke gesteldheid van de lucht en het weer in een gebied op een planeet

klimaatontkenner (n)
séantóir aeráide

klimaatsverandering (n)
athrú aeráide
  (meteorologie) verandering van het weer op de lange termijn

klimaatverandering (n)
athrú aeráide
  (klimatologie), (geschiedenis) de verandering van het klimaat in een bepaald gebied over een bepaalde periode, m.n. de wereldwijde opwarming sinds de 19e eeuw

klimatologie /klɪmɑtoloˈɣi/ (n)
clíomeolaíocht
  (wetenschap) leer van de lucht- en weersgesteldheid

klimmen /'klɪmə(n)/ (v)
ardaigh
  bewegen in een omhooggaande richting dan wel over obstakels

klimmend (adj)
dreapadóireacht
  bezig met te stijgen; bezig met te klauteren

klimop /'klɪ.mɔp/ (n)
eidheann, eidhneán
  (plantkunde) Hedera helix , een groenblijvende houtige plant die groeit op vochtige, voedselrijke grond langs muren en tegen bomen waaraan de plant zich met korte luchtwortels vastklampt

klimrek (n)
barraí moncaí
  sport- of speeltoestel waarop men klimt

klimtuig (n)
barraí moncaí
  een constructie bedoeld om beklommen te worden

kling (n)
brobh
  (gereedschap) het scherpe deel van een mes, sabel, zwaard of bajonet

klingelen (v)
cró troda
  een kort, zacht, helder geluid dat ontstaat als metalen of glazen voorwerpen herhaaldelijk tegen elkaar aanstoten, het zijn vooral kleine bellen die klingelen

kliniek (n)
clinic
  (medisch) inrichting waar patiënten medische zorg krijgen en worden verpleegd

klink /klɪŋk/ (n)
lámh
  handvat om de deur te openen of te sluiten

klinken (v)
fuaimnigh
  absoluut een bepaald geluid (klank) voortbrengen

klinker /ˈklɪŋkər/ (n)
guta
  (taalkunde) een klank van de menselijke spraak waarbij geen obstructie in de ademstroom aangebracht wordt
bríce
  (bouwkunde) een harde baksteen die door zijn structuur geen water opzuigt

klinkklaar (adj)
machaire
  zeer duidelijk, overduidelijk

klinknagel (n)
seam
  (werktuigbouwkunde) een metalen verbinding tussen twee platen bestaande uit twee cilidrische delen die van weerszijden die meestal onder verhitting door vervorming vast bevestigd worden

klip-en-klaar (adv)
follasach
  zo duidelijk dat elk misverstand uitgesloten is

klis (n)
copóg thuathail
  (plantkunde) Arctium een geslacht van planten uit de familie Asteraceae met stekelige, droge bloemen
  (plantkunde) Arctium bloemhoofdje met stekels van zo'n plant

klit (n)
angarúinneach
  (plantkunde) Arctium een geslacht van planten uit de familie Asteraceae
  lastig persoon die men niet kwijt kan raken
copóg thuathail
  (plantkunde) Arctium bloemhoofdje met stekeltjes

klok (n)
clog
  (natuurkunde), (tijdrekening) een instrument dat de tijd bijhoudt

klokhuis /ˈklɔkɦœs/ /ˈklɔkɦœʏs/ (n)
croí
  binnenste van vruchten als appels en peren, met een holle ruimte voor de pitten

klokje (n)
clog

klokkenspel (n)
clogaireacht
  (muziekinstrument) slaginstrument dat wordt gebruikt bij een concert, met metalen staafjes bevestigd op een houten rand

klokkenstoel (n)
clogás
  (bouwkunde) een constructie die dient voor het ophangen van een of meerdere klokken

klokkentoren (n)
clogás
  (bouwkunde) smal hoog bouwwerk met bovenin een of meer lui- of slagklokken of een carillon

klomp /klɔmp/ (n)
paitín
  (schoeisel) schoeisel van hout, eventueel in combinatie met leer
baog
  een vrij vormeloze hoeveelheid materiaal

klont (n)
daba
  een hoeveelheid verdikt materiaal met een omvang die niet goed te definiëren is

klonteren (v)
teachtán
  ergatief klonten vormen

klontje (n)
ciúb
  1. verkleinwoord enkelvoud van het zelfstandig naamwoord klont

klooster /klostər/ (n)
mainistir
  (bouwkunde), (religie) een gebouw waarin een kloostergemeenschap gevestigd is
  (religie), (metonymisch) een kloostergemeenschap als zodanig

klootzak (n)
clasán

kloppen /ˈklɔpə(n)/ (v)
gread
  inergatief voel- of hoorbaar bewegen
  overgankelijk verslaan in een wedstrijd
aoire
  overgankelijk door slaan in een bepaalde toestand brengen

kloppend (adj)
baileach
  van iets dat het helemaal correct is

klopper (n)
ceoltóir rap
  deurklopper

klopt /ˈklɔpt/ (interjection)
beacht
  bevestiging, geeft als antwoord aan dat het vragenderwijs gestelde juist is

kluis /klœʏs/ /klœːs/ (n)
slán
  een tegen inbraak en brand beveiligde kist of kast

kluisteren (v)
slabhra
  in bewegingen en invloed beperken

kluit /klœʏt/ /klœːt/ (n)
daba
  een brokkelige onsamenhangende massa

kluizenaar (n)
ancaire
  iemand die alleen en in afzondering leeft

kluns (n)
útamálaí
  (scheldwoord) een onhandig persoon

kluut /klyt/ (n)
abhóiséad
  (steltloperachtigen) bepaald soort watervogel, Recurvirostra avosetta , uit de familie Recurvirostridae

kluwen (n)
ceirtlín
  los om zichzelf opgewonden hoeveelheid wol, garen enz

knaagdier /ˈknaxdiːr/ /ˈknaɣdiːr/ (n)
creimire
  (dierkunde) benaming voor dieren uit de orde Rodentia , vrij kleine zoogdieren met twee paar op beitels lijkende en steeds aangroeiende snijtanden

knaap (n)
cuireata
  (persoon) jongen of jongeman

knabbelen (v)
raisín

knal (n)
pléasc

knallen (v)
plab
  inergatief een hard geluid of knal geven

knalpot (n)
ciúnadóir

knap (adj)
abúil
  behendig, handig
dathúil
  (van mensen) mooi, aantrekkelijk

knapheid (n)
ordúlacht
  een mooi, aantrekkelijk uiterlijk
  intelligentie en kundigheid

knappen (v)
pléasc
  ergatief hoorbaar zijdelings bezwijken

knapperig (adj)
úr

knarsetanden (v)
fáisc
  inergatief de kaken op elkaar geklemd over elkaar bewegen, gewoonlijk uit ergernis of frustratie

knecht (n)
searbhónta
  (beroep) iemand die in dienst is van iemand anders

knechtschap (n)
giallacht
  het moeten gehoorzamen en dienen van een meester

knekel (n)
alt
  een bot van een dood persoon

knellen (v)
fáisc
  overgankelijk pijnlijk drukken

knelpunt (n)
deacracht

kneu (n)
gleoiseach
  (zangvogels) bepaald soort vinkachtige, Carduelis cannabina

knevel (n)
gobán
  een prop, doek of stuk plakband waarmee iemand het spreken belet wordt

knevelen (v)
béal
  overgankelijk onderdrukken, de mond snoeren

knie (n)
glúin
  (anatomie) gewricht in het midden van het been dat het bovenbeen met het onderbeen verbindt

kniebuiging (n)
suigh ar do ghogaide
  (sport) als vorm van lichaamsbeweging
umhlú
  (cultuur) als eerbetoon aan een hogergeplaatste (persoon of godheid)

knielap (n)
pillín glún
  een stuk leer dat de knie beschermt

knielen (v)
bí ar do ghlúine
  op de knieën gaan

knieschijf (n)
caipín glúine
  (anatomie) het schijfvormige bot in de knie

knijpen /'knɛɪpə(n)/ (v)
fáisc
  overgankelijk tussen twee punten druk uitoefenen

knijptang (n)
ordóg
  tang waarmee je spijkers kunt uittrekken

knikker (n)
mirlín
  (speelgoed) balletje van glas, marmer, steen, hout of klei, meestal gebruikt door kinderen om ermee te knikkeren

knippen (v)
bain
  met een schaar (uit)snijden
  (informatica) een bewerking waarbij een uitgekozen hoeveelheid informatie van de ene plek verwijderd wordt, meestal om haar op een andere plek te kunnen plakken

knipperlicht (n)
treotháscaire
  oranje knipperende lamp aan de zijkant van een voertuig, gebruikt om aan te geven dat men het voertuig naar rechts of links wil manouvreren

knobbelig (adj)
casta
  met veel bulten en knobbels, met halfbolvormige verhevenheden

knoedel (n)
borróg
  kapsel waarbij het lange haar in een knot gedraaid wordt

knoeiboel (n)
praiseach
  viezigheid ontstaan door morsen

knoeien (v)
abach a dhéanamh ar
  overgankelijk aan/in elkaar ~ iets slordig vervaardigen

knoeierig (adj)
míshlachtmhar
  van iets dat het niet netjes en opgeruimd is

knoeierij (n)
calaois
  oneerlijk, onnauwkeurig of onkundig handelen

knoeipot (n)
ablálaí
  een slordig persoon die veel knoeit en daardoor zijn omgeving vies maakt

knoest (n)
alt
  (bouwkunde) de plaats waar een zijtak aan de boom groeide, het hout is er minder sterk en moeilijker bewerkbaar, het is dan ook een houtgebrek
  (plantkunde) de overgang van stam naar wortel bij een boom

knoet (n)
borróg
  tot een bundel ineengedraaid haar, vastgestoken op het achterhoofd

knoflook (n)
gairleog
  (plantkunde), (kookkunst), (voeding) Allium sativum , een bolgewas dat familie is van ui en bieslook

knokkel (n)
alt
  (anatomie) het gewricht dat de vingers met de hand verbindt, vooral zichtbaar als men de vingers buigt

knokken /ˈknɔkən/ (v)
bruíon
  inergatief vechten
  inergatief (figuurlijk) vechten

knokker /'knɔkər/ (n)
amhas
  iemand die vecht

knol /knɔl/ (n)
tiúbar
  een verdikte wortelstok waarin een plant voedsel opslaat
tornapa
  (groente) koolraap, een eetbare wortel van een plant uit het geslacht Brassica
séad
  een aftands werkpaard

knolraap (n)
tornapa

knolselderij (n)
soiliriac

knoop (n)
cnaipe, snaidhm
  (textielindustrie), (scheepvaart) een vastgetrokken lus in garen, draad, koord of touw om daarin een verdikking te maken, om einden ervan aan elkaar te bevestigen of ter bevestiging aan een ander voorwerp of weefsel
snaidhm
  (scheepvaart), (eenheid) een snelheidsmaat die in de zeevaart gebruikt wordt

knooppunt (n)
nód
  (verkeer) een kruispunt van twee of meer grote wegen
stuaic
  (wiskunde) het punt waar twee rechte stukken van een open of gesloten veelhoek bij elkaar komen

knoopsgat (n)
poll cnaipe
  (kleding) spleet die in een stuk stof is gemaakt zodat een ander stuk stof daaraan kan worden vastgemaakt met behulp van een op het tweede stuk stof bevestigd schijfje dat net door die spleet past

knopen (v)
alt
  overgankelijk een vastzittende lus in een koord, draad of touw maken

knorren /'knɔrə(n)/ (v)
gnúsacht
  inergatief (dierengeluid) een geluid voortbrengen zoals een varken
srann
  (informeel) snorken, snurken

knorrepot (n)
cantalán
  (een ouder) iemand die vaak ontevreden is en dat ook voortdurend kenbaar maakt

knotten (v)
uachtar

knuffel (n)
cuach
  liefdevolle omhelzing

knuffelen (v)
deasaigh isteach (le)
  omhelzen, een knuffel geven

knuffeling (n)
barróg a thabhairt dá chéile
  een liefdevolle, troostende omhelzing

knullig (adj)
amhlabhrach

knuppel /ˈknʏpəl/ (n)
smachtín
  korte dikke stok, bedoeld om lijfstraf mee uit te delen

knuppelen (v)
club
  met een knots of knuppel slaan, wegslaan, neerslaan of doodslaan
  met een knots of knuppel slaan

knusheid (n)
caidreamhacht
  het gezellige, vertrouwde en veilige samenzijn

knusjes (adv)
seascair
  op een gezellige, huiselijke manier

knut (n)
míoltóg ghainimh
  (tweevleugeligen) Ceratopogonidae een klein stekend mugje uit de familie Ceratopogonidae van muggen uit de orde tweevleugeligen (Diptera). Ze worden ook knaasjes, knijten (Vlaanderen), knozels (Zuid-Nederland), mietsen (Noord-Nederland), mampieren (Suriname) of meurzen (Nieuwkoop) genoemd, en soms ook zandvliegjes, een benaming die in vaktaal op soorten uit de familie motmuggen of Psychodidae slaat. Wereldwijd komen er 5989 beschreven soorten voor

knutselen /knʌtsələ(n)/ (v)
scabhaitéir
  inergatief zelf voorwerpen uit liefhebberij vervaardigen met gebruik van gereedschap als hamer, zaag en schaaf

koala (n)
cóála
  (buideldieren) Phascolarctos cinereus , een Australisch buideldier

koalabeer (n)
cóála
  Phascolarctos cinereus buideldier uit de familie van de koala's die leeft in het oosten van Australië

kobalt (n)
cóbalt
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Co en atoomnummer 27. Het is een zilverkleurig overgangsmetaal

kobaltblauw (adj)
gorm cóbailt

kobbe (n)
damhán alla
  (spinachtigen) benaming voor dieren uit de orde Araneae

koe (n)
bó, bo
  (evenhoevigen) (veeteelt) wijfje van het huisrund en van andere rundersoorten

koebeest (n)
bó
  koe

koeherder (n)
aoire bó
  (beroep) iemand die de wacht houdt bij runderen

koeienmelk (n)
bainne

koeienstal (n)
bóitheach
  behuizing voor rundvee

koek (n)
cáca

koekje (n)
briosca
  dim. tant. (voeding) klein baksel dat meestal bij de koffie of thee genuttigd wordt

koekoek (n)
cuach
  (koekoeksvogels) bepaald soort vogel, Cuculus canorus , die zijn jongen door vogels van andere soorten laat grootbrengen

koekoeksklok (n)
clog cuaiche
  een type klok die het geluid van de koekoek als uursignaal heeft

koel (adj)
fuarchúiseach
  met een naar verhouding lagere temperatuur dan de warme of hete omgeving

koelbak (n)
cuisneoir
  bak met water waarin een smid een werkstuk snel kan laten afkoelen
  bak waarin men bederfelijk voedsel koud kan bewaren
  deel van een (stoom)machine waarin warm (koel)water afkoelt

koelheid (n)
cúileach
  het koud zijn qua temperatuur

koeling (n)
cuisniú

koelkast (n)
cuisneoir
  (elektronica) (huishouden) een huishoudelijk apparaat voorzien van een koelinstallatie, waarin men consumptiemiddelen kan plaatsen die koel moeten blijven

koeltoren (n)
túr fuaraithe
  (techniek) een hooggebouw waarin water wordt verdampt om iets te koelen

koelvat (n)
cuisneoir
  vat waarin men met behulp van ijs en koud water dranken gekoeld kan bewaren
  deel van een machine dat koelt

koemelk /ˈkuːmɛlk/ (n)
bainne

koepel /ˈkupəl/ (n)
cruinneachán
  (bouwkunde) een gewelf in de vorm van een halve bol of een halve ellipsoïde

koepelorganisatie (n)
brateagraíocht
  een vereniging of stichting waarin een aantal belangenorganisaties vertegenwoordigd zijn

koepokken (n)
bolgach bó
  alleen meervoud (medisch) ziekte bij runderen lijkend op de pokken, veroorzaakt door Variola , gebruikt bij de vaccinatiecampagne tegen de pokken

koerier (n)
eachlach
  (beroep) persoon of instantie die berichten, pakjes enz. ophaalt, vervoert en aflevert

koers (n)
bóthar

koerslijn (n)
éadach
  (scheepvaart) (luchtvaart) de uitgezette koers die een vliegtuig / vaartuig zou moeten volgen

koestal (n)
bóitheach
  (veeteelt) overdekte ruimte waarin koeien kunnen verblijven

koesterend (adj)
beathúil
  liefdevol verzorgend

koeterwaals /ˌku.tər.ˈʋaːls/ (n)
gibiris
  aanduiding voor een onverstaanbare taal

koets (n)
cóiste
  (verkeer) vierwielig rijtuig met vering, vaak gesloten, dat getrokken wordt door paarden

koffer (n)
cás
  draagbare bergruimte van stevig materiaal met een handvat, waarin spullen kunnen worden meegenomen tijdens het reizen

kofferbak (n)
búit
  het gedeelte van een auto waar de bagage in geplaatst wordt

kofferruimte (n)
bróg
  een ruimte waarin men koffers kan bergen

koffie (n)
caife
  gemalen gebrande koffiebonen waarmee de onder [1] genoemde drank wordt bereid

koffie verkeerd (n)
caife bán

koffieboon (n)
pónaire chaife

koffiecichorei (n)
siocaire

koffiehuis (n)
caifé
  een uitspanning waar men koffie kan nuttigen

koffiekoek (n)
cáca caife
  (voeding) koek die men bij de koffie nuttigt

koffiemolen (n)
meilteoir caife
  (huishouden) huishoudelijk apparaat waarin koffiebonen kunnen worden gemalen

koffietafel (n)
bord íseal
  (voeding) (drinken) eenvoudige broodmaaltijd, meestal met koffiekoeken en/of eenvoudig belegde sandwiches en koffie en thee als dranken
  (huishouden) tafel om een als onder [1] genoemde maaltijd aan te nuttigen

koffietafelboek (n)
leabhar bord íseal

kogel (n)
piléar
  loden projectiel gevuld met buskruit dat gebruikt wordt als munitie van een wapen

kogelen (v)
roicéad
  op een ruwe manier iets gooien

kogelrond (adj)
urchar
  zo rond als een kogel
  (figuurlijk) zeer dik

kok /kɔk/ (n)
cócaire

koken /ˈkokə(n)/ (v)
bruith
  overgankelijk, (natuurkunde) een vloeistof (vooral water) net zolang verwarmen totdat er zich in de hele vloeistof bellen vormen die naar boven stijgen en openspringen
cócaráil
  overgankelijk (kookkunst) met behulp van ingrediënten een maaltijd klaarmaken

kokend /ˈkokənt/ (adj)
aindreanta
  (figuurlijk) zeer wild en woest

koker /ˈkokər/ (n)
bosca
  een smal cilindervormig hol voorwerp, bruikbaar als verpakking
galún
  (huishouden) een keukenapparaat waarin iets kan gekookt worden

kokerij (n)
cócaireacht
  het koken, de kookkunst
lónadóireacht
  bedrijf waar men eten bereidt

koketteren (v)
bí ag súgradh
  inergatief zich behaagziek gedragen

koketterie (n)
cúirtéireacht
  op een aanstellerige manier aandacht trekken

kokkie (n)
cócaire
  (schertsend) kok

kokmeeuw (n)
droimneach beag
  (steltloperachtigen) bepaald soort zeevogel met een gekleurde kop en een lachende roep, Chroicocephalus ridibundus

kokospalm /ˈko.kɔsˌpɑlm/ /ˈko.kɔsˌpɑɫm/ (n)
crann cnó cócó
  (bloemplanten) Cocos nucifera een palm behorend tot de palmenfamilie (Palmae of Arecaceae ) die tot 30 m hoog kan worden en 4-6 m lange bladeren heeft. Het endocarp van de vrucht, met de kiemopeningen, lijkt op het gezicht van een aap, die in het Portugees coco wordt genoemd

kolbak (n)
craiceann béir

kolenwagen (n)
armacach
  een wagen achter een stoomlocomotief waarin steenkool en water worden vervoerd

kolibrie (n)
dordéan
  (gierzwaluwachtigen) een zeer klein vogeltje met een zeer snelle vleugelslag van de familie Trochilidae uit de orde der grootvleugeligen

kolom (n)
colún

kolonel (n)
coirnéal
  (militair) een hoge militaire rang

kolonialisme /'kolonijaˌlismə/ (n)
coilíneachas
  politiek systeem waarbij een land voor eigen voordeel een of meer andere landen bestuurt

kolossaal (adj)
ábhalmhór

kom (n)
babhla
  (huishouden) eetgerei zoals een bord, maar dan dieper

komaf (n)
bunphointe
  afkomst

komediant (n)
aisteoir

komedie /koˈmedi/ (n)
coiméide
  (toneel) toneelstuk met een komische plot

komeet (n)
cóiméad
  (astronomie) een licht hemellichaam van ijs, gas en stof, zich in een baan ver buiten die van de planeten bewegend, dat bij het naderen van de zon een wolk van gas en gruis in de vorm van een staart ontwikkelt

komen (v)
tar
  ergatief bewegen van verder weg naar dichterbij

komend /ˈkomənt/ (adj)
seo chugainn

komfoor /kɔm'for/ (n)
bruthaire

komiek (adj)
barrúil
  lachlust opwekkend

komiek (n)
aisteoir coiméide
  (beroep) iemand die een publiek vermaakt door ze aan het lachen te brengen

komijn (n)
cuimín
  (specerij) synoniem voor de zaden (komijnzaad) van Cuminum cyminum , met een zeer sterk, doordringend aroma dat de spijsvertering bevordert (wikidata: komijn )
  (plantkunde) plant Cuminum cyminum uit de schermbloemfamilie Apiaceae

komisch (adj)
greannmhar

komkommer /kɔm.ˈkɔ.mər/ (n)
cúcamar
  (voeding) (fruit) (groente) Cucumis sativus een langwerpige vrucht die men vooral rauw als salade eet (en die meestal als groente wordt beschouwd)

komma /ˈkɔma/ (n)
camóg
  (taalkunde) een leesteken dat een pauze aangeeft, weergegeven met symbool ,

kompas (n)
compás
  (techniek) instrument [1] waarvan de naald het magnetische noorden aanwijst

kompasnaald (n)
snáthaid

kompel (n)
mianadóir
  (beroep) een persoon die werkzaam is in de mijnbouw

konfijten (v)
milseán
  overgankelijk (kookkunst) plaatsen van levensmiddelen in suiker om deze te zoeten en te conserveren

konijn /kɔˈnɛɪn/ /kɔˈnɛːn/ (n)
cóinín, coinín
  (haasachtigen) bepaald soort zoogdier Oryctolagus cuniculus dat ook gedomesticeerd kan worden gehouden

koning /ˈkonɪŋ/ /ˈkoːnɪŋ/ (n)
rí
  (regering)(adel) het mannelijk hoofd van een koninkrijk

koningin /konɪˈŋɣɪn/ /konɪˈŋɪn/ /koʊnɪˈŋɪn/ (n)
banríon

koningschap (n)
ríogacht

koningskroon (n)
baithis
  hoofddeksel als teken van de waardigheid van een koning

koningsmoord (n)
rímharfóir
  een bewuste moord op de koning

koninklijk /ˈkonɪŋklək/ (adj)
ríoga
  betrekking hebbend op een koning, koningin, aan of bij hem, haar behorend, van hem, haar uitgaand

koninkrijk /ˈkonɪŋkˌrɛɪ̯k/ /ˈkoːnɪŋkˌrɛɪ̯k/ /ˈkoːnɪŋkˌrɛːk/ (n)
ríocht
  (regering)(adel) staatsvorm met een koning aan het hoofd

konkelaar (n)
cogarnach
  onbetrouwbaar persoon die allerlei duistere en oneerlijke zaakjes regelt

kont (n)
tóin
  (informeel) (anatomie) billen, achterwerk

konterfeitsel (n)
portráid
  weergave van het gelaat, iemands gezicht als onderwerp van een afbeelding

kontgat (n)
clasán
  (informeel) anus

konvooi (n)
conbhua
  groep uit veiligheidsreden, samenreizende voertuigen of schepen

kooi /koːɪ/ (n)
cábán
  (techniek) een uit tralies of gaas gemaakt voorwerp dat een ruimte omsluit
bunc
  (veeteelt) stal voor schapen, kippen of varkens
  (scheepvaart) slaapplaats van boord van een schip

kookboek (n)
leabhar cócaireachta
  handboek met recepten voor de bereiding van gerechten

kookfornuis (n)
bruthaire

kookketel (n)
coire
  metalen vat waarin men een vloeistof kan verhitten

kookkunst /sxɪldərkʌnst/ (n)
cistin
  de kunst van het door middel van koken voor consumptie geschikt maken van voedsel

kooksel (n)
bruith
  iets wat door koken is gemaakt

kooktoestel (n)
bruthaire
  (kookkunst) een toestel waarop een pan geplaatst kan worden om via verwarming van de pan de inhoud op te warmen, te koken of te bakken

kool (n)
cabáiste, cál
  (bloemplanten) (groente) een geslacht Brassica uit de kruisbloemenfamilie (Cruciferae of Brassicaceae). Het geslacht bevat een aantal landbouw- en tuingewassen. De bloemen bestaan uit vier kelkbladen, vier kroonbladen, zes meeldraden en twee vruchtbladen

kooldioxide (n)
dé-ocsaíd charbóin
  (scheikunde) reukloos gas dat ontstaat bij volledige verbranding van koolstof (CO2)

koolhydraat (n)
carbaihiodráit
  (biochemie) (medisch) (voeding) een bepaald type verbinding van koolstof-, waterstof- en zuurstofatomen met de brutoformule Cn(H2O)n

koolmees (n)
meantán mór

koolmonoxide (n)
aonocsaíd charbóin

koolraap (n)
svaeid

koolrabi (n)
cálráib

koolstof /ˈkol.stɔf/ (n)
carbón
  (scheikunde), (element) een chemisch element en een kleurloos of zwart niet-metaal, met symbool C en atoomnummer 6

koolstofkringloop (n)
timthriall carbóin

koolstofmonoxide (n)
aonocsaíd charbóin
  (scheikunde) verbinding met moleculen van één atoom zuurstof en één atoom koolstof (CO)

koolteer (n)
tarra guail
  teer verkregen uit steenkolen, een zwarte taaie vloeibare massa die hoofdzakelijk uit polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK) bestaat

koolwaterstof /kol'watərstɔf/ (n)
hidreacarbón
  (scheikunde) een verbinding die uit koolstof en waterstof is opgebouwd

koolzuur /'kolzyr/ (n)
aigéad carbónach
  (scheikunde) een verbinding van water en koolstofdioxide met de formule H2CO3

koolzuurgas (n)
dé-ocsaíd charbóin
  (scheikunde) een gas, bestaande uit een verbinding van koolstof (C) en zuurstof(O2): (CO2)

koon (n)
grua

koop /kop/ (n)
aicseam

koopje /kopjə/ (n)
conradh

koopman (n)
ceannaí

koopwaar (n)
earra
  goederen die een koopman wilt verkopen

koor (n)
cór
  (muziek) een groep mensen die samen zingen

koord (n)
ruóg
  streng van in elkaar gedraaide vezels, gebruikt als middel om zaken bij elkaar te binden of trekkracht uit te oefenen

koorde (n)
corda
  (wiskunde) een rechte die twee punten van een cirkel of een kromme verbindt

koorhemd (n)
suirplís
  (kleding) (religie) een wijd, wit linnen hemd, dat reikt tot aan de knieën en gedragen wordt over de toog door een priester of misdienaar

koorleider (n)
conduchtaire
  (muziek) dirigent van een van een groep mensen die samen zingen

koorts (n)
fiabhras
  (medisch) verhoging van de lichaamstemperatuur

kootje (n)
falang
  (anatomie) benig lid van het geraamte van vingers en tenen voorbij de middenhands- of middenvoetsbeenderen van een gewervelde

kop /kɔp/ (n)
cupán
  bakje om te drinken
ceann
  (numismatiek) de zijde van een geldstuk met de afbeelding van een menselijk hoofd

kop van Jut (n)
ceap milleáin
  (figuurlijk) iemand waarop iedereen zijn ergernis over een misstand afreageert

kopen (v)
ceannaigh
  overgankelijk, (handel) in ruil voor geld iets in bezit krijgen

koper (n)
copar
  o: (scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool Cu en atoomnummer 29. Het is een roodgeel overgangsmetaal

kopie (n)
cóip
  een afschrift of andere reproductie van een document of ander voorwerp

kopieerapparaat (n)
fótachóipeálaí

kopij (n)
lámhscríbhinn

kopijrecht (n)
cóipcheart

kopiëren /kopi<sup>j</sup>'ɪːrə(n)/ (v)
cóipeáil
  overgankelijk een duplicaat maken van

kopje (n)
cupán
  1. kopje

koplamp /ˈkɔplɑmp/ (n)
ceannlampa
  een witte of gele lamp aan de voorzijde van een voertuig

kopman (n)
ceann
  (wielrennen) de belangrijkste wielrenner van een wielerploeg die gaat voor de overwinning
  (politiek) lijsttrekker van een politieke partij tijdens verkiezingen

koppel (n)
crios

koppelen (v)
cúpla
cluiche
  onovergankelijk de koppeling van een voertuig bedienen
  overgankelijk vast aan elkaar verbinden
  een liefdesrelatie tot stand brengen

koppeling (n)
ál
  (techniek) een constructie die in een motor of voertuig mechanische krachten op een te onderbreken wijze overbrengt
  (informatica) een verbinding tussen hardware en/of apparatuureenheden

koppelteken (n)
fleiscín
  (taalkunde) (grammatica) een streepje om twee of meer woorden een eenheid te laten vormen dat in de Nederlandse spelling vooral van belang is in afleidingen, samenkoppelingen, samenstellingen en woordgroepen

koppig /ˈkɔpəx/ /ˈkɔpəç/ (adj)
ceanndána
  vasthoudend aan eigen wil of inzicht

koppotige (n)
ceifileapód
  (dierkunde) benaming voor dieren uit de klasse Cephalopoda , waartoe de inktvissen behoren

kopschot (n)
bulcaid
  een afscheiding in de vorm van een schot dat de passagiersruimte van een voertuig van de laadruimte scheidt

kopschuw (adj)
anbhách

kopstem (n)
cuach
  (muziek) de hoogste zangstem

koptelefoon (n)
cluasáin
  (elektrotechniek) stel van twee kleine luidsprekers die men tegen of in de oren plaatst

koptisch (adj)
Coptach
  betrekking hebbend op de kopten (een christelijk Egyptisch volk)

kopzorg (n)
cuir imní ar
  een probleem waar je steeds aan moet blijven denken en waarvan je bang bent dat het niet goed zal aflopen

kordaat (adj)
comhlacht
  vastbesloten, vastberaden

kordaatheid (n)
diongbháilteacht
  het heel doortastend zijn

kordon (n)
ribín ridireachta
  afzetting gemaakt van posten of personen om een gebied af te sluiten van de omgeving

korenbloem (n)
coirce gorm
  (plantkunde) plant met helderblauwe samengestelde bloemen, Centaurea cyanus

korenmaat (n)
buiséal
  korenschoof
  officiële maat voor een hoeveelheid graan

korf (n)
cis
  een mand van vlechtwerk

koriander /korijɑndər/ (n)
lus an choire
  (specerij) gedroogde zaden van Coriandrum sativum , veel gebruikt in de oosterse keuken
  (kruid) (gedroogde) bladeren van Coriandrum sativum

kornet (n)
coirnéad
  (muziekinstrument) op een bugel gelijkend koperen blaasinstrument waarop de melodie wordt gespeeld in een brassband
  (militair) (beroep) (Nederland) rang van vaandrig bij de cavalerie en de artillerie bij de Koninklijke Landmacht

kornoelje (n)
conbhaiscne

kornuit (n)
comrádaí
  (informeel) makker

korrel (n)
grán
  een enkele zaad van graan

korstdeeg (n)
puth-thaosrán
  deeg dat gebruikt wordt om een stevige korst te maken voor een met zachte of losse vulling op te vullen taart, deeg voor pasteien

korstig (adj)
carrach
  van een huid met schilfers en korsten

kort (adv)
gairid
  1. van geringe duur
  2. van geringe lengte

kortaangebonden (adj)
gearrbhéalach
  heel snel boos zijn

kortheid (n)
achomaireacht
  het kort en bondig zijn

korting (n)
lacáiste
  verlaging van een te betalen bedrag
  verlaging van een te ontvangen bedrag

kortstondigheid (n)
achomaireacht
  de eigenschap dat iets maar van korte duur is

korvijnagel (n)
méar
  (scheepvaart) een staaf waarmee schoten, vallen en andere lijnen op zeilschepen worden belegd (vastgezet), maar wel snel weer zijn los te maken

korzelig (adj)
crosáil
  in een wat ontstemde, dysforische, boze, geprikkelde, ongeduldige stemming zijn

kosmologie (n)
cosmoloxía

kost (n)
bia
  (voeding) voedsel, als onderdeel van het dagelijks bestaanIn deze betekenis wordt het meervoud niet gebruikt, maar komen de verkleinwoorden wel voor.

kostbaar (adj)
a chara

kosteloos (adj)
poc saor
  zonder kosten

kosten (v)
cosain
  absoluut als te betalen prijs hebben

koster (n)
cléireach
  (beroep) kerkelijke bediende, die met de zorg van het kerkgebouw, en het vlot verloop van de kerkdiensten belast is

kostgeld (n)
clár
  een vergoeding die thuiswonende kinderen aan hun ouders betalen. De vergoeding kan worden gebaseerd op de huurprijs/hypotheek, voeding, telefoonkosten en verbruik van gas, water en elektriciteit en andere dagelijkse kosten

kosthuis (n)
iostas
  het huis waar men eet en slaapt

kostschool (n)
scoil chónaithe
  (onderwijs) een school waar de leerlingen vijf dagen per week niet alleen les volgen, maar ook kost en inwoning krijgen

kostuum (n)
culaith

kostwinner (n)
fear tuillimh

kostwinning (n)
slí bheatha
  iets waarmee iemand zijn brood verdient

kotter (n)
cuitéar

kou /kɑu̯/ (n)
fuacht
  situatie met lage temperatuur
  een virusinfectie aan keel of neus

koud /kʌʊt/ (adv)
fuar
  (spreektaal) amper, nauwelijks (voornamelijk in combinatie met een tijdsaanduiding)

koudbloedig /kʌʊtˈbludəx/ (adj)
danartha
  (biologie) niet de eigen lichaamstemperatuur regulerend
  zonder emotie

koude /ˈkɑu̯də/ (n)
fuacht
  het koud zijn

koudefront (n)
fronta fuar
  (meteorologie) plaats waar twee luchtmassa's met verschillende temperaturen elkaar ontmoeten, waarbij de koude lucht onder de warme lucht schuift

koudheid (n)
dearóil
  het een lage temperatuur hebben

kous /kaʊ̯s/ /kɔʊ̯s/ /kʌʊ̯s/ (n)
stoca
  (kleding) een aansluitend, meer of minder elastisch kledingstuk dat de voet en (een deel van) het been bedekt

kousenband (n)
glúin-chrios
  (kleding) elastische band om de kous op te houden

kout (n)
caislín

koutje (n)
dearóil
  1. een verkoudheid

kozijn (n)
cás fuinneoige
  (bouwkunde) rand van een raam of deur waar de ruit of de deur in gevat is
col ceathar
  (familie) (verouderd) zoon van oom of tante

kraag /krax/ (n)
bóna
  (kleding) een kledingstuk rond de hals

kraagsteen (n)
consól
  (bouwkunde) een, vaak geornamenteerde, uitstekende steen aan een gevel die een dragende functie heeft

kraai /kraɪ̯/ /kraːɪ̯/ (n)
caróg dhubh
  bepaald soort zwarte vogel, Corvus corone

kraaien /ˈkraɪ̯.jə/ /ˈkraː.jə/ (v)
gíog
  inergatief (dierengeluid) het voor de haan kenmerkende geluid voortbrengen

kraaiennest (n)
crannóg
  nest van een kraai
  (scheepvaart) uitkijkplaats in de mast van een schip, mastkorf

kraak (n)
ochtapas
  (koppotigen) Octopus vulgaris , een inktvis zonder inwendig skelet

kraakbeen /ˈkrakben/ (n)
loingeán
  (biologie) een speciale vorm van bindweefsel met een elastisch karakter als gevolg van eigenschappen van de extracellulaire matrix

kraakpand (n)
teach
  een woning bewoond door mensen die daar juridisch geen recht hebben

kraal (n)
banrach

kraam (n)
both

kraan (n)
buacaire
  v/m, (techniek) mechanisme waarmee de stroming van vloeistof of gas geregeld kan worden
corr
  v/m, (techniek) (van kabels en katrollen voorzien) werktuig om voorwerpen in de hoogte te verplaatsen

kraanvogel (n)
corr
  (kraanvogelachtigen) bepaald soort grote vogel, Grus grus , met lange poten en een lange nek

krab /krɑp/ (n)
portán
  (kreeftachtigen) kreeftachtige die leeft in de nabijheid van water

krabbekat (n)
cat
  (psychologie) een chagrijnig persoon die met iedereen overhoop ligt

krabbel (n)
dearadh
  (metonymisch) vluchtige schets, ontwerp of plattegrond

krabben (v)
scríob
  overgankelijk met de nagels bewerken

kracht (n)
fórsa
  omvang van het vermogen om veranderingen te veroorzaken

krachtig (adj)
borb
  beschikkend over veel kracht

krak (interjection)
pléasc

krakelen (v)
caitleáil

kramp (n)
féith-chrapadh
  (medisch) een toestand van onwillekeurige en aanhoudende samentrekking van een spier

krankzinnig (adj)
duine buile

krankzinnigheid (n)
gealtachas

krans (n)
baithis

kransslagader (n)
artaire corónach
  twee uit de aorta ontspringende slagaders die de hartspier van bloed voorzien

krant (n)
nuachtán
  (media) klassiek massamedium, gedrukt op papier en gericht op het verspreiden van nieuws

kras /krɑs/ (adj)
garbh
  opzienbarend, meest in een onaangename zin van dat woord

kras /krɑs/ (n)
scríob
  langgerekte oppervlaktebeschadiging veroorzaakt door het bewegen van een scherpe punt over een voorwerp

kraslot (n)
scríobchárta
  een lot waarbij men direct weet of men wel of niet gewonnen heeft als men een beschermfolie wegkrast

krauwen (v)
scríob

krediet (n)
creidmheas
  (financieel) een lening van geld

kredietkaart (n)
cárta creidmheasa

kredietwaardigheid (n)
cumas

kreeft /kreːft/ (n)
gliomach
  (kreeftachtigen) benaming voor schaaldieren uit de infraorde Astacidea , geleedpotige waterdieren die overal voorkomen, zowel in zoetwater als zoutwater

kreek /krek/ (n)
sruth
  een kleine watergeul; vaak zijarm van een rivier(tje)

kreet (n)
allagar

kregel (adj)
crosáil
  (informeel) geïrriteerd, prikkelbaar, ontstemd, wrevelig, gepikeerd, humeurig, knorrig, weerbarstig

krekel (n)
criogar
  (rechtvleugeligen) een insect van de familie Gryllidae van de orde Orthoptera (sprinkhanen en krekels). Krekels behoren tot de subgroep langsprietigen (Ensifera )

kreng (n)
corp
  al deels ontbonden dood lichaam van een dier

krenken (v)
tarcaisne
  overgankelijk beledigen
déan díobháil
  letsel, schade, nadeel toebrengen aan

krent (n)
cuirín
  (voeding) een gedroogde, pitloze druif van een druivenras dat zeer kleine vruchten geeft, de Vitis vinifera 'Korinthiaka
ar gcúl
  een persoon die zo min mogelijk geld uit wil geven
  (informeel), (anatomie) bips

krenterig (adj)
ocrach

kreukelen (v)
furca
  ergatief kreukels vormen op een voorheen glad oppervlak

kreuken (v)
furca
  ergatief gekreukt raken

kreunen /krønə(n)/ (v)
ochlán
  inergatief ongearticuleerde geluiden maken, vaak van pijn of ander leed

kreupel (adj)
bacach
  dusdanig aan lichamelijk letsel onderhevig dat men zich niet of niet goed kan voortbewegen

krib /krɪp/ (n)
trach
  (veeteelt) een voor veevoer gebruikte bak die aan de bovenzijde veel ruimer is dan op de bodem

kribbe (n)
trach
  (veeteelt) een voor veevoer gebruikte bak die aan de bovenzijde veel ruimer is dan op de bodem

kribbebijter (n)
achrannach
  (psychologie) een chagrijnig persoon die met iedereen overhoop ligt

kribbekat (n)
achrannach
  (psychologie) een chagrijnig persoon die met iedereen overhoop ligt

kribben (v)
bruíon
  inergatief, (verouderd) ruzie maken

kribbig (adj)
cantalach
  zich onvriendelijk gedragend

kriebel (n)
fiabhras
  (figuurlijk) een gevoel van onrust of rusteloosheid (om iets te ondernemen, reizen, e.d.)

kriebelen (v)
cigil

kriek (n)
criogar

krielkip (n)
cnádaí
  (scheldwoord) klein persoon

krijg (n)
cogadh

krijgen /ˈkrɛɪ.ɣə(n)/ (v)
faigh
  overgankelijk verwerven, ontvangen

krijger (n)
gaiscíoch, laoch
  iemand die zich toelegt op het voeren van oorlog, met name tussen stammen

krijgshaftig (adj)
anghlonnach

krijgsheer (n)
taoiseach cogaidh

krijgskunde (n)
beart
  (militair) de wetenschap van het oorlog voeren

krijgskunst (n)
ealaín oscartha
  de kunst of kunde van het vechten of oorlogvoeren

krijgslist (n)
beart
  een handeling die erop gericht is om door list en bedrog de vijand te misleiden, zoals het verspreiden van valse geruchten

krijsen (v)
scréach
  inergatief luidkeels schreeuwend een hoog geluid voortbrengen

krijt (n)
cailc
  wit mineraal dat uit calciumcarbonaat bestaat
  schrijfmateriaal uit dat materiaal vervaardigd
  (geologie) geologisch tijdperk, derde en laatste periode van het era mesozoïcum, van 145 tot 66 miljoen jaar geleden

krijten /krɛɪtə(n)/ (v)
caoin
  (verouderd) luidkeels huilen of een kreet slaken

krimpen (v)
crap
  ergatief kleiner in omvang worden

kring (n)
club
  (meetkunde) patroon in de vorm van een cirkel
ciorcal
  (pregnant) cirkelvormige vlek op een tafelblad, vaak doordat daar een nat glas heeft gestaan

kringloop (n)
ciogal

krinkelen (v)
dol
  wederkerend zich in allerlei bochten wringen; zich herhaaldelijk buigen

kristal (n)
criostal
  (kristallografie) een hoeveelheid ordelijk gerangschikte atomen of moleculen in vaste vorm

kristallijn /krɪsta'lɛɪn/ (adj)
criostalach
  een inwendige structuur bezittend die zichzelf eindeloos herhaalt

kristallisatie (n)
criostalú
  (natuurkunde) het overgaan in kristallen, kristalvorming

kristallografie (n)
criostalagrafaíocht

kritiek (adj)
criticiúil
  op het scherp van de snede, met onzekere uitkomst, cruciaal voor de toekomst

kritiek (n)
beachtaíocht
  uitingen waarmee bepaald gedrag, een bepaalde zienswijze e.d. van anderen worden veroordeeld of in twijfel getrokken
  (letterkunde) een document dat kunstzinnig commentaar levert op een optreden, tentoonstelling, boek, film of andere kunstuiting

kritisch (adj)
beachtaíoch
  ernaar geneigd zijn iets te beoordelen (en dus vaak af te keuren)
  (natuurkunde) onder zulke omstandigheden dat er meer neutronen geproduceerd dan geabsorbeerd worden, waardoor een nucleaire kettingreactie op gang kan komen.

kritiseren (v)
beachtaigh

krocht (n)
pluais
  verborgen, ondergrondse ruimte, een hol (ook in een figuurlijke zin)

kroeg /krux/ (n)
teach tábhairne
  (horeca) publieke drinkgelegenheid

kroepoek (n)
craicear cloicheán

krokodil /krokoˈdɪl/ (n)
crogall
  (reptielen) een groot, in het water levend reptiel dat behoort tot de familie der Crocodylidae

krokus (n)
cróch
  (bloemplanten) een geslacht Crocus uit de lissenfamilie (Iridaceae ), dat 90 soorten omvat. Hiervan is circa een derde deel herfstbloeier

krombuigen (v)
bandán

kromheid (n)
caimiléireacht
  (figuurlijk) het niet logisch of rechtlijnig zijn van iets

kromme (n)
cuar
  (wiskunde) een gebogen lijn, een curve

krommen (v)
cuar
  wederkerend zich ~ bochtig zijn

krommer (n)
glúin

kromte (n)
deil
  het krom zijn, het niet recht zijn

kromtrekken (v)
deilbh
  ergatief vervorming van hout, planken enz. onder invloed van vochtigheid en/of temperatuursveranderingen

kromzwaard (n)
simeatár
  een zwaard met een gekromde kling waarvan de oorsprong van het ontwerp in West-Azië ligt

kronen (v)
baithis
  overgankelijk iemand tot koning of koningin maken door hem of haar in een ceremonie een kroon op het hoofd te zetten

kroniek (n)
leabhar oiris

kroning /ˈkronɪŋ/ (n)
corónú
  ceremonie waarbij een kroon op het hoofd van een vorst, meestal een keizer of koning, wordt geplaatst

kroon (n)
coróin
  (hoofddeksel), (adel) hoofddeksel dat door een vorst [1] gedragen wordt

kroonblad (n)
peiteal
  het meestal helder gekleurde deel van een bloem

kroonlijst (n)
coirnis

kroot (n)
biatas
  (voeding) rode biet

krop (n)
ceann
  (plantkunde) ronde dichte opeenstapeling van bladeren
prócar
  (vogels), (zoötomie) keelzak
ainglis
  (medisch) aandoening van de schildklier

kropandijvie (n)
searbhán muc
  (plantkunde) éénjarige plant Cichorium endiva var. latifolia (wikidata: kropandijvie )

krot (n)
poll
  oude, slechte, kapotte armoedige woning

krotwoning (n)
both
  zeer vervallen, onbewoonbaar huis

kruid /krœʏ̯t/ /krœːd/ /krœːt/ (n)
luibh

kruiden (v)
leasaigh
  (kookkunst) specerij bij een gerecht doen

kruidenier (n)
grósaeir
  winkelier in levensmiddelen
siopa grósaera
  winkel met levensmiddelen

kruidenmengsel (n)
aicíd
  een mix van verschillende kruiden

kruiderij (n)
spíosra

kruidnagel (n)
clóbh
  (specerij) gedroogde bloemknoppen van de kruidnagelboom Syzygium aromaticum , een specerij met een zeer overheersende smaak (wikidata: kruidnagel )

kruier /krœyjər/ (n)
aistire
  (beroep) iemand die bagage vervoert op o.a. stations en vliegvelden

kruik (n)
crúsca

kruimel /ˈkrœy.məl/ (n)
bruscar

kruipen /'krʌʏ.pə(n)/ (v)
bí ag lámhacán

kruis (n)
crois, cros
  (wiskunde) geometrisch figuur waarin twee rechte lijnen elkaar snijden
  (religie) christelijk religieus symbool afgeleid van de kruisiging van Jezus Christus

kruisbes (n)
spíonán
  (fruit) Ribes uva-crispa , een bes die behoort tot het geslacht Ribes, evenals de witte bes, de rode bes en de zwarte bes (wikidata: kruisbes )

kruisbestuiving (n)
crosphailniú
  (plantkunde) bevruchting van een bloem met het stuifmeel van een andere bloem van dezelfde soort

kruisen (v)
aistear mara
  onovergankelijk zich verplaatsen met gewone snelheid

kruisiging (n)
crochadh

kruising (n)
crosaire
  een soort bevruchting bij planten en dieren van exemplaren van een soort of ras door exemplaren van een ander ras

kruispunt (n)
crosaire
  (verkeer) een plaats waar twee of meer wegen elkaar kruisen, kruising, wegkruising

kruisvaarder (n)
crosáidí
  (middeleeuwen) iemand die deelnam aan de militaire bezetting van het Heilige Land tussen 1095-1291

kruisvormig /krœʏ̯sˈvɔr.məχ/ /krœːsˈvɔr.məx/ (adj)
crosdealbhach
  de vorm van een kruis hebbend

kruiswoordpuzzel (n)
crosfhocal

kruiswoordraadsel (n)
crosfhocal
  (spel) kruiswoordpuzzel

kruit (n)
púdar gunna
  een ontplofbaar mengsel in de vorm van een poeder bestaande uit salpeter (kaliumnitraat), zwavel en fijne houtskool.

kruiwagen (n)
barra rotha
  een eenwielige kar met twee lange handgrepen voor het transport van zware, meestal losse lading

kruizemunt (n)
buail

kruk (n)
stól
  (meubel) simpel zitmeubel zonder leuningen
bata croise
  steun vanaf de oksel bij het lopen

krukkig (adj)
amscaí
  heel amateuristisch; zoals pas bij iemand die iets niet goed kan

krul (n)
coirnín
  lok haar die de vorm van [1] aanneemt

krullend (adj)
casta
  met name van haren dat er veel draaiingen in zitten

krullig (adj)
casta
  met veel kronkels en krullen

krulspeld /ˈkrʏl.spɛlt/ (n)
trilseachán
  hulpmiddel waarom je een haarlok kunt wikkelen om krullen te maken in stijlhaar

krypton (n)
crioptón
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Kr en atoomnummer 36. Het is een kleurloos edelgas

kuberen (v)
ciúb
  (wiskunde) tot de derde macht verheffen

kubisch (adj)
ciúbach
  (kristallografie) als hoofdassen vier gelijkwaardige drietallige assen bezittend in de richting van de lichaamsdiagonaal van een kubus samen met drie gelijkwaardige assen in de richting van de ribben van de kubus die ten minste twee- en ten hoogste viertallig zijn

kubisme (n)
ciúbachas
  (kunst) 20-eeuwse stroming binnen de beeldende kunst waarin de werkelijkheid op een sterk vereenvoudigde manier wordt weergegeven

kubus (n)
ciúb
  (wiskunde) een regelmatig zesvlakkig lichaam, begrensd door zes gelijke vierkanten

kuchen (v)
bí ag casacht
  kort en zacht hoesten

kudde /'kɵdə/ (n)
tréad
  een groep samenlevende (zoog)dieren

kuil (n)
cuas
  een uitholling in de grond, een gegraven gat

kuip (n)
dabhach
  (techniek), (materiaalkunde) wijd, houten, metalen of plastic vat

kuipbad (n)
dabhach fholctha
  kuip waarin men zich kan wassen

kuisheid (n)
gile
  reinheid, zindelijkheid, helderheid

kuit (n)
gamhain
  (anatomie) achterzijde van het been tussen knie en enkel

kukeleku /kykələky/ (interjection)
coc-a-dúdal-dú
  het geluid van een haan

kummel (n)
carbhaidh

kumquat (n)
cumcuat
  (plantkunde) citrusplant Citrus japonica uit het Verre Oosten (wikidata: kumquat )

kunde /ˈkʏndə/ (n)
aitheantas
  bekwaamheid in een vak, wetenschap of in algemene zin

kundig /'kɵndəx/ (adj)
in ann
  in staat vaardigheden toe te passen

kundigheid (n)
cumas

kunne /ˈkʏnə/ /ˡkʏnə/ (n)
bualadh craicinn
  geslacht, sekse

kunnen (v)
féad
  modaal werkwoord, overgankelijk, inergatief in staat zijn, het vermogen hebben tot iets

kunst (n)
ealaín
  (cultuur) toepassing van opvallende vaardigheid en verbeelding om iets moois of betekenisvols te scheppen

kunstenaar (n)
ealaíontóir
  (beroep) iemand die zijn creatieve talenten gebruikt om kunst te maken

kunstenares (n)
ealaíontóir

kunstgalerie (n)
dánlann

kunstgebit (n)
fiacla bréige

kunstmatig (adj)
saorga
  door menselijk, moedwillig ingrijpen tot stand gekomen

kunsttaal /ˈkʏns.tal/ /ˈkʏns.taɫ/ (n)
teanga chumtha
  een artificiële of geconstrueerde taal is een taal waarvan de structuur, vocabulair en grammatica speciaal ontworpen is door een individu of een kleine groep, inplaats van op een natuurlijke wijze geëvolueerd in een cultuur

kurk /kʏrk/ (n)
corc
  afdichting voor flessen uit veerkrachtig materiaal dat de flessehals afsluit; oorspronkelijk gemaakt uit de schors van een bepaalde boomsoort (kurkeik, Quercus suber ), vanaf de 20e eeuw ook wel uit kunststof
  geen meervoud licht, poreus materiaal, afkomstig uit de boomschors van de kurkeik (wikidata: kurk )

kurkentrekker (n)
corcscriú
  (huishouden) een werktuig om flessen te ontkurken

kurkuma (n)
tuirmeiric
  (specerij) wortelstok, eventueel vermalen als poeder, van Curcuma longa gebruikt als geeloranje specerij en kleurstof, vormt de basis van vele curry-kruidenmengsels (wikidata: kurkuma )

kus /kʏs/ (n)
póg
  het de lippen ergens tegenaandrukken om affectie uit te drukken

kussen /ˈkʏsə(n)/ (n)
adhartán
  een met zacht materiaal gevulde zak, dienende om het (slaap)comfort van de gebruiker te verbeteren

kussenlava (n)
laibhe adhartach
  (geologie) een vorm van uitvloeiingsgesteente, dat het uiterlijk heeft van min of meer op elkaar gestapelde kussentjes

kust /'kɵst/ (n)
cósta
  (geologie) de waterkant langs de zee

kuststreek (n)
cladach
  kustgebied

kustvaarder (n)
mata
  (scheepvaart) een vrij klein handelsschip bedoeld voor de zeevaart in de kustwateren

kut /kɵt/ (n)
pit
  (vulgair) (anatomie) vrouwelijk schaamdeel

kuur (n)
fíbín
  plotseling optredend vreemd gedrag

kwaadaardig (adj)
ainciseach
  schade aanrichtend, schadelijk
aibéiseach
  met een slecht karakter

kwaadaardigheid (n)
aincis
  het schadelijk zijn (bijv. van een ziekte)

kwaal (n)
tinneas

kwab /kʋɑp/ (n)
bog
  (anatomie) een gedeelte van een in delen opgedeeld orgaan

kwabaal (n)
dlíodóir
  (straalvinnigen) bepaald soort vis die inheems is in Europa, Lota lota

kwabbig (adj)
feolmhar
  met de eigenschappen van een grote, weke vlees- of vetmassa

kwadrateren (v)
cearnóg
  een getal vermenigvuldigen met zichzelf
  extra groot maken

kwajongen (n)
alfraits
  een jongen die dingen doet die men niet goedkeurt, maar die men toch aardig vindt

kwajongensstreek (n)
anmhailís
  onschuldige, ondoordachte handeling zoals die past bij een ondeugend kind

kwak /kʋɑk/ (n)
daba
  hoeveelheid kleverig of gelei-achtig materiaal
corr oíche
  (roeipotigen) bepaalde reigersoort, Nycticorax nycticorax

kwaken (v)
dochtúir bréige
  inergatief (dierengeluid) het geluid van een eend of kikker maken
  inergatief (figuurlijk), (informeel) redeloos over iets praten

kwakzalver /ˈkʋɑkˌsɑlvər/ (n)
dochtúir bréige
  (scheldwoord) (medisch) iemand die bedrieglijk minderwaardige geneeskunde uitoefent

kwal /kʋɑl/ (n)
smugairle róin
  (neteldieren), Medusozoa vrijzwemmend, voornamelijk in zee levend ongewerveld dier met een geleiachtig lichaam in de vorm van een klok of paraplu

kwalificatie (n)
agús

kwalificeren (v)
cáiligh
  wederkerend voldoen aan de voorwaarden om ergens aan mee te kunnen doen, zich plaatsen

kwaliteit (n)
ardchaighdeáin
  peil van uitmuntendheid
  onderscheidende eigenschap of geschiktheid (voor een bepaald doel)

kwantiteit (n)
cainníocht

kwantum (n)
candam
  (natuurkunde) de kleinste karakteristieke eenheid van een natuurkundige grootheid zoals energie, massa, werking enz

kwantumfysica (n)
fisic chandamach

kwantumgetal (n)
candamuimhir
  (natuurkunde) getal dat in de kwantummechanica wordt gebruikt voor het beschrijven van de eigenschappen van bepaalde deeltjes

kwantummechanica (n)
meicnic chandamach
  (natuurkunde) studie en beschrijving van het gedrag van de kleinste deeltjes

kwantumtheorie (n)
teoiric an chandaim

kwantumveldentheorie (n)
réimsetheoiric chandamach
  (natuurkunde) een theoretisch kader voor de constructie van kwantummechanische modellen van veld-achtige systemen of, equivalent, veeldeeltjessystemen

kwantumverstrengeling (n)
fostú candamach

kwart (n)
ceathrú
  een vierde deel
  (muziek) verkorting van het symbool "kwartnoot" (eenvierde van de tijd van een hele toon)
  (muziek) de vierde trap van een diatonische toonladder
  (muziek) een interval met een toonafstand zoals die van de eerste naar de vierde toon van een diatonische toonladder

kwartaal (n)
ráithe
  (tijdrekening), (eenheid) een kwart van een kalenderjaar

kwartel (n)
gearg
  (hoendervogels) Coturnix coturnix , vederwild en hoendervogel

kwartelkoning (n)
traonach
  (kraanvogelachtigen) bepaald soort vogel, Crex crex , in Nederland zeldzame ral die leeft in de graslanden met gelig kleed en kenmerkende roep

kwartier (n)
ceathrú
  (eenheid), (verouderd) eenvierde, kwart, kwartdeel, vierendeel

kwartnoot (n)
ceathrú nóta
  een noot met de lengte van 1 tel, een noot met een lengte die een vierde is van een hele noot

kwarts (n)
grianchloch
  (kristallografie) (mineraal) een vorm van siliciumdioxide, SiO2 in kristalvorm met grote kristallen of als microscopisch kleine aggregaten

kwast /kʋɑst/ (n)
aigilín
  (textiel) een borstelachtige versiering
líomanáid
  (drinken) zelfgemaakte limonade van uitgeperste citroen, water en suiker naar smaak

kwasterig (adj)
ainiontach
  zoals past bij een rare, vreemde, verwaande kerel

kwastig (adj)
casta
  van hout dat het veel kwasten bevat

kweekbed (n)
ceapach síl
  deel van een tuin waar planten in hun eerste ontwikkelingsstadia kunnen opgroeien

kweepeer /ˈkwe.peːr/ /ˈkʋe.pɪːr/ /ˈkβ̞e.peːr/ (n)
cainche
  (fruit) een peervormige vrucht van de Cydonia oblonga

kweken /'kʋekə(n)/ (v)
póraigh
  dieren of planten verzorgen en hun voortplanting mogelijk maken

kwekken (v)
giob geab
  (dierengeluid) geluid zoals kikkers, eenden, ganzen en eksters maken
  druk, nodeloos praten van mensen

kwel /kwɛl/ /kʋɛɫ/ /kβ̞ɛl/ (n)
earrach
  (waterbeheer) het verschijnsel waarbij kwelwater opwelt

kwelduivel (n)
ansmachtaigh
  iets of iemand die mensen bang maakt, plaagt of kwelt

kwellen (v)
buair
  overgankelijk pijn of ergernis bezorgen

kwestie (n)
ceist
  probleem
  zaak, aangelegenheid
  geschil, ruzie, onenigheid

kwestieus (adj)
amhrasach
  twijfelachtig, onzeker

kwetsbaar /kwɛtsbar/ (adj)
soghonta
  weinig beschermd tegen beschadiging

kwetsbaarheid (n)
leochaileacht

kwetsen /kwɛtsə(n)/ (v)
déan díobháil
  beschadigen, schaden
gortaigh
  beledigen, schofferen

kwetsuur (n)
créacht

kwetteren /'kwɛtərə(n)/ (v)
aighneas
  vrolijk zingen van vogels

kwibus (n)
áilteoir
  (persoon) een vreemde, raar, zonderling iemand (meestal een man)

kwijnen (v)
languidecer
  (medisch) een levend wezen dat steeds minder levendig wordt

kwijt /kʋɛi̯t/ (adj)
caillte
  ~ + oorzakelijk voorwerp niet meer weten waar iets is

kwijtraken /ˈkʋɛːtrakə(n)/ (v)
caill
  ergatief niet meer weten waar iets is

kwik (n)
mearcair
  (scheikunde), (element) een scheikundig element en zilverwit overgangsmetaal met symbool Hg en atoomnummer 80 dat o.a. wordt toegepast in thermometers en gasontladingslampen

kwikstaart (n)
glasóg
  (zangvogels) benaming voor vogels uit de geslachten Motacilla en Dendronanthus , bonte vogels met lange beweeglijke staart uit de familie Motacillidae

kwikzilver (n)
airgead beo
  een metaal dat vloeibaar is bij kamertemperatuur

kwinkeleren (v)
gíog
  (dierengeluid) vrolijk zingen van vogels

kwinkslag (n)
scéal grinn
  korte, kernachtige, grappige opmerking

kwint (n)
cúigiú
  (muziek) de vijfde trap van een diatonische toonladder
  (muziek) een interval met een toonafstand zoals die van de eerste naar de vijfde toon van een diatonische toonladder

kwispedoor (n)
seileadán
  een pot bestemd voor het opvangen van sputum

kwispelen (v)
croith
  inergatief druk met de staart zwaaien

kwispelstaarten (v)
croith
  inergatief met de staart heen en weer bewegen als teken van vrolijkheid

kwistig /ˈkʋɪstəx/ /ˈkβ̞istəç/ (adj)
anaisteach
  op lichtzinnige wijze verbruikend
flaithiúil
  royaal gevend

kwitantie (n)
admháil

la (n)
á
  (muziek) de zesde muzieknoot in de toonladder

laadboom (n)
corr
  een draaibare hijs- en takelinstallatie op een boot, bestaande uit een lange paal met touwen en katrollen, waarmee de lading in en uit het ruim gehesen kan worden

laadkist (n)
coimeádán
  een balkvormige ruimte waarin men goederen kan vervoeren

laadschop (n)
sluaisteáil
  (werktuigbouwkunde) machine waarmee men kan graven

laag /lax/ (adj)
íseal
  fysiek onder iets zijn; van geringe hoogte zijn
  niet vergevorderd zijn in een rangorde of volgorde
  (geluid) met een klein aantal trillingen per tijdseenheid
  met een beperkt aanzien
  gemeen

laag /lax/ (n)
sraith
  iets dat zich in twee richtingen uitstrekt maar in de derde een beperkte dikte heeft

laagland (n)
ísealchríoch

laaien (v)
las
  absoluut heftig en hoorbaar branden

laaiend /ˈˈlajənt/ (adj)
dubhghlas (dúghlas)
  heel erg boos
  heel erg
  heftig brandend

laan (n)
ascaill
  weg die aan beide kanten wordt geflankeerd door bomen

laar (n)
réiteach
  een open plek in een bos

laars /lars/ (n)
bróg
  (schoeisel) een schoen met een hoge schacht die een deel van het been bedekt

laarzenmaker (n)
gréasaí
  (beroep) schoenmaker die laarzen maakt en repareert

laatdunkend (adj)
ainteann

laatdunkendheid (n)
brusaireacht
  het jezelf verheven voelen boven de rest van de mensen

laatst (adj)
ceap
  1. overtreffende trap van laat

laatst (adv)
le déanaí
  1. onlangs

laatstleden (adj)
ceap

label (n)
béasaíocht

labiliteit (n)
éagothromaíocht
  het onevenwichtig, onstandvastig zijn, het labiel zijn

labiodentaal (n)
liopa-dhéadach
  (taalkunde) medeklinker, gevormd met onderlip en boventanden

laboratorium (n)
saotharlann
  ruimte voor wetenschappelijk onderzoek

labyrint (n)
lúbra
  een stelsel van paden of dwaalwegen, zodanig aangelegd dat men daarin moeilijk de weg kan vinden

lach /lɑx/ /lɑχ/ (n)
gáire
  een vrolijkheidsuiting door middel van het optrekken van de mondhoeken en vaak het voortbrengen van een geluid

lachebek (n)
áilteoir
  iemand (vooral over meisjes) die makkelijk en vaak lacht of giebelt en daarom wat dom wordt gevonden

lachen (v)
déan gáire, gáir
  zichtbaar en/of hoorbaar blij zijn met iets of iets grappig vinden

lachfilm (n)
coiméide
  komische film, film waarom je kunt lachen

lacrimaal (adj)
deorach
  (medisch) met betrekking tot tranen

lactose (n)
lachtós
  (voeding) (scheikunde) C12H22O11 is een suiker die o.a. in melk voorkomt en is minder zoet dan sacharose en glucose

ladder /ˈlɑdər/ (n)
dréimire
  een houten of metalen voorwerp met treden om makkelijk op hoger gelegen plaatsen te komen

ladderen /ˈlɑdərə(n)/ (n)
dréimire
  1. beschadigd raken waardoor een of meer draadjes in een fijn weefsel losraken en een langgerekt patroon van mazen ontstaat

ladekast /ˈladəˌkɑst/ (n)
cliabhrach
  een kast met laden

ladelichter (n)
gadaí
  (pejoratief) iemand die steelt

laden /ˈlaːdə(n)/ (v)
ualach
  overgankelijk van een lading voorzien
costas
  overgankelijk, (natuurkunde) van elektrische energie voorzien

lading /'ladɪŋ/ (n)
ualach
  (transport) goederen (cargo, vracht) die vervoerd worden
cinniúint
  een grote hoeveelheid
muirear
  (natuurkunde) opeengehoopte elektriciteit
fochiall
  (taalkunde) de bijbetekenis die door een bepaald woord of een bepaalde zinsnede opgeroepen wordt

ladylike (adj)
galánta
  op de manier die past bij een deftige, chique vrouw

laf /lɑf/ (adj)
meata
  een gebrek aan moed tonend
leamh
  onaangenaam smakeloos, flauw

lafaard /ˈlɑfart/ (n)
cladhaire
  iemand die door zijn angst wegvlucht uit gevaarlijke situaties

lagedrukgebied (n)
cioclón
  (meteorologie) een gebied waar relatief een lagere druk heerst dan elders

lager /ˈlaːɣər/ /ˈlaːχər/ (adj)
méin
  1. een constructie die er ...

lageren (v)
costas
  in vaten te rijpen leggen van bepaalde etens- of drinkwaren

lagering (n)
méin
  (techniek) het voorzien van een (kogel)lager bij draaiende onderdelen van een machine

lak (n)
laicear
  stof die een dunne beschermlaag vormt nadat ze opgelost in een vluchtig oplosmiddel op oppervlakken als hout, metaal en verf is aangebracht

laken /ˈlakə(n)/ (n)
leithead mór
  (materiaalkunde), (textiel) wollen stof, die eerst is geweven en daarna vervilt
braillin
  (textiel), (huishouden) rechthoekig stuk stof, bijvoorbeeld ter bedekking bij het slapen

laken /ˈlakə(n)/ (v)
ceartaigh
  overgankelijk verwijten uiten over

laklaag (n)
vearnais
  een laag gedroogd, glimmend en hard geworden verf of email

laksheid (n)
fágáil
  van een persoon dat deze te lui of te onnadenkend is om iets te doen

lakwerk (n)
laicear
  voorwerpen die bewerkt zijn met lak, het bewerken met lak

lam (adj)
bacach
  niet in staat om te bewegen, verlamd

lam (n)
uan
  (dierkunde) jong van het schaap

lama (n)
láma
  (evenhoevigen) soort eeltpotig zoogdier Lama glama dat van nature voorkomt in Zuid-Amerika

lamp /lɑmp/ (n)
lampa
  (techniek) een voorwerp gemaakt om licht te geven, meestal bestaand uit een lichtbron en een armatuur [2]

lampenkap (n)
scáthlán lampa
  kap over een lamp om het licht af te schermen

lampje /ˈlɑmpjə/ (n)
bleib

lamplicht (n)
solas lampa
  het schijnsel voortgebracht door een lamp

lampolie (n)
ceirisín
  een brandbare olie die gebruikt wordt in olielampen en petroleumlampen

lamprei (n)
péist an dá shúil déag
  (kaaklozen) benaming voor vissen uit de familie Petromyzontidae
foireann
  (dierkunde) jong van een konijn

lamzak (n)
múisiamach
  (pejoratief) een krachteloos persoon, een slappe lul

lanceren (v)
lainse

land (n)
tír
  (geopolitiek) een geografisch afgebakend gebied dat aan één bepaald gezag is onderworpen, en zodoende geldt als eigen staat

landarbeider (n)
buachaill feirme
  (beroep) een (ongeschoolde) boerenknecht

landbouw /ˈlɑntbɑuw/ (n)
talmhaíocht
  (landbouw) het cultiveren van land voor het voortbrengen van voedsel en andere nuttige producten

landbouwer /lɑntbɑuwər/ (n)
feirmeoir
  (beroep) (landbouw) iemand die met landbouw of/en veeteelt zijn geld verdient (mannelijke vorm)

landbrug (n)
droichead talún
  een tijdelijke verbinding tussen twee landmassa’s

landelijk (adj)
náisiúnta
  met betrekking tot of geldend voor het hele land

landen (v)
faigh
  ergatief vanuit de zee, de lucht of de ruimte voet op vaste bodem zetten

landengte (n)
cuing
  een smalle strook land die twee grotere landmassa's verbindt

landheer (n)
tiarna talaimh
  eigenaar van een overerfelijk landgoed

landijs /ˈlɑntɛɪ̯s/ /ˈlɑntɛːs/ (n)
oighearchaidhp
  een dik ijspakket dat een landgebied van grote omvang bedekt

landing (n)
ceann an staighre
  is het deel van de vlucht van vliegtuigen, vogels of ruimtevaartuigen waarbij deze de grond of het water bereiken

landingsplaats (n)
piara

landkaart /lɑntkart/ (n)
léarscáil
  een abstracte weergave van (een stuk van) de aarde

landmerk (n)
sainchomhartha
  (scheepvaart), (luchtvaart) een markant punt in een landschap, langs de kust, of aan de horizon

landschap (n)
taobh tíre

landschildpad (n)
toirtís
  (reptielen) schildpad uit de familie Testudinidae

landsgrens (n)
ciumhais
  (aardrijkskunde) de grens tussen twee landen
  (aardrijkskunde) de overgang van land naar water

landtong (n)
ceann tíre
  smalle strook land die zich in zee of meer uitstrekt

landverhuizing (n)
imirce
  het emigreren van het ene naar het andere land

landverraad (n)
ardtréas
  verzamelnaam van misdrijven waarbij de externe veiligheid van het eigen land in gevaar wordt gebracht

landvoogd (n)
gobharnóir
  (politiek) is in het algemeen de functiebenaming voor een persoon die een land bestuurt als vertegenwoordig(st)er van de vorst of landsheer

lang (adj)
fada
  van grote duur, langdurig
ard
  van grote lengte

langoor (n)
giorria
  bijnaam voor een (huis)dier met lange oren zoals een konijn, haas, ezel of hond
  Semnopithecus soort aap met een lange staart

langpootmug (n)
táilliúir

langs (preposition)
ar feadh
  terzijde van, evenwijdig aan

langsgaan (v)
meil
  voorbijgaan

langzaam /ˈlɑŋzam/ (adj)
mall
  met weinig snelheid

lankmoedig (adj)
fulangach
  blijk gevend van bereidheid om de voorkeur van anderen te volgen

lans (n)
sleá
  (militair), (middeleeuwen) een lang steekwapen met een metalen punt

lantaarn (n)
laindéar
  een constructie van glas en metaal of hout, zodat wind en regen geen vat op een brandende lichtbron hebben

lantaarnpaal /lɑntarn̩pal/ (n)
lampa sráide
  een paal met een lichtbron voor de verlichting van de openbare ruimte

lanterfanter (n)
fágtha
  iemand die niets doet

lanthaan (n)
lantanam
  (scheikunde), (element) een scheikundig element en een zilverwit lanthanide met het symbool La en het atoomnummer 57

lanthanium (n)
lantanam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool La en atoomnummer 57. Het is een zilverwit lanthanide

lap (n)
paiste
  een stuk van iets

laparoscopie (n)
laparascópacht
  (medisch) met een kijkbuis in de buikholte kijken en opereren

lapidair (adj)
greanta

lappendeken (n)
obair phaistí
  een deken gemaakt uit verschillende losse delen die aan elkaar gestikt zijn

laptop (n)
ríomhaire glúine
  (informatica) kleine draagbare computer

lariks (n)
learóg
  (coniferen) benaming voor naaldbomen uit het geslacht Larix , die in de winter hun naalden laten vallen

laryngaal (adj)
laraingeach
  (taalkunde) in het strottenhoofd gevormd
  (medisch) betreffende de larynx

laryngitis (n)
laraingíteas
  (medisch) slijmvliesontsteking van het strottenhoofd

laryngoscoop (n)
laraingeascóp
  (medisch), (gereedschap) metalen instrument met een handvat en spatel om de larynx van buitenaf te kunnen bekijken

larynx (n)
an feadán glóir
  (anatomie) bovenste deel van de luchtpijp

lasband (n)
seilitéip
  tape waarmee men zaken met elkaar kan verbinden
  metalen band waarmee men met elkaar verbonden stukken hout nog steviger aan elkaar kan vastmaken

lasrups (n)
boilgeog
  (techniek) (metallurgie) bobbelige strook materiaal die door het lassen op de lasnaad ontstaat

lassen (v)
táthaigh
  overgankelijk (techniek) door plaatselijke sterke verhitting van de voeg twee metalen voorwerpen met elkaar verbinden

lasser (n)
táthaire
  (beroep) iemand die stukken metaal op een naad door sterke plaatselijke verhitting verbindt

lassitudo (n)
leisce
  (medisch) vermoeidheid

last (n)
muirear
  iets wat een mens hindert

lastbrief (n)
bail
  geschreven opdracht

laster (n)
guilmne
  onterechte beweringen die iemand in een kwaad daglicht stellen

lasteren (v)
smearadh
  overgankelijk ten onrechte kwaadspreken over iemand

lastgever (n)
achainíoch
  iemand die iemand anders een (politieke) opdracht geeft

lastig /lɑstəx/ (adj)
ciotach
  moeilijkheden veroorzakend of opwerpend

lastigvallen /ˈlɑs.təx.fɑ.lə(n)/ /ˈlɑs.təχ.fɑ.lə(n)/ /ˈlɑs.tɪɣ.vɑ.lə(n)/ (v)
stró
  overgankelijk op hinderlijke wijze iemands aandacht opeisen, hinderen, irriteren in iemands concentratie of bezigheden
cráigh
  overgankelijk op vervelende wijze iemands aandacht trekken door na te roepen, obscene of dreigende gebaren te maken (e.d.)

latei (n)
fardoras
  (bouwkunde) een dragend element van hout, steen, beton of ijzer boven een muuropening

laten (v)
ag
  hulpwerkwoord maakt een causatief uit een ergatief werkwoord: veroorzaken dat het gebeurt
fág
  overgankelijk het niet doen
  overgankelijk er niets aan veranderen
  overgankelijk vertrekken zonder hem mee te nemen
  aansporing om iets te doen

lateraal (adj)
cliathánach
  (medisch) aan de zijkant (buitenkant)

latwerk (n)
brollach
  geraamte of staketsel van dunne balken

laurierblad (n)
duilleog labhrais
  (kruid) (gedroogde) bladeren van Laurus nobilis gebruikt in de keuken (wikidata: laurierblad )

lauw /laʊ̯/ /lʌʊ̯/ /lʌː/ (adj)
alabhog
  een temperatuuraanduiding die tussen warm en koud ligt

lava (n)
laibhe
  (geologie) vloeibaar gesteente dat uit een vulkaan tevoorschijn komt

lavas (n)
luáiste
  (plantkunde) bepaald kruid, Levisticum officinale , dat zowel in de keuken als in de geneeskunde gebruikt wordt

lavendel /laˈvɛndəl/ (n)
labhandar, lus liath
  (bloemplanten) (kruid) een geslacht Lavandula van dwergstruiken (chamefyten) uit de lipbloemenfamilie (Lamiaceae ). Lavendelsoorten worden aangeplant in tuinen omwille van de paarse kleur en de geur van de bloemen

lawaai /la'ʋaj/ (n)
callán
  luid en storend geluid

lawine /la'ʋinə/ (n)
maidhm shléibhe
  een sneeuwverschuiving op een berghelling

lawrencium (n)
láirinciam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Lr en atoomnummer 103. Het is een vermoedelijk zilverwit of grijs actinide

laxans (n)
purgóid
  (farmacologie) middel dat het ontlasten stimuleert

laxatief /lɑksɑ'tif/ (adj)
purgóid
  (medisch) de stoelgang bevorderend

laxatief /lɑksɑ'tif/ (n)
purgóid
  (medisch) een stof die de stoelgang bevordert

laxativum (n)
purgóid
  (medisch), (farmacologie) een stof die de stoelgang bevordert

laxeermiddel (n)
purgóid

lazarus (adj)
ar meisce
  (informeel), (drinken) zo dronken dat iemand bijna dood lijkt

lazuur /la'zyːr/ (n)
lasúirít
  (mineraal) bepaald kostbaar blauw gesteente
gorm ultramhuiríneach
  (kleur) bepaalde indringend blauwe kleur

lebmaag (n)
abomasam
  (zoötomie) de vierde maag van een herkauwer, zoals een rund

lecithine (n)
leicitin
  (scheikunde) fosfatidylcholine, een fosfolipide die de hoofdmoot uitmaakt van een fosfatidefractie die uit eidooier

lector (n)
léachtóir

lectuur (n)
léitheoireacht
  verwijst naar alles wat gelezen kan worden

ledemaat /ˈledəmat/ (n)
géag
  (anatomie) een aan de romp aanhangend onderdeel van het lichaam dat door spieren bewogen kan worden en dat uit verscheidene geledingen bestaat

ledenpop (n)
balbhán

leder (n)
leathar

ledig (adj)
bánaigh

ledigen (v)
bánaigh
  overgankelijk de inhoud volledig verwijderen

ledigheid (n)
díomhaointeas
  het niets doen, het niets te doen hebben

leed /let/ (n)
brón
  verdriet en pijn

leedwezen (n)
aiféala

leeftijd (n)
aois
  de tijd dat iemand leeft of geleefd heeft, het totaal aantal levensjaren

leeftijdgenoot (n)
bantiarna
  iemand die ongeveer even oud is

leeg /lex/ (adj)
folamh
  zonder inhoud

leegheid (n)
fabhtacht
  iets wat zonder betekenis of enige belangrijke inhoud is, iets nietszeggends

leeglopen /'lexlopən/ (v)
bánaigh
  ergatief geleidelijk zijn inhoud verliezen

leegroven (v)
creach
  inbreken en daarna alles plunderen wat er maar te plunderen valt

leek /lek/ (n)
tuata
  iemand die niet deskundig is op een bepaald gebied

leemgrond (n)
siolta
  gebied met kleiachtige grond; een grondsoort fijner dan zand

leenman (n)
seirbhíseach
  (leenstelsel) (geschiedenis) iemand die een gebied van een hogere edele (de leenheer) in leen heeft gekregen in ruil voor militaire bijstand en persoonlijke trouw

leenvertaling /ˈlenvərˌtalɪŋ/ (n)
lomaistriúchán
  (taalkunde) woord of vaste verbinding, gevormd door de onderdelen van een woord of vaste verbinding in andere taal stuk voor stuk letterlijk te vertalen

leenwoord /ˈlenʋɔːrt/ (n)
focal iasachta
  (taalkunde) een woord dat door een taal uit een andere taal overgenomen is

leer /ler/ (n)
leathar
  o stof vervaardigd door het looien van een dierenhuid.
foirceadal
  m theorie, doctrine

leerboek (n)
téacsleabhar
  (onderwijs) een boek bedoeld om er iets uit te leren

leerkracht (n)
múinteoir
  (onderwijs), (beroep) iemand die lesgeeft

leerling (n)
dalta
  (onderwijs) iemand die onderwijs volgt

leerlooier (n)
súdaire
  (beroep) iemand die van een dierenhuid leer maakt

leerlooierij (n)
tonnús
  (leerbewerking) bedrijf waar men dieren huiden bewerkt tot leer

leerschool (n)
báire

leerstof (n)
damhna
  (onderwijs) de verzameling van alle leermaterialen die een lerende dient te bestuderen

leertje (n)
ribín seoil
  (loodgieterij) rubberring, opzetring, rubberen opzetstuk tussen twee metalen pijpstukken ter voorkoming van lekkage,

leesbaar (adj)
inléite

leesblindheid (n)
disléicse
  (medisch) een aandoening waarbij patiënten problemen hebben met het herkennen van het woordbeeld of met het uitspreken van woorden

leesboek (n)
bunleabhar
  een boek met teksten, meestal om kinderen te leren lezen

leeslint (n)
leabharmharc
  een lint dat aan de kop van van een boekblok bevestigd is en waarmee je kunt aangeven waar je weer wil beginnen met lezen

leest /lest/ (n)
ceap
  een houten of metalen vorm waarop een schoen vervaardigd of gerepareerd wordt

leestekst (n)
léitheoireacht
  (onderwijs) een tekst om het lezen te oefenen

leeuw (n)
leon
  (roofdieren) bepaald soort zoogdier, Panthera leo grote katachtige waarvan het mannetje lange manen heeft

leeuwenbek (n)
antairíneam
  (bloemplanten) een plantengeslacht Antirrhinum uit de weegbreefamilie (Plantaginaceae ) waarvan de bloemen lijken op de muil van een leeuw

leeuwerik (n)
fuiseog, circín starraiceach

lef /lɛf/ (adj)
ae
  (verouderd) slap

legaat (n)
cum
  testamentaire beschikking waarbij de erflater aan een persoon bepaalde goederen nalaat

legataris (n)
leagáidí
  (juridisch) iemand aan wie een legaat ontvangt

legatie (n)
leagáideacht

legbuis (n)
ubhlonnaitheoir
  (zoötomie) hol orgaan waarmee een insect het ei ergens diep in kan aanbrengen

legenda (n)
finscéal
  de uitleg over de gebruikte symbolen

leger /ˈleːɣər/ /ˈleːχər/ (n)
slua
  (militair) een militaire strijdmacht

legeraanvoerder (n)
oifigeach ceannais
  (militair) opperbevelhebber van een leger, bevelhebber in een leger

legermacht (n)
fórsaí
  (militair) een grote militaire eenheid

leggen /ˈlɛɣə(n)/ /ˈlɛχə(n)/ (v)
plás
  overgankelijk doen liggen

legioen (n)
léigiún

legislatief (adj)
reachtach

legplank (n)
scairbh
  horizontale plank waarop men bijvoorbeeld kleding kan bergen

leguaan /ˌleɣyˈwan/ (n)
ioguána
  (reptielen) naam voor hagedissensoorten uit de familie Iguanidae

lei (n)
slinn
  (teken- en schrijfmateriaal) een schrijfplank van leisteen; schrijflei
  een dakpan van leisteen; daklei

leiden (v)
treoraigh
  overgankelijk een leidinggevende functie hebben

leider /ˈlɛɪ̯dər/ /ˈlɛːdər/ (n)
ceann
  iemand die leidt of bestuurt
  een persoon of ploeg die op de eerste plaats staat in een competitie of wedstrijd

leiding /lɛidɪŋ/ (n)
díriú
  het bepalen wat een groep of organisatie behoort te doen

leidsman (n)
treoraigh
  iemand die je vertelt welke weg je moet gaan

leisteen (n)
slinn
  (geologie) een blauwgrijze gesteente ontstaan door de metamorfose van klei of schalie, dat veel als dakbedekking wordt gebruikt

lek (n)
poll
  opening waardoor een vloeistof of een gas in of uit kan

lekkage (n)
sileadh

lekken (v)
poll
  overgankelijk vloeistof laten ontsnappen

lekker (adj)
blasta
  aangenaam van smaak

lekkernij /ˌlɛ.kər.ˈnɛi/ (n)
leiceacht

lelie (n)
lile

lelietje-van-dalen /le.li.tʲə.vɑn.da.ləⁿ/ (n)
lile na ngleanntán
  (bloemplanten) bepaald soort kleine tot 30 centimeter hoge vaste plant, Convallaria majalis , die in het wild voorkomt in bosrijke streken, maar ook als tuinplant wordt gehouden

lelijk /ˈleːlək/ (adj)
gránna
  onprettig om naar te kijken, niet mooi

lemma (n)
iontráil
  het eerste woord van een artikel in een woordenboek of encyclopedie

lemmer (n)
brobh

lenen /ˈlenə(n)/ (v)
faigh ar iasacht
  overgankelijk iets wat eigendom is van een ander tijdelijk gebruiken, al dan niet in ruil voor een kleine vergoeding

lener (n)
iasachtóir
  iemand die iets van iemand anders leent
iasachtaí
  iemand die iets aan iemand anders leent (veel zeldzamer dan betekenis 1)

leng (n)
langa
  (straalvinnigen) (voeding) kabeljauwachtige zoutwatervis met kleine kop en zeer lang lichaam die vooral in de Noordzee en de Middellandse Zee voorkomt Molva molva

lengen /ˈlɛ.ŋə(n)/ (v)
sín
  ergatief langer worden

lengte /ˈlɛŋktə/ (n)
fad
  (natuurkunde), (wiskunde) de grootste afmeting van een voorwerp
  de tijdsduur van iets
  (aardrijkskunde) op welke meridiaan een plaats ligt

lengtegraad (n)
domhanfhad

lenig /'le.nəx/ (adj)
lúfar
  met soepele ledematen

lenigheid (n)
aclaíocht
  het lenig zijn
  (figuurlijk) zich makkelijk kunnen aanpassen aan een veranderende omgeving

lening (n)
iasacht

lens /lɛns/ (adj)
bánaigh
  leeg

lens /lɛns/ (n)
lionsa
  (optica) een geslepen stuk transparant materiaal dat lichtstralen breekt
  (fotografie) een stelsel van lenzen(1) of lensdelen dat op een camera zit zodat er een scherp beeld op de film of CCD wordt geprojecteerd
  (optica) een zeer kleine glazen of kunststof lens(1) die men direct op de oogbol plaatst ter vervanging van een bril.

lente (n)
earrach
  (meteorologie) eerste jaargetijde, één van de vier seizoenen

lenticulair (adj)
dédhronnach

lenzen (v)
bánaigh
  overgankelijk leegmaken.

lepel /ˈlepəɫ/ (n)
spúnóg
  (huishouden) (eetgerei) een voorwerp bestaande uit een greep en een kom(metje), waarmee vloeibaar voedsel wordt gegeten

lepra (n)
lobhra

leraar /ˈleːraˑr/ (n)
múinteoir
  (onderwijs), (beroep) iemand die lesgeeft

lerares (n)
múinteoir

leren /ˈleːrə/ /ˈlɪːrə/ (v)
foghlaim
  kennis of vaardigheid verwerven
  kennis of vaardigheid doen verwerven

les /lɛs/ (n)
ceacht
  (onderwijs) onderricht gedurende een korte tijd

lesgeven /'lɛsxevə(n)/ (v)
múin
  (onderwijs), inergatief de taak van een leraar op zich nemen

lesgever (n)
múinteoir
  (beroep) iemand die les geeft

lessen /ˈlɛsə(n)/ (v)
cosc
  overgankelijk met vocht de dorst beëindigen

lessenaar (n)
léachtán
  meubel met een hellend bovenblad als overzichtelijke plaats voor een te lezen of te schrijven tekstVaak is er onder het bovenblad een bergplaats. De omvang kan sterk uiteenlopen: een open kastje dat op een tafel wordt gezet, een hoog meubel dat zelf op de grond staat en in kerken en scholen kan het ook om een constructie met een zitplaats gaan.

letaal /le.ˈtal/ /le.ˈtaɫ/ (adj)
marfach
  (medisch) de dood veroorzakend

letsel (n)
gortú
  (medisch) lichamelijke schade met name aangericht in een ongeluk of gevecht

letter (n)
litir
  (taalkunde) een teken om in geschreven taal een klank van de gesproken taal weer te geven

lettergreep /ˈlɛtərˌxrep/ /ˈlɛtərˌɣrep/ (n)
siolla
  (taalkunde) elk van de groepen waarin een woord kan worden verdeeld

letterkunde (n)
litríocht
  (wetenschap) de studie van de literatuur

letterteken /ˈlɛtərˌtekə(n)/ (n)
carachtar
  (typografie) elk van de symbolen voor een klank waaruit een alfabet is opgebouwd.

lettertype /ˈlɛtərˌtipə/ (n)
cló
  (typografie) een stylistisch samenhangende set tekens die meestal letters, cijfers en leestekens uitbeelden

letterzetter /'lɛtərzɛtər/ (n)
cló-eagraí
  (beroep) iemand die met de hand of een toestel letters zet in voorbereiding van het drukken van een bladzijde
  (kevers) Ips typographus , een schorskever die vooral leeft op de spar

leugen /ˈløːɣən/ /ˈlʏːχən/ (n)
bréag
  mededeling die niet waar is, met de bedoeling om anderen te misleiden

leugenaar (n)
bréagadóir
  iemand die bewust dingen zegt die niet waar zijn

leugenaarster (n)
bréagach
  vrouw die bewust onwaarheden vertelt

leuk (adj)
áiféiseach
  grappig, schalks
deas
  prettig, aangenaam
calma
  (verouderd) bedaard, kalm

leukheid (n)
aiteas
  de mate waarin iets of iemand prettig, grappig, of aangenaam is

leukjes (adv)
greannmhar
  op een fijne, grappige manier

leunstoel (n)
cathaoir uilleach
  een stoel met leuningen om lekker in te zitten

leuterkous (n)
gligín
  (pejoratief) iemand die veel kletst

leven /'levən/ (n)
saol, beatha
  een voortbestaan van organismen, gericht op groei en/of vermenigvuldiging
saol
  de tijdsspanne die men levend doorbrengt

leven /'levən/ (v)
mair
  het doormaken van het leven, het doormaken van de periode tussen geboorte en dood

levend (adj)
beo

levendig (adj)
amhnas
  vol opgewekte drukte

levensader (n)
líne tharrthála
  (figuurlijk) zeer belangrijke verbinding; verbinding die van levensbelang is

levensavond (n)
aostacht
  (eufemisme) het laatste gedeelte van iemands leven

levensbeschrijver (n)
beathaisnéisí

levensgezel /'levə(n)sxəzɛl/ (n)
páirtnéir
  degene met wie iemand het leven deelt en samenwoont

levensgezellin (n)
bean
  vrouw waarmee men samenleeft

levenskrachtig (adj)
bríomhar
  veel lichamelijke en geestelijke kracht hebben die nodig is om verder te kunnen leven

levenslot (n)
gabháltas
  zaken die de loop van je leven in een belangrijke maten bepalen of bepaald hebben, maar waarop je geen invloed hebt; alles wat je overkomt en waarvan sommigen denken dat het van hogerhand vooraf en met een bedoeling bepaald is

levensomstandigheden (n)
cás
  de mate waarin een omgeving geschikt is om in te leven

levensstijl (n)
stíl mhaireachtála

levensvatbaarheid (n)
beathfhórsa
  het kunnen gaan leven

levensvorm (n)
beathachruth
  de manier van leven van een levend wezen

lever /ˈlevər/ (n)
ae
  (anatomie) vitaal orgaan voor opslag van bloed, galproductie en stofwisseling (wikidata: lever )

leveren /ˈlevərə(n)/ (v)
lón
  overgankelijk voor de aanvoer van iets zorg dragen

levertraan (n)
ola ae troisc

lezen /ˈlezə(n)/ (v)
léigh
  overgankelijk zien en interpreteren van geschreven tekst

lezenaar (n)
deasc

lezer (n)
léitheoir
  iemand die (een bepaald geschrift) leest

lezing (n)
léitheoireacht

lhbt (n)
LADT
  (seksualiteit) verzamelbegrip voor mensen met een seksuele voorkeur die minder vaak voorkomt dan heteroseksualiteit

libel /li.ˈbɛl/ /li.ˈbɛɫ/ (n)
snáthaid mhór
  (dierkunde) benaming voor insecten uit de orde Odonata , netvleugeligen met een lang achterlijf

libido /'libido/ (n)
libídeo
  (medisch) (seksualiteit) geslachtsdrift

licentie (n)
ceadúnas

lichaam /lɪxam/ (n)
corp
  (anatomie) het geheel van botten, vlees en organen van een mens of dier

lichaamsbeweging /ˈlɪxamsbəˌweɣɪŋ/ (n)
aclaigh
  bezigheden die bijdragen aan de lichamelijke conditie

lichaamsgeur (n)
boladh coirp
  geur die bij een bepaald persoon hoort

lichaamsslagader (n)
aorta

lichaamstemperatuur /ˈlɪxaːmstɛmpɛrɑˌtyːr/ (n)
teocht choirp
  (biologie) temperatuur die binnen in het lichaam van een dier of mens heerst

licht (n)
solas
  (natuurkunde) elektromagnetische golven die met het oog kunnen worden waargenomen(met een golflengte van 420-780nm)
  lamp of andere lichtbron

lichtblauw (adj)
gorm

lichtblond (adj)
barrbhuí
  (kleur) een licht gele haarkleur

lichtelijk (adv)
rud beag

lichten (v)
taitin
  onpersoonlijk beginnen licht te worden
  overgankelijk uit liggende positie opnemen, ophijsen, opheffen
  (scheepvaart) bergen van een gezonken schip
splanc
  onpersoonlijk bliksemen
bánaigh
  leegmaken, lossen

lichtgeraaktheid (n)
colg
  de mate waarin iemand emotioneel geprikkeld kan worden

lichtjaar (n)
solasbhliain
  (astronomie), (eenheid) de afstand die het licht in één jaar aflegt in een vacuüm, ongeveer 9460 miljard kilometer

lichtkrans (n)
bogha
  een rand van licht

lichtmatroos (n)
maraí
  (beroep) jongste, minst ervaren matroos op een schip die een opleiding tot matroos volgt, alleen de deksman heeft een nog lagere rang

lichtmeter (n)
fótaiméadar
  apparaat dat de lichtsterkte meet

lichtmis (n)
ráca
  iemand die het leven niet al te serieus neemt
  2 februari, katholieke feestdag Maria-Lichtmis

lichtscherm (n)
frithchaiteoir
  vlakke plaat die licht weerkaatst

lichtsnelheid (n)
velocidade da luz
  (natuurkunde) de snelheid waarmee het licht zich voortplant in het luchtledige (ongeveer 299792 km/s)

lichtstreep (n)
splanc
  lijnvormig licht

lichtvaardigheid (n)
andánacht
  de mate waarin men zaken al te makkelijk benadert

lichtvlek (n)
goirín
  een klein gebied waar (ongewenst) meer licht is dan de omgeving

lid (n)
ball
  iemand die behoort tot een groep, vereniging, organisatie of sekte
  (anatomie) deel van het lichaam
airteagal
  deel van een paragraaf van een wetsartikel
caipín súile
  ooglid
idirnód
  (biologie) deel van de stengel dat zich tussen de twee knopen bevindt

lidmaat (n)
acalaí
  iemand die lid is van een organisatie, voornamelijk een kerk

lidmaatschap (n)
ballraíocht
  de status van iemand als lid van een organisatie

lidstaat (n)
ballstát
  (politiek) een staat die toegetreden is tot een inter- of supranationale organisatie

lidwoord (n)
alt

lied (n)
amhrán
  (muziek) muzikale vorm waarin tekst op muziek wordt verklankt, vaak vormgegeven in couplet en refrein

lieden (n)
daoine
  (pejoratief) groep mensen

liederlijkheid (n)
ainriantacht
  het heel erg armoedig, slordig, onzedelijk en losbandig zijn

liedtekst (n)
liric

lief (adj)
dil
  vriendelijk, zachtaardig
  mooi, fijngebouwd

liefdadigheid (n)
carthanacht
  het zonder eigenbelang geven van hulp

liefde /ˈlivdə/ (n)
grà, grá
  (sociologie) uiting of gevoel van grote genegenheid en/of het zich aangetrokken voelen

liefdeblijk (n)
séad suirí
  uiting van genegenheid

liefdedienst (n)
carthanacht
  iets wat men doet uit liefde voor iets of iemand zonder dat men daarvoor een beloning vereist

liefderijk (adj)
caithiseach
  met heel veel zorg en toewijding die men een ander uit liefde geeft

liefdesbetuiging (n)
séad suirí
  een verklaring waarin men zegt dat men veel van iets of iemand houdt

liefdesgeschiedenis (n)
cleamhnas
  het ontstaan en het verloop van een liefdesrelatie

liefdesverhouding (n)
cleamhnas
  een intieme romantische relatie tussen twee personen

liefdewerk (n)
carthanacht
  een term die in de 19e en 20e eeuw vooral in katholieke kringen in Nederland werd gebezigd om een 'daad van naastenliefde' of een 'vorm van liefdadigheid' aan te duiden

liefelijk (adj)
binn

liefhebben (v)
gráigh
  absoluut liefde voelen tot iemand of iets

liefhebbend (adj)
armacach

liefhebber (n)
díograiseoir

liefkozen (v)
muirnigh

liefkozing (n)
béim
  aai, streling, gebaar maarmee je iets of iemand liefkoost.

liegen /'li.ɣə(n)/ (n)
cacamas
  (kaartspel) een eenvoudig kaartspel

liegen /'li.ɣə(n)/ (v)
bréag
  met opzet dingen vertellen die niet de waarheid zijn maar wel als dusdanig worden gepresenteerd

lier /lir/ (n)
lir
  (muziekinstrument) een Grieks snaarinstrument

lies (n)
bléin
  (anatomie) gedeelte van de buikstreek die met de liesplooi de grens vormt tussen onderlichaam en dij

lieveheersbeestje (n)
bóín Dé
  (kevers) benaming voor kevertjes uit de familie Coccinellidae

lieveling (n)
muirneach

lievevrouwebedstro /ˌlivə'vraʊ̯wəˌbɛtstro/ /ˌlivəˌvrɔʊ̯β̞ə'bɛtstro/ /ˌlivəˌvrʌʊ̯β̞ə'bɛtstro/ (n)
lus molach
  (plantkunde) Galium odoratum syn. Asperula odorata , een geurig ruwkruid

lifeline (n)
líne tharrthála
  reddingslijn waarmee iemand vast zit aan een schip

lift /lɪft/ (n)
ardaitheoir
  (techniek) een verticaal transportsysteem voor goederen en mensen

liftkracht (n)
ardaitheoir
  (natuurkunde) opwaartse kracht die een vleugel met gebogen bovenvlak en vlakke bodem ondervindt wanneer zij horizontaal door een gas of vloeistof beweegt

liga (n)
conradh

ligament (n)
ballnasc
  (medisch) bindweefselband

ligand (n)
liogann

ligfiets (n)
cam

liggen (v)
luigh
  inergatief zich horizontaal in toestand van rust gelegd hebben

ligging (n)
feidhmeannas
  de wijze waarop iets of iemand gelegen is

ligplaats /'lɪxplats/ (n)
taca
  een plaats waar een boot kan liggen

liguster (n)
pribhéad
  (bloemplanten) een geslacht Ligustrum van planten uit de olijffamilie (Oleaceae ) waartoe onder ander de wilde liguster en de haagliguster behoren. Ze komt van nature voor op alle continenten behalve Amerika. Na invoer gedraagt liguster zich daar als invasieve exoot en wordt bestreden

lij (n)
taobh an fhoscaidh
  (scheepvaart) de kant waar de wind niet vandaan komt

lijdelijk /lɛɪdələk/ (adj)
céasta
  zonder verzet, ongemak verdragend

lijdelijkheid (n)
neamhghníomhaíocht
  het op een passieve manier, zonder eigen overweging doen wat een andere zegt dat men moet doen

lijdende vorm (n)
faí chéasta
  (grammatica) het stelsel vormen van een werkwoord dat aangeeft dat het onderwerp de handeling ondergaat

lijdzaam (adv)
céasta

lijdzaamheid (n)
foighne

lijf /lɛi̯f/ (n)
comhlacht
  (anatomie) het menselijk lichaam

lijfeigene (n)
daoirseach

lijfeigenschap (n)
daoirse

lijfelijk (adj)
corpartha
  het lichaam betreffende

lijfspreuk (n)
mana
  een spreuk waarnaar iemand zijn leven inricht

lijfstraf (n)
pionós corpartha
  een straf waarbij iemand lijfelijk pijn gedaan wordt

lijfwacht /ˈlɛɪfʋɑxt/ (n)
garda cosanta
  de wacht die met de bewaking van een vorst of aanzienlijk persoon belast is
  een lid van een lijfwacht

lijk (n)
corp
  dood lichaam, met name van een mens

lijkbaar /ˈlɛːkbar/ /ˈlɛːɪkbar/ (n)
cróchar
  draagbaar of verrijdbare baar voor een lijk

lijkbezorger /ˈlɛɪkˌbəzɔrxər/ (n)
adhlacóir
  (beroep) een begrafenisondernemer

lijken /ˈlɛ.kə(n)/ /ˈlɛi.kə(n)/ (v)
taibhsigh
  koppelwerkwoord naar aanschijn zijn

lijkentouw (n)
aighre
  (scheepvaart) een touw dat ter versteviging in de zoom van een zeil wordt genaaid

lijkgewaad /ˈlɛɪkxeˌʋat/ (n)
taisléine
  de kleding waarin een overledene begraven wordt

lijkkist /ˈlɛɪ̯.kɪs/ /ˈlɛɪ̯k.kɪst/ /ˈlɛːk.kɪst/ (n)
beoir
  de kist waarin een overledene ter aarde besteld wordt

lijkkleed (n)
brat bróin
  doek waarin men een overledene wikkelt; kleed dat men over een lijkkist legt tijdens de begrafenis
scriúta
  kleding waarin men een overledene kleedt

lijkrede (n)
adhmholadh
  een toespraak naar aanleiding van het overlijden van iemand

lijkverbranding (n)
créamadh
  een veelvoorkomende vorm van lijkbezorging, naast een begrafenis

lijkwade (n)
taisléine
  textiel waarin een overledene begraven wordt

lijkwagen (n)
cóiste marbh
  een voortuig ingericht om een stoffelijk overschot te vervoeren

lijm (n)
glae
  tussenstof die twee of meer delen permanent aan elkaar bevestigt

lijmen (v)
glae
  twee of meer delen aan elkaar bevestigen met behulp van een kleefstof

lijmerig (adj)
greamaitheach
  op een onaangename manier eigenschappen van lijm hebbend

lijn /lɛi̯n/ (n)
dorú
  (wiskunde) Een denkbeeldige verbinding (zonder dikte) tussen twee punten in een 2 of 3 dimensionale ruimte
  een gespannen touw, zoals een waslijn, hengelsnoer of een aangelijnde hond

lijnboot (n)
línéar
  een boot die men gebruikt op een regelmatige bootverbinding (eigenlijk is alleen de term lijnschip correct!)

lijnbus (n)
oll-
  een bus die gebruikt kan worden voor het vervullen van een busdienst voor openbaar vervoer

lijnvliegtuig (n)
aerlínéar
  (luchtvaart) (passagiers)vliegtuig waarmee men regelmatig volgens een dienstregeling vluchten uitvoert

lijnzaad /ˈlɛɪnzat/ (n)
ros
  (plantkunde) zaad van vlas Linum usitatissimum , m.n. gebruikt om olie uit te winnen.

lijst /lɛist/ (n)
liosta
  een opsomming van zaken die onder elkaar staan
cuir i bhfráma
  een rand in een speciale vorm om iets in te vatten, zoals een schilderij

lijster (n)
smólach
  (zangvogels) benaming voor vogels uit de familie lijsters (Turdidae )

lijvig (adj)
tiubh

likdoorn (n)
adharc

like (n)
is maith liom

liken (v)
ar nós

likeur (n)
licéar
  (drinken) een drank bereid met gestookte alcohol, aangevuld met smaakstoffen en veelal ook suiker

likken (v)
ligh
  overgankelijk met de tong aanraken

limaboon (n)
pónaire mhór
  (plantkunde) plant Phaseolus lunatus (wikidata: limaboon )
  (voeding) zaden van Phaseolus lunatus (wikidata: limaboon )

limerick (n)
luimneach
  (dichterlijk) een dichtvorm van 5 regels met een vrij strak metrum, bestaande uit twee drievoetige amfibrachen (∪—∪ ∪—∪ ∪—∪), twee regels amfibrachen en jambe (∪—∪ ∪—) en afgesloten door weer een drievoetige amfibrachys

limitatie (n)
cinnteacht

limnologie (n)
linneolaíocht

limoen (n)
líoma
  m (fruit) naar citroen smakende groene citrusvrucht, Citrus aurantiifolia

limonade (n)
líomanáid
  (drinken) oorspronkelijk: een drank die vervaardigd is van citroensap, suiker en water

linde /ˈlɪndə/ (n)
teile
  bepaalde loofboomsoort Tilia

lindeboom (n)
teile
  (plantkunde) Tilia een geslacht van bomen uit de kaasjeskruidfamilie

linguïst (n)
teangeolaí
  (beroep) (taalkunde) beoefenaar van de taalkunde

linguïstiek (n)
teangeolaíocht
  wetenschap die taal als onderzoeksobject heeft

linguïstisch (adj)
teangach

liniaal /ˌliniˈ<sup>ʲ</sup>aɫ/ (n)
rialóir
  een meetinstrument waarmee lengtes kunnen worden opgemeten

linie (n)
clólíne

link (adj)
contúirteach
  gevaarlijk, riskant

link (n)
nasc
  een betrekking of relatie
  (informatica) een verwijzing

linker (adj)
clé
  aan die zijde van het lichaam waar gewoonlijk het hart zit

links (adj)
clé
  tegenovergestelde van rechts

linkshandig (adj)
ciotach
  wanneer men de linkerhand verkiest boven de rechter voor alledaagse handelingen

linnen (n)
línéadach
  (landbouw), (kleding), (textielindustrie) product op basis van vlas

linnenkast (n)
cófra línéadaigh
  (meubel) (huishouden) (kleding) bergplaats voor huishoudtextiel zoals lakens, handdoeken, theedoeken e.d.

lint (n)
ribín
  (kleding) lange, smalle strook stof

lintworm (n)
cailleach ghoile
  (wormen) (medisch) Cestoda een platte worm die parasiteert in de darm bij mens en dier

lip (n)
liopa
  (anatomie) elk van beide vlezige uitstekels van de mondopening

lipide /liˈpidə/ (n)
lipid
  (biologie), (scheikunde) vetten en vetachtige stoffen die in de biochemie een belangrijke rol spelen

lippenstift (n)
béaldath
  (cosmetica) stift met zacht, meestal roodgekleurd materiaal dat op de lippen opgebracht wordt om de kleur daarvan beter te laten uitkomen
  (cosmetica) zacht, meestal roodgekleurd materiaal dat op de lippen opgebracht wordt om de kleur daarvan beter te laten uitkomen

lipvis (n)
ballach
  Labrus soort baars, vis behorend tot de familie van lipvissen

lispelen /ˈlɪspələ(n)/ (v)
labhair go briotach

list /'lɪst/ (n)
glic
  (verouderd) het vermogen om een oplossing die tegenstrevers verrast, te bedenken

listig (adj)
spleách

liter /litər/ (n)
lítear
  (wiskunde) (eenheid) een inhoudsmaat voor voornamelijk vloeistoffen en gassen, gelijk aan 1.000 milliliter, gelijk aan 0,001 kiloliter, gelijk aan 0,001 kubieke meter, gelijk aan één kubieke decimeter, weergegeven met symbool l, L of ℓ

literaat (n)
scríbhneoir
  iemand die literaire teksten schrijft

literatuur (n)
litríocht
  (kunst) het geheel van als kunstzinnig beschouwde geschreven werken, m.n. proza of poëzie
  (wetenschap) de verzameling geschreven en na controle door vakgenoten gepubliceerde mededelingen van een vakgebied

lithium /ˈlitiˌʲʏm/ (n)
litiam
  (scheikunde), (element) chemisch element en een zilverwit alkalimetaal, met symbool Li en atoomnummer 3.

litho (n)
liteagraf

lithologie (n)
liteolaíocht
  (geologie) de studie en beschrijving van de algemene fysische eigenschappen van gesteenten, (in het bijzonder sedimentaire secundaire gesteenten), naar kleur, korrelgrootte en samenstelling

lits-jumeaux (n)
leaba dhúbailte
  een stel van twee gelijke eenpersoonsbedden

litteken (n)
colm
  zichtbaar overblijfsel van een oude verwonding

litteratuur (n)
litríocht
  letterkunde

live (adj)
deachtaigh

livermorium (n)
livearmóiriam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Lv en atoomnummer 116. Het is een hoofdmetaal

livreiknecht (n)
giolla páirceála
  huisbediende die een uniform draagt

lobbyen (v)
forhalla
  inergatief pogen de besluitvorming te beïnvloeden

lobus (n)
bog
  (medisch) kwab

locatie (n)
láthair
  (de positie van) een punt in de ruimte (waar iets bijzonders plaatsvindt)

locatief /loka'tif/ (n)
áitreabhach
  (taalkunde) de zevende naamval die een betrekking van plaats aanduidt

lodderig (adj)
ceanntrom
  een licht verlaagd bewustzijn hebbend

loden (v)
feá
  (scheepvaart) (verouderd) de waterdiepte peilen met een dieplood, en eventueel tevens een monster van de bodem nemen door een vetgemaakte holte in de onderkant van het dieplood

loefzijde (n)
síonchlár
  (scheepvaart) de kant waar de wind op staat

loeien /ˈlu.jə(n)/ (v)
géim
  (dierengeluid) een langgerekt klagend geluid voortbrengen zoals dat van een koe

loempia (n)
rollóg earraigh
  (voeding) met vlees en groente gevulde en gefrituurde lap deeg, een Chinees-Indische snack of voorgerecht

loensen (v)
fiarshúil
  absoluut scheel kijken

loep (n)
gloine mhéadaithe

loepzuiver (adj)
foirfe
  (figuurlijk) foutloos, zuiver en zonder enig gebrek

lof (n)
clú
  iemand of iets prijzen
siocaire
  (groente) afkorting van witlof

lofrede (n)
adhmholadh
  een voordracht waarin iemand zegt iets of of iemand heel goed te vinden

lofzang (n)
iomann
  iedere andere uiting van bewondering

log (n)
taifead
  (scheepvaart) (verouderd) snelheidsmeter voor zeegaande schepen geijkt in knopen (zeemijlen per uur)

logaritme (n)
logartam
  (wiskunde) de exponent van de macht waartoe een gegeven getal verheven moet worden om een ander getal te krijgen

logboek (n)
leabhar loinge
  (scheepvaart) een boek waarin tijdens de reis per schip alle gegevens over de navigatie worden genoteerd
dialann
  een dagboek waarin chronologisch wordt vermeld welke feiten, waarnemingen en gebeurtenissen hebben plaatsgevonden

logeren (v)
fan
  inergatief (bij iemand) blijven slapen

loggen (v)
taifead
  (scheepvaart), (verouderd) de vaart/snelheid van een schip met een log bepalen en noteren in het logboek
  het stelselmatig registreren van gegevens betreffende meetresultaten, waarnemingen, onderzoek, reis- en vluchtgegevens enz

loggerzeil (n)
lug seoil
  (scheepvaart) trapeziumvormig zeil aan de voorste mast op een logger

logica (n)
loighic

logistiek (adj)
lóistíocht

lok /lɔk/ (n)
ciabhóg
  haarlok, pluk haar

lokaal /loˈkal/ (adj)
logánta
  plaatselijk, van beperkte omvang

lokaal /loˈkal/ (n)
plás

loket (n)
deis
  (bouwkunde) een met glaswerk ed. beveiligd doorgeefluik in een scheidingswand of als deel van een balie, voor veilig afhandelen geldtransacties, kaartverkoop etc

lol (n)
aiteas

lolly /ˈlɔlɪ/ (n)
líreacán
  snoepje, bestaande uit een stuk geglaceerde vruchtensuiker op een stokje

lomp (adj)
bodúil
  zich op een onwellevende en onbehouwen manier gedragend

lomperd (n)
amhas
  (scheldwoord) een onhandig persoon
abhlóir
  (scheldwoord) een grof en onbeleefd persoon

lompheid (n)
boirbe
  grove onbeleefdheid

lonend (adj)
brabúsach
  van werk of andere activiteit dat je er voordeel van ondervindt; dat het de moeite waard is

long /lɔŋ/ (n)
scamhóg
  (anatomie) orgaan waarin gaswisseling plaatsvindt tussen lucht en bloed ten behoeve van het metabolisme

longader (n)
féith scamhógach
  (anatomie) bloedvat waardoor het zuurstofrijke bloed van de longen naar de linker boezem van het hart stroomt

longblaasje /ˈlɔŋblaʃə/ (n)
ailbheolas
  (anatomie) een blaasje in de longen waarin gasuitwisseling plaatsvindt

longontsteking /'lɔŋɔntsteːkɪŋ/ (n)
niúmóine
  (medisch) een ontsteking in de longen

longslagader (n)
artaire scamhógach
  (anatomie) bloedvat dat vanuit de rechter hartkamer naar de longen gaat

longvis (n)
iasc scamhógach
  Sarcopterygii vis met kieuwen én longen

lont (n)
aidhnín
  koord voor het (veilig) aansteken van iets ontplofbaars

lood (n)
luaidhe
  (scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool Pb en atoomnummer 82, het is een donkergrijs hoofdgroepmetaal met een hoog soortelijke gewicht

loodgieter (n)
pluiméir
  (beroep) vakman die zich bezighoudt met de aanleg en het onderhoud van sanitair, verwarmingsinstallaties, waterleidingen en/of riolering

loods /loːts/ (n)
bothán
  een gebouw voor opslag van goederen

loodwit (n)
luaidhe bhán
  een witte verfstof met bestanddelen van lood

loof /lo:f/ (n)
clúmh

loog /loːx/ (n)
buac
  (scheikunde) een alkalische substantie

looien (v)
cart
  overgankelijk, (leerbewerking) het bewerken van een dierenhuid ter vervaardiging van leer

looier (n)
súdaire
  (beroep) een persoon die van de huid van dieren leer maakt

looierij (n)
tonnús
  (leerbewerking) bedrijf waar men van dierenhuiden leer maakt

looiig (adj)
múisiamach
  van groot gewicht

look (n)
cainneann

loomheid (n)
codlatacht
  het vermoeid, lui en loom zijn zowel geestelijk als lichamelijk

loon /loːn/ (n)
pá
  (economie) financiële vergoeding voor geleverde arbeid

loongroep (n)
grád pá
  groep bij elkaar horende salarissen zoals deze meestal zijn vastgelegd in een CAO

loop /loːp/ (n)
bairille
  voorste deel van een wapen

loopbaan (n)
cairéal
  is de reeks van maatschappelijke posities die iemand achtereenvolgens inneemt (en ontwikkeling daarbinnen). Een loopbaan begint met het betreden van de arbeidsmarkt

loopgraaf /ˈlopχraf/ (n)
díog
  (militair) een uitgegraven geul, diep en breed genoeg dat men er in kan lopen zonder bloot te staan aan vijandelijk vuur

looppad (n)
siúlbhealach
  een pad waarover je kunt lopen, een pad dat ongeschikt is voor andere vervoersmiddelen

loopsheid (n)
adhall
  vruchtbare periode van bepaalde vrouwtjes zoogdieren (zoals honden, vossen en fretten

loopvlak (n)
trácht
  (techniek) het gedeelte van een voet, wiel, slee etc. dat met de ondergrond in aanraking is

loopwagen (n)
siúladán
  hulpmiddel voor kinderen die leren lopen

loot /bəˈsloːt/ (n)
beangán

lopen (v)
siúil
  (Noord-Nederlands) ergatief stappen, gaan, wandelen
  (Noord-Nederlands) inergatief stappen, gaan

lopende /ˈlopəndə/ (preposition)
ar feadh
  tijdens het verloop van; tot de voltooiing van een voortgaande ontwikkeling

loper (n)
eachlach
  iemand die loopt of rent:
easpag
  (schaak) een schaakstuk dat zich slechts diagonaal verplaatsen mag

loquat (n)
crann locuataí
  (bloemplanten) Eriobotrya japonica een fruitboom uit de rozenfamilie. De plant staat in het Spaans bekend als nísperero del Japón en de vrucht als níspero japonés. In Turkije worden ze Yeni Dünya, wat “Nieuwe Wereld” betekent, of Maltese pruimen genoemd. In Turkije worden deze vruchten als vers fruit gegeten, maar ook in een klein aantal kebabgerechten verwerkt. In Nederland zijn ze vaak alleen in Turkse of Marokkaanse groentewinkels verkrijgbaar
  (fruit) de oranje vrucht van de Eriobotrya japonica

lor (n)
ceamach

lord (n)
tiarna

lork (n)
learóg
  (coniferen) benaming voor naaldbomen uit het geslacht Larix die in de winter hun naalden laten vallen

losbol (n)
scaoil
  een onverantwoordelijk iemand

losbranden (v)
folmhaigh
  starten met schieten, starten met de strijd

losbreken (v)
bris

losgeld (n)
fuascail
  geld betaald voor iemands vrijlating

losgooien (v)
caith lúb anuas
  losmaken van touwen waarmee een schip vastzit aan het land en dan vertrekken

loshalen (v)
glac
  los maken wat eerst is vastgemaakt

losheid (n)
liobairne
  het informeel zijn
  ontspannen

loskopen (v)
slánaigh

losmaken (v)
scaoil
  overgankelijk ervoor zorgen dat iets of iemand los wordt

losprijs (n)
fuascail
  geld dat men aan ontvoerders moet betalen om de ontvoerde persoon weer vrij te krijgen

loswal (n)
cé
  kade waaraan schepen hun lading kunnen lossen

loswerken (v)
scaoil
  van iets dat het los komt te zitten en dus niet meer ergens aan vast zit of ergens contact mee maakt

lot (n)
cinniúint
  noodlot, datgene wat het toeval iemand toebedeelt

lotsbestemming (n)
cinniúint

loven (v)
cuach
  overgankelijk blijk geven van bewondering

lover (n)
clúmh
  het geheel van bladeren van een of meer bomen

loyaliteit (n)
greamú

lozen (v)
draein
  overgankelijk iets uitwerpen, kwijt zien te raken, gewoonlijk een vloeistof

lucht /lʏxt/ (n)
aer
  (natuurkunde) het mengsel van gassen waaruit de atmosfeer bestaat

luchtbel (n)
boilgeog

luchtdicht (adj)
aerdhíonach

luchter (n)
coinnleoir craobhach

luchtfotografie (n)
aer-ghrianghrafadóireacht
  (fotografie) (luchtvaart) fotografie vanuit de lucht

luchtgitaar (n)
aerghiotár
  een denkbeeldige gitaar waarop de "muzikant" speelt, of liever de bewegingen maakt alsof hij een gitaar bespeelt

luchthaven (n)
aerfort
  (luchtvaart) een vliegveld voor verkeersvliegtuigen met accommodatie voor ontvangst en vertrek van passagiers

luchtig (adj)
aerach
  met lucht doortrokken
  van vrolijke aard, zorgeloos

luchtklinker (n)
aerafón
  (muziekinstrument) een verzamelnaam voor muziekinstrumenten die een toon voortbrengen door een trillende luchtkolom

luchtkussen (n)
aerchúisín

luchtmacht /ˈlʏxmɑxt/ /ˈlʏχmɑχt/ (n)
aerarm
  een krijgsmacht in de lucht die bestaant uit vliegtuigen, raketten, projectielen en personeel

luchtpijp (n)
aerchonair

luchtpomp (n)
aerchaidéal

luchtruim (n)
aerspás
  (luchtvaart) de luchtlagen boven een bepaald grondgebied

luchtvaart (n)
eitlíocht
  (verkeer) verkeer in de lucht

luchtvaartmaatschappij (n)
aerlíne
  (luchtvaart), (bedrijfskunde) een bedrijf dat vervoer door de lucht aanbiedt

luchtwaardig (adj)
aeracmhainneach

luciditeit (n)
gile
  (vermeende) klaarheid van geest

lucifer (n)
lasan
  een stokje met een zwavelkopje, dienende om vuur te maken

lui /lœʏ/ /lœː/ (adj)
anábhailleach
  niet houdend van inspanning of werk

lui /lœʏ/ /lœː/ (n)
daoine
  (informeel), vaak (pejoratief) groep mensen

luiaard (n)
spadán
  (dierkunde) benaming voor zoogdieren uit de onderorde Folivora

luid /lœʏ̯t/ /lœːd/ /lœːt/ (adj)
ard

luiden /ˈlœʏ̯dən/ /ˈlœːdən/ (v)
cró troda
  overgankelijk doen klinken, gewoonlijk van een bel

luidruchtig (adj)
callánach

luier (n)
clúidín

luiheid /ˈlœʏhɛɪt/ (n)
drogall
  het ontbreken van de wil iets te doen

luik /lœʏ̯k/ /lœːk/ (n)
sciathán
  (figuurlijk) deel van een plan, van een beoordeling, enz.; aspect, hoofdstuk, onderdeel

luilakkerij (n)
leisce
  het niet ijverig werken terwijl dat wel noodzakelijk is

luimig (adj)
aerach
  vrolijk, schertsend, nonchalant

luipaard (n)
liopard
  (roofdieren) bepaald soort zoogdier, Panthera pardus , een katachtige

luis /lœʏ̯s/ /lœːs/ (n)
míol cnis
  (dierkunde) benaming voor verschillende meestal vleugelloze insecten die parasiteren op dieren en planten

luister /'lœystər/ (n)
breáichte

luisteren /'lœstərə(n)/ (v)
éist
  inergatief ~ naar gericht waarnemen met het oor
  inergatief een bevel opvolgen

luit (n)
liúit
  (muziekinstrument) een snaarinstrument met een peervormige resonantiekast en een vlak bovenblad, de hals en kop staan meestal haaks op elkaar

luitenant (n)
leifteanant
  (militair) officiersrang in het leger

luitist (n)
seinnteoir liúite
  (muziek), (beroep) iemand die luit speelt

lukken /ˈlʏ.kə(n)/ (v)
obair
  ergatief tot een succes leiden

lul (n)
bior
  (vulgair) geslachtsdeel van de man
  (vulgair) (scheldwoord) scheldwoord voor een man

lumbaal (adj)
lumbach
  (medisch) met betrekking tot de lende, het lage deel van de wervelkolom

lumbago (n)
lumbágó
  (medisch) spit, lendenpijn

luminescentie (n)
lonracht
  (natuurkunde), (scheikunde), (biologie) het uitzenden van licht door voorwerpen, zonder dat de temperatuur zo hoog gestegen is dat hierdoor de uitstraling zou kunnen worden veroorzaakt

lumineus (adj)
geal

lunair (adj)
éascaí

lunch /lɵnsʲ/ (n)
lón
  (voeding) een maaltijd rond of iets na het middaguur

lunchen (v)
lón a ithe
  de lunch gebruiken

lupine (n)
lúipín
  (plantkunde) geslacht 'Lupinus uit de vlinderbloemenfamilie Fabaceae met telt zo'n 200 soorten en vele hybriden en cultivars (wikidata: lupine )

lurken (v)
diúgaire
  (informatica) passief deelnemen aan een interactief bedoelde toepassing van internet, dus zonder te reageren of bij te dragen

lust /lʏst/ (n)
ainmhian
  (seksualiteit) seksueel verlangen, geilheid, wellust
ar an gcaolchuid
  behoefte of verlangen (zin om) iets te doen
  plezier, genot

lusteloos (adj)
múisiamach
  zonder energie, fut om iets te ondernemen

lustig (adj)
aerach
  opgewekt, levendig, monter, vrolijk

lutetium (n)
lúitéitiam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Lu en atoomnummer 71. Het is een zilverwit lanthanide

luttel (adj)
beag
  van iets dat het maar een geringe omvang heeft

luw /lyw/ (adj)
te
  redelijk warm, lauw

luwen /ˈlywə(n)/ (v)
síothlaigh
  ergatief minder hard gaan waaien, minder hevig worden

luwte /'lywtə/ (n)
fothain
  een windloze plek

luxe /lyks/ (adj)
só
  duur, exclusief

luxe /lyks/ (n)
só
  niet alledaagse dingen die gebruikt worden voor het persoonlijk genot

luxeartikel (n)
anchaitheamh
  iets wat men koopt om dat het duur en overbodig is, enig extra comfort geeft en vooral indruk kan maken op andere personen

luxueus (adj)
macnasach

lychee (n)
lítsí
  (bloemplanten) Litchi chinensis een groenblijvende, tot 30 m hoge boom met een dichte, brede kroon
  (fruit) tropische vrucht met één pit en een stekelige schil van deze boom

lymfeklier (n)
faireog limfe
  (anatomie) boonvormig orgaantje waarin lymfocyten de lymfe zuiveren van ziekte verwekkers

lymfklier (n)
faireog limfe
  (anatomie) een orgaantje op het verloop van lymfevaten

lymfoom (n)
liomfóma

lynchen (v)
linseáil
  overgankelijk iemand executeren zonder rechtsgeldig proces, met name door opknoping

lynx (n)
lincse
  (roofdieren) bepaald soort zoogdier, Lynx lynx , katachtige met opvallende oorpluimen

m'n /mṇ/ (possessivePronoun)
m'
  onbenadrukte vorm van de eerste persoon enkelvoud

maag /maːx/ (n)
goile
  (anatomie) Ventriculus, een orgaan dat dient om voedsel te verteren

maagd /maːxt/ /maːçt/ (n)
maighdean
  iemand die nog nooit geslachtsgemeenschap gehad heeft

maagdelijk (adj)
maighdeanúil

maagdelijkheid (n)
maighdeanas
  (seksualiteit) eigenschap dat je niet eerder geslachtsverkeer hebt gehad

maagdenpalm (n)
bláth na faochan
  (plantkunde) Vinca minor sierplant voor in de tuin met lange slingerende takken en paarse bloemen

maagdenvlies /ˈmaɣdəˌvlis/ /ˈmaʝdəˌvlis/ (n)
dlaoi
  (anatomie) vlies dat de schede gedeeltelijk afsluit van de uitwendige schaamdelen

maagzuur (n)
aigéad goile

maaien /ˈmaɪ̯ə(n)/ (v)
bain
  overgankelijk met een werktuig het bovengrondse deel ergens van verwijderen

maaksel (n)
toradh
  iets dat door mensen gemaakt is

maal /ma:l/ (v)
béile
  2 1. de handeling van eten zoals die dagelijks op geregelde tijden plaatsvindt
uair
  1 1. telkens terugkerend tijdstip waarop iets gebeurt

maaltijd (n)
béile
  (voeding) een hoeveelheid toebereid voedsel die voldoende is geruime tijd de lichamelijke behoefte te bevredigen

maan /maːn/ (n)
gealach

maand /maːnt/ (n)
mí
  (tijdrekening), (eenheid) elk van de twaalf met een eigen naam onderscheiden tijdvakken van 28, 30 of 31 dagen waarin een jaar verdeeld wordt

maandag /ˈmaːndɑx/ (n)
Luan, Dé Luain
  (tijdrekening), (dag) een dag van de week, de eerste dag na het weekeinde

maanlicht (n)
solas na gealaí
  (astronomie) het zonlicht dat van de maan naar de aarde reflecteert

maanzaad (n)
poipín

maanziek (adj)
gan chiall

maar /maːr/ (conjunction)
ach
  nevenschikkend voegwoord dat een tegenwerping inleidt, introduceert een zin(sdeel) dat het voorgaande zin(sdeel) tegenspreekt of daarmee inhoudelijk contrasteert

maart /maːrt/ (n)
Márta, márta
  (tijdrekening) derde maand van het jaar

maas /mas/ (n)
mogall
  (visserij) een van de geknoopte ringen waaruit een net bestaat

maat /maːt/ (n)
comrádaí
  m kameraad, makker, metgezel, vriend
barra
  v/m (gestandaardiseerde) eenheid van lengte, oppervlakte of inhoud
  v/m (kleding) aanduiding van de grootte van een kledingstuk of schoen: een maatje te groot
am
  v/m (muziek) manier om een muziekstuk in te delen

maatgevend (adj)
scaradh
  iets dat een voorbeeld is voor navolgers of kopieën

maatlat (n)
rialtóir
  rechte stok met een maatverdeling
  lijst met eisen

maatregel (n)
beartas
  iets dat wordt beslist om een doel te treffen

maatschappelijk /matsxɑpələk/ (adj)
sochaíoch
  op de maatschappij betrekking hebbend

maatschappij (n)
sochaí
  (economie) vereniging tot het drijven van handel
  (sociologie) de wereld, omgang en verkeer der mensen

maatstok (n)
barra
  een stok waarmee je iets kunt meten
  meet methode

maatstreep (n)
bar
  (muziek) een van de vertikale lijnen die een notenbalk in maten van gelijke tijdsduur verdelen

macaber (adj)
adhfhuafar

machinatie (n)
ceapach
  oneerlijke, geheime manier van handelen

machine /mɑˈʃinə/ (n)
meaisín

machinegeweer (n)
meaisínghunna
  (militair) (werktuigbouwkunde) geweer waarmee kort na elkaar meerdere schoten kunnen worden afgevuurd, zonder dat men tussendoor de trekker moet loslaten

machinist (n)
innealtóir

macht /mɑxt/ (n)
cumas
  het vermogen zijn wil op te leggen

machthebber (n)
rialtóir
  een persoon met gezag

machtig /ˈmɑxtəx/ /ˈmɑxtɪx/ /ˈmɑχtəχ/ (adj)
bríomhar
  meer invloed hebbend dan anderen

macramé (n)
macraime
  een handwerktechniek om decoraties of weefsel te maken, door het met de hand knopen van draden

macroscopisch (adj)
macrascópach
  met het blote oog waarneembaar

made (n)
cruimh
  (dierkunde) pootloze larve van een vlieg of mug

madeliefje (n)
nóinín
  (plantkunde) Bellis perennis een kleine, overblijvende plant uit de composietenfamilie met een klein wit bloempje met een geel hart

maf /mɑf/ (adj)
duine buile
  (Jiddisch-Hebreeuws), (informeel), (spreektaal) gek, vreemd, onverwacht, ongebruikelijk, raar

maffia (n)
maifia
  (misdaad) criminele organisatie, oorspronkelijk van Sicilië, later ook in de Verenigde Staten

magazijn (n)
bialann
  (handel) opslagplaats voor grote hoeveelheden goederen in winkels, fabrieken e.d

magenta (n)
maigeanta
  (kleur) een kleur tussen rood en blauw

mager /ˈma.ɣər/ /ˈma.χər/ (adj)
séimhigh
  zeer dun met weinig vet

magerheid (n)
caoile
  het te slank zijn

magerte (n)
caoile
  het al te slank zijn

magie (n)
draíocht
  toverkunst; kracht waar een tovenaar over beschikt door met rituelen, symbolen en bezweringen de hulp van bovennatuurlijke machten in te roepen.

magisch (adj)
rúnda
  met een bijzondere, bovennatuurlijke betekenis

magistraal (adj)
sciliúil
  zeer kundig gedaan of gemaakt

magneet (n)
maighnéad, adhmaint
  (natuurkunde) voorwerp dat een magnetisch veld verspreidt
adhmaint, maighnéad
  (figuurlijk) persoon, zaak of plaats die grote aantrekkingskracht uitoefent op iets of iemand

magneetveld (n)
réimse maighnéadach

magnesium (n)
maignéisiam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Mg en atoomnummer 12. Het is een zilverwit aardalkalimetaal

magnetisch (adj)
adhmainteach, maighnéadach
  (natuurkunde) verschijnselen vertonend die toegeschreven kunnen worden aan een kringstroom of roterende lading

magnetiseren (v)
maighnéadaigh

magnetisme (n)
maighnéadas, adhmainteas

magnetron /ˈmɑɣ.nə.trɔn/ /ˈmɑχ.nə.trɔn/ (n)
micreathonnán
  (huishouden) m toestel waarin met zeer korte en gerichte elektromagnetische golven voedsel in zeer korte tijd warm kan worden gemaakt

magnitude (n)
méid creatha talún
  orde van grootte van de kracht van een aardbeving
  orde van grootte van de helderheid van een ster

magnolia (n)
magnóilia
  (plantkunde) benaming voor bomen met tulpachtige bloemen uit het geslacht Magnolia

mailen /ˈmelə(n)/ (v)
ríomhphost
  overgankelijk per elektronische post verzenden

mainport (n)
mol
  (verkeer) belangrijk knooppunt voor personen- en goederenverkeer

mais /mɑjs/ (n)
arbhar indiach
  (plantkunde), (graan) Zea mays een graansoort afkomstig uit Midden-Amerika (wikidata: mais )

maisplant (n)
arbhar
  (plantkunde) Zea mays subsp. mays een plant waaraan maiskolven groeien

majeur (n)
maor
  (muziek) toonsoort met een opgeruimd karakter
  (muziek) “grote afstand” in de benaming van bepaalde intervallen, akkoorden en toonladders, vaak als eerste deel van een samenstelling met het terts-interval of als tweede deel van een samenstelling met een toonsoort

majoor (n)
maor

mak (adj)
ceansaigh
  gedwee, tam, niet wild

makaak /ma'kak/ (n)
meacaic
  (primaten) een aap behorende tot een geslacht (Macaca) van apen van de Oude Wereld die leven in Azië van India en Tibet oostwaarts tot Japan, Java, de Filipijnen en Celebes en één soort in Noordwest-Afrika (de berberaap, Macaca sylvanus)

make-up (n)
dreachadh
  (cosmetica) schoonheidsproducten die worden gebruikt voor het in orde maken van het gezicht, ogen

maken /ˈmaːkən/ (v)
an
  overgankelijk in elkaar zetten

makkelijk (adj)
furasta
  niet moeilijk, waar weinig moeite en inspanning voor vereist is

makker /mɑkər/ (n)
comrádaí
  iemand aan wie men door persoonlijke voorkeur verbonden is

makreel (n)
maicréal, ronnach
  (straalvinnigen) bepaalde soort zeevis, Scomber scombrus , familie van de makreelachtigen zoals tonijn en boniet

mal /mɑl/ (adj)
guanach
  (v. mensen) blijk gevend van gebrek aan gezond verstand

mal /mɑl/ (n)
múnla
  (techniek) holle gietvorm

malaise (n)
easláinte

malen /malə(n)/ (v)
meil
  overgankelijk tussen twee harde voorwerpen fijnwrijven

malformatie (n)
anchuma
  (medisch) misvorming

malheid (n)
aerthacht
  het op een gekke manier grappig zijn

malheur (n)
aimléis
  iets vervelends

malicieus (adj)
ainbhéasach
  met slechte bedoelingen

malie (n)
súilín
  (kleding) eveneens de benaming voor elk van de ringetjes in schoeisel, waar de veter doorheen geregen wordt

maliebaan (n)
ceantar siopaí
  (verouderd) plaats waar men het maliespel (een soort golf) speelde

maligne (adj)
ainciseach
  (medisch) kwaadaardig

mals /mɑls/ (adj)
armacach
  (voeding) zacht en sappig (van vlees en groenten)

malsheid (n)
armacas
  het makkelijk te snijden of kauwen zijn van (gekookte of gebakken) voedingsmiddelen

maltose (n)
maltós

mama /ˈmɑmaː/ (n)
maime
  informele benaming voor moeder door haar kind

mammair (adj)
cíochach
  (medisch) met betrekking tot de vrouwelijke borstklier

mammoet (n)
mamat
  (slurfdieren) benaming zoogdieren uit het geslacht Mammuthus , sinds de laatste ijstijd uitgestorven

mammografie (n)
X-ghathú cíche
  (medisch) het afbeelden van de borstklier door middel van röntgenstraling

man (n)
fear
  (biologie) persoon van het mannelijk geslacht
fear céile
  (pregnant), (familie), (juridisch) echtgenoot, getrouwde man
  (dierkunde) mannelijk exemplaar van een diersoort
duine daonna
  mens, volwassen persoon in het algemeen

management (n)
bainisteoireacht
  (bedrijfskunde) de leiding van een organisatie, de verzameling managers

manager (n)
bainisteoir
  (bedrijfskunde) (beroep) persoon die de leiding heeft over een afdeling binnen een grotere organisatie

manchet (n)
cufa
  een dubbele of stevige stof rond de opening van de mouw of hals

manchetknoop (n)
lúibín cufa
  een sierknoop die de manchet aan de mouw van een overhemd sluit

mand /mɑnt/ (n)
cis
  (gereedschap) een bak gemaakt van gevlochten rotan of tenen voorzien van een handvat

mandarijn (n)
mandairín
  (fruit) Citrus reticulata Citrus reticulata var. 'mandarine' Citrus × tangerina een citrusvrucht

mandataris (n)
uiríollaí
  (politiek) iemand die met toestemming van de achterban beslissingen mag maken

mandekker (n)
garda
  (sport) verdediger die ervoor zorgt dat een aanvaller van de tegenpartij geen kansen krijgt

mandoline (n)
slisneoir
  (muziekinstrument) een klein, luitvormig tokkelinstrument met vier paar snaren waarop met een plectrum getokkeld wordt

maneschijn /manəsxɛɪn/ (n)
solas na gealaí
  het door de maan weerkaatste licht dat op de aarde schijnt, maanlicht

mangaan (n)
mangainéis
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Mn en atoomnummer 25. Het is een zilverkleurig overgangsmetaal

mangelen /ˈmɑŋələ(n)/ (v)
uireasa
  ontbreken, te kort schieten
tráchtáil
  overgankelijk ruilen, aan ruilhandel doen

mangelwortel (n)
biatas

mango (n)
mangó
  (fruit) soort oranje-groene sappige tropische vrucht

mangoest (n)
mongús
  (roofdieren) onderfamilie van de civetkatten, zeer snelle en behendige roofdiertjes die zelfs een gevecht met een gifslang niet schuwen

mangrove (n)
mangróbh

manhaftig (adj)
croíán

manier / mɑˈniːr/ (n)
bealach

manifestatie (n)
réaladh
  (medisch) waarneembaar verschijnsel
  openbare gebeurtenis, vertoning, bv: een publieke adhesiebetuiging, betoging

maniok (n)
casabhach
  (voeding) eetbare wortel van Manihot esculenta (wikidata: maniok )

manipuleren (v)
lámhaigh

manna (n)
manna
  (Jiddisch-Hebreeuws) (voeding) (religie) voedsel dat uit de hemel komt voor de Israëlieten tijdens hun tocht uit Egypte naar Kanaän; het Hebreeuwse woord is 'man'; dat kan in Ex. 16:15 ook worden begrepen als 'wat?' (14×: Ex. 16:15, 16:31 +, Num. 11:6 +, Deut. 8:3 +, Joz. 5:12 +, Ps. 78:24, Neh. 9:20; ook 3× in NT)

mannelijk (adj)
firinscneach
  (biologie) tot het geslacht behorend dat voor bevruchting zorgt
  (grammatica) behorend tot het woordgeslacht dat vrouwelijk noch onzijdig is

mannequin (n)
mainicín
  (beroep) iemand die nieuwe kledingontwerpen dragend deze aan een publiek vertoont

mannetje (n)
abhac

manslag /ˈmɑnslɑx/ (n)
dúnorgain
  doodslag

manspersoon (n)
duine

mantel (n)
brat
  (kleding) een omhullend kledingstuk
dreach
  (techniek) een omhulsel rond het eigenlijke apparaat

maoïst (n)
cumannachas
  communist die zich vooral heeft laten inspireren door Mao Zedong

map /mɑp/ (n)
comhad
  een stevig omhulsel voor papieren
  een gebundelde verzameling gegevens
fillteán
  (informatica) deel van het bestandssysteem, waarin een aantal bestanden op gestructureerde wijze bewaard kunnen worden

marchanderen (v)
conradh
  onderhandelen over de voorwaarden of de prijs van een bepaalde zaak

marcheren (v)
máirseáil

maretak (n)
drualus
  (plantkunde) Viscum album een halfparasitische plant die op bomen vooral vanaf Zuid-Limburg in zuidelijke richting voorkomt

margarine (n)
buíoc

margay (n)
margae
  (roofdieren) bepaald soort zoogdier, Leopardus wiedii , een kleine katachtige die tot de groep van de pardelkatten behoort.

marge (n)
corrlach
  (typografie) opengelaten ruimte aan de rand van een bladzijde
  (figuurlijk) de speelruimte in een bepaalde situatie
  (financieel) het winstpercentage van een prijs

marginaliteit (n)
díbeartach
  de onbelangrijke en machteloze (rafel)rand van de samenleving

marimba /mɑˈrɪmba/ (n)
mairimbe
  (muziekinstrument) een zeer grote houten xylofoon uit Guatemala met onder elke toets een resonator van houtsnijwerk

marine /maːˈrinə/ (n)
cabhlach
  (militair) (scheepvaart) v strijdmacht die voor oorlogvoering op zee kan worden ingezet, zeemacht

marjolein (n)
oragán cumhra
  (kruid) de blaadjes van echte marjolein (Origanum majorana ), vers en gedroogd, worden gebruikt als kruid ( (wikidata: marjolein ))

markeren /mɑr.kɪː.rə(n)/ (v)
marcáil
  overgankelijk het afbakenen van een grens

markies (n)
marcas
  (adel) adellijke titel, lager dan een hertog maar hoger dan een graaf

markt (n)
margadh
  (handel) plein of straat waar handelaren hun waar (3) aan de klanten verkopen

marktdag /'mɑrk.dɑx/ (n)
lá margaidh
  dag waarop markt gehouden wordt

marktplaats (n)
log margaidh

marmelade (n)
plúch
  (voeding) jam waarin de schillen van citrusvruchten en andere vruchten met het vruchtvlees worden meeverwerkt die zeer geschikt is als broodbeleg

marmer /mɑremər/ (n)
marmar
  een fijnkorrelige getransformeerde kalksteen dat gepolijst gebruikt wordt in de bouw- en de beeldhouwkunst

marmeren (adj)
marmaraigh

marmeren (v)
síog

marmot (n)
marmat
  (knaagdieren) Marmota knaagdier dat vooral in het hooggebergte leeft maar ook veel als huisdier wordt gehouden

mars /mɑrs/ (n)
máirseáil
  (militair) regelmatige manier van lopen met afgemeten passen, vooral gebruikt door soldaten en bij plechtigheden.
  een wandeltocht.
  een mand of bak die op de rug gedragen wordt.
uachtar
  (scheepvaart) het halfronde platform aan de top van het onderste deel van de mast van een zeilschip.

martelaar /mɑrtəlar/ (n)
mairtíreach
  iemand die voor een goede zaak lijdt of sterft en daarmee tot symbool wordt gezien van de strijd voor die zaak, iemand die gemarteld wordt of is

martelen (v)
pianadh
  overgankelijk een gevangene onderwerpen aan lichamelijke en/of geestelijke pijniging, voornamelijk teneinde informatie los te krijgen

marteling (n)
pianadh
  het opzettelijk toebrengen van pijn en letsel aan een gevangene die zich niet weren kan

marter (n)
cat crainn
  (roofdieren) benaming voor zoogdieren uit het geslacht Martes , met een lange staart en een meestal bruine pels

martiaal (adj)
míleata
  (militair) betrekking hebbend op het leger

martial art (n)
ealaín oscartha
  (sport) traditioneel en stelselmatig beoefende stijl van vechten, als vermaak beoefend in wedstrijdenDe term wordt vooral gebruikt voor Oosterse vechtsporten.

marxisme (n)
Marxachas
  (politiek) de socialistische ideologie van de volgelingen van Karl Marx

masculien (adj)
fireannach
  met kenmerken die typische voor mannen zouden gelden

masjiach /mɑˈʃiɑx/ (n)
Meisias
  (Jiddisch-Hebreeuws) aanduiding van een priester of koning, die tot zijn functie gezalfd wordt; het woord wordt daarbij vaak gevolgd door 'van de Heer'; in vertalingen gewoonlijk: gezalfde (39×: Lev. 4:3 +, 1 Sam. 2:10 +, 2 Sam. 1:14 +, Jes. 45:1, Hab. 3:13, Ps. 2:2 +, Klaagl. 4:20, Dan. 9:25 +, 1 Kron. 16:22, 2 Kron. 6:42); later aanduiding van een heilbrenger of de verwachte Heilbrenger; 'messias' of 'Messias' is de Griekse versie van het Hebreeuwse woord (2× in NT), 'Christos' is de Griekse vertaling daarvan (529× in NT), 'Christus' in het Latijn

masker /'mɑskər/ (n)
púic, masc
  een voorwerp geplaatst voor het gelaat dat de indruk wekt van een andere identiteit van de drager
  een voorwerp geplaatst voor het gelaat voor andere redenen, zoals beveiliging of zuurstoftoevoer

maskerade (n)
bréagriocht
  (feest) optocht met gemaskerde en verklede mensen

massa /ˈmɑsaː/ (n)
Aifreann
  (natuurkunde), (scheikunde) de totale hoeveelheid materie in een object (gewicht is massa bepaald aan de hand van de graviteit of door de inertie van dat object)
caitín
  grote hoeveelheid
mórshlua
  menigte

massa-extinctie (n)
olldíothú
  massaal uitsterven van levensvormen

massavernietigingswapen (n)
airm ollscriosta
  (militair) een wapen dat zeer velen doodt

mast (n)
crann
  (scheepvaart) lange, rechtop staande paal midden op het schip waaraan vlaggen, zeilen en/of ra's bevestigd kunnen worden
  lange paal voor vlaggen - vlaggenmast

masterclass (n)
máistir-rang
  (onderwijs) een les gegeven door iemand die een meester in zijn vak is maar geen docent is, terwijl andere studenten toekijken

mastiff (n)
maistín
  grote hond met een heel los rimpelig vel bij het hoofd

masturbatie (n)
glacaireacht
  (seksualiteit) het stimuleren van de eigen geslachtsdelen teneinde seksueel opgewonden te raken

matador (n)
tarbhadóir
  (beroep) stierenvechter

match (n)
cluiche

mate (n)
barra

materiaal (n)
damhna
  (materiaalkunde) een tastbare stof (-> materie)

materie (n)
damhna

materieel (adj)
adhmad

mathemaat /maθe'mat/ (n)
matamaitic

mathematicus (n)
matamaiticeoir

mathematisch (adj)
matamaiticiúil

matig /matəx/ (adj)
réasúnta
  in geringere mate dan mogelijk of gewenst

matigen (v)
réasúnta
  overgankelijk minder uitbundig of extreem optreden

matigheid (n)
measarthacht
  van een persoon dat deze niet teveel eet en drinkt

matiging (n)
measarthacht
  minder sterk, hard en krachtig maken

matineus (adj)
luath
  geneigd om vroeg op te staan

matje (n)
lannach
  dim. tant. kapsel waarbij de de zijkanten van het haar meestal opgeschoren of kort zijn, maar de achterkant lang

matriarchaal (adj)
matrarcach
  betrekking hebbend op een samenlevingsvorm waarbij vrouwen aan de macht zijn en overerving via de vrouwelijke lijn gaat

matrijs (n)
múnla
  (techniek) vorm die dient om meerdere gelijke producten te maken
  (techniek) ijzer voor het maken van schroefdraden

matrix (n)
maitrís
  (wiskunde) een rechthoekig blok getallen waaraan bepaalde rekenregels toegekend worden

maturiteit /'matyritɛit/ (n)
abúlacht
  het tot volle wasdom en rijpheid zijn gekomen
  (medisch) de mate waarin een baby volgroeid is bij de geboorte

mausoleum (n)
másailéam
  groot en rijk versierd graf

maximaal /ˈmɑksimal/ (adv)
ar a mhéad
  ten hoogste

maximumsnelheid (n)
luasteorainn
  de hoogst toegestane snelheid voor voertuigen op een openbare weg

mayonaise /ˌmajoˈnɛːzə/ (n)
maonáis
  (voeding) een saus op basis van eieren met hierin minstens 70% olie

mazelen (n)
bruitíneach
  (medisch) kinderziekte veroorzaakt door een morbillivirus en gekenmerkt door rode stipjes op de huid

maîtresse (n)
bean luí
  vrouw die een amoureuze relatie heeft met een man die met een ander is getrouwd

maïs /ˈmaʲɪs/ /ˈmɛɪ̯s/ (n)
arbhar Indiach
  (bloemplanten) bepaalde graansoort afkomstig uit Midden-Amerika, Zea mays

maïsplant (n)
arbhar
  (plantkunde) Zea mays subsp. mays een plant waaraan maïskolven groeien

mbo (n)
gairmscoil

mechanisch (adj)
meicniúil
  met betrekking op de mechanica, machinaal, automatisch zonder na te denken

medaille (n)
bonn
  metalen schijf, in het bijzonder als onderscheidingsteken na bepaalde prestaties, zoals bij sporters en militairen

mede (adv)
chomh maith
  1. ook

mededelen /ˈmedəˌdelən/ (v)
rannpháirtigh
  overgankelijk deelnemen, deel hebben

mededinger (n)
iomaitheoir
  iemand die hetzelfde wil als jij terwijl het niet mogelijk is het beiden te verkrijgen

medeklinker /ˈme.dəˌklɪŋ.kər/ (n)
consan
  (taalkunde) een klank waarbij de lucht niet ongehinderd door de mond naar buiten kan
  een letter die zo'n klank in schrift weergeeft

medelijden /medəlɛidə/ (n)
taise
  verdriet over het leed van anderen

medeplichtige (n)
comhchoirí
  behulpzaam persoon bij een misdrijf

mediaan (n)
airmheán

medicijn (n)
druga
  (medisch) chemische stof die een bepaalde, gewenste werking op het (dierlijk of menselijk) lichaam uitoefent

medicus (n)
dochtúir

meditatie (n)
machnamh
  spirituele bezigheid waarbij men zich diep concentreert

mee /meː/ (n)
meá
  (drinken) licht alcoholische drank vervaardigd van honing

meegaan /ˈmeɣan/ /ˈmeχan/ (v)
comóir
  ergatief op hetzelfde moment dezelfde richting uitgaan
  ergatief, (figuurlijk) op hetzelfde moment dezelfde richting uitgaan

meegeven /ˈmeɣevə(n)/ /ˈmeχevə(n)/ (v)
tabhair

meehelpen (v)
cabhair
  anderen helpen iets te doen

meekrap (n)
madar
  (plantkunde) Rubia tinctorum een plant behorend tot de sterbladigenfamilie Rubiaceae

meel /mel/ /meɫ/ /mɪːɫ/ (n)
plúr
  (voeding) gemalen graan

meeloper (n)
brabúsaí

meemaken /ˈme.ma.kə(n)/ (v)
teisteoir
  overgankelijk iets ~: getuige zijn van een gebeurtenis; beleven van een gebeurtenis

meer /meːr/ (n)
loch
  (aardrijkskunde) groot water dat helemaal omringd is door land

meerderjarig (adj)
d'aosaigh
  (juridisch) de leeftijd bereikt hebbend dat men alle rechten en plichten van een volwassene heeft

meerkoet (n)
cearc cheannann
  (kraanvogelachtigen) bepaald soort watervogel, Fulica atra een vogel uit de familie van de rallen, koeten en waterhoentjes (Rallidae) en het geslacht koeten (Fulica) geheel zwart met witte snavel en voorhoofdschild

meervoud (n)
iolra
  woord dat in die vorm aan meerdere voorwerpen, mensen of dieren refereert

mees (n)
meantán
  (zangvogels) benaming voor kleine weinig schuwe vogels uit de familie Paridae

meeslepend (adj)
coscrach
  van iets dat het de aandacht trekt; van iets dat men er zich bij betrokken voelt

meestal (adv)
d'fhormhór
  in het merendeel van de gevallen

meester (n)
máistir
  (figuurlijk) iemand die iets onder controle heeft
  iemand die het doctoraal examen in de rechtsgeleerdheid heeft afgelegd

meesteres (n)
máistreás

meestergast (n)
maor
  leidinggevende over een groep arbeiders

meetellen (v)
scór
  overgankelijk iets erbij tellen

meeting (n)
cruinniú
  een bijeenkomst

meetkunde /'metkɵndə/ (n)
geoiméadracht
  (wiskunde) tak van de wiskunde die zich bezighoudt met ruimtelijke figuren

meetlat /ˈmetlɑt/ (n)
rialóir
  een langwerpig voorwerp waarmee maten opgenomen worden

meetlint (n)
miosúr
  een band met een schaalverdeling zodat men een afstand kan bepalen

meeuw /meːβ̞/ /mɪːβ̞/ (n)
faoileán, faoileog
  (steltloperachtigen) benaming voor zeevogels uit de familie Laridae

mei (n)
Bealtaine
  (tijdrekening) de vijfde maand van het jaar

meid /mɛi̯t/ (n)
ainnir

meidag (n)
Lá Bealtaine
  een dag in de maand mei

meidoorn /ˈmɛɪ̯.dorn/ (n)
sceach gheal
  (plantkunde) (medisch) Crataegus plantengeslacht of zijn bloesems, ook haagdoorn of steendoorn genoemd

meidoren (n)
sceach gheal
  (plantkunde) Crataegus laevigata Tweestijlige meidoorn

meiklokje (n)
lile na ngleanntán
  (plantkunde) Convallaria majalis uit de Leliefamilie

meineed (n)
mionn bréige
  de verkondiging van één of meerdere leugens terwijl men heeft gezworen de waarheid te vertellen

meiose /mɛɪˈozə/ (n)
méóis
  (biologie) celdeling waarbij geslachtscellen ontstaan

meiraap (n)
tornapa

meisje /ˈmɛɪ̯ʃə/ /ˈmɛːsjə/ (n)
cailín
  jonge, ongehuwde vrouw

meitnerium (n)
meitniriam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Mt en atoomnummer 109. Het is een vermoedelijk grijs of zilverkleurig overgangsmetaal

melaatsheid /me'latshɛɪt (n)
lobhra
  besmettelijke ziekte veroorzaakt door een bacteriële infectie van de huid

melding /mɛl.dɪŋ(g)/ (n)
ceirnín
  een bericht over een gebeurtenis

melig (adj)
liosta
  lusteloos, verveeld

melisse (n)
lus na meala líomóide
  (bloemplanten) een geslacht Melissa uit de lipbloemenfamilie (Lamiaceae ). Het geslacht omvat vijf soorten vaste, kruidachtige (geneeskrachtige) planten die van nature voorkomen in Europa en Azië. De botanische naam Melissa is afgeleid van het Oudgriekse woord voor bij (μέλισσα) vanwege de overdaad aan nectar die aanwezig is in de bloemen waardoor bijen worden aangetrokken. De stengels zijn rechthoekig, zoals ook het geval is bij alle andere planten uit de lipbloemenfamilie. De bladeren staan in paren tegenover elkaar en zijn over het algemeen in de vorm van een hart of ovaalvormig. Als ze gekneusd worden, geven ze een citroengeur af

melk /mɛlk/ (n)
bainne

melkboer (n)
fear bainne

melkchocolade (n)
seacláid bhainne
  (voeding) chocolade die bereid is met room of melk

melken /mɛlkə(n)/ (v)
crúigh
  overgankelijk, (veeteelt) de melk uit de klieren van een zoogdier halen

melkklier (n)
faireog bhainne
  (anatomie) het orgaan dat bij het zoogdier de melk produceert

melksuiker (n)
lachtós
  (voeding) (scheikunde) C12H22O11 is een suiker die o.a. in melk voorkomt en is minder zoet dan sacharose en glucose

melktand (n)
fiacail diúil
  (anatomie) een tand uit de eerste set tijdelijke tanden van de mens en sommige andere dieren (zoals de hond of de koe), die na verloop van tijd worden vervangen door de permanente tanden

melkwegstelsel (n)
réaltra
  (astronomie) een bijzonder grote groep sterren die samen met andere materie om een gezamenlijk middelpunt -waarschijnlijk een zwart gat- wentelen

melkwei (n)
meadhg
  de vloeistof die bij de kaasbereiding ontstaat door het stremmen van de melk na toevoeging van stremsel

melkzuur (n)
aigéad lachtach
  (voeding) (scheikunde) organisch zuur (C3H6O3) dat door gisting ontstaat o.a. in melk en zuurkool

melodie (n)
ábhann
  (muziek) een opeenvolging van toonhoogtes die een bepaald muzikaal gestalte vormt

melodieus (adj)
duanach
  aangenaam klinkend

melodisch (adj)
ceolmhar
  (van een muziekstuk) gekenmerkt wordt door een krachtige melodie, aangenaam klinkend

meloen (n)
mealbhacán

membraan /mɛmbran/ (n)
scannán
  (biologie) een dun vlies van met name fosfolipiden en eiwitten dat een cel in staat stelt één of meerdere interne milieus te creëren

men (indefinitePronoun)
ceann
  iemand, maar niemand in het bijzonder

mendelevium /ˌmɛndeˈleviʏm/ (n)
meindiléiviam

meneer /məˈneːr/ /məˈnɪːr/ (n)
an tuasal
  een formele manier om een man aan te spreken

menen /menə(n)/ (v)
ceachartha
  overgankelijk de bedoeling hebben
ceap
  denken, een mening toegedaan zijn

mengbeker (n)
bolla
  een beker waarin je verschillende (vloei)stoffen door elkaar heen kunt mengen

mengelmoes (n)
cumasc

mengen (v)
measc
  overgankelijk het homogeniseren van twee of meer zaken

mengkom (n)
moirtéal
  (huishouden) een stuk aardewerk waarin men verschillende ingredienten met elkaar kan vermengen

mengsel (n)
meascán

menhir (n)
gallán
  (geschiedenis) grote prehistorische stenen zuil uit Bretagne

menigte (n)
dream
  een grote groep mensen dicht op elkaar

menigvoudig (adj)
ilchineálach

menigvuldig (adj)
ilchineálach
  veelsoortig, velerlei, verschillend

mening /ˈmeːnɪŋ/ (n)
barúil
  oordeel, opinie

mens (n)
duine
  de (primaten) Homo sapiens , het zoogdier waar wij toe gerekend worden en dat zich door zijn rede en taal van de dieren onderscheidt

mensaap (n)
ápa
  (primaten) een gemeenschappelijke naam voor dieren uit de orde van de primaten

menselijk (adj)
duineata
  zoals de mens
Críostúil
  goed voor de medemens

menseneter (n)
canablach
  iets of iemand die mensen eet

mensenhaai (n)
siorc bán mór
  (kraakbeenvissen) de bekendste en de meest gevreesde haai, Carcharodon carcharias

mensenkind (n)
daonna
  een mens in het algemeen

mensenmassa (n)
dream
  een grote groep mensen die dicht bij elkaar staan

mensenmenigte (n)
dream
  een grote mensenmassa

mensenrechten (n)
cearta an duine
  alleen meervoud (juridisch), (politiek) geheel van de fundamentele rechten en vrijheden die ieder mens toekomen

mensenwerk (n)
de dhéantús an duine
  iets dat door mensen gemaakt is

mensenzee (n)
dream
  grote groep mensen

mensheid (n)
daonail
  een verzamelnaam voor alle mensen ter wereld met al hun onderlinge sociale relaties

menskracht (n)
fearchumhacht
  geheel van mensen beschikbaar om arbeid te verrichten; werkende personen

menslievend (adj)
flaithiúil
  van gevoel of daden: met veel sympathie voor de medemens

menslievendheid (n)
carthanacht

menstruatie (n)
fuil mhíosta
  (biologie) maandelijkse bloeding bij vrouwen en geslachtsrijpe meisjes

menstruatiecyclus (n)
timthriall míosta
  (biologie) reeks natuurlijke periodieke veranderingen in de hormoonproductie en de structuren van de baarmoeder en eierstokken van het vrouwelijke voortplantingssysteem

menstrueel (adj)
míosta

menu (n)
biachlár

mep /mɛp/ (n)
béim
  een klap met de hand of met een mepper

merchandising (n)
earraíocht
  het commercieel exploiteren van de populariteit van een merk of van bekende personen, zoals filmsterren, entertainers en sporthelden, evenals van figuren uit films, stripverhalen, games en televisieprogramma's

merel /meːrəl/ /ˈmɪːrəɫ/ (n)
lon dubh
  (zangvogels) bepaald soort zwarte vogel met een gele snavel, Turdus merula , uit de familie van de lijsters

meren (v)
daingnigh

merendeels (adv)
d'fhormhór

merg (n)
garr
  (anatomie) het zachte weefsel in de kern van een bot
  (plantkunde) het parenchymatische binnenste gedeelte van de plantenstengel of wortel

meritocratie (n)
tuilleamhlathas

merk /ˈmɛrk/ (n)
grád
  een kenteken aangebracht ter identificatie van iets, (merkteken, teken)
splanc
  (handel) een symbool of naam voor producten van een bepaalde producent of handelsonderneming

merken (v)
airigh
  inergatief iets waarnemen of herkennen, gewaarworden
grád
  overgankelijk een merk aanbrengen op, markeren

merkteken (n)
carachtar

merkwaardig (adj)
aisteach
  vreemd, raar

merrie /ˈmɛri/ (n)
láir
  (dierkunde) (paardrijden) een vrouwelijk paard

mes /mɛs/ (n)
scian
  (gereedschap) (huishouden) een dun lang werktuig met een scherp geslepen kant waarmee gesneden kan worden

mesolithicum /mesoˈlitikʏm/ (n)
Méisiliteach

meson (n)
méasón
  (natuurkunde) een elementair deeltje dat uit een quark en een antiquark bestaat

messchede /ˈmɛssxedə/ (n)
scian mhara
  (tweekleppigen) Solen marginatus een marien tweekleppig weekdier, met een geheel rechte schelp

messing (adj)
prás

mest (n)
aoileach
  uitwerpselen van sommige dieren waarmee men land vruchtbaar maakt

mesten (v)
leasaigh

mestkever /ˈmɛstkevər/ (n)
priompallán
  (kevers) een donkergekleurde kever uit een informele groep van kevers die mest eten als larve of imago, er zijn zo'n 5000 soorten. De in Nederland en België bekendere soorten komen uit de familie Geotrupidae . Er zijn ook enkele onderfamilies (Scarabaeinae en Aphodiinae) uit de familie bladsprietkevers (Scarabaeidae) die als mestkever of pillendraaier worden aangeduid

mesttor (n)
priompallán
  (kevers) Geotrupes stercorarius insect dat leeft van paarden- en koeienmest

mestvaalt (n)
carn aoiligh

met /mɛd/ /mɛt/ (preposition)
le

metaal (n)
miotal
  ieder element dat gekenmerkt wordt door glans en het vermogen om warmte en elektriciteit te geleiden

metaaldetector (n)
brathadóir miotail
  instrument om metalen voorwerpen op te sporen

metafoor /me.ta.ˈfɔːr/ /mæː.ta.ˈfoːr/ (n)
meafar
  (taalkunde) beeldspraak waarbij men een woord B zegt in plaats van het woord A terwijl er tussen A en B een verband is van gelijkenis

metallic (adj)
miotalach
  van verf of lak: glanzend als metaal

metalloïde (n)
miotalóideach

metallurgie (n)
miotaleolaíocht

metamorfose (n)
athghiniúint

metataal (n)
meititheanga
  (taalkunde) taal met behulp waarvan dezelfde of een andere taal wordt beschreven

meteen /mɛ.ˈden/ /mɛ.ˈten/ (adv)
go díreach
  onmiddellijk, direct

meten (v)
tomhais
  overgankelijk de waarde van een bepaalde grootheid bepalen door deze te vergelijken met een ijkwaarde

meteoor (n)
dreige
  (astronomie) een kortstondig lichtspoor aan de hemel door de verbranding van een uit de ruimte vallende meteoriet

meteoorsteen (n)
dreigít

meteorologie /meteˌjoroloˈɣi/ (n)
meitéareolaíocht
  (wetenschap) de studie van het weer en het klimaat

meter (n)
méadar
  m (natuurkunde), (eenheid) de SI-basiseenheid van lengte, weergegeven met symbool m

metgezel (n)
caidreamhach

methaan (n)
meatán
  (scheikunde) de eenvoudigste koolwaterstof met formule CH4

methode /meˈtodə/ (n)
slí

methodisme (n)
modhachas
  (religie) Een stroming in het Angelsaksische protestantisme verwant aan het remonstrantisme van Arminius

methodologie /ˌmetodoloˈɣi/ /ˌmetodoloˈχi/ (n)
modheolaíocht

metonymia /mæː.to.ˈny.mi.ja/ (n)
meatonaime

metonymie /mæː.to.ny.ˈmiː/ (n)
meatonaime

metriek (adj)
méadrach

metro (n)
traein faoi thalamh
  (verkeer) ondergronds openbaar vervoer, meestal per trein of tram

metronoom (n)
méadranóm

metropoliet (n)
ardeaspag

metropolis (n)
ceannchathair

metropool (n)
ceannchathair
  wereldstad

metrum (n)
aiste

metselaar (n)
bríceadóir
  (beroep) een bouwvakker gespecialiseerd in metselen

metterdaad (adv)
amach is amach

mettertijd /ˌmɛ.tər.ˈtɛɪ̯t/ (adv)
le himeacht aimsire
  na verloop van (een zekere) tijd

meubelmaker (n)
adhmadóir
  (beroep) een vakman die beroepsmatig meubels vervaardigt

meute (n)
deic
  oorspronkelijk een groep jachthonden die gebruikt wordt voor bijvoorbeeld de vossenjacht

mevrouw (n)
bean
  formele manier om een vrouw aan te spreken

mezzanino (n)
idirurlár

miauwen (v)
meamhlach
  inergatief (dierengeluid) het kenmerkende jankende geluid van een kat voortbrengen

micro-organisme /ˈmiːkroʔɔrɣaːnɪzmə/ /ˈmiːkroʔɔrʝaːnɪzmə/ (n)
miocrorgánach
  (biologie) meestal eencellig wezen, dat niet met het blote oog zichtbaar is

microbe (n)
miocrób
  (biologie) levend micro-organisme; een eencellig organisme

microbiologie (n)
micri-bhitheolaíocht
  (wetenschap) de tak van de biologie die zich bezighoudt met micro-organismen en hun effecten op de mens en andere levende organismen

microcomputer (n)
micriríomhaire

microfotografie (n)
micreafótagrafaíocht
  (fotografie) fotografie m.b.v. een microscoop

microkosmos (n)
domhnán
  een kleine, van de buitenwereld afgesloten werkelijkheid (een kleine wereld)

micrometer (n)
micriméadar
  (techniek) een meetinstrument waarmee zeer nauwkeurig dikten, afstanden en diepten kunnen worden gemeten
  (natuurkunde), (wiskunde), (eenheid) een lengtemaat met een waarde van één miljoenste meter of 0,001 millimeter, weergegeven met symbool μm

microscoop /mɪkroˈskoːp/ (n)
micreascóp
  (optica) instrument voor het bestuderen van objecten die te klein zijn om goed met het blote oog gezien te kunnen worden

microscopisch (adj)
micreascópach
  zeer klein, voor het blote oog onzichtbaar, alleen door een microscoop waarneembaar

middag (n)
meán lae
  (tijdrekening) het midden van de dag, 12.00
  (tijdrekening) (in Nederland) het gedeelte van de dag tussen 12.00 en 18.00 uur; namiddag

middageten (n)
bricfeasta
  (voeding) een maaltijd die tussen de ochtend en de middag genuttigd wordt

middel /ˈmɪdəɫ/ (n)
gustal
  iets met behulp waarvan een doel bereikt kan worden
  (financieel) geld, bezit
cógas
  (medisch) iets dat wordt aangewend om ziekte, ongesteldheid te bestrijden, (verkort voor geneesmiddel)

middeleeuwen /ˈmɪdəɫe:wə(n)/ (n)
Meánaois
  (geschiedenis) de periode tussen ongeveer 300 n.Chr. tot 1500 n.Chr.

middeleeuws /ˈmɪdəɫɪ:ws/ (adj)
meánaoiseach
  gerelateerd aan de middeleeuwen

middellijn (n)
trastomhas
  (wiskunde) een rechte lijn, getrokken door twee punten en het middelpunt van een cirkel

middelmaat /ˈmɪdəlmat/ (n)
ceachartha

middelmatig /ˌmɪdəɫˈmatəx/ (adj)
meán
  zich rond het gemiddelde bevinden
coitianta
  niet in positieve zin opvallen

middelpunt (n)
ionad
  (wiskunde) van een cirkel of bol is het punt dat tot alle punten op de omtrek dezelfde afstand heeft

middelpuntvliedend /mɪdəlpɵntflidənt/ (adj)
lártheifeach
  (natuurkunde) neigend van het middelpunt weg te bewegen

middelvinger (n)
méar mheáin
  (anatomie) de derde vinger, gelegen tussen de ringvinger en de wijsvinger
méar
  (figuurlijk) als beledigend gebaar voor anale penetratie

midden /'mɪdə(n)/ (n)
lár
  het centrale deel of het punt halverwege uitersten

midden /'mɪdə(n)/ (preposition)
i lár

middenin (adv)
i lár

middenklasse (n)
meánaicme
  maatschappelijke, economische klasse tussen de arbeidersklasse en de bovenklasse (elite)

middenoor (n)
chluas láir

middenpad (n)
taobhroinn
  het pad in het midden van een ruimte
  (figuurlijk) de middenweg die geen keuze maakt tussen het ene of het andere

middenschip (n)
corp na heaglaise
  (bouwkunde) (religie) het centrale gedeelte van het schip van een kruiskerk

middenstander (n)
miondíoltóir
  (beroep) (bedrijfskunde) zelfstandig ondernemer met weinig of geen personeel m.n. een winkelier die aan consumenten verkoop

middenweg (n)
meánionad
  (figuurlijk) (filosofie) vooral in gulden ~: een manier van doen en denken die twee of meer uitersten weet te vermijden; de derde weg

middernacht /ˌmɪdərˈnɑxt/ /ˌmɪdərˈnɑχt/ (n)
meán oíche
  (tijdrekening) het midden van de nacht, twaalf uur 's nachts

miegen (v)
mún
  inergatief (spreektaal) via de blaas als vloeistof lozen van lichamelijke afvalstoffen

mier /mir/ (n)
seangán
  (vliesvleugeligen) Formicidae een kruipend, in grote kolonies levend omnivoor insect

mierenzuur (n)
aigéad formach
  (scheikunde) het eenvoudigste carbonzuur met formule HCOOH

mierikswortel (n)
raidis fhiáin
  (voeding)(kruid) de wortel van Armoracia rusticana wordt als pikant kruid gebruikt (wikidata: mierikswortel )

mietje (n)
piteogach
  dim. tant. (pejoratief) doetje, slapjanus, kleinzielig, kleinzerig persoon
goirmín
  (scheldwoord) (slappe, verwijfde) homo

migraine (n)
mígréin
  (medisch) schele hoofdpijn

mij (abbreviation)
mise

mijl /mɛi̯l/ (abbreviation)
míle

mijmeraar (n)
aislingeach
  iemand die zwaarmoedig peinst, droomt of denkt

mijmerend (adj)
cuimhneach
  weemoedig en slaperig nadenkend

mijn /mɛi̯n/ (possessivePronoun)
m', mo
  van de eerste persoon enkelvoud

mijnbouw (n)
mianadóireacht
  (mijnbouw) het bedrijven van winning van delfstoffen

mijnschacht (n)
sloc mianaigh
  (mijnbouw)een verticale, meestal cilindervormige toegangsweg tussen het aardoppervlak en plaatsen in de ondergrond waar delfstoffen in vaste vorm worden ontgonnen

mijnwerker (n)
mianadóir
  (beroep) een persoon die werkzaam is in de mijnbouw

mijt (n)
fíneog
  (spinachtigen) benaming voor dieren uit de superorde Acariformes kleine geleedpotige, overwegend parasitisch levende diertjes
caitín
  (landbouw) opgestapelde hoop hooi, stro, takkenbossen en dergelijke

mijter (n)
mítéar
  (religie) (hoofddeksel) een hoofddeksel dat door kerkelijke hoogwaardigheidsbekleders gedragen wordt op plechtige gelegenheden

mikken /ˈmɪkə(n)/ (v)
aimsiú
  overgankelijk richten op een doel
caith
  overgankelijk gericht werpen

mildheid (n)
flaithiúlacht
  het heel aardig, goedgeefs en vergevingsgezind zijn

milicien (n)
saighdiúir
  (militair) dienstplichtige

milieu /mi.li.ˈjøː/ /mɪɫˈjø/ (n)
timpeallacht
  (biologie) de wereldwijde natuurlijke omgeving

milieukunde /miɫˈjøkʏnˌdə/ (n)
éiceolaíocht

militair /ˌmiliˈtæːr/ /ˌmiliˈtɛːr/ (adj)
míleata
  met het leger te maken hebbend

militair /ˌmiliˈtæːr/ /ˌmiliˈtɛːr/ (n)
saighdiúir
  (beroep), (militair) lid van het leger, soldaat

miljard (n)
míle milliún
  het getal 1.000.000.000

miljoen (n)
milliún
  het getal 1.000.000
  1.000.000 eenheden of exemplaren

miljonair (n)
milliúnaí
  iemand die een vermogen heeft van meer dan een miljoen eenheden van een bepaalde valuta (bijvoorbeeld euro, dollar)

milkshake (n)
creathán bainne
  (drinken) een dikke koude drank, een mengsel gemaakt van melk, roomijs en vruchten

millennium (n)
mílaoise
  (tijdrekening), (eenheid) een periode van 1000 jaar

millimeteren (v)
barr
  zeer kort afknippen van het hoofdhaar met een tondeuse

milt /mɪlt/ (n)
liathán
  (anatomie) een klier in de buikholte die een rol speelt bij het zuiveren en de opslag van bloed

miltvuur /ˈmɪltfyr/ (n)
antrasc
  (medisch) een infectieziekte, die wordt veroorzaakt door de bacterie Bacillus anthracis

mimosa (n)
míomós
  (drinken) een cocktail gemaakt uit mousserende wijn en gekoeld citrusvruchtensap

min (adv)
lúide
  minus, verminderd met (-)
  min of meer: met weinig of met veel; meer of minder

minachten /mɪnɑxtə(n)/ (v)
anurraim
  overgankelijk minder dan gebruikelijk respect voor iemand hebben

minachting /ˈmɪnɑxtɪŋ/ (n)
dímheas
  het minderwaardig vinden, het geen gunstige mening hebben over

minder /ˈmɪndər/ (indefiniteCardinalNumeral)
lú
  vergrotende trap onverbogen vorm van weinig

minderwaardigheidscomplex (n)
coimpléasc ísleachta

mineraal /minəˈral/ (n)
mianra

mineralogie (n)
mianreolaíocht

mineur (adj)
mionaoiseach
  (muziek) een toonsoort met een ingetogen karakter
  (muziek) “klein” in de benaming van bepaalde intervallen, akkoorden en toonladders; vaak genoemd in combinatie met het terts-interval

minimaal /ˈminimal/ (adj)
íosta
  het kleinst mogelijk

minimaal /ˈminimal/ (adv)
ar a laghad
  minstens

minimaliseren (v)
íoslaghdaigh
  overgankelijk zo klein mogelijk maken, als onbeduidend voorstellen

minimalistisch (adj)
íostach
  tot het uiterst minimale, tot het essentiële teruggebracht; van alle overbodigheid bevrijd

minister (n)
aire
  (regering) (beroep) een persoon die deelneemt aan de regering van een land

minister-president (n)
príomh-aire
  (beroep) (regering) de minister die het kabinet aanvoert

mink (n)
minc
  (roofdieren) bepaald zoogdier, Neovison vison , meer verwant aan de zeemink dan aan de Europese nerts, is de voornaamste leverancier van nertsbont

minnekozen (v)
ansacht
  knuffelen met een seksuele lading

minpunt (n)
míbhuntáiste

minst /mɪnst/ (indefiniteCardinalNumeral)
íosta

minutieus (adj)
beacht

minuut (n)
nóiméad
  (tijdrekening), (eenheid) eenheid van tijd
  eenheid voor hoeken

minvermogend (adj)
bocht
  heel weinig geld te besteden hebben

mis (n)
Aifreann
  (religie) een eucharistieviering, de katholieke eredienst waarin het sacrament van de eucharistie wordt gevierd

misantroop (n)
míchaidreamhach
  (persoon) iemand die een hekel heeft aan mensen (en dus vaak ook aan zichzelf)

misboek (n)
leabhar Aifrinn
  (religie) het boek waarin de liturgische gebeden voor de mis staan opgetekend

misbruik /'mɪsbrʌʏk/ (n)
maslaigh

misbruiken /mɪzˈbrœykən/ /mɪzˈbrœːkən/ (v)
maslaigh
  overgankelijk op een slechte wijze, d.w.z. overdadig gebruik maken van iets (drank, drugs, toegewezen privileges, e.d.)
  overgankelijk op laakbare wijze van iets (macht, naamgeving, positie, e.d.) gebruik maken voor een doel waarvoor het niet bedoeld is

misdaad (n)
cion
  (juridisch) (België) zwaarste categorie van bestrafte handelingen in het Wetboek van Strafrecht

misdienaar (n)
cléireach
  iemand die de priester helpt tijdens het opdragen van de mis

misdrijf (n)
cion
  een misdaad of delict

miserie (n)
aimléis
  groot verdriet

misgaan (v)
beir go hanabaí
  ergatief op een verkeerde manier aflopen, faliekant mislukken

misgunnen (v)
fala
  overgankelijk niet kunnen aanvaarden dat iemand iets verwerft

mishandeling (n)
maslaigh
  het moedwillig toebrengen van psychisch en/of fysiek letsel

miskelk (n)
cuach
  (religie) beker waarin de miswijn wordt geconsacreerd tot bloed van Jezus Christus

miskraam (n)
anabaíocht

misleidend (adj)
fabhtach
  met de uitdrukkelijke bedoeling om mensen dingen te laten geloven die niet waar zijn

mislopen /'mɪslopə(n)/ (v)
airigh ó
  ergatief niet op de juiste tijd op de juiste plaats zijn om iets mee te maken

mislukken /mɪsˈlʏkə(n)/ (v)
meath
  ergatief verkeerd aflopen, zonder het gewenste resultaat

mislukking (n)
meath
  iets dat niet goed is gegaan

mismaakt (adj)
anchruthach

mismaken (v)
loit
  iets kapot maken

misnoegd (adj)
míshásta

misnoegen (n)
míphléisiúr
  een gevoel van onvrede en onbehagen, gewoonlijk veroorzaakt door iemands optreden

mispel (n)
meispeal Gearmánach
  (bloemplanten) bepaald soort loofboom Mespilus germanica , die inheems is in de Benelux, tot 6 meter hoog kan worden en de gelijknamige vrucht voortbrengt
  (fruit) vrucht van de mispelboom, Mespilus germanica

misrekening (n)
díomá
  een vergissing, een foute inschatting
  een tegenvaller

misschien (adv)
b'fhéidir
  duidt aan dat er een bepaalde kans bestaat dat de uitspraak waar is

misselijk /'mɪsələk/ (adj)
adhascaideach
  tot braken geneigd
déistineach
  een nare indruk makend, onuitstaanbaar

misselijkheid (n)
adhascaid

missen /ˈmɪsə(n)/ (v)
airigh ó
  overgankelijk niet raken, niet treffen
  overgankelijk de afwezigheid voelen van, en bijgevolg tegelijk verlangen naar
uireasa
  overgankelijk niet hebben, ontberen

missive (n)
litir
  een officiële schriftelijke mededeling waarvan een bepaalde stelligheid uitgaat

misslag (n)
béim
  een slag die niet raak is

mist /mɪst/ (n)
ceo
  (meteorologie) laaghangende bewolking die het zicht belemmert

mistasten (v)
déan dearmad
  (figuurlijk) een verkeerde keuze maken

mistel (n)
drualus
  (bloemplanten) bepaald soort groenblijvende plant die als halfparasiet op bomen leeft, Viscum album

misten (v)
ceomhar
  onpersoonlijk het heersen van slecht zicht door de aanwezigheid van laaghangende bewolking

mistig (adj)
ceoch
  met mist, met beperkt zicht door mist

mistlicht (n)
lampa ceo
  (techniek) zeer felle (achter)lamp die bij mistig weer de zichtbaarheid vergroot

mistroostigheid (n)
brón
  de eigenschap dat je er een sombere, verdrietige en minder hoopvolle stemming van krijgt

misvatting (n)
lúb ar lár
  figuurlijk: een verkeerd begrip over iets hebben

misvorming (n)
anchuma

misère (n)
aimléis
  armoedige, ellendige toestand

mitochondrium /ˌmito'xɔndriɵm/ (n)
miteachoindre
  (biologie) een organel dat energie voor een cel beschikbaar maakt

mitose /miˈtozə/ (n)
miotóis
  (medisch) (biologie) gewone celdeling

mits /mɪts/ (conjunction)
dá
  indien, op voorwaarde dat

mitsgaders (conjunction)
in éineacht le

mix (n)
measc
  mengsel (van stoffen of onstoffelijke aard)

mixen /ˈmɪksə(n)/ (v)
measc
  overgankelijk door elkaar mengen

mixtuur (n)
cumasc

mobiel /mo'bil/ (adj)
guthán soghluaiste
  zich met gemak kunnen verplaatsen

mobieltje /moˈbilcə/ (n)
fón póca
  een gsm, een draagbare telefoon

mobiliteit (n)
luaineacht
  beweeglijkheid, bewegelijkheid

modder /ˈmɔdər/ (n)
láib
  mengsel van aarde, vuil en water

modderen (v)
abach a dhéanamh ar

mode /ˈmodə/ (n)
faisean

modegek (n)
aibhseoir
  iemand die teveel met de mode bezig is

model (n)
cineál

modelleren (v)
déan
  op schaal navormen
múnla
  overgankelijk boetseren, vormen, in model brengen

modepop (n)
aibhseoir
  overdreven modieus geklede man of vrouw

moderatie (n)
measarthacht

modern /moˈdɛrn/ (adj)
nua-aimseartha
  van deze tijd, volgens de laatste mode

modernist (n)
leasaitheoir
  aanhanger of volger van het modernisme; iemand die houdt van de nieuwste snufjes

moderniteit (n)
modernity

modest (adj)
uirísligh
  zich niet belangrijker of opvallender makend

modieus (adj)
galánta
  volgens de mode

moe /muː/ (adj)
tuirseach
  geneigd tot rusten of slapen, afgemat

moed /mud/ /mut/ (n)
misneach
  dapperheid, lef, branie

moeder (n)
máthair
  persoon of zaak die op een moeder lijkt omdat dit het oorspronkelijk voortbrengende is bijv. moederbedrijf

moederschoot (n)
ucht
  de schoot van moeder

moedertaal (n)
máthairtheanga

moedervarken (n)
cráin
  (veeteelt) vrouwelijk varken dat biggetjes heeft gebaard

moedig /ˈmuːdəx/ /ˈmuːdəç/ (adj)
calma
  geen angst voor gevaar tonend

moeheid (n)
tuirse
  het moe zijn

moeial (n)
socadán

moeilijk /mu<sup>ɪ</sup>lɛ<sup>ɪ</sup>k/ (adj)
ciotach
  niet gemakkelijk, waar moeite, geduld en inspanning voor vereist is

moeilijkheid (n)
deacracht
  iets dat moeilijk of lastig is

moeite /ˈmuitə/ (n)
cráigh
  een grote inspanning

moeizaam (adj)
saothrach

moeke (n)
sclábhaí
  (pejoratief) vrouw die zich heel erg uitslooft in de huishouding

moer (n)
cnó
  (biologie) vrouwelijk wezen, zoals de moederstam van een gist of plant of een vrouwelijk konijn, haas of fret
  (imkerij), (dierkunde) koningin van een bijenvolk
  versterkend voorvoegsel om het meest oorspronkelijke of voornaamste exemplaar aan te geven

moeras (n)
corcach

moerasschildpad (n)
tiripín
  (reptielen) schildpad uit de familie Emydidae

moerbei (n)
crann maoildeirge

moerbout (n)
bolta
  bout waarop men een moer kan draaien

moervos (n)
sionnach baineann
  wijfje van de vos

moes (n)
plúch
  (voeding) fijngehakte of fijngekookte groente of vruchten

moesson (n)
monsún
  (meteorologie) de regentijd in tropische gebieden met een droge tijd en een regentijd

moestuin /ˈmus.tœʏ̯n/ /ˈmus.tœːn/ (n)
gort
  een tuin waarin op kleine schaal verschillende groenten en evt kruiden en/of fruit worden verbouwd

moeten (v)
bhí ar
  modaal werkwoord: gedwongen zijn

moetje (n)
pósadh práinne
  (spreektaal) huwelijk ingegeven door een onvoorziene zwangerschap

mogelijk (adj)
féidir
  een keuze om iets te doen

mogelijkheid (n)
féidearthacht
  iets wat gedaan kan worden of kan gebeuren,

mok (n)
muga
  (gereedschap) (huishouden) een (stenen) drinkbeker, meestal voorzien van een oor

mol (n)
caochán
  (insecteneters) bepaald soort zoogdier, Talpa europaea zwart, zoogdier met spitse snuit en voorzien van graafpoten, dat leeft in gegraven gangen in de grond

moleculair (adj)
móilíneach
  (medisch) bestaande uit moleculen

molecule /moləˈkyɫ/ (n)
móilín
  (natuurkunde), (scheikunde) het kleinste deeltje van een stof dat nog alle eigenschappen van die stof bezit

molecuul /moləˈkyɫ/ (n)
móilín
  (scheikunde) een neutraal deeltje bestaande uit meer dan één door chemische bindingen bijeengehouden atomen

molen (n)
muileann
  (techniek) een installatie die de stroming van lucht of water als energiebron gebruikt voor het aandrijven van allerlei machines

molenaar /ˈmolənar/ (n)
muilleoir
  (beroep) iemand die het werken in een molen als beroep heeft

molenwiek (n)
seol
  een van de uitstekende bladen van een windmolen

molesteren (v)
greasáil
  iemand in elkaar slaan

mollig (adj)
méith
  een beetje dik, 'volslank', rondvormig

molybdeen (n)
molaibdéineam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Mo en atoomnummer 42. Het is een grijs overgangsmetaal

moment (n)
bomaite
  zeer korte tijd

momentaan (adj)
láithreach
  van het ene op het andere moment; op één bepaald ogenblik; betrekking hebbend op het nu

monarch (n)
monarc

monarchie (n)
monarcacht
  (regering)(adel) is van origine een regeringsvorm waarbij alle macht bij één persoon berust

mond (n)
béal
  (anatomie) ingang van het spijsverteringskanaal, hoofdzakelijk gezegd van dit orgaan bij mensen; zowel voor de ingang zelf als de achterliggende holte gebruikt

mond-en-klauwzeer (abbreviation)
galar crúibe is béil
  1. een zeer besmettelijke virusziekte (Aphtae epizooticae) die evenhoevige dieren, vooral runderen treft

mondharmonica (n)
armónach
  (muziekinstrument) instrument met doorslaande tongen dat met de mond bespeeld wordt

mondharp (n)
trumpa
  (muziek) een klein tokkelinstrument en lamellofoon waarbij de klank gevormd wordt door een dunne lamel aan te tokkelen waarbij het frame tussen de tanden of tegen de lippen wordt gehouden

mondholte (n)
cuas an bhéil
  (anatomie) het inwendige deel van de mond [1]

mondiaal /ˈmɔndijal/ (adj)
domhanda
  met betrekking tot of geldend voor de gehele wereld

monding /ˈmɔndɪŋ/ (n)
béal
  plaats waar een rivier uitkomt in zee of meer

mondkap /ˈmɔnt.kɑp/ (n)
masc
  (medisch) kapje dat voor de mond wordt geplaatst teneinde inademing van stof of ziekteverwekkers te voorkomen

mondorgel (n)
armónach
  een blaasinstrument en een lamellofoon dat qua toonvorming sterk verwant is aan de trekzak

mondstuk (n)
béalóg
  (muziek) dat deel van een blaasinstrument dat in de mond genomen wordt of aan de lippen gezet

mondvol (n)
bolgam
  een hap of een slok die zo groot is dat ze de mond vult

mondwater /ˈmɔntwatər/ (n)
folcadh béil
  reinigende vloeistof waarmee de mondholte kan worden gespoeld, vaak gebruikt om onprettig ruikende adem tegen te gaan

monetair (adj)
airgeadaíochta

mongool (n)
Mongóilis
  (medisch) iemand met het syndroom van Down (downsyndroom), meestal als verkleinvorm mongooltje
  (scheldwoord) achterlijke persoon, idioot

monnik (n)
manach
  (religie) man die uit religieuze overwegingen teruggetrokken leeft, voornamelijk in een klooster

monnikskap (n)
dáthabha
  (plantkunde) (medisch) Aconitum een geslacht van vaste planten uit de ranonkelfamilie (Ranunculaceae) waarvan de leden zeer giftig zijn en een kapvormig bovenste bloemblad hebben en waarvan sommigen o.a. worden gebruikt in zalven tegen zenuwpijnen

monochromatisch (adj)
monacrómatach
  maar één kleur hebbend

monocle (n)
leathspéacla
  (optica) een bril voor één oog

monocultuur /ˈmonokʏɫˌtyːr/ (n)
monashaothrú
  (landbouw) landbouw met één gespecialiseerd gewas
  (sociologie) eenzijdige samenstelling van mensen, producten of diensten binnen een samenleving

monoftong /ˈmonɔfˌtɔŋ/ (n)
aonfhoghar
  (taalkunde) de benaming voor één enkele klinker die de nucleus vormt van een lettergreep

monogamie (n)
aonchéileachas
  het samenleven of getrouwd zijn met één persoon

monoklien /mo.no.'klin/ (adj)
aonchlaonasach
  (kristallografie) een symmetrie bezittend die ten hoogste een tweetallige hoofdas of een spiegelvlak bevat

monoliet (n)
allait

monolithisch (adj)
monailiteach
  (figuurlijk) van iets dat het kolossaal groot is en uit één massief brok bestaat, één geheel vormend, geïntegreerd, homogeen

mononucleose (n)
fiabhras faireoige

monosemie (n)
aonchiallachas
  (taalkunde) het hebben van niet meer dan één betekenis

monotonie (n)
comhionannas
  door gebrek aan contrasten saai en eentonig

monotoon (adj)
aontonach

monster (n)
ainmhí
  schrikwekkend wezen
tástáil
  een kleine hoeveelheid willekeurig ontnomen aan een grotere massa

monsterlijk (adj)
anchúinseach

monsterrol (n)
rolla mustair
  lijst met de namen van de bemanningsleden op een schip

monstrans (n)
oisteansóir

monstrueus (adj)
anchúinseach
  groot en lelijk

monstruositeit (n)
anchúinseacht
  iets dat gruwelijk lelijk is

montage (n)
comhthionól

montagefoto (n)
fótamontáis
  een foto die is gemaakt van verschillende andere foto's

monter (adj)
spéiriúil

monteren (v)
cuir in eagar
  de juiste beelden achter elkaar zetten

montuur (n)
cuir i bhfráma
  (optica) de houder waarin brillenglazen zijn gevat

mooi /moːj/ (adj)
breá
  prettig in voorkomen, aangenaam om naar te kijken.

mooiprater (n)
Seoinín
  iemand die uit eigenbelang, met vriendelijke praatjes, zaken mooier en beter voorstelt dan ze in werkelijkheid zijn

mooipraterij (n)
bladar
  het zaken mooier voorstellen dan ze eigenlijk zijn

moord /ˈmoːrd/ /ˈmoːrt/ /ˈmʊːrt/ (n)
dúnmharú
  (pejoratief) handeling met het doel en het gevolg dat iemand dood gaat

moorden (v)
dúnmharaigh
  inergatief het plegen van meestal meerdere moorden

mop (n)
cleas
  anekdote met een verrassend en komisch slot
bríce
  (bouwkunde) type grote metselsteen
mapa
  (huishouden), (scheepvaart) een (dek)zwabber of huishoudelijk hulpstuk om vloeren (afhankelijk van de soort mop droog of juist nat) te reinigen
muirneach
  fris en fruitig jong meisje of algemener een koosnaam

mopperen /mɔpərə(n)/ (v)
geonaíl
  inergatief onvrede uiten

mopperig (adj)
cnáimhseáil
  veel mopperend

moppig (adj)
barrúil
  op een grappige, vrolijke manier

mops (n)
smutmhadra
  hond uit een bepaald ras met een stompe snuit

moraal /moˈral/ (n)
múineadh

moraliteit (n)
moráltacht
  (filosofie) leer van de gewoontes en deugden

moreel /moˈrel/ (adj)
múineadh

morel (n)
searbhshilín
  (voeding) (fruit) grote, zure, rode kers

morfeem (n)
moirféim
  (taalkunde) de kleinst mogelijke morfosyntactische eenheid in een taal

morfologie /ˌmɔr.fo.lo.ˈɣi/ /ˌmɔr.fo.lo.ˈχi/ (n)
moirfeolaíocht
  (scheikunde), (materiaalkunde) de vormen, structuren en texturen van een materiaal op een schaalbereik groter dan het moleculaire
  (geologie) de wetenschap die de vorm van de oppervlakte van de aarde bestudeert

morgen /ˈmɔrxə(n)/ /ˈmɔrɣə(n)/ (adv)
amárach
  (tijdrekening) de eerstvolgende dag na vandaag

morgengave (n)
tionscra
  een bruidsschat die binnen het Morganatische huwelijk door een man aan zijn vrouw wordt gegeven de ochtend na de huwelijksnacht

morgenlicht (n)
breacadh an lae
  het zwakke licht van de zon rond zonsopgang

morose (adj)
cochallach
  van een persoon dat deze somber en wat bozig is

morsig (adj)
salach
  onzindelijk, slonzig

mortaliteit (n)
básmhaireacht
  (medisch) sterftecijfer

mortel (n)
moirtéal
  (bouwkunde) mengsel waarmee wordt gewerkt (zoals bij metselen, stukadoren, pleisteren)

mortier (n)
moirtéar
  (gereedschap) een kom waarin met een stamper allerlei stoffen fijn gestampt of fijngewreven worden
  (militair) een kort kanon met een fors kaliber

mos (n)
caonach

moskee (n)
mosc
  (religie) gebedshuis van moslims

moslim (n)
Mahamadach
  (religie) een geloofsaanhanger van de islam

mossel (n)
diúilicín
  (tweekleppigen) (voeding) Mytilus edulis , een eetbaar tweekleppig schelpdier

mossig (adj)
móinteach
  met mos bedekt

most (n)
bí ar
  gistend vruchtensap, meestal van druiven

mosterd (n)
mustard
  (plantkunde) een of meer kruisbloemige planten met gele bloemen van het geslacht Sinapis (gele mosterd) of Brassica nigra (zwarte mosterd) of Brassica juncea (Sareptamosterd) of Brassica carinata (Ethiopische mosterd)

mosterdgeel (adj)
mustard
  (kleur) met de gele kleur van mosterd

mosterdgeel (n)
mustard
  (kleur) kleur geel als die van mosterd

mot (n)
leamhan
  (dierkunde) vlinderachtig insect

motie (n)
gluaisne

motief (n)
réasún
  de reden om iets te doen
  een zich herhalend patroon (ook (muziek))
  onderwerp dat in een verhaal etc. wordt uitgediept, leidmotief

motivatie (n)
inspreagadh

motor /'mo.tɔr (n)
gluaisrothar
  (werktuigbouwkunde) krachtbron die met behulp van een energiebron een werktuig, machine of vervoermiddel aandrijft

motorfiets (n)
gluaisrothar

motorhome (n)
veain champála
  grote kampeerauto

motregen (n)
brádán
  (meteorologie) lichte neerslag in de vorm van heel kleine druppeltjes water

motregenen (v)
bheith ag brádán
  onpersoonlijk (meteorologie) regenen in zeer fijne druppeltjes

mountainbike (n)
rothar sléibhe

moustache (n)
croiméal
  bosje haar tussen de neus en de bovenlip

mout (n)
braich
  de grondstof voor bier, jenever en whisky, vervaardigd door het laten kiemen van graan, waarbij het aanwezige zetmeel omgezet wordt in vergistbare suikers.

mouw (n)
muinchille
  dat deel van een kledingstuk dat de armen omvat

mozaïek (n)
mósáic

muesli /ˈmysli/ /ˈmyə̯zli/ (n)
múslaí
  (voeding) eten gemaakt van graanvlokken, zuivel, fruit en noten

mug /mʏx/ (n)
míoltóg
  (tweevleugeligen) klein, vliegend tweevleugelig insect van de onderorde Nematocera dat in grote paringszwermen erg lastig is met een dun en fragiel lichaam, dunne pootjes, gesegmenteerde antennes waarmee goed geur waargenomen kan worden en een kleine kop met zuigsnuit

muil (n)
béal
iompróir drugaí
  m, (zoötomie) de bek van een groot dier (m.n. een kat- of hondachtige)
  v/m (schoeisel) bepaald soort schoeisel dat eenvoudig is aan te doen, met onbedekte hiel en zonder hak, veelal deftig en vooral bedoeld om binnenshuis te dragen

muilband (n)
béalóg
  apparaat dat ervoor zorgt dat een dier (meestal een hond) niet kan bijten
  apparaat dat ervoor zorgt dat mensen niet kunnen praten

muildier (n)
miúil
  (dierkunde) een kruising van een ezelhengst en een paardenmerrie

muilkorf (n)
béalóg
  een leren of metalen korf die voor de bek van een dier gespannen wordt om bijten onmogelijk te maken

muilkorven (v)
béal
  overgankelijk overdrachtelijk iemand beletten te spreken

muis /mœʏ̯s/ /mœːs/ (n)
luch, luchóg
  (knaagdieren) klein zoogdier, meestal van het geslacht Mus , met spitse snuit, grote oren en ogen en een lange, bijna onbehaarde staart
  (informatica) invoerapparaat voor de computer dat wordt bewogen over een mat of ander oppervlak om een aanwijzer op een beeldscherm te bewegen

mul (adj)
scaoilte
  droog, los, stoffig, zandachtig, pulverig

multilateraal (adj)
iltaobhach
  met, of aan veel kanten, belangen, partijen etc.

multipel (adj)
méadaí
  (medisch) veelvoudig

multiple (adj)
méadaí
  meervoudig, veelvoudig

multiplex (n)
sraithadhmad
  composietplaat die bestaat uit meer dan 3 gelijmde laagjes hout

mummie (n)
seargán
  het door uitdroging en/of balsemen geconserveerde lichaam van een overleden mens of dier

mummificeren (v)
mumaigh
  van een overledene een mummie maken

municipaal (adj)
bardasach
  betrekking hebbend op de gemeente of gemeenteraad

munitie /mʏˈnitsi/ /mʏˈnisi/// (n)
armlón
  schietbenodigdheden

munt /mʏnt/ (n)
mismín
  (bloemplanten) een geslacht Mentha van vaste planten uit de lipbloemenfamilie (Lamiaceae ). Ze hebben sterk geurende stoffen (menthol) die gebruikt worden in diverse producten als smaak- en geurstof, bijvoorbeeld in snoep, thee en tandpasta. De muntolie wordt met name gewonnen uit pepermunt en aarmunt. In de supermarkt of bij de groenteboer wordt meestal aarmunt verkocht (wikidata: munt )

munten (n)
bonn
  1. een stuk metaal omvormen tot een munt
  3. een nieuw woord introduceren

muntgeld (n)
bonn
  een stuk materie, veelal metaal, dat als geld gebruikt wordt, gewoonlijk in de vorm van een rond, plat schijfje

munthuis (n)
buail
  bedrijf dat munten en medailles slaat

muntjak (n)
muinseac
  (evenhoevigen) benaming voor kleine hertachtigen uit het geslacht Muntiacinae , die een blaffend geluid voortbrengen en zoals die voorkomen in Oost-Azië

mus (n)
gealbhan
  (zangvogels) benaming voor vogels uit de familie Passeridae , behorend tot de wevervogels die zelden ver van de mensen nestelen

musculair (adj)
matánach
  (medisch) met betrekking tot de spieren

museum /myˈzeʏm/ (n)
músaem
  een gebouw waarin voorwerpen van culturele waarde tentoongesteld worden

musical (n)
ceoldráma

musicus (n)
ceoltóir
  (muziek), (beroep) iemand die muziek maakt en ten gehore brengt

muskaat (n)
noitmig

muskaatcourgette (n)
puimcín imchnó
  (plantkunde) eenjarige plant Cucurbita moschata uit de komkommerfamilie Cucurbitaceae (wikidata: muskaatcourgette )

muskaatpompoen (n)
puimcín imchnó
  (bloemplanten) Cucurbita moschata een eenjarige plant uit de komkommerfamilie (Cucurbitaceae ). Het is een kruipende, eenhuizige plant met vertakte ranken en vijfhoekige scheuten, die meer dan 10 m lang kunnen worden. De zacht behaarde bladschijf is in omtrek niervormig, tot 20 cm lang en tot 30 cm breed

muskiet (n)
muiscít

muskus /'mɵskɵs/ (n)
musc
  de geurstof uitgescheiden door de geurklieren van bepaalde zoogdieren

muskushert (n)
muscfhia
  (evenhoevigen) Moschidae dier van een familie van de onderorde herkauwers Ruminantia van de orde evenhoevigen en walvissen Cetartiodactyla . Heel typisch is dat deze herten geen gewei hebben, maar wel twee slagtanden. De oudste fossielen zijn bekend uit het vroeg-Oligoceen. Moschus is het enige niet-fossiele geslacht

muskuspompoen (n)
puimcín imchnó
  (plantkunde) eenjarige plant Cucurbita moschata uit de komkommerfamilie Cucurbitaceae (wikidata: muskuspompoen )

muskusrat (n)
muscfhrancach
  (knaagdieren) Ondatra zibethicus , een soort waterrat

mutatie (n)
sóchán
  (medisch), (biologie) een sprongsgewijze erfelijke verandering, sprongmutatie

muts /mʏʦ/ (n)
caidhp
  (hoofddeksel) hoofddeksel van textiel zonder harde rand

mutsaard (n)
brosna

mutueel (adj)
frithpháirteach

muur /myːr/ (n)
balla
  (bouwkunde) verticale vlakke constructie van metselwerk

muurbloem (n)
lus an bhalla
  (figuurlijk) meisje dat niet gevraagd wordt om te dansen tijdens een dansfeest
  (bloemplanten) Erysimum cheiri een welriekende vaste plant uit de kruisbloemenfamilie (Brassicaceae ) met oorspronkelijk goudgele bloemen die tegen een muur aangroeit. Het is een soort die in het wild zeldzaam geworden is, maar waarvan cultivars in tuinen veel worden gebruikt als sierplant. De halfstruik is afkomstig uit het oostelijke deel van het Middellandse Zeegebied. Romeinen introduceerden de plant vermoedelijk zo'n 2000 jaar geleden als sierplant en geneeskruid in de Lage Landen

muziek /my'zik/ (n)
ceol
  (kunst) door mensen geordend akoestisch fenomeen binnen een afgebakend tijdsinterval

muziekgroep (n)
banda
  een groep personen die zich gezamenlijk oefent in het spelen of zingen van muziek, meestal met het doel ermee op te treden

muziekinstrument /myˈzikˌɪnstrymɛnt/ (n)
gléas ceoil
  (muziek) instrument om muziek mee te spelen

muziekkapel (n)
séipéal
  (muziek) klein muziekorkest, klein muziekkorps

muziekschool (n)
ceolscoil
  (muziek), (onderwijs) een school waar men muziek leert maken

muzieksleutel (n)
eochair

muziektheorie (n)
teoiric an cheoil
  (muziek) de leer van systematiek in muziek

muzikaal (adj)
ceolmhar

muzikant (n)
ceoltóir
  (muziek), (beroep) iemand die muziek maakt

mycologie /ˌmikoloˈɣi/ (n)
míceolaíocht
  (wetenschap) de wetenschap die zich bezig houdt met het bestuderen van schimmels

myeloom (n)
mialóma

myopathie (n)
miópaite

myositis (n)
mióisíteas

mysterieus (adj)
rúndiamhair

mysticus (n)
misteach

mythe /ˈmitə/ (n)
miotas

mythologie /mi.tɔ.lɔ.ɣi/ (n)
déscéalaíocht

mytholoog (n)
miotaseolaí
  iemand die mythe's heeft bestudeerd en daar dus veel van weet

mêleren (v)
measc
  door elkaar mengen

na (preposition)
ar chúl
  4. later in volgorde (achter)
tar éis
  1. in tijd volgend op

na-ijver (n)
formad

naad (n)
síog
  (kleding) een lijn waarlangs twee losse stukken materiaal aan elkaar genaaid of gelast zijn
  verbinding waar twee stukken materiaal aan elkaar zijn gehecht

naaf /naf/ (n)
mol
  centrale as of middenstuk van een wiel of rad

naaien /ˈnaːi̯ə(n)/ (v)
fuaigh
  overgankelijk het met behulp van naald en draad maken of herstellen van textiel (bijv. kleding)
póg
  inergatief, (dysfemisme) (seksualiteit) geslachtsgemeenschap hebben
  overgankelijk (informeel) iemand een verraderlijke streek leveren

naaimachine (n)
inneall fuála

naaimand (n)
ciseán fuála
  schaal of mand waarin men handwerkbenodigdheden kan bewaren

naaister (n)
bean fuála
  (beroep) een vrouw die naaiwerk verricht

naaiwerk (n)
fuáil

naakt /naːkt/ (adj)
nocht
  zonder beharing of andere fysieke bescherming van de huid, ontkleed

naaktheid (n)
nochtacht
  het naakt zijn

naaktlopen (v)
nochtachas

naaktslak (n)
drúchtín

naald /nald/ /naɫt/ (n)
snáthaid
  (gereedschap) een soort gereedschap dat gebruikt wordt voor het aan elkaar bevestigen (naaien) van kledingstukken of andere voorwerpen van stof, zoals leer

naam /nam/ (n)
ainm
  kort stukje tekst dat een persoon, instelling of object kan benoemen

naamval (n)
tuiseal
  (taalkunde), (grammatica) een buigingsvorm van een naamwoord, lidwoord of telwoord die de functie van dat woord in de zin aangeeft

naamwoord /namwort/ (n)
ainm
  (grammatica) een woord dat een persoon of zaak noemt, bepaalt of aanduidt

naar /naːr/ (adv)
chuig
  prepositioneel deel van een voornaamwoordelijk bijwoord

naar /naːr/ (preposition)
i leith
  de richting waarin

naar aanleiding van /nar ˈanlɛidɪŋ vɑn/ (abbreviation)
ar aoi
  1. ertoe gebracht door, onder verwijzing naar

naargelang (conjunction)
dar le

naarstig (adj)
saothrach
  ijverig en vlug

naast /nast/ (preposition)
in aice le
  aan de zijkant van

naaste (n)
comharsa

naastenliefde (n)
carthanacht
  liefde jegens de medemens

nabericht (n)
iarfhocal
  korte stuk aanvullende volgend op de eigenlijke inhoud

nabij /naˈbɛi/ (adj)
dlúth
  zich in de onmiddellijke omgeving bevindend

nabijkomen (v)
ionsaigh
  ergatief iets ~: dicht in de buurt komen van iets

nabrander (n)
iardhóire
  (werktuigbouwkunde) voorziening in een straalmotor die deze extra vermogen geeft tijdens de start

naburig (adj)
in aice láimhe
  in de buurt ervan gelegen

nabuur (n)
comharsa
  bewoners van een aangrenzende gemeente, provincie of land

nacht /nɑx/ /nɑxt/ /nɑχt/ (n)
oíche
  (tijdrekening) de tijd tussen zonsondergang en zonsopkomst

nachtclub (n)
club oíche
  een uitgaansgelegenheid voor volwassenen, vaak met erotisch vermaak

nachtegaal /ˈnɑxtəˌɣal/ (n)
filiméala
  (zangvogels) lijsterachtige zangvogel met een rossig bruine staart die heel mooi kan zingen, Luscinia megarhynchos

nachtevening (n)
cónocht
  (astronomie) het van gelijke duur zijn van dag en nacht, wat het geval is, wanneer de zon het denkbeeldige vlak van de evenaar in zuidelijke of noordelijke richting passeert

nachtjapon /ˈnɑxtjɑˌpɔn/ (n)
gúna oíche
  lang kledingstuk dat vrouwen en kinderen aandoen wanneer ze naar bed gaan

nachtkast (n)
bord cois leapa
  lage kast of tafel zonder laden die bij het hoofdeinde van het bed staat

nachtkastje (n)
bord cois leapa

nachtmerrie (n)
tromluí
  een zeer angstige droom, angstdroom
  een schrikbeeld

nachtschade (n)
lus na hoíche
  (bloemplanten) een geslacht Solanum van planten in de nachtschadefamilie (Solanaceae ) met veelal kruidachtige, klimmende planten

nachtspiegel (n)
áras fuail

nachttafel (n)
bord cois leapa

nachtvlinder (n)
leamhan
  (vlinders) vlinder die 's nachts actief is

nachtwacht (n)
seiceadóir
  v / m bewaking in de nacht, de groep van nachtwachters

nachtzwaluw (n)
tuirne lín

nadat /na'dɑt (conjunction)
i ndiaidh

nadeel (n)
míbhuntáiste
  ongunstige eigenschap

nadelig (adj)
aimhleasach
  kwalijk, schadelijk

nadenken (v)
ceap

nadenkend (adj)
cuimhneach

naderhand (adv)
ina dhiaidh sin
  in de tijd erna

nadering (n)
ionsaigh
  het dichtbij komen van iets of iemand

nadir (n)
nadair
  (astronomie) denkbeeldig punt aan de sterrenhemel loodrecht onder de waarnemer

nadruk /'nadrɵk/ (n)
béim
  een bijzondere aandacht die besteed wordt

nagaan (v)
coisc
  ergatief zeker maken dat een bewering of gevolgtrekking klopt

nagalm (n)
aisfhuaimniú
  een geluidverschijnsel dat ontstaat bij herhaaldelijke weerkaatsing van geluid

nageboorte /ˈnaː.ɣəˌbor.tə/ (n)
beireatas
  (anatomie) de moederkoek, navelstreng en vliezen die het lichaam van de moeder verlaten nadat de baby is geboren

nagedachtenis (n)
cuimhne

nagel (n)
ionga
  (anatomie) dunne, doorzichtige plaat van harde keratine op de bovenkant van vinger- en teentoppen van mensen en primaten

nagellak (n)
vearnais iongan
  (cosmetica) vernislak waarmee nagels met of zonder kleur gelakt kunnen worden

nagerecht (n)
milseog

nageslacht (n)
síolradh

nagewas (n)
athbharr
  gewas dat na het hoofdgewas opgroeit; tweede oogst

najaar (n)
fómhar
  herfst

nakijken (v)
coisc
  iets ~: corrigeren van een geschreven tekst of huiswerk

naklinken (v)
allabhair

nakomeling (n)
clann

nakomelingschap (n)
clann

nalaten (v)
faillí
  overgankelijk iets niet doen, dat men had zullen of moeten doen

nalatenschap (n)
seilbh
  (juridisch) het geheel aan bezittingen en schulden dat door de erflater bij zijn overlijden wordt overgedragen aan de erfgenamen

namaaksel (n)
cóip
  iets wat niet door de originele maker is gemaakt maar door iemand anders

namaken (v)
cóip

namaker (n)
aithriseoir
  iemand die producten van een ander (bedrijf) kopieert zonder dat daar toestemming voor gegeven is; schender van het copyright

namelijk /ˈnamələk/ (abbreviation)
eadhon

namens /'naməns/ (preposition)
ar son
  iemand in naam vertegenwoordigend

namiddag (n)
tráthnóna
  (tijdrekening) (in Nederland) tijd aan het einde van de middag of in het tweede deel van de middag, ongeveer van 16.00 tot 18.00 uur

nanny (n)
buime
  (beroep) vrouw die zorgt voor de kinderen van haar opdrachtgevers

nanotechnologie (n)
nanaitheicneolaíocht

narcis (n)
lus an chromchinn

narcotiseren (v)
druga

narekenen (v)
coisc
  controleren door iets opnieuw uit te rekenen, iets nagaan

narigheid (n)
aimléis

narwal (n)
narbhal
  (walvisachtigen) bepaald soort zeezoogdier, Monodon monoceros walvis uit de poolstreken, die 4 tot 5 meter lang wordt waar bij een mannetjes nog een lange slagtand bij komtDe wetenschappelijke naam van de soort werd in 1758 gepubliceerd door Carl Linnaeus. De bijnaam van de narwal is "eenhoorn van de zee".

nasaal /naˈsal/ (adj)
srónach
  (medisch) met betrekking tot de neus

nasleep (n)
iarmhairt

naspel (n)
iarfhocal
  (muziek) de dans, het toneel of de muziek ter afsluiting van een theaterstuk, opera, ballet etc.

nasporen (v)
slí
  ergatief (verouderd) achter mens, dier of voertuig aangaan door het volgen van dezelfde, bekende route
  overgankelijk het trachten te achterhalen welke weg een mens, dier of voertuig is gegaan, het natrekken van het verloop van gebeurtenissen of het vaststellen van feiten

nasporing (n)
fiosrúchán
  onderzoek om de ware aard van iets te ontdekken; onderzoek naar wat anderen mogelijk verborgen willen houden

nasturen (v)
ar aghaidh
  op een later tijdstip iets naar iemand toebrengen

nat (adj)
fliuch
  gedrenkt in een vloeistof, meestal water

natheid (n)
fliuchán
  de hoeveelheid water dat ergens is; hoe nat het is

natie (n)
náisiún
  (geopolitiek), (sociologie) een groep mensen (volk) die zich door gemeenschappelijke taal, cultuur of politieke geschiedenis verbonden voelt en een staat vormen

natiestaat (n)
náisiúnstát

nationaal (adj)
náisiúnta
  op een volk met een eigen land betrekking hebbend

nationalisme (n)
náisiúnachas
  voorliefde voor het vaderlandse

nationalist (n)
náisiúnaí

nationaliteit (n)
náisiúntacht

natmaken (v)
fliuch
  iets met water bedekken of doordrenken

natrekken (v)
coisc
  overgankelijk onderzoeken of iets werkelijk klopt

natrium (n)
sóidiam

natriumcarbonaat (n)
décharbónáit sóidiam

nattigheid (n)
taisleach

natuur (n)
nádúr
  (filosofie) oorspronkelijke, onaangeroerde verschijningsvorm van alles wat zich op, in en rond de Aarde bevindt; min of meer synoniem aan "schepping" of "wildernis", als tegenstelling tot cultuur, technologie of beschaving
  (maatschappij) oorspronkelijke wildernis en de nabootsing daarvan, omringend landschap dat wordt beleefd alsof het nooit door de mens is gewijzigd
  (wetenschap) alles wat niet door bewust menselijk handelen is ontstaan, zoals het bestudeerd en beschreven wordt door wetenschappen als zoals de natuurkunde en de biologie, te vergelijken met het begrip heelal, universum of kosmos, meestal beschouwd als gezien vanuit het standpunt van de mens op Aarde
  (psychologie) de aard van iets of iemand; diens karakter
  (verouderd) (seksualiteit) teelvocht; mannelijk zaad en geslachtsorgaan

natuurgetrouw (adj)
réalaíoch
  precies zoals het in het echt voorkomt

natuurgeweld (n)
anachain nádúrtha
  de vernietigende kracht van de natuur met name als het het leven van mensen bedreigt

natuurkunde /naˈtyrkʏndə/ /naˈtyːrkʏndə/ (n)
fisic
  (wetenschap) de wetenschap van de materie en de bestudering van het gedrag en de interactie in ruimte en tijd

natuurkundige (n)
fisiceoir

natuurlijk (adj)
nádúrtha
  uit de natuur afkomstig

natuurlijk (adv)
ar ndóigh
  vanzelfsprekend.

natuurlijkheid (n)
tréigean
  het eenvoudig, zonder al teveel poespas zijn

natuurramp (n)
anachain nádúrtha
  een ongelukkige gebeurtenis die door de natuur veroorzaakt wordt

nausea (n)
déistin
  (medisch) misselijkheid

nautiek (n)
loingseoireacht
  de wetenschap die zich bezighoudt met de praktische en theoretische stuurmanskunst om op een veilige wijze een schip zo snel en economisch mogelijk van de ene plaats naar de andere te brengen

nautilus (n)
nátalas
  (koppotigen) Nautilidae een familie van intvisachtigen met een schelp

nauw /nau/ (adj)
caol
  een geringe breedte hebbend

nauw /nau/ (n)
caol

nauwelijks (adv)
ní móide
  net, op het nippertje, wel of niet

nauwkeurig (adj)
pras

nauwkeurigheid (n)
cruinneas
  de mate waarin men zaken tot in de puntjes behandelt

nauwte (n)
caol
  een krappe, nauwe doorgang

navel /'navəl/ (n)
imleacán

navelstreng /ˈnavəlstrɛŋ/ (n)
caol imleacáin
  (anatomie) snoer dat de vrucht aan de moederkoek verbindt

navelzwijn (n)
torc
  (evenhoevigen) varkensachtig dier, met een kort gedrongen gestalte en korte kop

navigatie (n)
loingseoireacht

navolger (n)
aithriseoir
  iemand die iemand anders nadoet

navorsen (v)
déan staidéar
  grondig en zorgvuldig onderzoeken

navorsing (n)
anailís
  het inwinnen van informatie

navraag (n)
ceist

nawoord (n)
iarfhocal
  tekst na het eigenlijke einde van een boek of verhaal

nazaat (n)
sliochtach
  iemand met een specifieke voorouder of specifieke voorouders

nazeggen (v)
pearóid
  herhalen wat iemand anders al gezegd heeft, bevestigen wat iemand anders al gezegd heeft

nazenden (v)
ar aghaidh
  ditransitief iets aan iemand toesturen die al vertrokken is

nazien (v)
coisc
  overgankelijk iets op onjuistheden inspecteren

naïef (adj)
soineanta

neb /nɛp/ (n)
bille

nebula (n)
ceo
  (astronomie) interstellaire gas- en stofwolken die worden beschouwd als de geboorteplaats van de sterren

necrose (n)
neacróis
  (medisch) de afsterving van weefsel

nectarine (n)
neachtairín
  (plantkunde) boom Prunus persica var. nucipersica een mutant van de perzik (Prunus persica ) (wikidata: nectarine )

nederig (adj)
uirísligh
  een onderdanige houding aannemend

nederigheid (n)
uirísle
  het aannemen van een houding waarbij geen aanspraak gemaakt wordt op macht of eer

nederlaag (n)
briseadh
  het verlies van een strijd

nederzetting (n)
lonnaíocht
  een vestiging, een bewoonde plaats

nee /neː/ (interjection)
ní hea
  duidt ontkenning aan, het tegengestelde van ja

neef /nef/ (n)
nia
  (familie) een zoon van iemands broer of zus; een mannelijke oomzegger

neen /nen/ (interjection)
ní hea
  (palindroom) nee

neer /ner/ (adv)
anuas
  in benedenwaartse richting

neerdalen (v)
ísligh
  in een neerwaartse richting gaag totdat men landt

neergang (n)
aife
  (figuurlijk) het minder worden, het afgaan

neerhurken (v)
suigh ar do ghogaide
  op de hurken gaan zitten

neerlaten (v)
ísligh
  overgankelijk laten zakken

neerleggen /nerlɛgə(n)/ (v)
taisc
  wederkerend zich ~ bij het verzet tegen iets opgeven

neersabelen (v)
leag
  (figuurlijk) vernietigend bekritiseren

neerslaan (v)
coisc
  overgankelijk (militair) met geweld onderdrukken

neerslachtigheid (n)
easca
  (psychologie) droeve, depressieve stemming

neerslag (n)
comhdhlúthú
  (meteorologie) hemelwater dat in de vorm van regen, sneeuw, hagel enzovoort uit de lucht valt
taisc
  bezinksel

neerstorten (v)
pléasc
  ergatief het vliegvermogen verliezen en onzacht op de aarde terugvallen

nefritis (n)
neifríteas
  (medisch) nierontsteking

nefrologie (n)
neifreolaíocht

nefroloog (n)
neifreolaí
  (beroep), (medisch) een specialist die de nefrologie beoefent, een arts die zich bezighoud met nieraandoeningen

negatie (n)
dearadh
  ontkenning, loochening
  begrip dat het tegenovergestelde is van een ander begrip

negatief (adj)
diúltach
  ontkennend, afwijzend

negatief (n)
diúltach
  (fotografie) een in het kader van een fotografisch procédé ontwikkelde plaat of film met een lichtgevoelige laag, waarop de lichtwaarden omgekeerd zijn t.o.v. de werkelijkheid

negen /ˈne.ɣə(n)/ /ˈne.χə(n)/ /ˈneɣə(n)/ (cardinalNumeral)
naoi
  "9", het getal tussen acht en tien

negende /ˈne.ɣən.də/ /ˈne.χən.də/ (ordinalAdjective)
naoú
  nummer negen in een rij

negenentwintig (cardinalNumeral)
fiche a naoi
  "29", het getal tussen achtentwintig en dertig, twintig plus negen

negenhonderd /ˈne.ɣə(n).ˌhɔn.dərd/ /ˈne.ɣə(n).ˌɦɔn.dərt/ /ˈne.χə(n).ˌɦɔn.dərt/ (cardinalNumeral)
naoi chéad
  "900", het getal tussen achthonderdnegenennegentig en negenhonderdeen, negen maal honderd

negentien (cardinalNumeral)
a naoi déag
  "19", het getal tussen achttien en twintig, tien plus negen

negentig /ˈne.ɣə(n).təx/ /ˈne.ɣə(n).tɪx/ /ˈne.χə(n).təχ/ (cardinalNumeral)
nócha
  "90", het getal tussen negenentachtig en eenennegentig, negen maal tien

negorij (n)
gráig
  (pejoratief) een afgelegen gehucht

negotie (n)
gnó
  handelswaar waarmee iemand een kleine handel drijft met name bij venters en marktkooplieden

nek /nɛk/ (n)
baic
  (anatomie) achterste gedeelte van de hals

nemen /ˈne.mə(n)/ (v)
tóg
  (palindroom) overgankelijk iets vastpakken met de handen

neodymium (n)
neoidimiam

neolithicum /nejoˈlitikʏm/ (n)
Nua-Chlochaois

neologisme /ˌne.jo.lo.ˈχɪs.mə/ /ˌne.jo.loː.ˈɣɪz.mə/ (n)
nuafhocal
  een woord dat nieuw is of nieuw gevormd is

neon (n)
neon
  (scheikunde), (element) een chemisch element, met symbool Ne en atoomnummer 10, en een kleurloos edelgas

neoplasma (n)
neoplasma

neoplasme (n)
neoplasma

nepotisme /nepo'tɨzmə/ (n)
finíochas
  onrechtmatige begunstiging van verwanten of vriendjes bij het vergeven van posten

neptunium (n)
neiptiúiniam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Np en atoomnummer 93. Het is een zilverkleurig metalliek actinide

nerd (n)
saoithín
  (persoon) iemand die een grote voorliefde voor intellectuele zaken aan de dag legt, maar sociaal en seksueel niet aantrekkelijk wordt gevonden

nerf (n)
maide

nergens (adv)
in áit ar bith

nering (n)
gnó

nerts (n)
minc
  (roofdieren) benaming voor bepaalde pelsdieren uit de familie der marterachtigen (Mustelidae )
  pels van een nerts

nerveus (adj)
faiteach
  lijdend aan gespannen zenuwen

nest /nɛst/ (n)
nead, sead
  (dierkunde) de verblijf- en broedplaats van bepaalde diersoorten zoals vogels

nestei (n)
cillín
  namaak ei dat men bij het eierrapen in het nest laat liggen

nestelen /ˈnɛstələ(n)/ (v)
nead
  inergatief het bouwen van een nest en het grootbrengen van jongen erin, gewoonlijk van vogels

net (adj)
cúirialta
  proper, rein, schoon, ordelijk, keurig

net (adv)
go díreach
  kort geleden, zojuist, even tevoren

net (n)
eangach
  een geheel van fijne draden vaak gebruikt om dieren te vangen
  samenstel van elkaar kruisende of snijdende lijnen, wegen enz.
  netwerk, stelsel van zaken, apparaten of personen die nauw met elkaar in contact staan

netbal (n)
líonpheil
  sport die veel lijkt op korfbal en basketbal

netel (n)
cál faiche
  (plantkunde) plant met gekartelde, harige blaadjes die soms een brandend gevoel veroorzaken

neteldoek (n)
muislín

netjes /ˈnɛcəs/ (adj)
cúirialta
  tot netheid geneigd

netto (adv)
cúirialta

netvlies (n)
reitine
  (anatomie) een vlies aan de binnenkant van het oog waarop een beeld wordt gevormd

netwerk (n)
eangach

neuken (v)
póg
  overgankelijk (dysfemisme) (seksualiteit) geslachtsgemeenschap hebben met

neuklat (n)
adharc
  (informeel) (seksualiteit) stijve penis

neuraal (adj)
néarógach
  (medisch) met betrekking tot de zenuwen

neuralgie (n)
néarailge
  (medisch) zenuwpijn

neurobiologie (n)
néarbhitheolaíocht
  (biologie) de studie van alles wat met de ontwikkeling en werking van zenuwstelsels te maken heeft

neurochirurg (n)
néar-mháinlia
  (beroep) chirurg die gespecialiseerd is in de chirurgische behandeling van aandoeningen aan de hersenen, hersenstam, ruggemerg, en perifere zenuwen

neurolepticum (n)
druga néaraileipteach
  (medisch) verouderde naam voor een middel gebruikt bij geestesziekte

neurologisch (adj)
néareolaíoch
  (medisch) met betrekking tot de zenuwen

neuroloog (n)
néareolaí

neuromusculair (adj)
néarmhatánach
  (medisch) met betrekking tot zenuwen en spieren

neuron (n)
néarchill
  (biologie) zenuwcel met haar neuriet en dendrieten, behorend tot de belangrijkste elementen van het zenuwstelsel

neuropathie (n)
néarapaite
  (medisch) het niet goed functioneren van een of meer zenuwen

neuropsychologie (n)
néarshíceolaíocht

neuroticisme (n)
néaróiseachas
  (psychologie) een tendens tot emotionele instabiliteit

neus /nøʏs/ /nøːs/ (n)
srón
  (anatomie) orgaan dat gebruikt wordt bij de ademhaling en om te ruiken

neusbeen (n)
srónach
  (anatomie) één van de beenderen van de schedel, midden in het gelaat

neusgat (n)
poll sróine

neusholte (n)
cuas na sróine
  (anatomie) het eerste stuk van het luchtwegstelsel waar de ingeademde lucht doorheen gaat

neushoorn (n)
srónbheannach
  (onevenhoevigen) een groot en zwaar zoogdier uit de familie van de Rhinocerotidae dat in Afrika en Azië leeft en gekenmerkt wordt door de hoorn op zijn kop

neusklank /ˈnøsklɑŋk/ (n)
srónach
  (taalkunde) een klank geproduceerd met een verlaagde velum in de mond, waardoor lucht tijdens het vormen van de klank ongestoord door de neus kan ontsnappen

neutraal /nøˈtral/ (adj)
neodrach
  geen partij kiezend in een conflict, afzijdig, onpartijdig
  (natuurkunde) noch een positieve noch een negatieve lading dragend
  (scheikunde) noch zuur noch alkaline; med een zuurgraad van 7

neutralisatie (n)
neodrú
  opheffing

neutraliteit (n)
neadracht
  het neutraal zijn bijv. een onpartijdige houding aanhouden ten opzichte van twee partijen met een geschil

neutron (n)
neodrón

neutronenbom (n)
buama neodrón
  een waterstofbom die zo is geconstrueerd dat een groot deel van de energie van de explosie vrijkomt in de vorm van neutronenstraling, terwijl de hoeveelheid radioactiviteit die vrijkomt klein blijft

nevel (n)
ceo
  (meteorologie) wolken in de nabijheid van de grond, ontstaan door plaatselijke oorzaken zoals door afkoeling of door menging van koude met warme vochtige lucht

nevelpanter (n)
liopard marmarach
  (roofdieren) bepaald soort zoogdier, Neofelis nebulosa , een katachtige die zich schuil houdt in de bossen van Zuidoost-Azië

nicht (n)
neacht
  (informeel) mannelijke homoseksueel, met de bijbetekenis dat die zich verwijfd gedraagt

nicotine (n)
nicitín

niemand /nimɑnt/ (indefinitePronoun)
aon duine
  geen enkel persoon

niemendal /nimən'dɑl/ (indefinitePronoun)
aon cheann

niente (interjection)
neamhní

nier (n)
duán
  (anatomie) een van beide organen in de onderrug die het bloed zuiveren van afvalstoffen en deze uitscheiden in de urine

niesen (v)
sraoth
  inergatief een plotselinge, krachtige uitademing om de neus te reinigen van prikkelende stoffen

nieskruid (n)
eileabar
  (bloemplanten) een geslacht Helleborus dat volgens verschillende auteurs 15 tot 22 soorten omvat. Tot het geslacht behoren onder meer de kerstroos (Helleborus niger ), het stinkend nieskruid (Helleborus foetidus ), de lenteroos (Helleborus orientalis ) en de wrangwortel (Helleborus viridis )

niet (adv)
cha, chan
  ontkenning, tegenovergestelde van 'wel'

nietapparaat (n)
stáplóir
  een apparaat dat nietjes in een stapeltje papieren kan slaan om deze bij elkaar te houden

nieter (n)
stáplóir
  machine die dient om nietjes ergens in of om te slaan

nietig /nitəx/ (adj)
aimlithe
  verwaarloosbaar klein

nietigheid (n)
díomhaointeas
  het heel klein en onbelangrijk zijn als eigenschap

nietje (n)
príomh-amhábhar
  verkleinwoord van niet (en meest voorkomende vorm): klein, vaak beugelvormig, metalen voorwerp dat uit een apparaat (nietmachine) komt met het doel verschillende materialen aan elkaar te bevestigen (vast te nieten)

nietmachine (n)
stáplóir
  apparaat dat nietjes in een stapeltje papieren kan slaan om deze bij elkaar te houdenNietmachines worden gebruikt in kantoren en scholen en zijn meestal gemaakt van metaal met een gedeeltelijke omhulling van kunststof die vaak in verschillende kleuren verkrijgbaar is.

niets (indefinitePronoun)
neamhní
  geen enkel ding, geen enkele zaak

nietsnut (n)
cúl-le-rath
  (pejoratief) iemand die niets nuttigs doet

nietsvermoedend (adj)
neamh-amhrasach
  zonder argwaan, argeloos

nietswaardig (adj)
galair
  zonder enige waarde, onbeduidend, onbelangrijk, pet

niettegenstaande (postposition)
in ainneoin

niettemin (adv)
dá

nietwaar /ˈnitʋar/ (interjection)
fírinne

nieuw /niβ̞/ /nyʊ̯/ (adj)
nua, úr
  recentelijk gemaakt
  recentelijk ontdekt
  onderscheidt nieuwere namen van oudere
  in originele staat, nog niet eerder gebruikt
nua
  huidige
  vreemd, onbekend
  recentelijk aangekomen of opgedoken

nieuwbakken (adj)
úr
  pas sinds kort een bepaalde eigenschap hebbende

nieuwe maan (n)
gealach úr
  (astronomie) fase of schijngestalte van de maan, waarbij we naar de schaduwzijde van de maan kijken, de zon verlicht in die situatie de van de aarde af gerichte zijde

nieuwerwets (adj)
nua-aimseartha

nieuwheid (n)
rud nua
  het feit dat iets nieuw is

nieuwigheid (n)
adhnua
  iets dat nieuw (bedacht) is

nieuws /niu̯s/ (n)
scéal
  (maatschappij) actuele ontwikkelingen die van algemeen belang worden geacht
  (media) een uitzending in de media waarin berichten over [1] worden verspreid onder het grote publiek

nieuwsgierig /ˈniu̯sˌɣirəx/ (adj)
fiosrach
  verlangend om iets te weten of waar te nemen

nieveranst (adv)
in áit ar bith
  nergens

niezen (v)
lig sraoth
  inergatief plotselinge, krachtige uitademing om de neus te reinigen van prikkelende stoffen

nihilisme (n)
nihileachas
  (filosofie) binnen de filosofie een begrip dat wordt gebruikt om de ontkenning van het bestaan van betekenis of waarde in de wereld aan te duiden

nihilist (n)
nihilí
  (filosofie) zelfstandig denker die vindt dat voor werkelijke verbetering dingen die nu waardevol worden gevonden eerst tot niets moet worden teruggebracht en daarom niet buigt voor autoriteit of principe, ook niet als deze autoriteit of dit principe algemeen aanvaard is

nijd /nɛɪt/ (n)
formad
  grondige afkeer van iemand en het misgunnen van zijn bezit

nijging (n)
bogha
  knikkende beweging met hoofd en bovenlichaam om een persoon van hoge status te begroeten

nijlpaard (n)
dobhareach
  (evenhoevigen) groot en zwaar in Afrika levend zoogdier, Hippopotamus amphibius , dat meestal in het water verblijft en een enorme muil heeft

nijpen (v)
liomóg

nijpend (adj)
léanmhar
  ernstig
práinneach
  dringend

nijptang (n)
ordóg
  (gereedschap) een tang met een in de lengterichting afgeplatte bek bedoeld om er ingeslagen spijkers mee uit te trekken

nijverheid (n)
tionscal

nikkel (n)
nicil
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Ni en atoomnummer 28. Het is een zilverwit/grijs overgangsmetaal

niksnut (n)
fágtha

nimbus (n)
bogha
  een ring van licht om het hoofd, een aureool, heiligenkrans, stralenkrans, halo

nimf (n)
bé choille
  (mythologie) een Griekse halfgodin en daimon die in de natuur leeft, en vaak gebonden is aan een bepaalde plek of plantensoort, meestal voorgesteld in de gedaante van een aantrekkelijk meisje
  (figuurlijk), (persoon) bekoorlijk meisje
  (biologie) het juveniele stadium van dieren die een onvolledige gedaanteverwisseling hebben

nimmer /'nɪmər/ (adv)
go deo

nimmermeer (adv)
go deo
  geen enkele keer; nooit meer

niobium /niˈjobijʏm/ (n)
niaibiam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Nb en atoomnummer 41. Het is een glanzend grijs/blauwachtig overgangsmetaal

nippel (n)
ballán
  (biologie) een tepel
  (werktuigbouwkunde) een hol koppelstukje, meestal om een slang of buis op aan te koppelen

nirwana (n)
nirbheána
  de hoogste staat die door de mens bereikt kan worden, en waardoor heiligheid behaald wordt; toestand van volkomen rust

nis /nɪs/ (n)
almóir
  een inham in een muur

nisan /ˈnisɑn/ (n)
Níosán
  (Jiddisch-Hebreeuws) eerste maand van het joodse jaar, in maart-april (Est. 3:7, Neh. 2:1); zevende maand bij telling vanaf Rosj Hasjana

nitride (n)
nítríd
  (scheikunde) een verbinding van stikstof waarin dit element in de oxidatietoestand -3 optreedt

nitriet (n)
nítrít
  (scheikunde) een zout dat het ion NO2− bevat
  (scheikunde) een ester die de NO2− groep bevat

nitroglycerine (n)
nítriglicrín
  (scheikunde) vloeibare springstof, bereid uit glycerol, zwavel- en salpeterzuur die bij kleine trillingen kan ontploffen

niveau (n)
leibhéal
  rang in een hiërarchie, stadium van ontwikkeling, plaats in een rangschikking van hoog naar laag

nivelleren (v)
céim
  overgankelijk gelijk maken, op gelijk niveau brengen

nobelium (n)
nóbailiam
  (scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool No en atoomnummer 102. Het is vermoedelijk een grijs of zilverwit actinide

noch (conjunction)
ceachtar

nochtans (conjunction)
dá
  luidt een zin in die een onverwachte tegenstelling uitdrukt

nodig /'no.dəx/ (adj)
riachtanach
  waar behoefte aan is; wat noodzakelijk is

noemen (v)
glaoigh
  overgankelijk met een naam aanduiden
ainm
  overgankelijk vermelden door het uitspreken van de naam

noemer /ˈnumər/ (n)
ainmneoir
  (wiskunde) het getal onder de streep van een breuk

nogal /nɔ.'ɣɑl/ (adv)
ar fad
  tamelijk, in aanzienlijke mate

nominaal (adj)
ainmfhoclach

nominatie (n)
ainmniúchán

nominatief (n)
tuiseal ainmneach
  (grammatica) eerste van de 8 naamvallen van de Indo-Europese talenDeze vorm wordt meestal gebruikt voor onderwerp em naamwoordelijk deel van het gezegde

non /nɔn/ (n)
bean rialta
  (religie) inwoonster van een vrouwenklooster

non-binair (adj)
neamh-dhénártha

non-profit (adj)
eagraíocht neamhbhrabúis
  niet gericht op het maken van winst

nonchalance (n)
faillí
  het onvoldoende aandacht geven aan zaken, het verwaarlozen van bepaalde zaken

nonchalant (adj)
neamhchorrbhuaiseach
  achteloos, onbekommerd

none (n)
naoú
  (muziek) de negende trap van een diatonische toonladder
  (muziek) een interval met een toonafstand zoals die van de eerste naar de negende toon van een diatonische toonladder (een octaaf plus een seconde)
  (religie) een van de kleine kerkelijke getijden

nonkel /ˈnɔŋkəɫ/ (n)
uncail
  (familie) broer of zwager van iemands vader of moeder

nonsens (n)
amaidí

nood /not/ (n)
angar
  levensbedreigende situatie waaruit men zichzelf niet meer kan redden en onmiddellijke hulp vereist is
  gebrek, een tekort aan iets
  tijdelijk ongemak

nooddruftig (adj)
aimléiseach

noodlot (n)
cinniúint
  iets vervelends wat een mens overkomt, waar geen oorzaak voor is en waar niets aan te doen is

noodzaak /ˈnotzak/ (n)
riachtanas
  iets moeten hebben voor vaak praktische of medische redenen

noodzakelijk (adj)
riachtanach
  erg nodig

noodzaken (v)
éifeacht

nooit /ˈnoːit/ (adv)
ariamh
  op geen enkel eerder moment

noord /ˈnoːrd/ /ˈnoːrt/ /ˈno̝ːrt/ (adv)
tuaisceart

noorden (n)
tuaisceart
  (windstreek) een van de windstreek, die op landkaarten overeenkomt met de bovenkant

noordoost (adv)
oirthuaisceart

noords (adj)
thuaidh
  komend uit het noorden

noordwest (adv)
iarthuaisceart

noordwester (n)
siar ó thuaidh
  wind uit het noordwesten

noot /noːt/ (n)
cnó
  (kookkunst) (voeding) iedere grote, oliehoudende vrucht (of het zaad ervan) met een pit in een al dan niet harde schaal en die in voedsel wordt gebruikt
  (plantkunde) droge, niet-openspringende, eenzadige, enkelvoudige boomvrucht met verhoute vruchtwand; echte noot
nótáil
  (muziek) een schriftteken voor een geluid van zekere tijdsduur en toonhoogte, een muzieknoot

nootmuskaat (n)
noitmig, crann noitmigí
  (specerij) gepeld (en gemalen) zaad van de nootmuskaatboom Myristica fragrans

normaal /nɔrˈmaɫ/ (adj)
normal
  als norm dienend

normaalkaars (n)
coinneal
  (natuurkunde), (eenheid), (verouderd) oude eenheid van lichtsterkte, weergegeven met symbool NK

normaliteit (n)
normáltacht

normaliter (adv)
de ghnáth
  in het normale geval

nors (adj)
dorrga
  onvriendelijk, zwijgzaam, kortaf

nota (n)
nótáil
  rekening, factuur
  aantekening, notitie
  officieel geschrift met een mededeling of waarin een standpunt wordt uiteengezet

notaris (n)
nótaire
  (beroep) (juridisch) jurist die bevoegd is om authentieke akten op te maken, te bewaren en uit te geven

notatie (n)
nodaireacht

notelaar (n)
adhmad gallchnó
  Juglans regia notenboom
  het hout van een notenboom

notenbalk (n)
foireann
  (muziek) een set van vijf lijnen om in de klassieke muzieknotatie de toonhoogten van de ingetekende noten te markeren

notenboom (n)
adhmad gallchnó
  (plantkunde) een boomsoort uit het geslacht Juglans

notenhout (n)
adhmad gallchnó
  hout van de notenboom

notenkraker (n)
cnóire

noteren (v)
nótáil
  aantekeningen maken

notitie (n)
nótáil

notulen (n)
miontuairisc
  beknopt verslag van een bijeenkomst

notulenboek (n)
nuachtán
  boek waarin de notulen van vergaderingen worden opgeschreven

notulist (n)
rúnaí

nou (adv)
adrásta
  (spreektaal) op dit moment

nou (interjection)
bhuel
  drukt verbazing of verontwaardiging uit

nou en /nʌu ˈɛn/ (interjection)
nach cuma?
  uitdrukking van onverschilligheid

nouveauté (n)
rud nua
  iets dat nieuw (bedacht) is, iets wat nooit eerder gedaan is

november (n)
Samhain, Mí na Samhna
  (tijdrekening) elfde maand van het jaar

noviteit (n)
rud nua

nu (adv)
adrásta
  op het huidige tijdstip

nu en dan (adv)
anois agus arís
  op onregelmatige tijden, met tussenpozen

nuchter /nɵxtər/ (adj)
neamh-mheisciúil
  niet onder de invloed van iets bedwelmends, vooral alcohol

nucleair (adj)
eithneach

nucleus /nykleʏs/ (n)
núicléas
  (biologie) het organel dat de genetische code (DNA) bevat

nudisme (n)
nochtachas
  leefstijl waarbij men ongekleed gaat

nukkig (adj)
meonúil

nul /nɵl/ (cardinalNumeral)
náid, nialas
  0, één minder dan één
  om de plaats nog voor het eigenlijke begin van een volgorde aan te geven
  om een hoeveelheid aan te geven

nulhypothese (n)
hipitéis nialasach
  (statistiek) veronderstelling die al of niet ontkracht kan worden door een onderzoek; een exacte, kwantitatieve uitspraak over een parameter van de populatie

numeriek (adj)
uimhriúil
  bestaande uit getallen en cijfers
  (wiskunde) methode om vraagstukken op te lossen door gebruik te maken van algoritmes in plaats van formules
  (aleenmaar) betrekking hebbend op aantallen

nummer /ˈnʏmər/ (abbreviation)
figiúr
  1. een aanduiding met een getal

nummerbord (n)
pláta cláraithe
  (verkeer) een op een voertuig aangebracht teken met een registratienummer

nurks (adj)
cnáimhseáil
  van een mens en dan vooral van een man: hautain, hatelijk, beledigend en dus onaangenaam

nut /nʏt/ (n)
brabach
  baat, voordeel; een bijdrage aan het bereiken van een doel

nutsbedrijf (n)
seirbhís phoiblí
  een bedrijf dat, vaak vanuit een monopoliepositie, opereert in een sector die van openbaar nut is omdat het belangrijke producten of diensten levert die in het algemeen belang zijn (met name gas, water, elektriciteit en openbaar vervoer)

nutteloos (adj)
gan mhaith
  zonder voordeel, zonder nut

nuttig (adj)
úsáideach

nuttigen /'nɵtəɣə(n)/ (v)
caith
  overgankelijk voedsel gebruiken

nuttigheid (n)
úsáid
  nut

nylon (adj)
níolón

o (n)
onn
  (taalkunde) de vijftiende letter van het alfabet

o.t.t. /oteˈte/ (n)
aimsir láithreach
  (grammatica) vorm van de tegenwoordige tijd, vooral gebruikt voor een handeling of toestand die gaande is

obediëntie (n)
umhlaíocht

ober (n)
freastalaí
  (beroep) een bediende in een restaurant of café

obesitas (n)
murtall
  (medisch) vetzucht

object /ˈɔpjɛkt/ (n)
oibiacht
  voorwerp dat fysiek bestaat
  (grammatica) voorwerp
  (filosofie) entiteit die behandeld wordt en waarvan het bestaan onafhankelijk wordt geacht van het subject

objectie (n)
agó

objectief /ɔpjɛkˈtif/ (n)
oibiachtúil, réadlionsa
  (optica) de lens (of het lenzenstelsel) van een optisch instrument (bijvoorbeeld een microscoop of verrekijker) die zich het dichtst bij het te bekijken voorwerp ('object') bevindt

oblie (n)
vaiféal

obscuriteit (n)
aduaine

obsederend (adj)
dúghafach
  op een dwangmatige wijze ergens door geboeid zijn

observeren (v)
coinnigh
  overgankelijk gericht via de zintuigen van iets kennis nemen

obsoleet (adj)
seanchaite

obstakel (n)
constaic
  iets dat de voortgang van iets anders belemmert

obstetrie (n)
cnáimhseachas
  (medisch) kennis van de zwangerschap, de bevalling en het kraambed

obstinaat (adj)
ceanntréan
  van een persoon dat deze stug aan zijn eigen ideeën blijft vasthouden zonder zich aan anderen aan te passen

obstipatie (n)
iatacht
  (medisch) moeilijke stoelgang

ocarina (n)
ócairín
  (muziekinstrument) een fluit die veelal gemaakt wordt van gebakken klei

occasioneel (adj)
ócáideach
  (medisch) nu en dan voorkomend

occultisme (n)
asarlaíocht
  (wetenschap), (religie) de studie van alternatieve of gemarginaliseerde religieuze bewegingen of filosofieën waarvan de aanhangers in het algemeen hun eigen overtuigingen, praktijken en ervaringen onderscheiden van de publieke, geïnstitutionaliseerde religieuze tradities

oceaan (n)
aigéan
  (aardrijkskunde) een zeer grote zee tussen verschillende werelddelen

oceanisch (adj)
aigéanach
  betrekking hebbend op de grootste zeeën van de wereld
  gelegen in een oceaan
  van zeer grote omvang

ocelot (n)
osalat
  (roofdieren) bepaald soort zoogdier, Leopardus pardalis , een kleine katachtige, behorende tot de groep van de pardelkatten

ochtend (n)
maidin
  (tijdrekening) deel van de dag tussen 6.00 en 12.00 uur

ochtendgloren (n)
amhscarthanach

octopus (n)
ochtapas
  (koppotigen) een geslacht Octopus van achtarmige inktvissen uit de familie van Octopodidae

octrooi (n)
paiteanta
  machtiging om een bepaalde tijd als enige, met uitsluiting van anderen, van een uitvinding te kunnen profiteren

oculist (n)
oftailmeolaí
  (medisch) (beroep) arts gespecialiseerd in het diagnosticeren en behandelen van oogziekten

odeur (n)
cumhrán
  parfum, geurtje

oefenen (v)
cleacht
  overgankelijk proberen zonder fouten uit te voeren, leren door te doen

oefening (n)
aclaigh
  test om de kennis te peilen

oefenmeester (n)
traenálaí
  iemand die zich op professionele basis bezighoudt met de prestaties van een persoon (een trainee) of dier

oefenpop (n)
balbhán

oelewapper (n)
amadán
  (scheldwoord) lompe, onhandige of waardeloze man

oerknal /ˈuːrknɑl/ (n)
ollphléasc
  (astronomie) de volgens de bigbangtheorie enorme explosie waaruit het heelal zo'n 13,7 miljard jaar geleden zou zijn ontstaan

oerlelijk (adj)
fuafar
  heel erg onaantrekkelijk

oermoeder (n)
matrarc
  de eerste moeder, de vrouw waar iedereen van afstamt
  (figuurlijk) de eerste van een hele serie

oeros /ˈuː.rɔs/ (n)
áracs
  (evenhoevigen) bepaald soort zoogdier, Bos primigenius , de uitgestorven, ruige, langhoornige, wilde voorouder van het tamme huisrund die in de ijstijd in Europa, Noord-Afrika en West-Azië leefde

oeroud (adj)
ársa
  heel erg oud

oerwoud (n)
dufair

oester /ustər/ (n)
oisre
  (tweekleppigen) een weekdier uit de familie Ostreidae , gewoonlijk eetbaar, met één platte en één bolle schelp

oestrogeen (n)
éastraigin
  (medisch) een vrouwelijk hormoon

oever (n)
bruach
  (waterbeheer) een rand van kanaal, rivier of meer

of (conjunction)
nó
  en anders (nevenschikkend): gebruikt om een keuze aan te geven, waarbij alle keuzemogelijkheden expliciet worden genoemd

offer /ɔfər/ (n)
íobairt
  een gave aan een godheid

offerande (n)
íobairt
  gift aan een god

offeren (v)
íobairt
  wijden aan, als offer aanbieden
íoc
  betalen (volkstaal)
  belasting betalen (volkstaal)

offerte /ɔ'fɛrtə/ (n)
ofráil
  een aanbieding van goederen of diensten tegen een vaste prijs

offreren (v)
ofráil
  overgankelijk aanbieden, specifiek het aanbieden van een dienst of product door een bedrijf

offset (n)
seach-chur
  (techniek) een druktechniek waarbij het beeld via een intermediair wordt overgebracht naar het papier

ofschoon (conjunction)
cé go

oftalmie (n)
oftailme
  (medisch) pijn aan het oog; oogontsteking

oftalmologie (n)
oftailmeolaíocht
  (medisch) de tak van de medische wetenschap die zich met het oog en het zicht bezig houdt

oftalmoloog (n)
oftailmeolaí

oganesson (n)
óganasan
  (scheikunde), (element) een scheikundig element met het symbool Og en het atoomnummer 118

ogen (v)
amharc
  onovergankelijk de aanblik hebben van

ogenblik (n)
nóiméad
  moment, een bepaald tijdstip

ogenschijnlijk (adj)
dealramhach

ogentroost (n)
glanrosc
  Euphrasia officinalis plant die men gebruikt bij oogziekten

ohm (n)
óm
  (natuurkunde), (eenheid) SI-eenheid van elektrische weerstand, weergegeven met symbool Ω

oker (n)
ócar
  een mineraal dat als gele of oranje kleurstof gebruikt wordt

okkernoot (n)
cnó francach
  (voeding) vrucht met harde schaal van de loofboom Juglans regia
  (bloemplanten) bepaald soort loofboom Juglans regia

okra (n)
ocra

oksel (n)
ascaill

okselholte (n)
ascaill
  (anatomie) holte onder de arm op de grens van de arm en de schouder

oktober (n)
Deireadh Fómhair
  (tijdrekening) de tiende maand van het jaar

oké (interjection)
ceart go leor
  goed, in orde

oleander (n)
oiliandar
  (bloemplanten) bepaalde soort sierplant, Nerium oleander

olie (n)
ola
  (scheikunde), (voeding) benaming voor uiteenlopende soorten vettige vloeistoffen die niet of nauwelijks met water mengen

olienoot (n)
pis talún
  Arachis hypogaea pinda

oliespuit (n)
canna ola
  een kan met een pijpje aan de tuit waarmee men olie kan aanbrengen op de te smeren onderdelen van een apparaat

oliezuur (n)
aigéad óileach
  (scheikunde) het belangrijkste enkelvoudig onverzadigde vetzuur met brutoformule C18H34O2

olifant (n)
eilifint
  (slurfdieren) groot dikhuidig en veelhoevig zoogdier met een lange slurf uit de familie Elephantidae

oligarchie (n)
olagarcacht

oligomeer (n)
olagaiméir
  (scheikunde) een molecuul dat uit een beperkt aantal aan elkaar geregen gelijke delen bestaat

olijf /oˈlɛɪf/ /oˈlɛːf/ (n)
ológ
  (voeding) (fruit) een vrucht van deze boom. De olijf zelf wordt gegeten, uit de pit en het vruchtvlees wordt olijfolie gewonnen

olijfberg (n)
Cnoc na nOlóg

olijfkleurig /oˈlɛɪ̯fkløːrɪx/ /oˈlɛɪ̯fklʏːrəχ/ /oˈlɛːfkløːrəx/ (adj)
ológ
  de kleur van olijven hebbend

olijfolie (n)
ola olóige
  (voeding) fijne, spijsolie verkregen door persing uit olijven

olijkerd (n)
alfraits
  een grappig en slim persoon

oliën (v)
ola
  met olie bewerken

olm (n)
leamhán
  (plantkunde) een loofboom uit het geslacht Ulmus van de iepenfamilie

olympisch (adj)
Oilimpeach
  (sport) verband houdend met de Olympische Spelen

oma (n)
mamó
  (familie) moeder van een ouder

omarmen (v)
cuach
  overgankelijk de armen op om iemand heen slaan als teken van vreugde en vriendschap

omboorden (v)
ciumhais
  overgankelijk omgeven door een boord of met een rand

ombrengen (v)
meil
  overgankelijk doden, om het leven brengen

ombuigen (v)
bandán

omdat /ɔm.'dɑt/ (conjunction)
óir
  geeft onderschikkend een reden aan

omelet (n)
uibheagán
  (voeding) een gerecht dat bereid wordt door geklutste eieren (eierstruif) te bakken

omgaan (v)
timpeallaigh

omgang (n)
mórshiúl
  processie, optocht

omgekeerd (adj)
aisiompaigh

omgeven (v)
timpeallaigh
  overgankelijk ronddelen

omgraven (v)
iompaitheach
  door graven de grond omwoelen

omheinen (v)
crioslaigh
  overgankelijk aan alle kanten omsluiten

omhelzen (v)
cuach
  overgankelijk de armen om iets of iemand slaan

omhoog (adv)
in airde
  bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord: in opwaartse richting
  in opwaartse richting

omhoogsteken (v)
cuir suas
  overgankelijk iets boven de gewone positie brengen, meestal met de bedoeling om het voor iedereen goed zichtbaar te maken

omhulling (n)
scaoilteog
  iets wat een ander voorwerp helemaal omgeeft om het te beschermen en af te schermen van de omgeving

omkaderen (v)
bosca
  met een lijst omgeven; inpassen in een omgeving; beheersen

omkering (n)
aisiompú
  de richting van iets helemaal omdraaien

omklappen (v)
aisiompaigh
  overgankelijk van de ene op de andere kant vallen, van de ene op de andere kant draaien

omkleden (v)
athraigh
  overgankelijk met redenen ~: voorzien van deugdelijke argumentatie.
  overgankelijk omhullen

omklemmen (v)
crág
  iets heel stevig vasthouden

omkomen /ˈɔmkomə(n)/ (v)
dísle
  ergatief bij een gebeurtenis het leven laten

omkopen /ˈɔmkopə(n)/ (v)
breab a thabhairt
  overgankelijk (iemand ~) met behulp van geschenken, geld e.d. overhalen om van zijn plicht, partij, overtuiging te verzaken

omkringen /ɔmˈkrɪŋə(n)/ /ˈɔmkrɪŋə(n)/ (v)
ciorcal
  overgankelijk een cirkel trekken rond een symbool op papier.

omlaag (adv)
thíos
  in neerwaartse richting

omlegging (n)
athbhealach
  verandering van de loop van een weg of route

omleiding (n)
athbhealach
  een aangegeven andere route

omlijning /ɔm'lɛinɪŋ/ (n)
imchruth
  door een duidelijk zichtbare lijn begrenst zijn
  (figuurlijk) vaste, scherpe grens die het binnen en buiten gebied duidelijk van elkaar scheidt

omlijsten (v)
cuir i bhfráma
  ergens (als een lijst) helemaal omheen gaan

omlijsting (n)
cuir i bhfráma
  iets ter verfraaiing met iets moois omgeven

omloop (n)
trácht

omlopen (v)
fithisigh
  2. de hele kring om een middelpunt doorlopen
seach-chonair
  1. via een omweg lopen

ommetje /'ɔməcə/ (n)
meallac
  een kleine rondwandeling

ommuring (n)
claí
  een muur die iets afsluit van de buitenwereld; het afsluiten van de buitenwereld

omnibus (n)
oll-

omplanten /ɔm.ˈplɑn.tə(n)/ /ˈɔm.plɑn.tə(n)/ (v)
athphlandáil
  overgankelijk (een plant) op een andere plaats zetten.

omplooien (v)
aoile
  maken van een vouw

ompraten (v)
cuir abhaile ar
  overgankelijk door praten van gevoelens doen veranderen

omranden (v)
ciumhais
  het duidelijk aftekenen van de grenzen van een vlak

omranding (n)
ciumhais
  datgene wat de rand van iets vormt

omrasteren (v)
déan pionsóireacht
  overgankelijk aan alle kanten omsluiten

omrastering (n)
déan pionsóireacht
  iets wat belemmert een gebied in- of uit te gaan

omringen (v)
timpeallaigh
  overgankelijk aan alle kanten omgeven

omroeren (v)
corraigh
  overgankelijk door roeren homogeen in samenstelling en temperatuur maken

omruiling (n)
malairt
  het iets wat je gekocht hebt maar niet kunt gebruiken, omwisselen voor een product was je wel kunt gebruiken

omscheppen (v)
corraigh
  overgankelijk omroeren

omschrijven (v)
sonraigh
  overgankelijk in enige woorden een definitie ergens van geven

omsingelen (v)
timpeallaigh
  overgankelijk aan alle kanten omsluiten

omslag (n)
clúdach
  het bekleedsel aan de buitenkant van een boek.

omspinnen (v)
araoid
  (figuurlijk) iets of iemand helemaal omgeven, inpakken of bedekken

omspitten (v)
spád

omstandig (adj)
scóipiúil

omstandigheid (n)
toisc
  hoe de zaken er voorliggen

omstreken (n)
timpeallacht

omstrengelen (v)
barróg a thabhairt dá chéile
  iets of iemand helemaal met de armen omsluiten uit liefde of om iemand vast te houden

omtrekken /ɔmˈtrɛkə(n)/ /ˈɔmtrɛkə(n)/ (v)
dreach
  overgankelijk ergens een lijn omheen tekenen

omtrent (preposition)
urchar
  over, aangaande

omvangrijk /omˈvɑŋrɛik/ (adj)
téagartha

omverwerping (n)
réabhlóid
  het afzetten van een regering, overheid of regime

omvouwen (v)
aoile

omweg /ˈɔmʋɛx/ (n)
athbhealach
  de weg die langer is dan de gewone of kortste verbinding tussen twee plaatsen

omwenden (v)
deil
  helemaal omdraaien

omwenteling (n)
réabhlóid
  (politiek) een omverwerping van de heersende orde
  overdrachtelijk een grote verandering in de bestaande verhoudingen
  (wiskunde) volledige draaiing om een as [2]

omwikkeling (n)
fleasc
  iets dat om iets anders heen gedraaid is

omwille van (preposition)
ar mhaithe le

omwindsel (n)
araoid
  iets dat ergens helemaal omheen gaat
  de krans van schutbladen aan de voet van een bloeiwijze

omwisselen /ˈɔmʋɪsələ(n)/ (v)
malairt
  overgankelijk verruilen voor een ander

omwoelen (v)
spád

omwolken (v)
scriúta
  iets of iemand met wolken omgeven

omzet (n)
sladmhargadh

omzetten /ˈɔm.zɛ.tə(n)/ (v)
iompaitheach
  overgankelijk: (m.b.t. geld) verwisselen met een andere geldwaarde
  overgankelijk: veranderen

omzichtigheid (n)
críonnacht

omzoming (n)
ciumhais
  de rand van een weg of een gebied

omzwachtelen (v)
bindealán
  overgankelijk geheel omwinden met een zwachtel

on- (prefix)
gan
  toegevoegd aan een naamwoord drukt dit voorvoegsel het tegendeel uit

onaandoenlijk (adj)
fuarchúiseach
  zonder veel getoonde emoties

onaangebroken (adj)
neamhcheansaithe
  van een verpakking dat deze nog nooit is geopend

onaangedaan /ɔnˈanxədan/ (adj)
cúileach
  geen teken gevend van blijdschap, droefheid of andere emotie

onaangeraakt (adj)
maighdeanúil
  (figuurlijk) niet fysiek beroerd en daardoor onbedorven

onaantastbaarheid (n)
acmhainn
  de mate waarin iets niet aangetast, beschadigd of afgepakt kan worden

onaanzienlijk (adj)
neamh-mhóiréiseach
  niet belangrijk; van geringe betekenis, niet indrukwekkend

onaardig (adj)
aindreanta

onachtzaam (adj)
anaireach

onachtzaamheid (n)
leibideacht
  het niet achtzaam zijn

onafhankelijk (adj)
neamhspleách
  geen verbinding hebbend met

onafhankelijkheid (n)
neamhspleáchas

onattent (adj)
antuisceanach
  onvoldoende aandacht schenkend aan iets of iemand

onbalans (n)
neamhchothroime
  uit het evenwicht

onbedacht (adj)
antuisceanach
  zonder veel overleg; zonder ergens goed over na te denken; per ongeluk

onbedachtzaam (adj)
aimhghlic
  van een persoon dat deze niet goed nadenkt voordat hij wat doet

onbedorven (adj)
soineanta
  nog niet aangetast door kwalijke invloeden van buiten

onbegrensd (adj)
éigríochta
  zonder grenzen, zonder einde, zonder beperkingen

onbehaaglijk (adj)
míphléisiúrtha
  niet prettig, fijn of aangenaam

onbeheerst (adj)
neamhcheansaithe
  zichzelf niet onder controle houdend, met te veel emotie

onbeholpenheid (n)
ainnise
  het onhandig en ongeoefend zijn

onbehouwen (adj)
borb
  van een persoon een lomp en ruw en zonder enige beschaving

onbehuisd (adj)
gan dídean
  geen woning hebbend

onbekende (n)
coimhthíoch

onbekendheid (n)
aduaine
  het niet weten hoe iets is

onbekleed (adj)
nocht
  niet bedekt
  van eem ambt dat er niemand is die dit ambt vervult

onbekwaamheid (n)
neamhfhulangacht
  de hoedanigheid van iemand die niet in staat is om taken of functies naar behoren uit te voeren

onbelangrijkheid (n)
diomaibhse
  het niet van belang zijn

onbeleefd (adj)
borb
  slecht gemanierd

onbelemmerd (adj)
poc saor

onbemiddeld (adj)
daibhir
  zonder veel financiële middelen

onbepaald (adj)
éiginnte
  het is niet duidelijk om wie of wat het gaat

onbepaalde wijs (n)
infinideach
  (grammatica) de onverbogen werkwoordsvorm die naar persoon en getal onvervoegd is, (vooral in Nederland) ook het hele werkwoord genoemd: in woordenboeken is de betekenis van een werkwoord meestal terug te vinden bij zijn onbepaalde wijs

onbeschaamdheid (n)
brusaireacht
  gedrag dat schaamte op zou moeten roepen maar het bij die persoon niet doet

onbescheiden (adj)
béalsceiteach
  brutaal en nieuwsgierig

onbeschoftheid /ɔmbə'sxɔfthɛit/ (n)
brusaireacht
  grove, brutale, hinderlijke en beledigende handeling of uiting; een respectloze handeling

onbeschroomd (adj)
dána
  zonder angst of verlegenheid

onbeschut (adj)
argail
  zonder bescherming tegen een aanval, het normale maar harde leven of tegen de invloeden van het weer

onbestendig (adj)
luaineach

onbetamelijkheid (n)
boirbe
  het onbeschoft of onbeleefd zijn

onbetekenend (adj)
neamh-mhóiréiseach
  van geen enkel belang zijnde; van geen enkele waarde zijnde

onbetrouwbaar (adj)
abhógach
  niet te vertrouwen

onbevangenheid (n)
oscailteacht
  het zonder enig vooroordeel zijn

onbevooroordeeld (adj)
neamhlaofa
  gebaseerd op waarnemingen en niet op veronderstellingen die men al van tevoren had toen men eigenlijk nog onvoldoende kennis van de zaak had

onbeweeglijk /'ɔmbə'wexələk/ (adj)
anscuithe
  niet bewogen kunnen worden

onbewimpeld (adj)
oscailteach
  (te)eerlijk en (te) oprecht; zonder er doekjes om te winden

onbezonnenheid (n)
andánacht
  de mate waarin iemand onvoorzichtig en lichtvaardig handelt

onbloedig (adj)
bán san aghaidh
  zonder dat men een bloedende wond maakt; zonder bloedverlies

onbrandbaar (adj)
dódhíonach
  dat iets ook bij hogere temperaturen niet kan branden

onchristelijk (adj)
ainchríostúil
  niet passend in de christelijke tradities, normen en waarden

oncogeen (adj)
carcanaigineach
  (medisch) kanker veroorzakend, kanker verwekkend

oncoloog (n)
oinceolaí
  (beroep) (medisch) een medisch specialist die zich bezighoudt met de gezwelgroei, in het bijzonder met kanker

ondanks (preposition)
ainneoin
  ook al is het zo dat; hoewel ... toch ...

onder /ˈɔn.dər/ (preposition)
faoi
  op een plaats die lager gelegen is dan het aangeduide
  binnen een bepaalde groep of categorie

onderaannemer (n)
fochonraitheoir
  de natuurlijke of rechtspersoon, wie werk doet voor de hoofdaannemer tegen een vooraf vastgestelde prijs

onderarm /ˌɔndərˈɑrṃ/ (n)
rí
  (anatomie) het onderste gedeelte van de arm tussen de elleboog en de hand

onderbewustzijn (n)
fo-chomhfhios
  (psychologie) het geheel van processen dat zich in iemands geest afspeelt en waar deze zich niet van bewust is

onderbroek (n)
fobhríste
  (kleding) kledingstuk dat onder de gewone broek, direct op de huid wordt gedragen

onderbuik (n)
abdóman
  (anatomie) het gedeelte van de buik dat het dichtste bij de benen is

onderdaan (n)
ainmní

onderdak (n)
foscadh
  plaats waar men kan verblijven of schuilen

onderdanig /ˌɔndərˈdanəx/ (adj)
spleách
  gehoorzaam aan een leider

onderdominant (n)
focheannasach
  (muziek) een toon of akkoord op de vierde toon van een toonladder

onderdompelen /ɔndərdɔmpələn/ (v)
tum
  onder een vloeistofoppervlak laten zakken

onderdompeling (n)
bá
  helemaal in een vloeistof geduwd zijn
  (figuurlijk) helemaal door iets omgeven zijn

onderdoorgang (n)
traein faoi thalamh
  weg of tunnel die ergens onderdoor gaat

onderduiken (v)
tum
  ergatief onder de waterspiegel verdwijnen

ondergang (n)
aife
  het verdwijnen onder de horizon van een hemellichaam
  het verdwijnen van een stad, staat of cultuur, met name ten gevolge van oorlog
  het kapot gaan van iets
  de dood of het verzinken in ellende van een persoon

ondergoed /ˈɔn.dər.ˌɣud/ /ˈɔn.dər.ˌɣut/ /ˈɔn.dər.ˌχut/ (n)
fo-éadaí
  (kleding) kleding die direct op het lichaam gedragen wordt, doorgaans nog onder andere kleding

ondergrond (n)
fo-ithir
  de grond onder de oppervlaktelaag

ondergronds (adj)
gluaiseacht faoi choim

ondergrondse (n)
gluaiseacht faoi choim

onderhands (adj)
baill ghiniúna

onderhorig (adj)
fo-ordaigh
  onderworpen zijn aan het gezag van iets of iemand

onderhoud (n)
coinneáil
  handelingen verricht om iets in goede staat te houden
comhrá
  (communicatie) een gesprek waarin men m.n. tracht bepaalde geschilpunten te overbruggen

onderhouden (v)
coinnigh
  zorgen dat iets in goede staat blijft, van zaken
  zorgen dat iets in goede staat blijft, met betrekking tot contact, relaties

onderhoudend (adj)
greannmhar
  aangenaam vermaak gevend

onderjurk (n)
cóta beag
  jurk, meestal gemaakt van een dungeweven stof als katoen, polyester, zijde of satijn, wordt gedragen onder de reguliere jurk

onderkennen (v)
aithin
  overgankelijk bewust worden van iets, beseffen of toegeven dat

onderkleding /ˈɔndərkledɪŋ/ (n)
fo-éadaí
  kleding die onder de zichtbare kledingstukken wordt gedragen

onderkleed (n)
ball fo-éadaigh
  kleding die onder andere kleding gedragen wordt

onderkoning (n)
fear ionaid an rí
  gouverneur van een land of een provincie die als vervanger van de monarch optreedt

onderling (adj)
frithpháirteach
  tussen de betrokken partijen

ondernemend (adj)
borrúil
  van een persoon dat deze (commercieel) initiatief toont

ondernemer (n)
fiontraí
  (beroep) (bedrijfskunde) iemand die een bedrijf voor eigen rekening start of runt

onderneming (n)
borrúlacht
  (bedrijfskunde) organisatie die met een winstoogmerk producten of diensten voortbrengt, bedrijf

onderontwikkeld (adj)
foréalta
  van landen en gebieden dat er weinig economische en/of culturele activiteit is

onderricht (n)
oideachas
  (onderwijs) de voorziening van opleidingen of lessen

onderrichten (v)
múin
  overgankelijk onderwijzen

onderscheiden (v)
maisigh
  overgankelijk iemands bijzonder gedrag erkennen, bijvoorbeeld middels een medaille

onderscheppen /ɔndər'sxɛpə(n)/ (v)
idirlíne
  overgankelijk ervoor zorgen dat iets dat onderweg is zijn bestemming niet haalt.

onderschrift (n)
ceannscríbhinn
  (typografie) korte verklarende of toelichtende tekst onder een afbeelding

ondersteunen /ɔndər'stønə(n)/ (v)
iompair
  overgankelijk helpen, bijstaan

ondersteuning (n)
branra

onderstuk (n)
fostruchtúr
  het benedenste gedeelte van iets

ondertekenen (v)
sínigh

ondertekening (n)
síniú

ondertitelen /ˌɔndərˈtitələ(n)/ (v)
fotheidealaigh
  overgankelijk ondertiteling aanbrengen

onderverhuren (v)
foléas
  iets dat al gehuurd is, verhuren aan iemand anders

ondervinden /ˌɔndərˈvɪndə(n)/ (v)
eispéireas
  overgankelijk door ervaring ergens achter komen

ondervinding (n)
eispéireas
  iets geleerd hebben door iets te doen of mee te maken

ondervragen /ɔndərˈvraxə(n)/ (v)
ceistigh
  overgankelijk iemand aan een intensieve reeks vragen onderwerpen

onderwater /ɔndərˈwatər/ /ˈɔndərwatər/ (adv)
faoi thoinn

onderwereld (n)
domhan thíos
  de kringen van de criminaliteit
  (mythologie) het schimmenrijk van de doden, in m.n. de Griekse mythologie

onderwerp (n)
ainmní
  waar iets over gaat, een thema
  (grammatica) zinsdeel waarnaar de persoonsvorm zich richt en dat bijv. de handelende persoon of zaak beschrijft

onderwerpen /ɔndər'ʋɛrpə(n)/ (v)
géill
  zich ~: zichzelf overgeven aan het gezag van een ander.

onderwerping (n)
cur isteach
  erkennen dat iemand anders de baas over je is

onderwijs (n)
oideachas
  (onderwijs) het overbrengen van kennis en vaardigheden (door leraren)

onderwijzen (v)
múin
  overgankelijk (onderwijs) iemand ~: scholing verzorgen voor iemand

onderwijzend (adj)
múinteoireacht
  gericht op het iemand wat aanleren

onderwijzer (n)
múinteoir
  (beroep), (onderwijs) iemand die les geeft (vooral basisschool)

onderwijzeres (n)
múinteoir
  (beroep), (onderwijs) een oude benaming voor een vrouwelijke leraar op een lagere school of basisschool

onderzeeboot (n)
fomhuireán

onderzees /ɔndərˈzes/ (adj)
faoi uisce

onderzeeër (n)
fomhuireán
  een vaartuig dat onder het wateroppervlak kan varen

onderzoek /ɔndər'zuːk/ (n)
taighde
  het iets bekijken en waarnemen met als doel iets beter te begrijpen

onderzoeker (n)
taighdeoir
  iemand die een onderzoek uitvoert

onderzoekster /ˌɔn.dər.ˈzuk.stər/ (n)
taighdeoir
  (beroep) een vrouwelijk persoon die (al dan niet wetenschappelijke) vraagstukken onderzoekt

ondeugd /'ɔndøxt/ (n)
ainbhéas
  slechte gewoonte of handeling
alfraits
  iemand -vaak een jonge persoon- die kattenkwaad uithaalt

ondeugend (adj)
dalba
  stout, ongehoorzaam

ondienstig (adj)
gan mhaith

ondiep (adj)
tanaí
  niet diep

ondier (n)
ainbheithíoch

onding (n)
ráiméis

ondoelmatig (adj)
ainéifeachtach
  niet geschikt voor voor wat je het wilt bereiken

ondoordringbaarheid (n)
neamh-intreáiteacht
  de onmogelijkheid om ergens binnen te dringen

ondubbelzinnig (adj)
gan athbhrí
  niet mis te verstaan, met slechts één betekenis

onduidelijk (adj)
anfhollas
  niet helder of zeker
  niet goed zichtbaar en/of identificeerbaar

onduleren (v)
casadh

onecht (adj)
bréag-

onechtheid (n)
neamhdhlisteanacht
  (figuurlijk) het zich anders voordoen dan men echt is

onedel (adj)
ceachartha
  van mensen: niet eerlijk of moreel hoogstaand

oneer (n)
aithisiú
  zonder respect; alles wat in strijd is met de eer en waarover men zich zou moeten schamen

oneffen (adj)
aindreanta
  ruw en hobbelig

oneffenheid /ɔnˈɛfənhɛit/ (n)
mírialtacht
  een plaats waar het ruw, niet vlak is
  een kleine fout

oneigenlijk /ɔnˈɛiɣə(n)lək/ (adj)
aindílis
  niet overeenkomend met de oorspronkelijke bedoeling

oneindig (adj)
éigríochta
  zonder einde, geweldig groot

onelegant (adj)
méith
  niet fraai

onenigheid (n)
imreas

onervarenheid (n)
ainchleachtadh
  het nog niet veel ondervinding hebben

oneven (adj)
aisteach
  niet deelbaar door twee

ongastvrij (adj)
ainfhial
  van een persoon dat deze niet geneigd is om gasten vriendelijk te ontvangen
ocrach
  van een gebied dat het onherbergzaam en onveilig is

ongebalanceerd (adj)
míchothrom
  (audio(visuele)-term) om aan te geven dat de minpool van het signaal gebruikt wordt als mantel van de kabel

ongebreideld (adj)
gan chosc
  zonder remmingen, beperkingen of grenzen

ongebruikelijk (adj)
éagsúlach
  niet conform datgene wat gebruikelijk is

ongecompliceerd (adj)
furasta
  eenvoudig en dus makkelijk te begrijpen

ongedacht (adj)
de gheit
  onverwacht

ongedierte (n)
míolra
  ongewenste dieren, die de mens op een of andere manier last bezorgen

ongedwongenheid (n)
tréigean
  het vrij zijn, het zonder dwang kunnen doen wat men wil

ongegeneerdheid (n)
tréigean
  volledig gebrek aan schaamte (over iets waarover men zich eigenlijk wel zou moeten schamen)

ongehoorzaam /ɔnɣə'hoːrzam/ /ɔnɣə'ɦoːrzam/ /ɔnχə'ɦo̝ːrzam/ (adj)
aimhriarach
  niet bereid gehoor te geven aan gestelde regels

ongehuwd (adj)
neamhphósta
  niet getrouwd

ongekookt (adj)
amh
  van voeding dat de voedeselproducten nog niet in kokend water bereid zijn

ongekunsteld (adj)
duiniúil
  eenvoudig, oprecht en eerlijk zonder aanstellerij

ongelakt (adj)
amhlabhrach
  van een voorwerp dat er geen lak of verf op is aangebracht

ongeleerd (adj)
aibéiseach
  zonder veel onderwijs genoten te hebben; ongeletterd

ongeletterd (adj)
neamhliteartha
  niet onderricht in lezen en schrijven

ongeletterdheid (n)
neamhlitearthacht

ongelijk /ˌɔnɣəˈlɛi̯k/ /ˌɔnχəˈlɛi̯k/ (adj)
difriúil
  niet met elkaar overeenstemmend, verschillend

ongelijkmatig (adj)
aimhréidh
  op een onregelmatige manier wisselend

ongelikt (adj)
borb
  ongepolijst, ruw, brutaal, plomp, onbeschaafd

ongelofelijk (adj)
dochreidte
  onmogelijk om geloof aan te schenken
  bijzonder, uitzonderlijk

ongeloof (n)
ainchreideamh
  het niet (kunnen) geloven

ongelooflijk (adj)
dochreidte
  onmogelijk om geloof aan te schenken
  bijzonder, uitzonderlijk

ongeluk /ˈɔnɣəˌlɵk/ /ˈɔnɣəˌlʏk/ (n)
timpiste
  een onvoorziene gebeurtenis met negatieve en soms zelfs fatale gevolgen

ongemak (n)
breoiteacht
  (eufemisme) kwaal aan het lichaam

ongemakkelijk (adj)
aineascair

ongemalen (adj)
go léir
  nog niet gemalen, nog niet verwerkt

ongemeen (adv)
urghnách
  versterking van het volgende bijvoeglijk naamwoord; heel erg

ongenietbaar (adj)
míphléisiúrtha
  van een persoon dat deze humeurig en bitter is en dat op zijn omgeving afreageert

ongeoefend (adj)
anársa
  zonder opleiding of training te hebben ontvangen

ongeordend (adj)
amscaí
  zonder ordening of regelmaat

ongepastheid (n)
boirbe
  gedrag dat niet netjes is; gedrag dat onbehoorlijk is

ongerede (n)
téigh amú
  het niet klaar of goed genoeg zijn om gebruikt te kunnen worden; buiten gebruik; niet beschikbaar

ongeregeldheid (n)
mírialtacht

ongeremd /ɔnxə'rɛmt/ (adj)
gan chosc
  zonder enige terughoudendheid, zonder enige belemmering, (te) spontaan

ongeremdheid (n)
caith amach

ongereptheid (n)
maighdeanas
  de mate waarin iets of iemand niet beschadigd of aangetast is; de mate waarin iets nog in de oorspronkelijke toestand verkeert

ongerijmdheid (n)
aimhriar
  de mate waarin iets strijdig is met het gezonde verstand

ongesteld (adj)
meath-thinneas

ongesteldheid (n)
fuil mhíosta
  dat gedeelte van de menstruatiecyclus waarin de verdikte wand van de baarmoeder, het endometrium, dat klaargemaakt was om een embryo op te vangen, wordt opgeruimd om voor de volgende ovulatie opnieuw te kunnen worden opgebouwd
easláinte
  een lichte ziekte

ongeval /ɔnɣəvɑl/ (n)
timpiste
  een ongeluk

ongeveer (abbreviation)
ar tí
  bij benadering

ongeveinsd (adj)
cneasta
  zonder dat men doet alsof

ongevoelig (adj)
fuarchúiseach
  zonder gevoel bij prikkeling van de zintuigen

ongevoeligheid (n)
acmhainn
  de mate waarin iemand medeleven heeft of toont

ongewoon (adj)
anchúinseach
  afwijkend van het normale
éagsúlach
  niet vaak voorkomend

ongezeglijk (adj)
aimhriarach
  van een persoon (meestal een kind) dat je hem niets kunt zeggen omdat hij toch niet luistert en geboden niet wil opvolgen

ongezien (adj)
gan fheiceáil

onhandig (adj)
amscaí
  niet goed met de handen om kunnen gaan

onhartelijk (adj)
drochbhéasach
  een onvriendelijke manier een gast ontvangen

onhebbelijk (adj)
míphléisiúrtha
  onvriendelijk

onhebbelijkheid (n)
boirbe
  het ongemanierd, onvriendelijk, onaangenaam en onbeschoft zijn

onheil /ˈɔnɦɛːl/ /ˈɔnɦɛːɪl/ (n)
anachain
  grote tegenspoed

onhelder (adj)
laige
  niet doorzichtig

onherbergzaam (adj)
ocrach
  een streek: woest en zonder goede verblijfplaatsen

onheus (adj)
borb

onhoffelijk (adj)
borb
  niet beleefd; niet volgens de etiquette

onhoorbaar (adj)
dochloiste
  niet met de oren waarneembaar

oningevuld (adj)
gealacán

oninteressant (adj)
leamh
  helemaal niet boeiend; niet belangwekkend; niet de moeite waard om over na te denken

onjuistheid (n)
botún
  iets dat niet op waarheid berust

onkel /ˈɔŋkəɫ/ (n)
uncail
  (familie) broer of zwager van iemands vader of moeder

onkies (adj)
amhlabhrach

onkreukbaarheid (n)
ionracas
  het heel eerlijk en betrouwbaar zijn

onkruid (n)
fiaile
  planten die voorkomen op plekken waar ze niet gewenst zijn

onkuis (adj)
graosta

onlangs /ɔnlaŋs/ (adv)
le déanaí
  recentelijk, niet lang geleden

online (adj)
ar líne
  (informatica) in verbinding met het internet

onloochenbaar (adj)
dobhréagnaithe
  van een zaak dat ze niet te ontkennen valt

onmacht (n)
easpa cumhachta

onmanlijk (adj)
banda
  (pejoratief) op een manier die niet zou passen bij een mannen

onmannelijk (adj)
mífhearúil
  niet passend bij het zijn van een 'echte' man

onmens (n)
barbarach

onmenselijkheid (n)
ainchríostúlacht
  extreme wreedheid tegen andere mensen of het in positie brengen van mensen zodat ze in een onmenselijke positie geraken

onmetelijk (adj)
as cuimse
  zo groot of zoveel dat het niet te meten of te tellen is

onnadenkendheid (n)
leibideacht
  het niet heel erg goed en zorgvuldig nadenken

onnoembaar (adj)
anmhór
  waar geen woorden of namen voor zijn
  zeer groot

onnozel (adj)
soineanta
  dwaas, naïef

onnozelheid (n)
aerthacht
  iets dat ontstaat door domheid en onnadenkendheid

onnut (adj)
gan mhaith
  zonder nut, onbruikbaar en vaak zelfs schadelijk

onomatopee /ˌonomatoˈpe/ (n)
fuaimfhoclaíocht
  (taalkunde) een door klanknabootsing gevormd woord

onontbeerlijk (adj)
riachtanach
  volstrekt noodzakelijk

onontgonnen (adj)
dearóil
  van iets dat het nog niet volledig onderzocht en ontwikkeld is

onopgevoed (adj)
borb
  (van een persoon) onbeleefd, onbeschoft en onwellevend (door het ontbreken van een goede opvoeding)

onophoudelijk (adj)
ar feadh an ama

onovergankelijk /ˈɔnovərˌɣɑŋkələk/ /ˌɔnovərˈɣɑŋkələk/ (adj)
neamhaistreach
  (grammatica) (van een werkwoord) zonder lijdend voorwerp waarop de werking van het werkwoord overgedragen wordt

onoverwinnelijk (adj)
dochloíte

onpartijdig (adj)
neodrach
  niet partijdig , niet bij een bepaalde stelling of kant aansluiten

onpasselijk (adj)
adhascaideach
  lijdend aan een tijdelijke aanval van misselijkheid en onwel voelen

onpasselijkheid (n)
déistin
  vorm van misselijkheid en onwelbevinden

onraad (n)
aláram

onregelmatig (adj)
anchúinseach

onregelmatigheid (n)
aimhrialtacht

onrein (adj)
graosta
  vuil, onzindelijk

onreinheid (n)
amscaíocht
  het niet schoon zijn
  het immoreel zijn; het onzedelijk zijn

onrust (n)
aláram
  het verstoord zijn van de maatschappelijke of sociale orde, verstoord zijn van de rust in een bepaalde groep mensen

onrustzaaier (n)
clampróir
  iemand die opschudding teweegbrengt met schrikbarende verhalen die vaak overdreven of gewoonweg onwaar zijn

ons (personalPronoun)
sinn
  1e persoon meervoud als (direct of indirect) object of na een voorzetsel;

ons (possessivePronoun)
ár
  van de 1e persoon meervoud

onschuldig /ɔnˈsxʏɫdəx/ (adj)
neamhchiontach
  niet schuldig

onsterfelijk (adj)
bithbheo

onstoffelijk (adj)
spioradálta
  niet gemaakt van materie

onstuimig (adj)
aimhleasta
  moeilijk in toom te houden

onstuimigheid (n)
ainriantacht
  de mate waarin men op een wilde manier enthousiast is

ontaarden (v)
meathlaigh
  ergatief overgaan in iets verkeerds

ontactisch (adj)
béalsceiteach
  onbeleefd en te weinig voorkomend

ontbeend (adj)
díchnámhaithe
  van een stuk vlees dat de botten eruit verwijderd zijn

ontberen /ɔntˈberə(n)/ (v)
uireasa
  overgankelijk iets missen waaraan men grote behoefte heeft

ontbering (n)
anró
  ɡebrek aan dinɡen die noodzakelijk zijn om voort te kunnen leven

ontbijt (n)
bricfeasta
  (voeding) eerste maaltijd van de dag

ontbinden /ɔntˈbɪndə(n)/ (v)
scaoil
  overgankelijk een organisatie opheffen

ontbinding (n)
aisghairm

ontboezeming (n)
admháil
  het kenbaar maken van, de tot dan toe verborgen, diepste innerlijke gevoelens en gedachten

ontbranding (n)
adhaint

ontegenzeglijk /ɔnteɣə(n)'zɛxlək/ (adj)
dobhréagnaithe
  niet tegen te spreken; niet te betwisten

ontgaan (v)
teith

onthaal (n)
deasc fáiltithe
  de manier waarop men iemand als gast ontvangt

onthalen (v)
Dé bhur mbeatha
  overgankelijk iemand gastvrij verwelkomen

ontheiligen (v)
diamhaslach
  iets wat gewijd was op een zeer onterende manier behandelen

onthouden (v)
cuimhne a bheith agat ar
  overgankelijk in het geheugen bewaren

onthouding /ɔnt'ɦɑʊdɪŋ/ (n)
abstanaid
  het bewust niet een gewoonte of behoefte volgen

onthullen /ɔntˈɦɵlə(n)/ /ɔntˈɦʏlə(n)/ (v)
foilsigh
  overgankelijk van het hulsel ontdoen bij plechtige gelegenheden
  overgankelijk openbaren van onbekende feiten

onthutsen (v)
agaigh
  overgankelijk in staat van verbijstering brengen

ontkenning (n)
dearadh
  handeling of uiting waarmee iemand kan laten weten dat iets niet waar is

ontknopen (v)
rois
  iets wat in de knoop zit uit de knoop halen

ontladen (v)
folmhaigh

ontlading (n)
pléasc
  het ontladen
  (natuurkunde) (elektrotechniek) overspringing van elektriciteit tussen geleiders
  uitbarsting

ontlasten (v)
cac
  overgankelijk een last verminderen
  overgankelijk een belasting verminderen
  wederkerend zich ~ zich ontdoen van zijn uitwerpselen

ontleding (n)
anailís
  (wetenschap) onderzoek door een groot probleem in kleinere delen de verdelen

ontleedkunde (n)
anatamaíocht

ontlopen (v)
seachain
  ergatief een bepaald lot vermijden, ontkomen aan iets

ontluisteren (v)
truailligh
  overgankelijk van luister of aanzien beroven

ontmengen (v)
deighil
  uiteenvallen in de verschillende samenstellende delen

ontnemen (v)
bain
  overgankelijk zorgen dat iemand ergens niet meer over beschikt

ontnuchteren (v)
tar as meisce
  overgankelijk terugbrengen uit een waan of roes

ontoegankelijkheid (n)
neamh-inrochtaineacht
  van een gebied dat men daar niet in kan gaan

ontoereikendheid (n)
easnamh
  de mate waarin iemand niet genoeg doet de mate waarin iemand in gebreke blijft

ontpakken (v)
díphacáil
  uitpakken

ontploffing (n)
pléasc

ontraadselen (v)
fuascail

ontredderd (adj)
meath-thinneas
  zo verward en ellendig dat je volledig afhankelijk van hulp bent

ontreddering (n)
anbhá
  uitzichtloze wanhoop en verdriet

ontregelen (v)
ainriail
  overgankelijk de regelmaat of goed geregelde werking verstoren in het bijzonder van systemen

ontroeren (v)
bain do
  overgankelijk gevoelens van medeleven, vertedering of getroffenheid oproepen

ontroerend (adj)
coscrach
  aandoenlijk, aangrijpend

ontruimen /ɔntˈrœymə(n)/ (v)
folmhaigh
  overgankelijk een gebouw of gebied voorgoed verlaten en leeg achterlaten

ontruiming (n)
dul ar saoire

ontsieren (v)
ainimhigh
  overgankelijk van de schoonheid beroven

ontslaan (v)
folmhaigh
  overgankelijk (m.b.t. een werknemer) de arbeidsovereenkomst beëindigen van, meestal wegens onbekwaamheid of wangedrag van de werknemer
  overgankelijk (+ van) ontheffen (van), vrijstellen (van): iemand ontslaan van een verplichting

ontslag /ɔnt'slɑx/ (n)
lámhach
  het verbreken van het dienstverband met een werknemer
folmhaigh
  Beëindiging van een ziekenhuisopname

ontsmetten (v)
dí-éilligh
  overgankelijk besmetting met chemicaliën of radioactieve stoffen ongedaan maken, van smetstoffen ontdoen

ontstaan /ɔnt.ˈstan/ (v)
éirigh
  ergatief de verandering ondergaan van niet bestaan naar wel bestaan

ontsteking (n)
adhaint
  (medisch) een beschermende reactie van lichaamsweefsel op een schadelijke prikkel, vaak gekenmerkt door een rode, warme, pijnlijke zwelling
  (techniek) het tot ontploffing of ontbranding brengen van een mengsel van brandstof en zuurstof, ontbranding
  (techniek) inrichting die voornoemd effect verzorgt

ontstellend (adj)
scanrúil
  vreselijk op een manier die je nauwelijks kunt geloven

ontsteltenis /ɔntˈstɛl.tə.nɪs/ /ɔntˈstɛɫ.tə.nɪs/ (n)
adhfhuath
  toestand van plotselinge en grote schrik, verwarring en/of paniek

ontstemming (n)
míphléisiúr
  het boos, kwaad, geërgerd zijn

ontstentenis (n)
asláithreacht
  (formeel) het niet voorhanden zijn, ontbreken, niet aanwezig zijn, verhinderd zijn (meestal door factoren buiten de macht van de betrokkene bijvoorbeeld ziekte, familieomstandigheden)
meath
  het falen, mislukken

onttrekken /ɔn.ˈtrɛ.kə(n)/ (v)
aistarraing
  overgankelijk een bijdrage of deel ergens uit verwijderen

ontuchtig (adj)
graosta

ontvangen /ɔndˈvaŋ(g)ə(n)/ /ɔntfɑŋə(n)/ (v)
faigh
  overgankelijk het verkrijgen van zaken zoals loon en berichten
  overgankelijk het op bezoek krijgen van gasten

ontvangsthal (n)
forhalla
  ruimte bij de ingang van een gebouw waar men bezoekers kan binnenlaten en verwelkomen

ontvangstruimte (n)
forhalla
  ruimte in een gebouw waar men gasten welkom heet

ontveinzen (v)
ceil

ontvlambaar (adj)
adhantach

ontvlammen (v)
adhain
  ergatief vlam vatten

ontvoerder (n)
matán abduchtach

ontvoeren /ɔnt'furə(n)/ (v)
fuadaigh
  overgankelijk wederrechtelijk en onder dwang iemand weghalen

ontvoering /ɔntˈvurɪŋ/ (n)
fuadach
  het, tegen iemands zin, wederrechtelijk verplaatsen van een persoon

ontvoogding (n)
fuascailt
  het niet meer bestuurd worden door een ander, ook niet als die ander "het beste met je voor heeft"

ontvreemden (v)
goid

ontvreemding (n)
calaois
  het plegen van een diefstal

ontwaren (v)
airigh
  overgankelijk een moeilijk waarneembaar object beginnen waar te nemen

ontwateren (v)
taosc
  overgankelijk ontdoen van overtollig water

ontwerp (n)
dearadh

ontwerpen /ɔntˈʋɛrpə(n)/ (v)
dearadh
  overgankelijk bedenken en uitwerken op papier

ontwijden (v)
diamhaslach
  iets of iemand van zijn heiligheid ontdoen

ontwikkeld (adj)
léannta
  volgroeid zijn
  een grote mate van kennis, kundigheid en opleidingsniveau bezittend
  een grote mate van welopgevoedheid bezittend
  een bepaald technologisch en economisch niveau bereikt hebbend

ontwikkeling (n)
forás
  geleidelijke verandering in een zekere richting

ontwikkelingsgang (n)
breisiú
  proces van ontwikkeling

ontzag /ɔntˈzɑx/ /ɔntˈzɑχ/ (n)
meas

ontzaglijk (adj)
ábhal
  vrees en eerbied inboezemend door de grootte van iets

ontzeggen (v)
bruscar
  overgankelijk iemand iets ~: een toelating weigeren of intrekken

ontzetten (v)
aláram
  hevig doen schrikken
folmhaigh
  de genoemde waardigheid, functie etc. ontnemen

onverantwoordelijk (adj)
neamhfhreagrach

onverbiddelijkheid (n)
gairge
  de mate waarin iemand niet geneigd is om zich door smeekbeden tot andere handelwijze te laten bewegen

onverbloemd (adj)
amhlabhrach
  zonder iets mooier te laten zijn dan het is, (te) eerlijk

onverdund (adj)
tiubhaithe
  van vloeistoffen: niet vermengd met een andere vloeistof; niet aangelengd (ook figuurlijk)

onvergelijkbaar (adj)
dosháraithe
  niet te vergelijken, zonder enige gelijkenis

onvergelijkelijk (adj)
uathúil
  1. zonder dat je zaken eigenlijk met elkaar mag vergelijken

onverhoeds (adj)
gearrbhéalach
  plotseling zonder dat iemand er op voorbereid is

onverhuld (adj)
oscailteach
  open en bloot, zonder iets te verbergen of te bedekken

onvermogend (adj)
díothach
  zonder (ruime) financiële middelen

onverschilligheid /ɔnvɛrˈsxɪləɣˌɦɛit/ (n)
fuarchúis
  houding waarbij men zich niets aantrekt van omstandigheden en de opvattingen van anderen

onverschrokkenheid (n)
crógacht
  de mate waarin iemand niet terugdeinst voor iets moeilijks of gevaarlijks

onverslijtbaar (adj)
buanfasach
  van iets dat het niet in kwaliteit kan verminderen door het te gebruiken

onverstandig (adj)
aimhghlic
  zijn verstand niet gebruikend en daardoor ook grote risico's lopend

onverstoorbaar (adj)
fuarchúiseach
  zonder de aandacht te verliezen, moeilijk van zijn stuk te brengen

onverteerbaar (adj)
stalcánta

onvervaard (adj)
uchtúil
  zonder vrees, met veel moed

onvervalst (adj)
barántúil

onverwacht (adj)
gearrbhéalach
  niet van tevoren zien aankomen

onvolkomenheid (n)
fabht
  een klein foutje dat ervoor zorgt dat iets niet helemaal perfect is

onvolledig (adj)
anfhoirfe

onvoltooid tegenwoordige tijd (n)
i láthair

onvoltooid verleden tijd (n)
anfhoirfe

onvolwassenheid (n)
anabaíocht
  het zo jong zijn dat men nog niet meerderjarig is

onvoordelig /ɔnvor'deləx/ (adj)
neamhbhrabúsach
  zonder winst of voordeel, met nadeel

onvoorzichtigheid /ˌɔnvorˈzɪxtəxhɛːt/ /ˌɔnvorˈzɪxtɪxhɛɪ̯t/ /ˌɔnvo̝rˈzɪχtəχhɛɪ̯t/ (n)
leibideacht
  een gedraging die gemakkelijk tot ongelukken kan leiden

onvrij (adj)
ag triall ar
  gevoel dat je niet mag doen en laten wat je zelf goeddunkt

onvrijwillig (adj)
ainneonach

onvrouwelijk (adj)
míbhanúil
  van iets dat het niet overeenkomt met het klassieke beeld wat sommige mensen over vrouwen hebben of hadden

onvruchtbaar (adj)
aimrid

onwaar (adj)
bréagach

onwaarheid (n)
bréag

onwaarschijnlijk (adj)
andóch
  een geringe kans bezittend om waar te worden of te blijken

onwankelbaar (adj)
daingean
  door niets aan het wankelen te krijgen

onweer /ɔnʋɪːr/ (n)
stoirm thoirní
  (meteorologie) meteorologisch verschijnsel waarbij regen gepaard gaat met donder en bliksem

onwel /xxxx/ (adj)
meath-thinneas
  zich niet gezond voelend

onwelwillend (adj)
drochbhéasach
  het niet vriendelijk of toegevend zijn

onwetendheid (n)
ainbhios

onwil /ˈɔnwɪl/ (n)
drogall
  het de keuze maken om niet mee te werken

onwillig (adj)
aimhriarach

onwrikbaarheid (n)
aindiúid
  de mate waarin iemand niet van zijn stuk te krijgen is

onzacht /ɔn'zɑxt/ (adj)
garg
  (eufemisme) heel hard, heel ruw en met veel geweld

onzalig (adj)
aimléiseach

onze (possessivePronoun)
ár
  attributief voor enkelvoud m/v en alle meervouden

onzedelijk (adj)
graosta

onzekerheid (n)
indeterminación

onzelfstandig (adj)
spleách
  je heel erg afhankelijk voelen van de mening van anderen en geen eigen beslissingen durven nemen

onzelieveheersbeestje (n)
bóín Dé
  (kevers) benaming voor torren uit de familie Coccinellidae

onzin (n)
amaidí

onzuiverheid (n)
neamhfhoirfeacht
  de mate waarin iets vervuild is

oog /ox/ /oːx/ /oχ/ (n)
súil
  (anatomie) gezichtsorgaan voor het waarnemen van lichtprikkels

oogappel (n)
dalta
  (anatomie) oogbol
  (figuurlijk) een waardevol bezit

oogarts (n)
oftailmeolaí

oogglas (n)
spéacla
  (optica) een bril voor één oog

oogholte (n)
log súile
  opening in de schedel waarin het oog gelegen is.

oogkas (n)
fithisigh

ooglid /ˈoχ.lɪt/ (n)
caipín súile
  (anatomie) een beschermend vlies van huid dat over de ogen bewogen kan worden

oogst (v)
fómhar
  1. het van het land halen van het rijpe gewas

oogsten (v)
bain
  overgankelijk het volgroeide gewas van het veld halen

oogster (n)
buainteoir
  iets of iemand die iets oogst

oogstmachine (n)
buainteoir
  (landbouw) (werktuigbouwkunde) een machine om de oogst binnen te halen
  (informatica) een systeem om informatie te verzamelen op internet

oogwit (n)
gealacán
  (anatomie) de harde witte schaal die het merendeel van het oog omgeeft

ooi (n)
athchaora
  (dierkunde) wijfjesschaap, vrouwelijk schaap

ooievaar (n)
storc, corr bhán
  (ooievaarachtigen) bepaald soort grote witte vogel met zwarte vleugelranden en rode poten, Ciconia ciconia

ooievaarsbek (n)
crobh fola
  (plantkunde) Geranium een plantengeslacht uit de Ooievaarsbekfamilie

ook /oːk/ (adv)
freisin
  daarnaast; verder; tevens

oom /om/ (n)
uncail
  (familie) broer of zwager van iemands vader of moeder

oor /oːr/ (n)
cluas
  (anatomie) lichaamsdeel waarmee geluiden kunnen worden gehoord

oorarts (n)
cluaslia
  (beroep) (medisch) medisch specialist op het gebied van oorziekten

oorbel (n)
fáinne cluaise
  een ornament dat in of op het oor aangebracht wordt

oord /ort/ (n)
plás
  een bepaalde plaats

oordeel (n)
barúil
  een mening, een opinie

oorhanger (n)
fáinne cluaise
  sieraad dat men aan de oorlel hangt

oorkussen (n)
adhairt
  hoofdkussen waarop men zijn hoofd legt bij het slapen gaan

oorlog (n)
cogadh
  (militair) (politiek) een gewapende strijd tussen twee of meer bevolkingsgroepen en/of tussen twee of meer landen of “de voortzetting van de politiek met andere middelen” (Clausewitz)

oorlogsmonument (n)
cuimhneachán cogaidh

oorsmeer (n)
céir chluaise
  (fysiologie) stroperige vloeistof in de gehoorgangen

oorsprong (n)
bunphointe

oorspronkelijkheid (n)
bunúlacht
  de mate waarin iemand zelf iets bedacht heeft; de mate waarin iemand geen navolger is

oorsuizen (n)
tinniteas
  (medisch) waarnemen van een voortdurend hinderlijk geluid, zonder dat er in de omgeving een geluidsbron aan te wijzen is

oorveeg (n)
boiseog
  klap tegen de oren als straf

oorworm (n)
gailseach
  gewone oorworm (Forficula auricularia )

oorzaak /ˈorzak/ (n)
réasún

oost /ost/ (adv)
oirthear

oosten /ˈostə(n)/ (n)
oirthear
  (windstreek) een van de windstreken, die op landkaarten overeenkomt met de rechterkant

ootmoed (n)
uirísle

op (preposition)
ar
  aan de bovenkant aanrakend, rustend op, zich bevindend te
suas
  in de buurt van: dicht op elkaar
  gelijktijdig met: op dat moment
  op enig moment gedurende: op een dag
  dragend als schoeisel: op blote voeten, op voetbalschoenen
  met gebruik van
  per (als bepaling van verhouding): 15 op de 100, de auto rijdt 1 op 10. mijl op zeven
  met een specifieke waarde
  in een toestand met
  (Belgisch-Nederlands) bij (tussen twee getalswaarden die lengte en breedte aangeven)

opa (n)
seanathair
  (familie) de vader van een ouder

opaal /o'pal/ (n)
ópal
  (mineraal) een halfedelsteen en een amorfe variëteit van kwarts, SiO2·nH2O, gehydrateerd siliciumdioxide met een waterpercentage van soms wel 20%

opalescent (adj)
ópalach
  (medisch) bijna doorschijnend

opbellen /ˈɔˌbɛlə(n)/ (v)
foghar
  overgankelijk iemand ~: iemand telefonisch proberen te bereiken

opbergen (v)
cuir i dtaisce
  overgankelijk op een veilige plaats wegdoen

opberging (n)
costas
  het plaatsen van een voorwerp in een bergruimte

opbergmap (n)
comhad
  bergplaats voor papieren

opblazen /'ɔp.bla.zə(n)/ (v)
pléasc
  overgankelijk doen ontploffen
  overgankelijk een gas in een uitzetbare ruimte pompen
  overgankelijk (een gebeurtenis) op overdreven manier beschrijven

opbleken (v)
aol
  witter worden, bleker worden, witter maken, bleker maken

opboksen (v)
sníomh
  met veel moeite ingaan tegen iets of iemand: vooral in decombinatie opboksen tegen

opbouwen /ˈɔpbɑu(w)ə(n)/ (v)
cruth
  overgankelijk maken uit losse onderdelen
  overgankelijk laten ontstaan

opbrengen /'ɔbrɛŋə(n)/ (v)
géill slí
  absoluut als batig resultaat leveren

opbrengst /'ɔbrɛŋs/ /'ɔbrɛŋst/ (n)
géill slí
  dat wat opgebracht wordt, de baat die men heeft van zijn activiteiten

opdat (conjunction)
ar nós go

opdeling (n)
landair
  verdeling van een geheel in afzonderlijke stukken

opdoeken (v)
cuir díot

opdoffer (n)
anam
  een harde klap of klap tegen een lichaamsdeel

opdracht /ˈɔbdrɑxt/ (n)
jab
  een (door een hogere autoriteit in de organisatie) opgelegde verplichting tot het verrichten van werk

opdragen (v)
costas
  ditransitief iemand iets te doen geven
tíolaic
  overgankelijk iets ~ aan als eerbewijs iets wijden aan iemand

opduikelen (v)
pioc suas
  te voorschijn brengen wat eerst verborgen was

opeenhopen (v)
carnán

opeenhoping (n)
tiomsú

opeens (adv)
de gheit
  snel en onverwachts

opeenvolging (n)
bail

open /ˈoː.pə(n)/ (adv)
oscailte
  op open wijze
  bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord

open haard (n)
teallach

openbaar (adj)
poiblí
  vrij toegankelijk

openbaar vervoer (n)
iompar poiblí
  (transport) openbaar toegankelijk personenvervoer, vervoer dat door het publiek gebruikt kan worden

openbaarmaking (n)
foilseachán

openbaren (v)
foilsigh
  overgankelijk wat voorheen een geheim was algemeen bekend maken

openbaring (n)
apacailipsis

openbarsten (v)
pléasc
  door druk van binnenuit met geweld opengaan

openen (v)
oscail
  overgankelijk laten beginnen, in bedrijf brengen
  overgankelijk ontsluiten, openmaken wat afsluit of wat gesloten is
  overgankelijk openstellen, toegankelijk maken
  overgankelijk (informatica) een bestand inladen

opengaan /ˈoː.pə(n).ɣaːn/ (v)
oscailteach
  ergatief zich openen

opengooien (v)
oscailteach
  met kracht en grote snelheid openen

openheid (n)
oscailteacht

opening (n)
oscailt
  een plaats die toegang biedt tot iets dat is afgesloten
  het openstellen van iets wat nog niet toegankelijk of in functie was

openklappen (v)
oscailteach
  iets wat je kunt openen door het draaien van de deksel om een scharnier

openlijk /ˈopə(n)lək/ (adj)
os ard
  zonder te verbergen, in het openbaar

opera (n)
ceoldráma
  (muziek), (toneel) een in hoofdzaak gezongen en orkestraal begeleid muziekdrama, gewoonlijk van ernstige aard

operagebouw (n)
teach ceoldráma
  theater waar opera's kunnen worden opgevoerd

operahuis (n)
teach ceoldráma
  een gebouw waarin opera's worden opgevoerd

operatie (n)
obráid
  (medisch) een chirurgische ingreep
  (wiskunde) een bewerking op een object door een operator

operatiekamer (n)
obrádlann
  ruimte waar heelkundige bewerkingen uitgevoerd worden

operatiezaal (n)
obrádlann
  (medisch) zeer schone, steriele ruimte in een ziekenhuis waar men chirurgische ingrepen kan verrichten

operazanger (n)
amhránaí ceoldráma
  (muziek) (beroep) iemand die opera's zingt

opfokken (v)
ardaigh
  jonge dieren grootbrengen
dreasaigh
  (figuurlijk) iemand boos maken

opgaan (v)
ardaigh
  ergatief oprijzen, omhooggaan

opgang (n)
staighre
  een weg, pad of trap die naar boven gaat

opgesloten (adv)
braighdeanach
  geïsoleerd van de buitenwereld

opgetogenheid (n)
mórtas
  enthousiaste stemming, houding, instelling

opgeven /ɔpxevə(n)/ (v)
tabhair suas
  overgankelijk de strijd staken en zich gewonnen geven

opgewekt /'ɔpxəʋɛkt/ (adj)
grianmhar
  in een actieve en positieve stemming

opgewektheid (n)
alcól

opgewondenheid (n)
ardú
  het seksueel of emotioneel (te) gespannen zijn

opgieten (v)
dobhar

opgroeien (v)
éirigh suas
  ergatief de tijd tot de volwassenheid doorbrengen; de tijd dat iemand zich ontwikkelt tot een volwassene

ophalen (v)
lódáil anuas
  overgankelijk, (informatica) een bestand van een computer of server naar een andere computer of server overbrengen

ophebben (v)
caith
  overgankelijk als hoofddeksel dragen

opheffen /'ɔpɦɛfə(n)/ (v)
tóg
  overgankelijk iets in opwaartse richting brengen
cealaigh
  overgankelijk een instelling of regel ongedaan maken

ophelderen (v)
fuascail
  overgankelijk duidelijkheid scheppen in iets

opheldering (n)
mínithe
  verduidelijking

ophitsen (v)
dreasaigh
  overgankelijk kwaad en opgewonden maken

ophogen /'ɔphoxə(n)/ (v)
ardaigh
  iets hoger maken dat het was

ophoging /ɔ'phoxɪŋ/ (n)
iomaire
  iets wat hoger gelegen is dan de omgeving
breis
  het hoger maken van iets

ophopen (v)
tiomsaigh
  overgankelijk op elkaar stapelen

ophoping (n)
bailiúchán
  het resultaat van op één plaats verzamelen of samenkomen

opinie (n)
barúil
  een mening of oordeel

opiniestuk (n)
eagarfhocal
  (media) artikel waarin een standpunt wordt bepleit

opium (n)
óipiam
  (scheikunde) het ingedroogde melksap van de opiumpapaver of slaapbol (Papaver somniferum), een pijnstillend, verdovend en verslavend middel

opjagen (v)
hois

opkijken /'ɔpkɛɪkə(n)/ /'ɔpkɛːkə(n)/ (v)
adhfhuathaigh
  inergatief (~ tegen) niet willen dat iets gebeurt

opkikkeren (v)
spreag
  zorgen dat iemands stemming verbetert

opklappen (v)
ardaigh
  iets (naar boven) wegdraaien
  met veel geweld en lawaai ergens tegenaan botsen
  stevig strijd leveren

opklaren /'ɔpklarə(n)/ (v)
follas
  onpersoonlijk (meteorologie) Het ontstaan van open plekken in wat een gesloten wolkendek was

opklauteren (v)
ardaigh
  naar boven klimmen

opkomen (v)
cosain
  ergatief zichzelf of iemand anders verdedigen
éirigh
  ergatief omhoogkomen
  tot ontwikkeling komen
iontráil
  (kunst) op het toneel verschijnen

opkrullen (v)
coirnín
  onovergankelijk vervormen tot een lus, slinger of spiraal
  overgankelijk doen krullen

opladen (v)
ualach
  overgankelijk een materiële lading op iets aanbrengen
  overgankelijk een elektrische lading op iets aanbrengen

oplage (n)
clódóireacht
  (drukkunst) het aantal exemplaren van een drukwerk (bijv. boek, tijdschrift of krant e.d.) dat bij dezelfde publicatiegelegenheid gedrukt wordt

oplazeren (v)
téigh go h-ifreann
  (informeel) (dysfemisme) weggaan

opleggen (v)
cuir i bhfeidhm
  overgankelijk iets een liggende plaats geven op iets anders

opleiden (v)
treoraigh
  overgankelijk kennis en vaardigheid bijbrengen

opleider /'ɔplɛidər/ (n)
teagasc
  (onderwijs), (beroep) een persoon of organisatie die iemand anders een vaardigheid leert

opleiding (n)
oiliúint

opletten (v)
tabhair aird
  inergatief bij voortduring aandachtig zijn

oplettend /ɔpˈlɛtənt/ (adj)
amhnas
  met zorgvuldige aandacht

opleveren (v)
meas
  iemand iets ~ uiteindelijk als resultaat geven

oplopen /'ɔplopə(n)/ (v)
breisiú
  overgankelijk een besmetting of beschadiging verkrijgen

oplossen (v)
díscaoil
  ergatief, (scheikunde) een homogeen mengsel gaan vormen met een vloeistof, in een vloeistof verdwijnen
fuascail
  overgankelijk opheldering brengen inzake een probleem

oplossing (n)
fuascailt
  (scheikunde) een mengsel van een stof met een vloeistof
  een manier om van een probleem af te komen
  (wiskunde) het antwoord op een vraagstuk

opluchten /ɔ'plʏxtə(n)/ (v)
fuascail
  geruststellen, doen verdwijnen van een angst

opluchting (n)
faoiseamh
  het gevoel bevrijd te zijn van iets dat dreigde

opmaking (n)
eagarthóireacht
  het vormgeven van een drukwerk

opmerken (v)
coinnigh
  overgankelijk bemerken, waarnemen

opmerkzaam (adj)
aireach
  erg goed naar de omgeving kijkend

opmeten /'ɔpmetə(n)/ (v)
barra
  overgankelijk van iets de maten bepalen

opname /'ɔpnam(ə)/ (n)
admháil
  de handeling of het proces van het opnemen
  (medisch) het toelaten van een patiënt in de zorg van een ziekenhuis
  (medisch) de afdeling van een ziekenhuis die zich met het opnemen van patiënten bezighoudt
taifeadadh
  een vastlegging van geluid en/of beeld op een drager.

opnemen (v)
pioc suas
  overgankelijk in handen nemen
caith
  overgankelijk het resultaat vaststellen
cuir ar bun
  overgankelijk beginnen.
taifead
  overgankelijk (beeld, geluid) registreren, vastleggen

opnieuw /ˈɔpniu/ (adv)
arís
  nog een keer, een vorige gebeurtenis herhalend

opnoeming (n)
achomair
  opsomming

opofferen (v)
íobairt
  overgankelijk bij noodzaak moeten gebruiken

oponthoud (n)
fan
  tijd die men ergens verblijft
faillí
  onverwachte vertraging in gemaakte plannen

opossum (n)
apasam

oppas (n)
feighlí páistí
  iemand die voor korte tijd zorgt voor iets (kinderen, een huis etc.)

oppepper /ɔ'pɛpər/ (n)
ardaitheoir
  iets waardoor je zowel lichamelijk als psychisch meer energie en kracht krijgt; een steuntje in de rug

opper (n)
caitín
  hoop gemaaid en gedroogd gras

opper- /ɔpər/ (prefix)
ard-

opperbevelhebber /'ɔpərbəˌvɛlɦɛbər/ (n)
príomhghinearál
  de persoon die aan het hoofd staat van het gehele leger

opperen (v)
mol
  overgankelijk iets voorstellen, aanvoeren

oppermachtig (adj)
sabhran

oppersen (v)
prios
  door te drukken naar boven brengen

oppervlak /ˈɔpərvlɑk/ (n)
dromchla
  een vlak dat iets naar boven of naar buiten begrenst

oppervlakte /ˈɔpərvlɑktə/ (n)
dreach
  vlak dat iets naar boven begrenst
achar
  uitgebreidheid, grootte in m²

opperwezen /ɔ'pərwezə(n)/ (n)
Dia
  een hypothetisch bovennatuurlijke entiteit die door gelovigen als machtig, bovenmenselijk wezen wordt aanbeden en verantwoordelijk wordt geacht voor bepaalde aspecten van de werkelijkheid, dan wel voor de werkelijkheid als geheel

opportunist /ɔpɔrtyˈnɪst/ (n)
brabúsaí

opportuniteit (n)
deis
  geschiktheid van tijd of gelegenheid

opportuun (adj)
tráthúil
  van pas komend, gelegen; vaak voorkomend in combinatie met "niet"

oppressie (n)
ansmacht

opprikken (v)
bior
  iets vastpakken of vastzetten door het voorwerp te doorboren met een scherp voorwerp

oprakelen (v)
ráca
  overgankelijk het vuur feller doen branden door erin te poken

opraken (v)
rith as
  door gebruik uitgeput raken van voorraden

oprapen (v)
pioc suas
  overgankelijk in de hand nemen en van de grond opheffen

oprekken /ɔ'prɛkə(n)/ (v)
réimse
  iets door rekken groter maken of uitbreiden met name ook figuurlijk

oprichten (v)
cuir ar bun
  overgankelijk een instelling in het leven roepen

oproken (v)
caith
  iets verbruiken door het langzaam te verbranden

oprollen /ˈɔprɔlə(n)/ (v)
déan ceirtlín díot féin
  wederkerend zich ~, tot een rol vormen
  overgankelijk ergens een rol van maken

oprotten (v)
téigh trasna ort féin
  ergatief (informeel), (dysfemisme) weggaan, vertrekken

opruien (v)
dreasaigh
  overgankelijk kwaad en opgewonden maken

opruimen (v)
follas
  overgankelijk iets uit de weg ruimen
glan
  (huishouden) iets in orde brengen, netjes maken

opruimer (n)
fáiscire
  boor die een gat wijder maakt

opscharrelen (v)
pioc suas
  proberen een niet al te serieuze liefdesrelatie te krijgen met een meisje

opscheppen /'ɔpsxɛpə(n)/ (v)
braigeáil
  inergatief aangedikte beweringen doen, iets veel groter/indrukwekkender voorstellen dan het eigenlijk is (met als doel de eigen roem te vergroten)

opschieten (v)
brostaigh (ar)
  haast maken

opschikken (v)
barr maise a chur ar
  door opschuiven plaats maken voor iemand
  iets mooier maken

opschonen /ˈɔpsxonə(n)/ (v)
follas
  van overbodige troep ontdoen

opschudding /'ɔpsxɵdɪŋ/ (n)
anfais
  een reactie van schok, verbazing of afkeer op een daad of gebeurtenis

opsieren (v)
barr maise a chur ar
  extra mooi maken

opsiering (n)
maise
  iets dat dient om iets of iemand mooier te maken maar verder geen functie heeft

opslaan /ˈɔpslan/ (v)
sábháil
  overgankelijk (informatica) vastleggen of bewaren van gegevens

opslorpen (v)
súigh
  overgankelijk in zich opnemen

opslurpen (v)
tóg suas
  gretig drinken waarbij men veel lawaai maakt
  (figuurlijk) gretig iets tot je nemen

opsnorren (v)
pioc suas
  zoeken en vinden

opsomming (n)
ríomh

opsplitsen (v)
deighil

opspoelen (v)
roithleán
  een draad of koord op een rol draaien

opspringen (v)
léim
  in de hoogte springen

opstaan (v)
éirigh
  ergatief gaan staan
  ergatief het bed verlaten

opstandig (adj)
easumhal

opstanding (n)
aiséirí
  verrijzenis

opstap (n)
runga

opstapelen /ˈɔpstapələ(n)/ (v)
caitín
  boven op een grote hoop leggen, ergens een hoop van maken

opsteker (n)
amhantar
  een omstandigheid die gunstig voor iets of iemand werkt; iets wat blijmoedig maakt

opstellen (v)
cuir ar bun
  overgankelijk op zijn plaats zetten
ceirnín
  overgankelijk op schrift zetten

opsteller /ɔ'pstɛlər/ (n)
údar
  schrijver of ontwerper van een plan of geschrift

opstijgen /ˈɔpstɛːɣə(n)/ /ˈɔpstɛːɪχə(n)/ (v)
bain de
  ergatief in de lucht omhooggaan

opstijven (v)
teachtán
  stijf maken
  stijf worden

opstoot (n)
círéib
  verstoring van de openbare orde
buille in airde
  vuistslag naar boven, gericht op de kin van de tegenstander

opstoppen (v)
amparán

opstopper (n)
boiseog
  (informeel) een stomp of harde slag

opstropen (v)
crap
  de onderste rand van een mouw of broekspijp naar boven schuiven zodat de handen of de voeten onbedekt blijven

opsturen (v)
cuir
  overgankelijk met de post verzenden

opstuwing (n)
cúlaigh
  het naar boven en naar voren gedrukt worden of zijn

optekenen (v)
taifead
  nauwkeurig omschrijven en schriftelijk vastleggen zodat men het later nog kan raadplegen

opteller (n)
cuntar
  iemand die een optelling maakt

optelling (n)
agús
  het samenvoegen van een of meer termen tot een totaal, de som

optica (n)
optaic

opticien (n)
radharceolaí
  (optica) (beroep) iemand die kundig is in de optica

optie (n)
rogha
  een van de keuzes die gemaakt kan worden

optiefen (v)
téigh trasna ort féin

optiek (n)
ionsaigh
  een aantal optische instrumenten
  winkel waar brillen e.d. worden verkocht, opticien
  (natuurkunde) optische eigenschappen
  gezichtspunt, standpunt

optillen (v)
tóg
  overgankelijk iets van de grond opheffen

optisch (adj)
optach
  met betrekking tot het licht

optocht (n)
paráid

optometrie (n)
optaiméadracht

optreden /ˈɔp.tre.də(n)/ (n)
gníomhaíocht
  een kunstzinnig verschijnen voor een publiek

optreden /ˈɔp.tre.də(n)/ (v)
rith le
  ergatief in bepaalde gevallen gebeuren

optuigen (v)
maisigh
  (bedrijfskunde) het uitbreiden of het nieuw opzetten van een organisatie of bedrijf

optyfen (v)
téigh trasna ort féin
  ergatief (scheldwoord) zich uit voeten maken, weggaan

opus (n)
obair

opvallen /'ɔpfɑlə(n)/ (v)
treo
  ergatief gemakkelijk opgemerkt worden, opzien baren
  opmerken, waarnemen

opvangen (v)
réasúnta

opvatten (v)
caith
  overgankelijk opnemen van met name werk

opvatting (n)
coincheap

opvliegen /'ɔpfliɣə(n)/ (v)
bain de
  ergatief vanaf de grond of een andere positie van rust aan een vlucht door de lucht beginnen
geit
  ergatief overdrachtelijk: plotseling in actie komen

opvoeden (v)
tóg

opvoeding (n)
oiliúint
  (sociologie) het proces waarin iemand wordt gevormd naar de normen van diens opvoeders, en daarmee meestal de samenleving waarin hij leeft
léann
  (sociologie) iemands algemene vorming en ontwikkeling

opvolgen (v)
géill do
  overgankelijk uitvoeren wat een ander aangeraden of bevolen heeft

opvullen (v)
mianach

opwaarderen (v)
uasghrádaigh
  verbeteren, bijwerken

opwekken (v)
ardaigh
  overgankelijk opmonteren, animeren

opwekkend (adj)
spreagthach
  van iets of iemand dat je er vrolijk en levendig van wordt

opwelling (n)
spreagadh
  innerlijke drang

opwinden (v)
gaoth
  overgankelijk draaiend onder spanning zetten
ardaigh
  overgankelijk in staat van agitatie brengen

opzenden (v)
cuir

opzet (n)
dearadh
  m de manier waarop aan iets vorm gegeven is

opzetten (v)
mórtas
  ergatief, in volume toenemen, met name van lichaamsdelen
  overgankelijk op touw zetten, oprichten, stichten, vestigen [1]
  overgankelijk, (kookkunst) op het vuur zetten (v. voedsel)
  overgankelijk beginnen lawaai te maken
  een tent klaar maken voor gebruik
mianach
  overgankelijk taxidermie bedrijven

opzichter (n)
maor
  (beroep) iemand die toezicht houdt

opzichtig (adj)
gáifeach
  bedoeld om in het oog te vallen, vaak op banale wijze

opzien (v)
adhfhuathaigh
  inergatief ~ tegen: iets met angst en vrees bekijken

opziener (n)
maor
  (beroep) iemand die toezicht houdt

opzij /ɔpˈsɛi/ (adv)
idiraisnéis

opzuigen (v)
súigh

opzwellen /'ɔpsʋɛlə(n)/ (v)
mórtas
  ergatief in volume toenemen

orakel (n)
aitheascal

orale seks (n)
gnéas béil
  (seksualiteit) seks waarbij geslachtsdelen met de mond gestimuleerd worden

oranje /oˈrɑɲə/ (adj)
oráiste, flannbhuí, dath oráiste
  de kleur oranje hebbend

oranjeboom (n)
crann oráistí
  (plantkunde) boom van de soort Citrus communis (gewone sinaasappelboom), met goudgele vruchten

oratie (n)
caint
  rede, redevoering, speech, toespraak

orator /ɔˈratɔr/ (n)
óráidí
  redenaar

orbitaal (adj)
fithiseán

orchidee (n)
lus na magairlí
  (plantkunde) een bloem, vaak fel gekleurd, van een plant van de plantenfamilie Orchidaceae

orde (n)
bail
  gewenste regelmaat met het oog op een doel
  een hiërarchische organisatie
  (biologie) een groep verwante organismen, onderdeel van een klasse en bestaande uit families

ordebewaarder (n)
eachlach
  (beroep) iemand die belast is met het handhaven van de rust

ordelijk (adj)
coimeádán

ordenen (v)
ceartaigh

ordentelijk (adj)
béasach
  volgens de regels en zonder problemen

order (n)
bail
  een verzoek om diensten of goederen te leveren
  verplicht uit te voeren opdracht zonder enige tegenspraak

ordetroepen (n)
fórsaí slándála
  (militair) (para)militairen die ingezet worden bij demonstraties, betogingen

ordeverstoring (n)
círéib
  verstoring van de openbare orde

ordinair (adj)
coimín

ordonnansofficier (n)
aidiúnach
  (militair) officier die als taak heeft berichten, bevelen en rapporten over te brengen

ordonneren (v)
achtaigh

oregano (n)
máirtín fiáin
  (plantkunde) een vaste plant Origanum vulgare uit de lipbloemenfamilie (Lamiaceae )
  (kruid) bladen van Origanum vulgare , vers of gedroogd, gebruikt als keukenkruid

orgaan (n)
orgán
  (biologie) onderdeel van het organisme, samengesteld uit weefsels die één of meerdere specifieke functies vervullen, en een macroscopisch of microscopisch afzonderlijk geheel vormt

organel (n)
orgánaid

organiek (adj)
orgánach
  organisch, natuurlijk
bunreachtúil
  wet die een door de grondwet aangeduide instelling nader uitwerkt en regelt

organisatie /ˌɔrɣɑniˈzasi/ /ˌɔrχɑniˈzaʦi/ (n)
eagraíocht
  een groep, instantie e.d. die een bepaald doel of een bepaalde (vaak economische) rol in de maatschappij heeft (zoals een bedrijf e.d.)

organisator (n)
dialann
  (beroep) iemand die organiseert of die organisatietalent heeft

organisatorisch (adj)
eagraíochtúil
  wat de organisatie betreft

organisch /ɔr.ˈɣa.nɪs/ /ɔr.ˈχa.nɪs/ (adj)
orgánach
  met betrekking tot een orgaan of de organen
  (scheikunde) koolstof bevattend
  niet werkend met of vervaardigd met kunstmatige stoffen

organisme (n)
orgánach
  een afzonderlijk en volledig levend wezen dat voor zijn voortbestaan afhankelijk is van zijn eigen metabolisme en bestaat uit verschillende organen

organoleptisch (adj)
orgánaileipteach
  werking op een orgaan uitoefenend

orgasme (n)
súnás
  (seksualiteit) lustgevoelens bij seksuele opwinding (klaarkomen)

orgel /ˈɔrɣəɫ/ (n)
orgán
  (muziekinstrument) een muziekinstrument dat bestaat uit meerdere losse pijpen waardoor lucht stroomt op een labium en dat ingedeeld wordt bij de aerofonen

oriëntalisme (n)
oirthearachas
  opvattingen (m.n. in de geesteswetenschappen) die typisch zijn voor de oosterse wereld
  gerichtheid op de oosterse wereld, m.n. vanuit westers perspectief

orka /ˈɔr.ka/ (n)
cráin dhubh
  (walvisachtigen) Orcinus orca de grootste vertegenwoordiger van de familie der dolfijnen (Delphinidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1758 als Delphinus orca gepubliceerd door Carl Linnaeus. Het dier heeft een opvallende rugvin

orkaan (n)
gaoth mhór, hairicín
  (meteorologie) een bijzonder hevige storm

orkest /ɔrˈkɛst/ (n)
ceolfhoireann
  (muziek) een groep musici

orkesthoorn (n)
adharc
  (muziekinstrument) de in een symfonieorkest gebruikelijke hoorn met drie ventielen

orkestreren (v)
fiche

ornamenteel (adj)
gréagáin

ornithologie (n)
éaneolaíocht

ornitholoog (n)
éaneolaí
  iemand die veel verstand heeft van vogels; vogeldeskundige

orografie (n)
oragrafaíocht
  wetenschappelijke beschrijving van bergen en gebergten

orthodoxie /ɔrtodɔk'si/ (n)
ceartchreideamh

orthografie (n)
ortagrafaíocht

orthopedist (n)
máinlia ortaipéideach

orthopeed (n)
máinlia ortaipéideach

os (n)
damh
  (landbouw) gecastreerde stier

oscilleren (v)
ascalaigh
  absoluut (natuurkunde) rond een vast punt heen en weer gaan van massa of energie

osmium (n)
oismiam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Os en atoomnummer 76. Het is een blauwgrijs overgangsmetaal

osmolaliteit (n)
osmalálacht
  (medisch) concentratie van een oplossing weergegeven door aantal osmols per kg oplosmiddel

osmotisch (adj)
osmóiseach
  (medisch) door wederzijdse doordringing (osmose) veroorzaakt

ossificatie (n)
cnámhú
  (medisch) beenvorming

ostentatief /ɔstɛnta'tif/ (adj)
gáifeach
  met de bedoeling om aandacht te krijgen

osteoarthritis (n)
oisté-airtríteas

osteoblast /ˈɔstejoˌblɑs/ /ˌɔstejoˈblɑst/ /ˌɔsteoˈblɑst/ (n)
oistéablast
  (biologie) een cel die bot aanmaakt

osteoclast /ˈɔstejoˌklɑs/ /ˌɔstejoˈklɑst/ /ˌɔsteoˈklɑst/ (n)
oistéaclast
  (biologie) een gespecialiseerde witte bloedcel die bot kan afbreken en opruimen

osteomalacie (n)
oistéamalaice

osteomyelitis (n)
oistéimiailíteas

osteoporose (n)
oistéapóróis
  (medisch) botontkalking

osteotomie (n)
oistéatóime

otter (n)
cú dobhráin, madra uisce
  bepaald soort zoogdier, Lutra lutra , een marterachtige met zwempoten en een donkere dichte bruine vacht

oud /aʊ̯d/ /ɔʊ̯t/ /ʌʊ̯t/ (adj)
sean
  (van levende wezens) van hoge leeftijd
  (van voorwerpen) al lange tijd bestaand, uit een vroeger tijd afkomstig, versleten
sean, ath-
  vorig, eerder, voormalig

ouder /ˈaʊ̯.dər/ /ˈɔʊ̯.dər/ /ˈʌʊ̯.dər/ (n)
tuismitheoir
  (familie) de moeder of vader van een kind

ouderling (n)
foirfeach
  (religie), (beroep) een functie binnen een kerkelijke gemeenschap, lid van de kerkenraad

ouders /ˈaʊ̯.dərs/ /ˈɔʊ̯.dərs/ /ˈʌʊ̯.dərs/ (n)
tuismitheoir
  1. meervoud van het zelfstandig naamwoord ouder

ouderwets (adj)
ársa
  niet langer gebruikt of in de mode

oudheidkunde (n)
seandálaíocht

oudjaar (n)
Oíche Chaille

oudoom /'ʌʊtom/ (n)
seanuncail
  (familie) oom van een ouder, broer van een grootouder

oudtante /'ʌʊtɑntə/ (n)
sean-aintín
  (familie) tante van een ouder, zus van een grootouder

outcast (n)
díbeartach
  iemand die uit de normale samenleving is gestoten

outsider (n)
díbeartach
  iemand die niet helemaal normaal is
  iemand die niet hoort bij de groep van kanshebbers voor de winst

ouvreuse (n)
banghiolla
  (beroep) vrouw die in een theater of bioscoop de bezoekers naar hun plaatsen brengt

ouwehoer (n)
cabaire

ouwelijk (adj)
críonna
  van iets dat het past bij oudere mensen

ouwelul (n)
críonna

ovaal /o'val/ (adj)
ubhchruth
  in vorm gelijkend op een ei

ovaal /o'val/ (n)
ubhchruth
  een figuur in de vorm van een ei

ovariaal (adj)
ubhagánach
  (medisch) met betrekking tot de ovaria (eierstokken)

oven /ovə/ (n)
oigheann
  (huishouden) (kookkunst) een besloten ruimte die verhit wordt om er voorwerpen in te smelten, te bakken enz

ovenpaal (n)
snamh
  platte houten schop met lange steel waarmee brood in een bakkersoven wordt geschoven en eruit wordt gehaald

over (adv)
arís
  voorbij, gedaan
clé
  nog resterend

over (preposition)
ar tí
  wat betreft
arís
  op of langs de oppervlakte van
  naar de andere kant van, over een grens heen
  meer dan
istigh
  na verloop van

overal (adv)
i ngach áit
  op alle plaatsen
  als locatief deel van een samengesteld voornaamwoordelijk bijwoord vervangt het alles

overbelasting (n)
anluchtaigh
  een zo grote belasting van een persoon, mechanische structuur of elektrisch netwerk dat schade aan de persoon, de structuur of het netwerk kan ontstaan

overblijven (v)
branra
  nog overhouden

overbodig (adj)
iomarcach

overbrengen /ˈovərbrɛŋə(n)/ (v)
iompair
  overgankelijk van de ene locatie naar de andere brengen, transporteren, vervoeren, verleggen, verplaatsen
  overgankelijk meedelen, melden
aistreog
  overgankelijk van de ene persoon of zaak op de andere doen overgaan, omzetten, overdragen, overplaatsen

overdadig (adj)
iomarcach
  meer dan nodig

overdekken /ovər'dɛkə(n)/ (v)
araoid
  overgankelijk helemaal bedekken, iets voorzien van een dak

overdenken (v)
ceap

overdone (adj)
gáifeach
  overdreven; te veel van het goede

overdracht (n)
aistreog
  officieel iets in handen van de andere partij geven

overdragen (v)
aistreog
  ditransitief in handen van een andere partij geven

overdreven (adj)
gáifeach
  buiten proportie weergegeven

overdrijven /ovərˈdrɛivə(n)/ /ˈovərdrɛivə(n)/ (v)
meil
  ergatief tot het verleden gaan behoren.
arís
  ergatief naar de overkant drijven.

overdwars (adv)
sall
  in de breedte

overeenkomend (adj)
analógach
  grote gelijkenis vertonend

overeenkomst /ovərˈeŋkɔmst/ (n)
conradh
  (juridisch) bindende afspraak waarbij partijen jegens elkaar of de ene jegens de andere de wil geuit hebben om verbintenissen (iets doen of nalaten) aan te gaan

overeenkomstig (adj)
analógach
  gelijkenis vertonend

overeenstemmen (v)
cluiche
  gelijkenis vertonen
aontaigh
  overgankelijk in overeenstemming brengen

overeenstemmend (adj)
diongbháilte
  twee of meer zaken die gelijk aan elkaar zijn; twee of meer zaken die bij elkaar passen

overgaan (v)
aistreog
  ergatief van eigenaar veranderen
meil
  ergatief minder worden en uiteindelijk weggaan
cró troda
  ergatief een belsignaal laten klinken

overgang /ˈɔvərɡɑŋ/ (n)
pasáiste
  de plaats waar men iets kan passeren zoals een spoorwegovergang

overgave /'ovərɣavə/ (n)
tabhair suas
  het opgeven van de strijd en zich aan de vijand onderwerpen
crábhadh
  een volledige toewijding

overgeven (v)
aisig
  wederkerend zich ~: de strijd staken en controle aan de vijand geven

overgewicht /ˈovərɣəˌwɪxt/ (n)
beathaitheacht
  te groot lichaamsgewicht

overgieten (v)
doirt
  overgankelijk door te gieten in een ander vat brengen

overgooier (n)
bibe
  (kleding) een wijde, mouwloze jurk zonder taille die over het hoofd wordt aangetrokken
  iemand die overgooit

overgrootmoeder (n)
sin-seanmháthair
  (familie) moeder van oma of opa

overgrootvader /ˈovərɣrotˌvadər/ (n)
garathair
  (familie) een vader van een grootouder

overhaasten /ovər'hastə(n)/ (v)
deabhadh
  overgankelijk iets te snel willen doen zodat er fouten gemaakt worden

overhaasting (n)
deabhadh
  met te grote spoed

overhalen /ˈovərhalə(n)/ (v)
cuir i bhfeidhm
  overgankelijk iemand zo ver proberen te krijgen ergens in mee te gaan

overhand (n)
an lámh a bheith in uachtar agat

overheen (adv)
sall

overheid /ˈovərɦɛit/ (n)
rialtas
  (politiek) het geheel aan gezagvoerende lichamen

overhemd /ˈovərˌɦɛmt/ (n)
léine

overhoop (adv)
trína chéile
  in een wanordelijke staat

overhoophalen (v)
ainriail
  overgankelijk in een wanordelijke staat brengen

overhoopsteken (v)
rop
  overgankelijk op onbezonnen wijze iemand met een steekwapen of mes ernstig verwonden of doden

overhoren /ˌovərˈhorə(n)/ /ˌovərˈho̝rə(n)/ (v)
scrúdú
  overgankelijk nagaan of iemand bepaalde kennis in voldoende mate tot zich genomen heeft door het stellen van vragen over deze kennis

overhoring /ˌovərˈhorɪŋ/ /ˌovərˈho̝rɪŋ/ (n)
béaltriail
  het nagaan of iemand bepaalde kennis in voldoende mate tot zich genomen heeft door het stellen van vragen over deze kennis

overijld (adj)
ainchríonna
  met te grote haast

overijling (n)
deabhadh
  (te) grote haast

overjas (n)
casóg mhór
  (kleding) een jas die hoofdzakelijk als bescherming van de kleding eronder wordt gedragen

overkomen (v)
tarlaigh
  ergatief aan iemand iets ~: getroffen worden door een bepaalde gebeurtenis.
crosáil
  ergatief de andere kant bereiken.
tar ar
  ergatief meest onbedoeld een bepaalde indruk wekken op iemand anders.

overlaat (n)
cora
  (waterbeheer) een stuw, of het laagste gedeelte van een waterkering, waar het water bij een bepaalde waterhoogte overheen kan stromen

overleden /ovər'ledə(n)/ (adj)
ar shlí na fírinne
  gestorven, doodgegaan

overledene (n)
ar shlí na fírinne

overleg /ovərˈlɛx/ (n)
comhdháil
  beraad, beraadslaging

overleven /ˌovərˈlevə(n)/ (v)
tar
  in leven blijven ondanks levensbedreigende omstandigheden of gebeurtenissen

overlevering /ˈovərlevərɪŋ/ (n)
béalaireacht
  een mondeling of schriftelijk vertelde doorgave van geschiedkundige, maatschappelijke of religieuze verhalen over gebeurtenissen, situaties of personen, waarvan men veelal niet kan nagaan of het historisch gezien klopt

overlijden (v)
faigh bás
  ergatief ophouden met leven, meestal gezegd van mensen (oorspronkelijk als eufemisme)

overlijdensbericht (n)
scéala báis
  de melding dat iemand gestorven is

overmaken (v)
aistreog
  ditransitief, (financieel) geld laten overschrijven op een andere rekening

overmatig (adj)
iomarcach
  buitensporig, ongezond veel

overmits (conjunction)
arae
  geeft onderschikkend een reden aan

overmorgen (adv)
arú amárach

overnachtingsplaats (n)
ardán

overnemen (v)
caith
  een raad of advies opvolgen

overnoemen /o.vər.ˈnu.mə(n)/ (v)
athainmnigh
  overgankelijk een andere naam geven

overproductie (n)
rótháirgeacht

overrijp (adj)
cianaibí
  van vruchten: te rijp

overrompelen /ovə'rɔmpələ(n)/ (v)
breith amuigh ar
  plotseling en onverwachts iemand ergens mee verrassen (kan zijn met iets vervelends maar ook met iets fijns)

overschaduwen (v)
sarú
  overgankelijk iets domineren, naar de achtergrond drukken

overschot /ˈo.vәr.sxɔt/ (n)
fuílleach
  wat er overblijft, de rest

overschrijven (v)
aistreog
  overgankelijk geld overmaken van de ene rekening op de andere.

overspannen /ˌovərˈspɑnə(n)/ (v)
réise
  ergens overheen spannen

overspel /'ovərspɛl/ (n)
adhaltranas
  in een huwelijk of vaste relatie toch seks hebben met een ander dan de echtgenoot of vaste partner

overspoelen (v)
plúch
  bedekken met een vloeistof

overstap (n)
cleamhnas
  (verkeer) verandering van het ene vervoermiddel in het andere

oversteken (v)
téigh trasna
  ergatief aan de overzijde van iets geraken

overstromen /'ovərstromə(n)/ /ovər'stromə(n)/ (v)
rabharta
  het onder water komen staan van een laaggelegen gebied.

overstroming /ˌovərˈstromɪŋ/ (n)
tuile
  het binnenlopen van water in doorgaans droog gebied

overtappen (v)
brollach
  een vloeistof van het ene naar het andere opslagvat laten stromen

overtollig (adj)
iomarcach
  wat in te ruime mate aanwezig is

overtreffende trap /ˌo.vər.ˌtrɛ.fən.də.ˈtrɑp/ (n)
sárchéim

overtrek (n)
araoid

overtuigen /'ovərtœyɣən/ /ovərˈtœyɣən/ (v)
cuir abhaile ar
  overgankelijk (scheepvaart) een zeilschip tuigen met te veel zeiloppervlak

overtuigend (adj)
cinniúnach

overvliegen /ˈovərˌvliɣə(n)/ /ˈovərˌvliχə(n)/ (v)
eitil
  ergatief van de ene afdeling naar de volgende gaan, bijvoorbeeld bij scouting

overvloed (n)
flúirse

overvloedig /ovərˈvluːdəx/ /ovərˈvluːdəç/ (adj)
fairsing
  in ruime hoeveelheid aanwezig

overweg /'ovərʋɛx/ /ovər'ʋɛx/ (adv)
ar feadh
  ~ kunnen met: goed kunnen opschieten met iemand.

overwegend (adj)
d'fhormhór
  voor het grootste gedeelte
  van iets dat het de doorslag geeft bij het maken van een beslissing; van iets dat het het zwaarst weegt bij het maken van een beslissing

overweldiging (n)
gabháil
  gewelddadige onderwerping

overwelving (n)
trácht
  iets dat een ruimte met een boog overspant en van boven afsluit

overwicht (n)
an lámh a bheith in uachtar agat

overwinnen (v)
buaigh ar
  overgankelijk een tegenstander of zwakte onder de knie krijgen

overwinning /ˈovərˌwɪnɪŋ/ (n)
áitheas

overzetboot (n)
bád calaidh
  veerboot (met name die voor fietsers en voetgangers)

overzetten (v)
aistrigh
  overgankelijk van de ene kant naar de andere brengen
  vertalen
aistreog
  overgankelijk (informatica) van het ene systeem naar het andere systeem brengen

overzicht /ˈovərzɪxt/ (n)
foramharc
  toestand waarvan men het geheel duidelijk kan overzien
achoimre
  samenvatting van de inhoud; beschrijving in hoofdlijnen

overzien (v)
suirbhéireacht
  alles tegelijk kunnen zien

ovulatie (n)
ubhsceitheadh
  (seksualiteit) het gereedkomen van een eicel uit de eierstok

oxide (n)
ocsaíd

ozon (n)
Ózón
  (scheikunde) een vorm van zuurstof met drie zuurstofatomen in plaats van twee dat wordt gebruikt om te oxideren en te desinfecteren

pa /pa:/ (n)
daid
  (familie) vader

paal (n)
cuaille
  (heraldiek) een loodrechte band midden over een wapenschild

paalworm (n)
giúrann
  (tweekleppigen) Teredo navalis uit de familie Teredinidae , een in zee levend weekdier dat zich in hout boort

paapje (n)
caislín aitinn

paar /paːr/ (indefinitePronoun)
cúpla
  meerdere, maar niet heel veel

paar /paːr/ (n)
péire
  twee personen of zaken die bij elkaar horen
cúpla
  (pregnant) twee geliefden die een relatie hebben

paard /paːrt/ (n)
each, capall
  (onevenhoevigen) gedomesticeerd hoefdier uit de familie van de paardachtigen Equidae , met vloeiende manen, een langharige staart en relatief korte, opstaande oren, dat als rij- en trekdier gebruikt wordt

paardenbloem (n)
caisearbhán, caisearbhán coiteann
  (bloemplanten) bepaald soort plant, Taraxacum officinale uit de composietenfamilie (Asteraceae ), met geel bloemhoofdje en gepluimde zaadjes (wikidata: paardenbloem ). In deze familie zijn bloemen sterk gereduceerd en klein en staan ze dicht bij elkaar in een bloemhoofdje. In april kunnen ze hele weilanden geel kleuren. Dat neemt niet weg dat bepaalde microsoorten en secties zeldzaam kunnen zijn

paardenkracht /'pardə(n)krɑxt/ (abbreviation)
each-chumhacht
  maat voor arbeidsvermogen

paardenmolen /ˈpardəmolə/ (n)
compal
  een ronddraaiende attractie met paarden om op te zitten

paardenstaart (n)
eireaball capaill
  (varens) Equisetum sporenplant in de paardenstaartenfamilie Equisetaceae
  (zoötomie) staart van een paard
pónaí
  haardracht waarbij het haar op het achterhoofd in een bundel wordt samengebonden

paardenstal /ˈpardəˌstɑɫ/ (n)
stábla
  (paardrijden) een stal bedoeld om paarden te huisvesten

paardenvlieg (n)
creabhar
  (tweevleugeligen) benaming voor bloedzuigende insecten uit de familie Tabanidae

paardrijden /ˈpaːrt.rɛidə(n)/ (n)
eachaíocht
  (paardrijden) (hobby) (sport) het rijden te paard, ter ontspanning of als sportbeoefening

paars (adj)
corcairghorm
  (kleur) met een kleur tussen rood en blauw

paars (n)
corcairghorm
  (kleur) diverse kleurschakeringen tussen blauw en rood

paarsig /ˈparsəx/ /ˈparsəχ/ (adj)
scothchorcra
  op paars lijkend

paasbloem (n)
lus an chromchinn
  volksnaam voor een bloem die rond de Pasen bloeit

paasei (n)
clúdóg
  een ei van chocolade of suiker dat op of omstreeks Pasen gegeten wordt
  een ter gelegenheid van Pasen gekleurd en versierd kippenei

paashaas (n)
coinín na Cásca

paasmaandag (n)
Luan Cásca
  (religie) de dag die volgt op paaszondag.

paasweek (n)
Seachtain na Cásca
  (religie) de week na Pasen,

paaszondag (n)
Domhnach Cásca
  (religie) de dag waarop christenen vieren dat Jezus opgestaan is uit de dood, op de derde dag na zijn kruisiging.

pacemaker (n)
séadaire

pacht (n)
léasaigh

pachter (n)
tionónta

pachtovereenkomst (n)
feirm
  (economie) (juridisch) officieel document waarin de voorwaarden voor de huur van een stuk land worden beschreven

pacificeren (v)
ceansaigh
  tot vrede of tot rust brengen

pacifisme /pɑsiˈfɪsmə/ (n)
síochánachas
  een wereldbeschouwing die duurzame vrede nastreeft en tegen oorlog en geweld is

pacifist (n)
síochánaí
  aanhanger van het pacifisme; iemand die streeft naar algehele vrede

pacifistisch (adj)
síochánaí
  wereldbeschouwing die duurzame vrede nastreeft en tegen oorlog en geweld is

pad /pɛːt/ (n)
buaf
  (kikkers) Bufonidae kikker met een gedrongen lichaamsbouw en ruwe huid die een orgaan van Bidder bezit
séad
  (verkeer) een smalle weg of voetweg
  (figuurlijk) weg of traject in algemene zin, de manier waarop iets bereikt of verwezenlijkt wordt of zou kunnen worden

paddenstoel (n)
beacán
  (biologie) vruchtlichaam van een doorgaans onder de grond levende schimmel of zwam

paddo (n)
beacán draíochta

paganist (n)
págán
  (religie) beoefenaar van een religie die noch monotheïstisch is, noch op de Bijbel is gebaseerd

page (n)
leathanach
  (geschiedenis) persoonlijke dienaar van iemand met een hoge maatschappelijke positie

pagina (n)
leathanach

pagineren (v)
leathanach
  de bladzijden van een drukwerk voorzien van een doorlopende paginanummering

pak /pɑk/ (n)
culaith
  een kledingcombinatie bestaande uit ten minste een jasje en een broek of rok, gewaad, kostuum
bagáiste
  een kledingstuk dat het hele lichaam omvat

pakhuis (n)
siopa

pakje /ˈpɑkʲə/ (n)
deic

pakken (v)
tóg
  overgankelijk in de handen nemen
beir ar
  overgankelijk door het weloverwogen vullen of laden met spullen gereedmaken om op reis mee te nemen

pakket /pɑ'kɛt/ (n)
deic

pakmand (n)
cis
  mand waarin men goederen kan pakken om ze te versturen

pakpapier /'pɑkpapir/ (n)
páipéar beartán
  papier men gebruikt voor het (feestelijk) inpakken van voorwerpen

pakweg (adv)
ar tí
  ongeveer, grof geschat
abair
  zeg, neem bijvoorbeeld

pal (n)
aicme

paladijn /palaˈdɛin/ (n)
palaidín
  (geschiedenis) een ridder of hofdienaar

paleis (n)
pálás
  (adel) een aanzienlijk gebouw dat een openbare functie heeft of een (woon)huis voor een staatshoofd is

paleoceen (n)
pailéicéineach

paleolithicum /ˈpalejoˌlitikʏm/ (n)
Sean-Chlochaois
  (archeologie) eerste periode van de steentijd, waarin mensen alleen door voedsel verzamelen en jacht in hun bestaan voorzien en eenvoudige werktuigen maakten door schilfers van stenen af te slaan, waar vanaf 3,3 miljoen jaar geleden aanwijzingen voor zijn, tot de tijd dat men ook planten ging zaaien, dieren ging houden en samengestelde stenen werktuigen maakte, waarvan na 20.000 voor Chr. de eerste voorbeelden worden gevonden

paleontologie (n)
pailé-ointeolaíocht
  (wetenschap) aardkunde die gericht is op de bestudering van fossielen

paleozoïcum /ˌpalejoˈzowikʏm/ (n)
Pailéasóch

palindroom (n)
palandróm
  een symmetrisch woord dat van links naar rechts gelezen hetzelfde is als van rechts naar links gelezen

paling (n)
eascann
  (straalvinnigen) bepaald soort langwerpige consumptievis, Anguilla anguilla

paljas (n)
áilteoir
  hansworst, potsenmaker

palladium (n)
pallaidiam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Pd en atoomnummer 46. Het is een zilverwit overgangsmetaal

palm (n)
bos
  (plantkunde) (sub)tropisch gewas van de familie der Arecaceae
  (anatomie) binnenzijde van de hand

palmitinezuur (n)
aigéad pailmíteach

palmolie (n)
ola phailme

pan /pɑn/ (n)
friochtán
  (kookkunst) keukengereedschap om in te koken of braden

panama (n)
Panama

pand /pɑnt/ (n)
ionsaigh
  m (kleding) een deel van een jas (slip), een jaspand
  o (transport)(waterbeheer) een stuk kanaal of vaart dat tussen twee sluizen gelegen is

panda (n)
ollphanda
  (roofdieren) beerachtig dier uit het Himalayagebied

pandabeer (n)
ollphanda
  (roofdieren) Ailuropoda melanoleuca Chinese beer met een witte en zwarte huid die vooral van bamboe leeft

pandemie /ˌpɑndeˈmi/ (n)
paindéim
  (medisch) een epidemie op wereldwijde schaal

pandemonium /pɑnde'monijʏm/ (n)
borrán
  een chaotische toestand met een hels lawaai en drukte

pandjeshuis (n)
teach gill
  bank van lening waar men geld kan krijgen als men een pand in bewaring geeft, dit pand kan men terug kopen voor dezelfde prijs verhoogd met rente

paneel /paˈnel/ (n)
vuinsciú

paneren (v)
arán
  met geklopt ei bestrijken en daarna bestrooien met paneermeel

panfluit (n)
coinlín ceoil
  (muziekinstrument) blaasinstrument dat is samengesteld uit een reeks van eentonige fluiten

paniek (n)
anbhá

panne (n)
cliseadh

pannenkoek (n)
pancóg
  (voeding) plat, rond baksel van luchtig beslag, meestal gemaakt van meel en eieren die in een koekenpan worden gebakken

pantalon (n)
bríste

pantoffeldiertje /pɑnˈtɔfəldirtʲə/ (n)
paraiméiciam
  (protisten) pantoffelvormig eencellig trilhaardiertje (Paramecium aurelia) waarvan de cellen enigszins lijken op kleine pantoffeltjes qua vorm met een groef die als celmond fungeert.

pantserwagen (n)
carr armúrtha
  een voertuig op wielen dat uitgerust is met een verstevigde buitenzijde om gewelddadige aanvallen te kunnen weerstaan

pap (n)
dide
  (voeding) gerecht dat meestal bestaat uit melk die is gebonden met een zetmeelproduct zoals meelPap (voedsel)

papa (n)
daidí
  (informeel) informele benaming voor vader door zijn kind

papaver (n)
cailleach dhearg
  (plantkunde) Papaver een plantengeslacht waarin ook de opiumpapaver thuis hoort

papegaai (n)
pearóid
  (papegaaiachtigen) benaming voor vogels uit de orde Psittaciformes , vaak met een bont verenkleed en het vermogen de menselijke stem na te bootsen

papegaaiduiker (n)
puifín
  bepaald soort opvallende zeevogel die zelfs onder water kan vliegen, Fratercula arctica De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1758 als Alca arctica gepubliceerd door Carl Linnaeus, gebaseerd op beschrijvingen en afbeeldingen door diverse auteurs die de soort 'Anas arctica' noemden.

paperclip (n)
fáiscín páipéar

papier (n)
páipéar
  (materiaalkunde) een dun vezelachtig beschrijfbaar materiaal

papiergeld /pa'pirxɛlt/ (n)
bille
  papier door de overheid uitgegeven met een door de wet bepaalde geldwaarde

papierklem (n)
fáiscín páipéar
  een kleine metalen klem die bedoeld is om verschillende vellen papier (tijdelijk en zonder beschadigen van het papier) bij elkaar te houden

papzak (n)
sailleach
  (pejoratief) een dik en zwaar persoon zonder energie

parabool /ˌparaˈboɫ/ (n)
parabóil
  (wiskunde) kegelsnede waarbij het snijvlak parallel loopt met een lijn die aan de kegel raakt en tevens het toppunt snijdt

parade (n)
paráid
  schouwspel in de vorm van een optocht, al of niet van militaire aard

paraderen (v)
taispeántas
  zich in alle pracht en praal laten zien

paradijs (n)
parthas

paradijselijk (adj)
neamhaí
  lijkend op het paradijs dus zeer mooi, heerlijk en fijn

paradijsvogel /ˌpɑrɑˈdɛɪ̯svoɣəl/ /ˌpɑrɑˈdɛɪ̯svoχəɫ/ /ˌpɑrɑˈdɛːsvoɣəl/ (n)
éan parthais
  (zangvogels) benaming voor vogels uit de familie Paradisaeidae die voorkomt in Nieuw-Guinea en op nabijgelegen eilanden

parallax (n)
saobhdhiall

parallel (adj)
comhthreomhar
  evenwijdig

parallellogram /paralɛloˈɣrɑm/ /pɑrɑlɛloˈʝrɑm/ (n)
comhthreomharán
  (wiskunde) een vierhoek waarvan de overstaande zijden evenwijdig zijn

paranoia (n)
paranóia
  (medisch) achtervolgingswaanzin

paraplu /ˌpa.ra.ˈply/ (n)
scáth fearthainne
  een scherm waarover een waterdichte stof is gespannen om zich te beschermen tegen de regen

parasiet (n)
failpéir
  (biologie) levensvorm die ten koste van een ander organisme zich in stand houdt en vermenigvuldigt
  (geschiedenis) (religie) persoon met een geestelijke functie die de priesters ondersteunden in de tempel, met name in Athene en het omliggende gebied Attika
seadán
  (spottend) klaploper, iemand die ten koste van een ander leeft, een profiteur

parasol (n)
scáth gréine

parasolzwam (n)
triomán uasal

pardellynx (n)
lincse Ibéarach
  (roofdieren) bepaald soort zoogdier, Lynx pardinus , een van de zeldzaamste katachtigen die enkel voorkomt op het Iberisch Schiereiland.

parel (n)
péarla
  een hard, rond voorwerp bestaande uit parelmoer dat door bepaalde weekdieren (hoofdzakelijk oesters, soms slakken) wordt gemaakt, en dat opgevist wordt om als sieraad te dienen
seoid
  (figuurlijk) bijnaam voor een talentvolle speler, die zich van andere (middelmatige) spelers onderscheidt, of een bedrijf, gebouw, gebied of eiland dat in schoonheid, strategisch belang of (commerciële) potentie boven de anderen uitsteekt.

parelgort (n)
eorna phéarlach
  (voeding) rond gepolijste gepelde gerst (wikidata: parelgort )

parelhoen (n)
guine
  (hoendervogels) benaming voor vogels uit het geslacht Numididae

parelmoer /parəl'mur/ (n)
néamhann
  het glanzende mineraal dat de binnenzijde van bepaalde schelpen bedekt

parenteraal /ˌparɛntəˈral/ (adj)
paireintreach
  (medisch) niet via het maag-darmkanaal het lichaam binnenkomend, bijvoorbeeld door inspuiting direct in de bloedvaten

parenthese (n)
idiraisnéis

pareren /pɑ'rerə(n)/ (v)
coisc

parfum (n)
cumhrán

parfumeren (v)
cumhrán

park /pɑr<sup>ə</sup>k/ (n)
páirc
  groengebied bedoeld voor recreatie of natuurbehoud

parka (n)
parca
  (kleding) lang warm jack met een met bont gevoerde capuchon oorspronkelijk kledingstuk van de Inuïts

parkeergarage (n)
carrchlós ilstórach
  garage voor het parkeren van motorvoertuigen

parkeermeter (n)
méadar páirceála
  een automaat die naast een parkeerplaats staat om bij te houden hoelang de eigenaar van de daar geparkeerde auto zijn wagen nog mag laten staan, betalen kan soms met munten, soms met een bankpas of anderszins

parkeerwachter (n)
giolla páirceála

parkeren (v)
loc
  overgankelijk (een voertuig) tijdelijk ergens plaatsen en laten staan

parkiet (n)
pearaicít
  (papegaaiachtigen) kleine papegaaiachtige vogel

parlement (n)
parlaimint

parmezaan (n)
cáis Parma
  bepaald soort harde, pittige Italiaanse kaas

parochie (n)
paróiste
  (religie) gemeenschap van gelovigen in de katholieke kerk die bij één kerkgebouw hoort

parochiekerk /pa.ˈrɔ.xiˌkɛrk/ /pa.ˈrɔ.χiˌkɛrk/ (n)
eaglais an pharóiste
  (religie) een lokaal kerkgebouw dat het religieuze centrum van een parochie vormt

parsec (n)
parsoic

part (n)
cuid

participant (n)
rannpháirtí
  iemand die deelneemt aan een activiteit

participeren /ˌpɑrtisiˈpeːrə(n)/ (v)
rannpháirtigh
  inergatief ergens aan deelnemen

particulier (adj)
baill ghiniúna
  niet van de overheid

partieel /pɑrˈsʲeːl/ (adj)
neamhuilíoch

partij (n)
comhluadar
  persoon of groep die een overeenkomst of strijd aangaat met een andere persoon of groep
  (politiek) vereniging van gelijkgezinden die binnen een bepaald gebied hun politieke doelstellingen proberen te verwezenlijken
  een feest, meestal in informele sfeer
cluiche
  (spel), al dan niet dim. tant. een spelronde die wordt gespeeld; potje, wedstrijd

partijdig (adj)
leataobhach
  bij een bepaalde stelling of kant aansluiten , iemand of iets bevoordelen

partikel (n)
páirteagal
  klein deeltje

partner /'pɑrtnər/ (n)
páirtnéir
  iemand met wie men gezamenlijk iets onderneemt of handel drijft, zakenpartner, handelspartner
  deelgenoot in spelen, speelgenoot, mededanser
  iemand met wie men een vaste (huwelijkse of romantische) relatie heeft

partus (n)
breith clainne
  (medisch) baring

pas (adv)
go díreach
  even tevoren.
adrásta
  in nog hogere mate.

pas (n)
pas
  door een overheid verkregen identiteitsbewijs.
meil
  doorgang tussen bergtoppen, waar men over de bergkam heen kan.
  (in België) (sport) schot naar een medespeler

pasgehuwde (n)
brídeach

paspoort (n)
pas

passage (n)
pasáiste
  (medisch) ontlasting, doorgang

passagiersstoel (n)
suíochán paisinéara
  stoel in een vervoersmiddel voor iemand die het voertuig niet bestuurt; stoel naast de chauffeur

passagiersvliegtuig (n)
aerlínéar

passen /ˈpaːsə(n)/ /ˈpɑsə(n)/ (v)
dathúil
  absoluut, (kleding) precies de goede maat zijn, erin kunnen (van kleding, schoenen e.d.)

passend (adj)
fóirsteanach

passer (n)
compás

passeren (v)
meil
  overgankelijk voorbijsteken, inhalen (in het verkeer e.d.)

passie (n)
ainmhian
  een zaak, onderwerp, activiteit of hobby waar iemand veel interesse in heeft en veel tijd en inspanningen aan wil besteden
  (religie) het lijdensverhaal van de kruisiging van Jezus

passief (adj)
fulangach
  niet zelfstandig werkzaam

passiespel (n)
dráma Páise
  een soort toneelvoorstelling over het lijden van Jezus Christus voor en tijdens de kruisiging

passievrucht (n)
páiseog
  (fruit) (eetbare) vrucht van het plantengeslacht Passiflora (wikidata: passievrucht )

passiviteit (n)
neamhghníomhaíocht
  zonder daadkracht, niet handelend

passus (n)
pasáiste
  zinsnede

pasta (n)
pasta
  de benaming voor een aantal Italiaanse deegproducten

pastei (n)
pióg

pastinaak (n)
meacan bán
  (plantkunde), (groente) bepaald circa 20 cm lang knolgewas, Pastinaca sativa subsp. sativa

pastoor (n)
sagart

pastor /ˈpɑstɔr/ (n)
athair naofa

pastoraal (adj)
cléireachais
  (religie) betrekking hebbend op iemand (vaak de pastoor of kapelaan) die als een goede herder voor het zielenheil van de aan zijn zorgen toevertrouwde gelovigen zorgt

pastoraat (n)
cléir
  het krijgen van geestelijke (religieuze) ondersteuning; herderlijke verzorging

pasvorm (n)
dathúil
  (kleding) de vorm of het model van een kledingstuk of schoen dat goed past bij het lichaam of de voet past

pat (adj)
leamhsháinn
  (schaak) alleen predicatief in een toestand waarin een speler geen enkele zet meer kan doen zonder dat zijn koning daardoor schaak komt te staan

pat (n)
leamhsháinn
  (schaak) stand op het bord waarbij sprake is van remise doordat een speler geen zet meer kan doen zonder dat zijn koning daardoor schaak komt te staan
paiste
  (kleding) (militair) gekleurd strookje stof op een uniform als achtergrond van een onderscheidingsteken, in het bijzonder een bies op de kraag

patat (n)
sceallóga
  (voeding) Noord-Nederlandse benaming voor een gerecht of snack van gefrituurde aardappelreepjes ('patat frites')

patchoeli (n)
paitsiúlaí
  etherische olie uit de bladeren van deze plant die men gebruikt in parfums en zepen, de geur is een populaire wierookgeur en wordt ook gebruikt om de geur van cannabis te verdoezelen

patent (n)
paiteanta

patenteren (v)
paiteanta
  aanvragen en toegekend krijgen van een patent zodat men als uitvinder van iets het alleenrecht heeft op het exploiteren van een uitvinding
  (metallurgie) warmtebehandeling van walsdraad waardoor deze geschikt wordt voor koude bewerking

pater (n)
athair

paternoster (n)
Paidir
  (religie) christelijk gebedssnoer

pathogeen (n)
pataigin
  (medisch) een organisme dat een ziekte verwekt

pathologie (n)
paiteolaíocht
  (medisch) de tak van de geneeskunde die het ontstaan en verloop van ziektes bestudeert

pathologisch (adj)
galrach
  (medisch) ziekte betreffend

patio (n)
paitió
  een al dan niet omheinde binnenplaats bij een huis of ander pand

patiëns (n)
othar
  (taalkunde) dat zinsdeel dat de handeling van het werkwoord ondergaat

patiënt /pɑˈsʲɛnt/ (n)
othar
  (medisch) iemand die medische hulp krijgt

patriarch (n)
ardathair
  (religie) kerkelijk leider, een belangrijke bisschop
  (religie) de leider van een van de oosterse christelijke kerken
  (religie) een van de aartsvaders uit het Oude Testament (Abraham, Isaak, Jacob)

patriciër (n)
paitríoch
  aanzienlijk persoon, burger, rijke koopman, regent, hoewel het niet om een adellijk persoon gaat is de persoon wel meestal afkomstig uit bepaalde families

patrijs (n)
patraisc
  (hoendervogels) Perdix perdix , een vogel uit de familie van de fazanten

patrones (n)
éarlamh
  beschermvrouw

patroon (n)
burla
  o: (militair) munitie voor een vuurwapen (cartouche, cartridge)

pauk (n)
tiompán
  (muziekinstrument) een grote verstembare keteltrommel zoals gebruikt in een orkest

paukenist (n)
tiompánaí
  (muziek), (beroep) iemand die (beroepshalve) pauk speelt

pauperisme (n)
angar

paus /pɑu̯s/ (n)
pápa
  (beroep) (religie) hoofd van de Rooms-Katholieke Kerk en bisschop van Rome

pauw (n)
péacóg
  (hoendervogels) benaming voor siervogels uit het geslacht Pavo , waarvan het mannetje een lange sleep van verlengde dekveren bezit die hij om indruk te maken rechtop kan zetten

pauze /ˈpɑʊzə/ (n)
bris
  tijd waarin de hoofdactiviteit wordt onderbroken

paviljoen (n)
pailliún

pedaal (n)
troitheán
  (techniek) met de voet te bedienen hefboom voor de bediening van apparaten, machines en (muziek-)instrumenten, het aandrijven of besturing van vaar-, voer- of vliegtuigen

pedagoge (n)
múinteoir
  (beroep) een vrouwelijke leraar, docent of onderwijskundige

peddel (n)
céasla

pedofiel (adj)
péidifileach
  behorende tot het verlangen van een volwassene naar seksueel contact met kinderen

pedofiel (n)
péidifileach
  (seksualiteit) een volwassene die verlangt naar seksueel contact met kinderen

pedofilie (n)
péidifilia
  (seksualiteit) het verlangen van volwassenen naar seksueel contact met kinderen

peer (n)
piorra
  (fruit) vrucht van de perenboom, Pyrus communis

pees /pes/ (n)
teannán
  (anatomie) een uitloper van spierweefsel die de spier aanhecht aan het bot

peet (n)
athair baistí

peetmoeder /ˈpetmudər/ (n)
máthair bhaistí
  vrouw die bij de doop wordt aangewezen als tweede moeder, om op het kind te letten in de opvoeding en pleegmoeder te worden mocht dat nodig zijn

peetvader (n)
athair baistí

pegel /'pexəl / (n)
bior seaca
  stalactiet van ijs

peignoir (n)
fallaing folctha
  (kleding) ochtendjas, badjas die je over een pyjama draagt

peil /pɛːl/ /pɛːɫ/ (n)
céim
  (waterbeheer) niveau of stand van bijvoorbeeld water

peiling (n)
méin
  (scheepvaart), (landmeetkunde), een voor bepaalde grootheden gebruikelijke naam voor de meting van hoogten (hemellichamen, bergen, wolken), diepten (zeewateren) , hoeken en richtingen in het horizontale vlak (koersen, kompasrichtingen) en statistische gegevens (opinies)
  (politiek) met behulp van een enquête onderzoeken wat de mening van een bepaalde groep mensen is

peinzend (adj)
cuimhneach
  diep en serieus nadenkend

pek (n)
pic

pelgrimage (n)
oilithreacht
  (religie) een (pelgrims)reis naar een bedevaartsoord die een bijzondere betekenis heeft binnen een religie (ook in overdrachtelijke zin)

pelikaan (n)
peileacán
  (roeipotigen) benaming voor vogels uit de familie Pelecanidae , grote watervogels met opvallende ondersnavel die op een schepnet lijkt

peloton /peloˈtɔn/ (n)
buíon
  (militair) groep van enige tientallen soldaten met één officier, onderdeel van een compagnie

pels (n)
bian
  de dichtbehaarde huid van verschillende dieren

pelsjas (n)
cóta fionnaidh

pelsmantel (n)
cóta fionnaidh
  (kleding) een mantel vervaardigd van het bont van pelsdieren

pelsrob (n)
rón fionnaidh
  (roofdieren) zoogdier uit de onderfamilie Arctocephalinae van oorrobben die voornamelijk op het zuidelijk halfrond leven

pelswerk (n)
bian
  (heraldiek) een patroon van twee afwisselende kleuren dat het schild bedekt

peluw (n)
adhartán
  (verouderd) kussen waarop het hoofd gelegd kan worden bij het slapen gaan

pen /pɛn/ (n)
peann
  (teken- en schrijfmateriaal) instrument om met inkt te schrijven of te tekenen

penaliteit (n)
pionós

penalty (n)
pionós
  (sport) een directe vrije trap voor de aanvallende partij na een zware overtreding van de verdedigende partij binnen het strafschopgebied

penantie (n)
pionós

pendelbus /'pɛndəlbʏs/ (n)
seirbhís tointeála
  een bus die voor een pendeldienst in gebruik is en dus steeds heen en weer rijdt tussen twee bestemmingen

pendule /pɛn'dylə/ (n)
oibriú cloig
  klein slingeruurwerk dat binnenshuis gebruikt wordt en meestal op een kast of dressoir staat, vaak als siervoorwerp

penibel (adj)
beachtaíoch
  van een situatie dat deze heel gevaarlijk is

penis (n)
bod
  (anatomie) (seksualiteit) het mannelijk geslachtsdeel

penitentiair (adj)
príosún

pennenhouder (n)
cró pinn
  stokje waarin men een (kroontjes)pen kan steken om mee te kunnen schrijven

penning (n)
bonn

penny (n)
pingin
  kleinste Britse munt, Engelse stuiver

pens (n)
bolg
  (informeel) buik

penseel (n)
cleiteán

pensioen (n)
pinsean
  (economie) loon uitgesteld tot de tijd dat men niet langer actief is op de arbeidsmarkt

pension (n)
teach lóistín
  (horeca), (toerisme) een gelegenheid waar men tegen betaling kan overnachten

pensionering /pɛnʃo'nerɪŋ/ (n)
scor
  ontslag op grond van het bereiken van een bepaalde leeftijd en daarna een uitkering krijgen zonder te hoeven werken

pensionhouder (n)
tiarna talaimh
  (beroep) iemand die kamers verhuurt met kost en inwoning

pentagram (n)
peinteagram

peper (n)
piobar
  (specerij) rode, Spaanse ~: een vrucht van een plant uit het geslacht Capsicum met een hete smaak

peperen (v)
piobar
  (kookkunst) met behulp van peper en andere kruiden iets pittig en sterk gekruid maken

peperkoek (n)
arán sinséir
  een zoete koek die gekruid is met peper

pepermunt (n)
lus an phiobair
  (kruid) bladeren van de plant Mentha × piperita

per (preposition)
trí
  door middel van, met
  door, wegens

perceptie (n)
braistint
  waarneming (door een van de zintuigen)

perenboom /perə(n)bom/ (n)
piorra
  (plantkunde)een boom met peren als vrucht

perfect /pɛrˈfɛkt/ (adj)
foirfe
  zonder enig gebrek

perfectie (n)
foirfeacht

perfectioneren (v)
foirfe
  overgankelijk perfecter of volmaakter maken

perforator /ˌpɛrfoˈratɔr/ (n)
anam
  een apparaat om gaten te maken in papier, karton, kunststof folie of metaalplaat

perforeren (v)
toll
  overgankelijk ergens een gat in maken dat de ene zijde met de andere verbindt

periferie (n)
ciumhais

perineum (n)
gibidinic

periode /pɪri'jodɘ/ (n)
peiriad
  bepaald tijdsbestek tussen twee tijdstippen
  (geologie) een tijdperk dat deel uitmaakt van een era en bestaat uit subperiodes en tijdvakken
ciogal
  (natuurkunde) één volledige cyclus van zich herhalende verschijnselen als pulsreeksen, trillingen of golven

periodiek (adj)
féiltiúil
  periodisch, regelmatig terugkerend

periodiek (n)
nuachtán
  een regelmatig verschijnend tijdschrift

periodiek systeem (n)
tábla peiriadach

peritonitis (n)
peireatóiníteas
  (medisch) buikvliesontsteking

perk (n)
péirlín
  (met bloemen en planten bedekt) omheind stuk grond

perkament (n)
párpháipéar
  een dun schrijfmateriaal, gemaakt van huid van kalveren, koeien, geiten, schapen, konijnen of ezels

permanent (adj)
ilbhliantúil
  (medisch) één of meer jaren durend, voor langere tijd voortduren

permeabiliteit (n)
tréscaoilteacht
  (medisch) mate van doordringbaarheid

perpetueel (adj)
síoraí

perron /pɛˈrɔn/ (n)
slí
  (spoorwegen) een hoge, lange zijstoep of verhoogde vrije stoep aan een station om in en uit te stappen

pers /pɛrs/ (n)
preas
  (gereedschap) instrument waarmee druk uitgeoefend kan worden
  (media) (metonymisch) verzamelterm voor journalistieke media

persen (v)
fáisc

persing (n)
práinneach
  de keer dat je door hard drukken iets gaat maken

personaliteit (n)
tréithe pearsanta

personeel (adj)
pearsanta

personeelslid (n)
fostaí

personificatie /pɛrsonifi'ka(t)si/ (n)
gearrinsint
  van een mens zeggen dat hij de vertegenwoordiger is van een abstract begrip

persoon (n)
duine, daoine
  menselijk individu
  (grammatica) een van de drie klassen van de persoonlijke voornaamwoorden, wordt ook gebruikt in relatie tot de vervoeging van een werkwoord die hierop gebaseerd is, namelijk de eerste, tweede en derde personen

persoonlijk (adj)
pearsanta
  betrekking hebbend op of uitgevoerd door de persoon zelf

persoonlijk voornaamwoord (n)
forainm pearsanta
  (grammatica) een voornaamwoord dat een persoon aanduidt

persoonlijkheid (n)
tréithe pearsanta
  het geheel van kenmerken en gedragingen dat iemand uniek maakt

pervers (adj)
ainbhreitheach

perverteren (v)
truailligh
  overgankelijk iets bederven, slecht maken

perzik (n)
péitseog
  (fruit) (voeding) sappige vrucht van de perzikboom

perzikboom (n)
crann péitseog
  (plantkunde) Prunus persica boom waaraan perziken groeien (en soms ook nectarines)

perzikenboom (n)
crann péitseog
  (plantkunde) Prunus persica boom waaraan perziken groeien (en soms ook nectarines)

pessimist (n)
duarcán

pest /pɛst/ (n)
Plá bhúbónach
  (medisch) Dodelijke en besmettelijke ziekten veroorzaakt door de bacterie Yersinia pestis , die verspreid wordt door vlooien die met name op de zwarte rat parasiteren. Altijd gebruikt met lidwoord: 'de pest' of 'de Pest'.

pesten (v)
ansmachtaigh
  overgankelijk jennen, treiteren

pestkop /ˈpɛst.kɔp/ (n)
ansmachtaí
  (pejoratief) iemand die veel en gemeen plaagt

pet (n)
caidhp
  (hoofddeksel) tamelijk plat hoofddeksel met een klep

peter (n)
athair baistí

peterselie (n)
peirsil
  (voeding) (kruid) bladeren van Petroselinum crispum gebruikt als een keukenkruid (en garnering)

petitie (n)
achainí
  een formeel verzoek ondertekend door een groep personen met een politiek of maatschappelijk doel

petitionnement (n)
achainigh
  (politiek) een door (heel veel) verschillende mensen ondertekend verzoekschrift

petrochemisch (adj)
peitriceimiceach
  betrekking hebbend op de industrie die aardolie als grondstof verwerkt

pets (n)
boiseog
  harde klap die men met de blote, platte hand geeft

peuk (n)
bun
  overblijfsel van een opgerookte sigaret of sigaar

peuter (n)
imeachtaí linbh
  jong kind in de leeftijd van één tot vier jaar

pianist (n)
piandir
  (muziek), (beroep) musicus die een piano bespeelt

piano (n)
pianó
  (muziekinstrument) algemene benaming voor een groot snaarinstrument waarvan de snaren via een toetsenbord (klavier) door hamertjes zacht of hard kunnen worden aangeslagen

pianokruk (n)
stól pianó

piccolo (n)
fliúiteog
  (muziekinstrument) een blaasinstrument, sopranino-dwarsfluit, wordt zoals de dwarsfluit bespeeld door dwars over het mondstuk te blazen
sealgaire
  (beroep) lift- en loopjongen in een hotel

pictogram (n)
íocón

pidgin (n)
nasctheanga
  (taalkunde) een taal die ontstaat wanneer twee bevolkingsgroepen die verschillende talen spreken met elkaar in contact komen, maar die niemands moedertaal is

piekerig (adj)
drisíneach
  met veel puntige uitsteeksels
  neiging tot piekeren hebbend, tobberig

piemel (n)
pilibín
  (anatomie) (informeel) geslachtsdeel van de man, penis, vooral gebruikt voor onvolgroeide jongens

pienter (adj)
abúil
  zeer slim

piepen (v)
cársán
  het geluid van een hijgende adem
gíog
  (dierengeluid) het geluid van een muisje
  stiekem, snel of oppervlakkig naar iets kijken

pieper (n)
gobadán na cuaiche
  (zangvogels) benaming voor vogels uit het geslacht Anthus

piepklein (adj)
bídeach
  bijzonder klein

pier /piːr/ (n)
cé
  (waterbeheer) een in een zee of rivier uitstekende brug, dam of golfbreker
  overdekte loopbrug van terminal naar de vliegtuigen op een luchthaven

piercen /'pirsə(n)/ (v)
poll
  overgankelijk het aanbrengen van voorwerpen door doorboring van de huid

piesen /'pisə(n)/ (v)
peith
  het ledigen van de urineblaas

piespot (n)
áras fuail
  1.

pieterman (n)
broid
  (straalvinnigen) benaming voor stekelige zeevissen uit de familie Trachinidae uit de groep van de baarsachtigen

pietluttig (adj)
meonúil

pigment (n)
lí
  een organische of minerale stof met een vaste kleur

pijl (n)
saighead
  (militair), (sport) langwerpig projectiel met scherpe punt dat met behulp van een boog afgeschoten kan worden

pijl-en-boog (n)
saighead agus bogha
  een wapen bestaande uit een boog waarmee pijlen weggeschoten kunnen worden

pijlinktvis (n)
máthair shúigh
  (koppotigen) weekdier met lange tentakels en zuignappen, o.a. van het geslacht Loligo

pijlwortel (n)
ararút

pijn /pɛɪ̯n/ /pɛːn/ (n)
crá croí
  (medisch) lichamelijk leed, veroorzaakt door ziekte of verwonding
  (medisch) geestelijk leed
giúis
  m (plantkunde) pijnboom, een naaldboom uit het geslacht Pinus

pijnappelklier /ˈpɛɪ̯nɑpəɫˌkliːr/ /ˈpɛːnɑpəlˌkliːr/ (n)
faireog phinéalach
  (anatomie) klier in de hersenen, die melatonine uitscheidt

pijnboom /'pɛinbom/ (n)
giúis
  (coniferen) benaming voor naaldbomen uit het geslacht van de dennenfamilie, Pinus

pijnigen (v)
ciap
  overgankelijk het opzettelijk veroorzaken van pijn bij iemand; martelen

pijnlijk /ˈpɛːinlək/ /ˈpɛːnlək/ (adj)
léanmhar
  een onaangenaam gevoel, pijn gevend

pijnstiller /'pɛːinstɪlər/ (n)
pianmhúchán
  (medisch) een middel dat de verschijnselen van een ziekte onderdrukt zonder de ziekte te genezen

pijp /pɛi̯p/ (n)
píopa
  buis

pik (n)
bior
  (informeel) geslachtsdeel van de man, penis
piocóid
  zeis, houweel
airde
  m/o; pek, teer
múisiam
  wrok, haat, in de uitdrukking

pikhouweel /ˈpɪkhʌʊʋɪ:ɫ/ (n)
fiach
  hakwerktuig met steel, voorzien van een punt aan de ene zijde en een beitelachtige voorziening aan de andere zijde

pikken (v)
eitil
  overgankelijk iets wegnemen van iemand en het zich wederrechtelijk toe-eigenen

pikzwart (adj)
chomh dubh le pic
  heel zwart, absoluut donker

pilaar (n)
piléar
  (bouwkunde) een langgerekt verticaal bouwelement, gewoonlijk uit één stuk en met een willekeurig gevormde doorsnede

piloot (n)
píolóta
  (beroep) een bestuurder van een vliegtuig, luchtschip (vliegenier) of race-auto

pimpelmees (n)
meantán gorm
  (zangvogels) bepaalde mezensoort, Cyanistes caeruleus

pin (n)
biorán
  (techniek) een dun metalen staafje waarmee iets bevestigd kan worden

pincet /pɪn.ˈsɛt/ (n)
pionsúirín
  (gereedschap) een gevorkt werktuig bestaande uit twee armen waarvan de punt bijeengeknepen kan worden

pinda (n)
pis talún
  (bloemplanten) Arachis hypogaea , een tot de vlinderbloemenfamilie behorende plant
  (voeding) een peulvrucht van deze plant

pindakaas /pɪndakas/ (adj)
im piseanna talún
  (verouderd) verarmd (van personen of families)

pindanoot (n)
pis talún
  noot waarin pinda's zitten; ongepelde pinda

pingelen (v)
conradh
  (handel) proberen korting te krijgen

pinguïn (n)
piongain
  (dierkunde) benaming voor niet-vliegende zeevogels uit de orde Sphenisciformes die alleen voorkomt op het zuidelijk halfrond

pink (n)
méar bheag
  (anatomie) de vijfde, kleinste en buitenste vinger

pinkstermaandag (n)
Luan Cincíse
  tweede pinksterdag

pinnig (adj)
ocrach

pion /piˈɔn/ (n)
ceithearnach
  (schaak) een schaakstuk dat per zet slechts één vakje vooruit kan lopen en schuin vooruit slaat

pips (adj)
saileach

piraat /piˈrat/ (n)
píoráid
  (scheepvaart), (misdaad) iemand die op zee met een schip andere schepen aanvalt en/of kaapt
  (figuurlijk) iemand die zonder vergunning en/of illegaal een bepaalde activiteit doet

piramide (n)
pirimid
  ruimtelijke figuur, bestaande uit een veelhoek als grondvlak en driehoekige zijvlakken
  (bouwkunde) bouwwerk in die vorm
  (figuurlijk) iets wat zo in elkaar zit dat een brede basis geleidelijk versmalt tot een kleine top aantallenpiramide, bevolkingspiramide, gezagspiramide, voedselpiramide etc.

pis (n)
peith
  urine

pisbuis (n)
úiréadra
  (anatomie) een lange cilindrische holte die de blaas verbindt met de buitenkant van het lichaam

pisglas (n)
briollán
  glazen fles waarin mannen kunnen urineren

pispot (n)
áras fuail

pissen (v)
mún
  inergatief, (informeel) vloeibare afvalstoffen lozen via de urinebuis

pistache (n)
piostáis

pistachenoot (n)
piostáis
  groene noot van de Pistacia vera , die o.a. als smaakstof voor roomijs wordt gebruikt, ze wordt ook wel de groene amandel genoemd

piste (n)
airéine

pistool (n)
piostal
  een semi-automatisch handvuurwapen met een langwerpig magazijn in het handvat

pit (n)
síol
  (plantkunde) (voeding) zaadhoudende kern van verschillende vruchten
buaiceas
  brandbare gevlochten draad in het binnenste van een kaars, olielamp of petroleumtoestel

pitbullterriër (n)
tarbh-bhrocaire
  gevechtshond met een brede kaak en atletische bouw, het is geen officieel hondenras

pittig /'pɪtəx/,/'pɪtəɣə/ (adj)
righin
  hard, brutaal en/of niet zachtzinnig, veel pit [4] bezittend
  (van personen) die (verbaal of fysiek) zijn of haar mannetje staat, zich goed weet te verweren

pivoteren (v)
maighdeog
  overgankelijk op een steunpunt in het midden ronddraaien
  draaien met één voet aan de grond

pixel (n)
picteilín
  een beeldpunt

pizza /ˈpidza/ /ˈpitsa/ (n)
píotsa
  (voeding) gerecht van een belegde broodbodem

piëteit (n)
beannaíocht
  gevoel van hoogachting op geestelijk en zedelijk vlak

plaag (n)
plá
  (figuurlijk) een wijdverspreid ongemak of fysieke bedreiging veroorzaakt door een buitensporig optreden van organismen als insecten, bacteriën, knaagdieren enz

plaat /plat/ (n)
pláta
  (techniek) een vlak, plat en vrij dun stuk materiaal, zoals metaal of hout
guaire
  (scheepvaart) zandplaat, zandbank

plaatje (n)
pictiúr
  een afbeelding of illustratie in een geschrift
  tandprothese bestaande uit een of twee kunsttanden

plaats /plaːts/ (n)
áit
  een bepaalde ruimte of een bepaald punt in de ruimte

plaatsbewijs (n)
nótáil

plaatselijk (adj)
logánta
  betrekking hebbend op een bepaalde plaats

plaatsen (v)
cuir
  overgankelijk op een bepaalde plaats zetten

plaatsigheid (n)
nárthacht
  (wiskunde) het aantal argumenten van een relatie of functie

plaatskaart (n)
ticéad
  bewijs dat met recht heeft om ergens te zijn en er gebruik van te maken m.n. voor openbaar vervoer en theaters, bioscopen en dergelijke

plaatsnemen /ˈplatsnemə(n)/ (v)
suigh
  inergatief gaan zitten op een daartoe bestemde plek

plaatsvervangend (adj)
aisteoireacht

placebo (n)
placebo
  (medisch) geneesmiddel zonder werkzame stof

placenta (n)
slánú
  (anatomie) moederkoek, orgaan dat verbinding vormt tussen moeder en de zich ontwikkelende vrucht in de buik van de moeder

plafond /plɑˈfɔnt/ (n)
síleáil
  bovenkant van een ruimte in een gebouw
  (figuurlijk) hoogste niveau, punt waarop geen verdere groei mogelijk is

plagen (v)
buair
  overgankelijk iemand lastigvallen, teisteren, kwellen
ciap
  overgankelijk iemand goedmoedig pesten

plagerij (n)
cáith
  de keer dat men iemand voor de grap plaagt

plak (n)
leac

plakband /ˈplɑg.bɑnt/ (n)
seilitéip
  een lintvormige drager die aan één of beide zijden bedekt is met kleefstoffen, bedoeld om voorwerpen tijdelijk of blijvend vast te maken

plakkaat (n)
fógra
  aanplakbiljet, affiche, poster
  (geschiedenis) officiële bekendmaking van de overheid
  vlek, klodder

plakken (v)
camán
  onovergankelijk ergens aan blijven kleven/vastzitten

plakplaatje (n)
greamaitheoir
  zelfklevend plaatje dat men op een voorwerp kan plakken

plamuren (v)
sáith
  overgankelijk (bouwkunde) steenachtige, houten of andere ondergronden met plamuur egaliseren of repareren

plan /plɑn/ (n)
plean
  een voorgenomen handelswijze

planeet (n)
pláinéad
  (astronomie) een groot, rond en massief hemellichaam dat zelf geen licht geeft en in een vaste baan rond een ster draait

planeren (v)
eitleán
  (luchtvaart) vliegen zonder, of met afgezette motor
  (scheepvaart) snel varen met een boot waarbij de romp op het water glijdt

planetair (adj)
pláinéadach

planetarium (n)
pláinéadlann
  (astronomie) een toestel om de bewegingen van planeten voor te stellen

planetenstelsel (n)
córas pláinéadach
  (astronomie) stelsel van planeten om de zon of een ster

planetoïde (n)
astaróideach
  (astronomie) een brok vaste materie die net als een planeet in een baan rond de zon draait, maar kleiner is dan een planeet

plank /plɑŋk/ (n)
clár
  een plat en langwerpig stuk hout

plant /plɑnt/ /plɛnt/ (n)
lus
  [A] (biologie) een organisme dat kooldioxide opneemt en zuurstof afgeeft
  een van stengel en bladeren voorzien gewas dat zijn voedsel uit de aarde opneemt

plantaardig /plɑntˈaːr.dəx/ (adj)
glasra
  tot de planten behorend, uit planten bestaand of daarvan afkomstig

planten (n)
lus
  meervoudsvorm als officiële benaming (biologie) taxonomisch rijk Plantae of Archaeplastida , waarvan de meeste leden uit cellulose bestaande celwanden hebben en aan fotosynthese doen

planten (v)
aran
  overgankelijk (een plant) in de aarde zetten om te laten groeien of bloeien

plantengroei /'plɑntə(n)xruj/ (n)
borrúlacht
  (plantkunde) het in omvang toenemen van planten
  (plantkunde) alle aanwezige planten in een bepaald gebied

plantgoed (n)
athphlandáil
  kleine gekweekte planten die men later op de definitieve, gewenste plaats in de grond kan stoppen om verder te laten groeien

plantkunde (n)
luibheolaíocht
  (wetenschap), (biologie) het onderdeel van de biologie dat zich bezighoudt met de studie van de planten

plas (n)
lathach
  een verzameling van vocht
dabhach
  een (door veenafgraving ontstaan) meer
mún
  een enkele afscheiding van urine

plasbuis (n)
úiréadra
  (anatomie) een lange cilindrische holte die de blaas verbindt met de buitenkant van het lichaam

plasma (n)
fuilphlasma
  (natuurkunde) een geïoniseerd gas
  (biologie) de vloeistof waarin zich de rode en witte bloedcellen bevinden
  (biologie) de vloeibare inhoud van een cel

plassen (v)
déan mún
  inergatief urineren, wateren

plasser /'plɑ.sər/ (n)
pilibín
  persoon, meestal mannelijk, die urineert

plastic /'plɑstik/ ~ /plɑs'tik/ /'plɛstɪk/ (n)
plaisteach
  oorspronkelijk: plastisch vervormbare polymere kunststof, in uitgebreidere zin op alle polymeren toegepast

plastisch (adj)
plaisteach
  kneedbaar

plastische chirurgie (n)
máinliacht phlaisteach
  een chirurgisch specialisme waarin men zich richt op het uit esthetisch en/of functioneel oogpunt aanpassen van het uiterlijk

plat /plɑt/ (adv)
cothrom
  vlak

platdrukken (v)
meil
  iets met kracht samendrukken

plateel (n)
criadóireacht

platina (n)
platanam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Pt en atoomnummer 78. Het is een grijswit overgangsmetaal

platinablond (adj)
fionnbhán
  (kleur) een variant van de blonde haarkleur, herinnerend aan de kleur van platina.

platluis (n)
míol ceartáin
  (verouderd) armoedzaaier

platslaan (v)
puimcín
  iets of iemand zo hard slaan dat er geen beweging meer is te bespeuren

platteland (n)
taobh tíre
  het landelijke gebied buiten de steden

plattelander (n)
tuathánach
  iemand die buiten de stad woont

platvis /ˈplɑtvɪs/ (n)
iasc leathógach
  (straalvinnigen) benaming voor vissen uit de orde Pleuronectiformes , die op hun zijde op de bodem leven en geheel plat zijn

plausibel (adj)
sochreidte
  van iets dat het je instemming verdient en kan krijgen

plebejer (n)
gramaisc
  (pejoratief) een lid van het gewone volk

plebs (n)
gramaisc
  (pejoratief) massa van armste en minst aanzienlijke mensen uit de bevolking

plecht (n)
caisleán

plechtstatig (adj)
stiúgaí
  overdreven plechtig op een wat stijve manier

pleegouder (n)
altramaí
  een volwassene die het kind van iemand anders in een gezin opvoedt, zonder het kind te adopteren

pleegzorg (n)
cúram altrama
  het stelsel waarbij kinderen niet door hun eigen biologische ouders, maar door vervangende ouders verzorgd en opgevoed worden

plein (n)
cearnóg an bhaile

pleinvrees /ˈplɛinˌvreːs/ (n)
agrafóibe

pleister (n)
cumhdaigh
  (bouwkunde) o kalkmengsel om te gieten of muren mee te besmeren
greimlín
  (medisch) v/m dun velletje zelfklevend verband dat op de huid geplakt wordt, ter bescherming bij een kleine wond of blaar of om iets tijdelijk aan het lichaam vast te maken

pleisteren (v)
cumhdaigh
  overgankelijk iets met kalkspecie of gips bestrijken

pleisterkalk (n)
cumhdaigh

pleisterplaats (n)
coisc
  rustplaats tijdens een tocht

pleisterwerk (n)
cumhdaigh
  (bouwkunde) middel om een muur glad af te werken zodat ze later beschilderd of behangen kan worden

pleitbezorger /ˈplɛidbəzɔrxər/ (n)
abhcóide
  (beroep) iemand die in woord en soms ook in daad, een bepaalde zaak of persoon verdedigt

pleiten (v)
pléadáil

plek /plɛk/ (n)
plás
  plaats, positie

pletten (v)
bladair
  overgankelijk plat maken

plevier (n)
feadóg
  (steltloperachtigen) benaming voor alle vogels uit de geslacht Charadrius , vrij gedrongen steltlopers met een korte nek en lange, meestal puntige vleugels
  (steltloperachtigen) benaming voor sommige steltlopers uit de familie Charadriidae buiten het geslacht Charadrius die daar wel op lijkenIn onderscheid met de kieviten die ook tot dit geslacht behoren, maar meestal afgeronde vleugels hebben.
  (steltloperachtigen) algemene benaming voor vogels uit de familie Charadriidae die 67 soorten middelgrote tot kleine steltlopers omvat
  (steltloperachtigen) benaming voor sommige steltlopers Charadriiformes buiten de familie Charadriidae die op vogels uit het geslacht Charadrius lijken

plezier (n)
aiteas

plezieren (v)
le do thoil
  iemand ergens van laten genieten

plezierig (adj)
sásta

plezierjacht (n)
luamh
  o (scheepvaart) pleziervaartuig, plezierboot

plicht (n)
dualgas
  een taak die men op zich genomen heeft of opgelegd heeft gekregen, iets wat je moet doen

plisseren (v)
pléata a chur i
  overgankelijk het aanbrengen van fijne plooien in een gesteven stof

ploeg (n)
céachta
  (landbouw) landbouwwerktuig om de aardoppervlakte, waarin het gewas wordt gezaaid of geplant, te keren, te verkruimelen en te leggen

ploegbaas (n)
maor
  (beroep) iemand die de leiding heeft over een groep arbeiders

ploegen (v)
treabh
  overgankelijk land met de ploeg bewerken

ploegschaar (n)
iarnach
  (landbouw) (gereedschap) het afneembare en slijpbare onderdeel van een ploeg, betsaande uit een metalen blad met een naar voren gerichte punt, dat de grond van onder open snijdt

ploert (n)
alfraits

plomberen (v)
sáith
  (medisch) gaatjes in tanden en kiezen vullen met amalgaam door de tandarts

plooi (n)
furca

plooien (v)
fill
  overgankelijk iets in losse vouwen opstapelen

plooiing (n)
aoile
  (geologie) een ombuiging in oorspronkelijk horizontale lagen

plop (n)
pléasc
  iets dat plotseling gebeurt met een ploppend geluid
  (figuurlijk) plotselinge gebeurtenis

plot (n)
ceapach

plots (adv)
de gheit
  bij verrassing, opeens

plotseling (adj)
tobann
  snel en onverwacht

plotseling (adv)
de gheit
  snel en onverwacht

plotsklaps (adv)
de gheit
  plotseling en onverwachts

plug (n)
bolscaireacht a dhéanamh

pluim /plœym/ (n)
cleite
clú
  een compliment

pluis (adj)
slán
  zodat het deugt, in orde, naar behorenHet gebruik is beperkt tot de negatieve zin “niet pluis”

pluizig /'plʌʏ.zəx/ (adj)
clúmhach
  vol met pluizen

pluk /plɵk/ (n)
dlaoi
  uitgetrokken bundeltje

plukken /'plɵkə(n)/ (v)
pioc
  overgankelijk (bloemen) afbreken of oogsten; vruchten oogsten
  overgankelijk, (sport) een door de lucht vliegende bal grijpen
cluimhrigh
  overgankelijk ontdoen van de veren
argain
  overgankelijk iemand geld afzetten

plunderen (v)
creach
  overgankelijk met geweld zich roerende goederen toe-eigenen uit de woning van iemand anders

plunjer (n)
reithe
  (techniek) een zuiger zonder eigen afdichtingen die in vloeistoftechniek wordt gebruikt

plus (conjunction)
móide

plutonium (n)
plútóiniam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Pu en atoomnummer 94. Het is een zilverwit actinide

pneumonie (n)
aicíd na scamhóg
  (medisch) longontsteking

po (n)
áras fuail
  een pot, meestal uit kunststof of eertijds geëmailleerd ijzer, waar men zijn behoefte in kan doen

pochen (v)
braig
  inergatief zichzelf groots voorstellen

pocherig (adj)
mórfhoclach
  een opschepperige, al te trotse en zelfverzekerde manier van doen

podcast (n)
podchraol
  digitale radio-uitzending waarbij een audiobestand op internet wordt gezet zodat het kan worden gedownload en beluisterd

podium (n)
póidiam
  een gewoonlijk verhoogde open ruimte waarop iets voor een publiek aanschouwelijk gemaakt kan worden

poedel (n)
púdal
  Frans krulharig hondenras

poeder (n)
púdar

poederdoos (n)
acht
  (cosmetica) platte doos waarin poeder zit dat het gelaat minder glimmend maakt en soms ook een lichte kleur geeft

poedersneeuw /pudərsnew/ (n)
púdar sneachta
  (meteorologie) sneeuw in de vorm van zeer kleine lichte vlokjes

poel (n)
dabhach
  een vrij klein stilstaand water

poema (n)
púma
  (roofdieren) bepaald soort zoogdier, Puma concolor , groot katachtig roofdier, dat in geheel Midden– en Zuid Amerika leeft

poen (n)
airgead tirim
  (Bargoens) geld

poep (n)
buta
  achterwerk, bips

poepen (v)
póg
  overgankelijk (seksualiteit) (Belgisch-Nederlands) geslachtsgemeenschap hebben (met de vrouw als lijdend voorwerp)

poes (n)
cat
  vrouwelijke huiskat, ook wel gebruikt als algemene benaming voor huiskat
  een vrouw

poetsen /ˈputsə(n)/ (v)
glan
  overgankelijk door middel van wrijven zaken schoner maken

pogen /ˈpoɣə(n)/ /ˈpoχə(n)/ (v)
ionsaigh
  inergatief (formeel) iets met succes trachten te volbrengen, waarvan men niet weet of het gaat lukken

poging (n)
iarracht

pokken (n)
bolgach
  alleen meervoud (medisch) (geschiedenis) uiterst besmettelijke en levensbedreigende virusziekte die huid en slijmvliezen aantastte waartegen een Engelse arts Edward Jenner omstreeks 1796, een vaccin op basis van koepokken ontwikkelde

polariteit (n)
polaraíocht

poliomyelitis (n)
polaimiailíteas
  (medisch) virusinfectie o.a. van de grijze stof van het ruggemerg

polis /ˈpo.lɪs/ (n)
polasaí
  schriftelijke vastlegging van een overeenkomst

politicologie (n)
eolaíocht pholaitiúil
  (wetenschap) een discipline binnen de sociale wetenschappen die zich bezighoudt met het bestuderen van politiek

politicus (n)
polaiteoir
  (beroep) (politiek) iemand die zich beroepsmatig met politiek bezighoudt

politie (n)
garda, péas
  (spreektaal), (beroep) ambtenaar bij de politie

politieagent (n)
garda
  (ordehandhaving) (beroep) een persoon die belast is met hulpverlening en met de handhaving van de openbare orde en veiligheid

politiebeambte (n)
garda
  (beroep) (formeel) iemand die in dienst is van de politie

politiebureau (n)
stáisiún na bpéas

politiek /poliˈtik/ (adj)
polaitiúil
  betreffende de politiek

politiek /poliˈtik/ (n)
polaitíocht
  datgene wat gerelateerd is aan het besturen van een land

politieman (n)
garda
  (ordehandhaving) (beroep) iemand wiens taak het is de wet te handhaven en overtreders in de kraag te grijpen

politievrouw (n)
bangharda
  (beroep) vrouw die bij de politie werkt

pollen (n)
pailin
  (plantkunde) stuifmeel

polonium (n)
polóiniam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Po en atoomnummer 84. Het is een zilvergrijs hoofdgroepmetaal

pols (n)
bunrí
  (anatomie) het gewricht tussen onderarm en hand

polsen (v)
sámh
  overgankelijk iemand vragen naar zijn mening, interesse voor iets

polshorloge (n)
uaireadóir
  een uurwerk dat om de pols gedragen wordt

polsslag (n)
cuisle

polyandrie (n)
polandras

polygoon (n)
polagán
  (wiskunde) een gesloten stelsel lijnsegmenten die samen een plat vlak omsluiten, veelhoek

polymorf (adj)
ilchruthach
  in meer dan een vorm binnen dezelfde groep voorkomend

polymorfisme (n)
polamorfacht

polypropeen (n)
polaprópailéin
  (scheikunde) thermoplastische kunststof, bereid door polymerisatie van propeen (wikidata: polypropeen )

polysemie (n)
ilchiallachas
  (taalkunde) het kunnen hebben van meerdere (verwante) betekenissen

polytheïsme (n)
ildiachas
  (religie) (filosofie) godsdienst met meer dan één god

pomelo (n)
pomaló
  (plantkunde) (Nederland) benaming een boom Citrus maxima × Citrus ×paradisi soort, die is ontstaan uit een kruising van pompelmoes (Citrus maxima ) en grapefruit (Citrus ×paradisi )

pomp (n)
caidéal

pompelmoes /ˈpɔmpəlˌmus/ /ˈpɔmpəɫˌmus/ (n)
pomaló
  (fruit) een vrucht van deze boom

pompen (v)
taosc
  overgankelijk, (techniek), (natuurkunde) vloeistof of gas met behulp van een pomp verplaatsen

pompeus (adj)
mórfhoclach
  overdreven prachtig, gezwollen

pompier (n)
fear dóiteáin

pompoen (n)
puimcín
  (groente) een zeer oud (9000 v.Chr.) cultuurgewas uit Midden- en Zuid-Amerika, bestaande uit de grote vlezige vruchten van de planten van het geslacht Cucurbita

pond (n)
punt
  (financieel) naam voor verschillende munteenheden die in het Verenigd Koninkrijk en sommige Engelstalige landen worden gebruikt

pond sterling (n)
punt steirling

ponsen (v)
anam
  overgankelijk gaten in iets (vaak papier of metaal) maken door middel van een pons

ponskaart (n)
tollchárta
  (informatica) kaart die tot de jaren 80 werd gebruikt voor het vastleggen van gegevens d.m.v. erin geponste gaatjes

pont (n)
bád calaidh

ponton (n)
pontún
  (scheepvaart) werkschuit met een vlak dek

pontonbrug (n)
droichead pontúin
  een brug die bestaat uit op het water drijvende elementen

pony (n)
capaillín
  (paardrijden) paard uit een ras met een schofthoogte tot ongeveer anderhalve meter

pooier /'poːjər/ (n)
maicréal
  (seksualiteit) een man die prostituees tegen betaling beschermt en helpt, een souteneur

pook /pok/ (n)
camán
  de versnellingshendel van een auto

pool (n)
mol
  (aardrijkskunde) uiteinde van een draaiingsas, met name van de aardas
  (natuurkunde) een van beide einden van een (elektro-)magneet of antenne
  (wiskunde) een uitzonderlijk punt waar een functie naar oneindig neigt

poolhond (n)
huscaí
  hond uit een ras dat gefokt is in het Noordpoolgebied

poollicht (n)
gealán
  (meteorologie) (optica) lichtverschijnsel aan de hemel in polaire streken als gevolg van de botsing van elektrisch geladen deeltjes van de zon met de bovenste aardatmosfeer

poolvos (n)
raposo polar
  (roofdieren) bepaald soort zoogdier, Vulpes lagopus , leeft op de arctische toendra en in het gebergte van Scandinavië, in de zomer is het dier meestal grijsachtig bruin, in de winter wit

poon (n)
cnúdán
  (straalvinnigen) benaming voor zeevissen uit familie Triglidae in de onderorde schorpioenvisachtigen

poort /poːrt/ (n)
geata
  Met deuren afsluitbare doorgang door een muur

poos /pos/ (n)
agus
  tijdsinterval.

poot (n)
crág

pootaardappel (n)
práta póir
  aardappelen die gebruikt worden om in het land te poten (=in de grond stoppen), uit deze pootaardappelen ontstaan dan de aardappelplanten waar men de ondergrondse knollen van kan oogsten

pop /pɔp/ (n)
bábóg, áilleagán
  (speelgoed) nagemaakte mens, meest als speeltuig

popcorn (n)
grán rósta

populair /popy'lɛːr/ (adj)
coiteann

populier (n)
poibleog
  (plantkunde) zeer snel groeiende boom uit de wilgenfamilie (Populus )

pornografie (n)
pornagrafaíocht

porrie (n)
blast
  kracht.
sú
  energie.

porselein /pɔrsəlɛːn/ /pɔrsəˈlɛɪn/ (n)
poirceallán
  fijn, geglazuurd aardewerk
  voorwerpen van fijn, geglazuurd aardewerk

porseleinen (adj)
poirceallán
  van porselein gemaakt

portaal (n)
tairseach
  (bouwkunde) de nis met omlijsting van een (buiten-)deur
  (bouwkunde) de ingang van een tunnel
  (techniek) de overspanning dwars over een (spoor-)weg waaraan verkeerborden, camera's e.d. en bovenleidingen, worden bevestigd.
  (informatica) op internet een website of pagina die een overzicht tracht te scheppen over een bepaald onderwerp door middel van links

portable (adj)
fón póca

portefeuille (n)
sparán
  platte houder voor geld, kredietkaarten, naamkaartjes en dergelijke

portemonnee (n)
vallait
  meestal van leder vervaardigde kleine buidel [1] waarin men munten, papiergeld en andere kleine dingen bewaart

portie (n)
cuid
  een deel van een voorraad toebedeeld aan een bepaald persoon

portiek (n)
póirse
  (bouwkunde) (gemeenschappelijke) woningingang bestaande uit een open portaal binnen de voorgevellijn, dat via een trap, of rechtstreeks, toegang geeft tot een of meerdere huisdeuren

portière (n)
brat
  deurgordijn

portret (n)
portráid
  schilderij, foto of andere artistieke voorstelling van een persoon

porum (n)
aghaidh
  (informeel) gezicht van een persoon

poseren (v)
deasaigh thú féin

positie /po'zisi/ (n)
feidhmeannas
  een stand van het lichaam
  een innerlijke houding
  een plaats van waaruit men iets onderneemt
  een toestand waarin iets of iemand zich bevindt
  een vaste betrekking
  een maatschappelijke stand
  (muziek) de ligging van de hand
  (militair) een opstelling van troepen en materieel

positief (adj)
deimhneach

positioneren /pozi(t)ʃo'nerə(n)/ (v)
feidhmeannas
  iets of iemand plaatsen op een bepaalde plek
  duidelijk aangeven waar je staat in een discussie

positron (n)
posatrón

possessie (n)
gabháltas

possessief (adj)
gabhálach

post /pɔs/ /pɔst/ (n)
cuaille
  toegezonden materiaal, zoals brieven; poststuk - poststukken

postduif (n)
colúr frithinge
  (duifachtigen) afgerichte duif die berichten kan overbrengen

posten /ˈpɔstə(n)/ (v)
cuaille
  overgankelijk op de post doen

poster (n)
póstaer
  iemand die iets post
  een papieren vel dat opgehangen wordt

posteren /pɔs'terə(n)/ (v)
stáisiún
  ergens neerzetten

posterij (n)
oifig an phoist
  (post) het postkantoor

postiche (n)
bréagfholt
  pruik

postkantoor (n)
oifig an phoist
  kantoor dat zich bezighoudt met de bezorging van post en vaak ook andere diensten levert zoals bankzaken, kaartverkoop, etc

postkoets (n)
cóiste

postmodernisme (n)
iarnua-aoiseachas
  culturele stroming die na het modernisme komt en zich daar tegen afzet

postnummer (n)
postchód
  postcode in België

postpapier (n)
páipéar litreach
  papier waarop men brieven schrijft

postprandiaal (adj)
iarphroinne
  (medisch) na de maaltijd

postuur (n)
amhlachas
  de vorm van een rechtopstaande mens

postzegel /ˈpɔseɣəl/ /ˈpɔseχəɫ/ (n)
stampa
  betalingsmiddel voor het verzenden van post

pot (n)
dingeán

potaarde (n)
alúmana
  klei waarvan men potten kan bakken

poten /potə(n)/ (v)
lus
  overgankelijk ondiep in de aarde stoppen, met name van bollen, wortels, zaden e.d. om deze te laten groeien

potentieel (adj)
féideartha
  mogelijk.

potentiometer (n)
poitéinsiméadar
  (elektronica) een regelbare weerstand, doorgaans geconstrueerd met een kool- of draadweerstand waarlangs een loper kan worden verplaatst

potig /'potəx/ (adj)
cnapánach
  stevig uit de kluiten gewassen, weerbaar, ruig

potlood /'pɔtlot/ (n)
peann luaidhe
  (teken- en schrijfmateriaal) schrijfgerei met een zachte stift vervaardigd van klei en grafiet ingebed in een houten huls

potmeter (n)
corcán
  (elektronica) een regelbare weerstand, doorgaans geconstrueerd met een kool- of draadweerstand waarlangs een lopen kan worden verplaatst

pots (n)
scéal grinn
  grap, poets

pottenbakkerij (n)
saotharlann photaireachta
  bedrijf waar men aardewerk maakt; werkplaats van een pottenbakker

potvis (n)
caisealóid
  (walvisachtigen) bepaald soort zeezoogdier, Physeter macrocephalus uit de familie der potvissen (Physeteridae ), de grootste soort tandwalvisDe wetenschappelijke naam van de soort werd in 1758 gepubliceerd door Carl Linnaeus.

poule (n)
cearc
  (sport) groep van sporters of teams die het tegen elkaar opnemen in de voorronden van een competitie of toernooi

pover (adj)
bocht
  teleurstellend klein of gering

poverheid (n)
caoile
  armzaligheid, karigheid, schamelheid, schraalheid

poëzie /poweˈzi/ (n)
filíocht
  (cultuur), (letterkunde), (dichtkunst) het in een min of meer strakke structuur van ritme, maat en klank verwoorden van een gedachte of een verhaal

praalgraf (n)
másailéam
  uitgebreid versierd grafmonument

praalhans (n)
bladhmaire
  (pejoratief) opschepper, snoever

praam (n)
cóiste linbh
  (scheepvaart) een kleine schuit met platte bodem

praatvaar (n)
cabaire
  oude man die te veel kletst

praatziek (adj)
béalach
  (schertsend) iemand die te veel kletst, plaats waar teveel gekletst wordt

praatzucht (n)
aighneas
  de neiging om al te veel te willen praten

pracht (n)
gluais

prachtig /'prɑxtəx/ (adj)
aoibhinn
  bijzonder mooi

pragmatisme (n)
réadúlacht
  (filosofie) filosofie die alle kennis beoordeeld aan de hand van de bruikbaarheid in het dagelijkse leven; zakelijke manier van denken

prakkiseren /prɑki'zerə(n)/ (v)
gor
  langdurig nadenken over iets, op een zorgelijke manier, zonder dat er tot een oplossing gekomen wordt

praktijk /prɑkˈtɛɪ̯k/ /prɑkˈtɛːk/ (n)
crábhadh
  de ruimte waarin bijvoorbeeld een arts, fysiotherapeut of advocaat zijn/haar beroep uitoefent
  hoe dingen werkelijk gaan, soms in tegenstelling tot hoe zaken in theorie zouden moeten functioneren
  gewoonte(n), manier van doen, handeling(en).

praktiseren /prɑkti'zerə(n)/ (v)
aclaigh
  in de praktijk beoefenen van een vak (zoals werken als arts of advocaat)
  in de praktijk brengen van een bepaalde manier van leven

pralerij (n)
paráid
  trots, hovaardij

pram (n)
broinne
  (verouderd) elk van de borsten van een zogende vrouw
  (verouderd) de vrouwenborst in het algemeen
úth
  (verouderd) de uier van een zoogdier

praseodymium /ˌprazejoˈdimijʏm/ (n)
praiséidimiam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Pr en atoomnummer 59. Het is een zilverwit lanthanide

praten /ˈpraː.tə(n)/ (v)
labhair
  inergatief zich met behulp van de stem uiten

precair (adj)
éiginnte

precambrium /preˈkɑmbrijʏm/ (n)
Réamhchaimbriach

precedentie (n)
oireachas

precessie (n)
luainíocht

precies (adj)
beacht

precieus (adj)
luachmhar
  nauwkeurig, verfijnd

precipitatie (n)
comhdhlúthú

precipiteren (v)
comhdhlúthaigh
  (scheikunde) afzinken van vaste stof in een vloeistof zodat die zich onderin ophoopt

preciseren /presi'serə(n)/ (v)
sonraigh
  nauwkeuriger omschrijven

predator (n)
creachadóir

predicaat (n)
faisnéis
  (grammatica) gezegde

prediken (v)
seanmóir a thabhairt
  overgankelijk (religie) de leer van een geloof verkondigen

preek (n)
seanmóir

prefabricatie (n)
réamhdhéanamh

preferentie (n)
pribhléid
  het hebben van een voorkeur

prefereren (v)
is fearr le
  overgankelijk de voorkeur geven aan

prefix (n)
réimír
  (taalkunde) een gebonden morfeem dat voor een ander woord geplaatst wordt om iets aan de betekenis toe te voegen

prei /prɛi/ (n)
cainneann
  (plantkunde) plant Allium porrum (wikidata: prei )
  (groente) eetbare bladeren van Allium porrum (wikidata: prei )

preken (v)
seanmóir a thabhairt
  een preek houden

preliminair (adj)
réamhbhabhta

premie (n)
duais
  de betaling aan een verzekeringsmaatschappij als tegenprestatie voor het aanhouden van een verzekering

premier (n)
príomh-aire
  (beroep) (regering) de minister die het kabinet aanvoert

prent (n)
pictiúr

preparaat (n)
inleadh
  (wetenschap) bereiding van chemische stof, geneesmiddel etc.

preputium (n)
forchraiceann
  (anatomie) voorhuid van penis

prescriptie (n)
oideas

present (adj)
am i láthair
  aanwezig

presentatie /ˌpresɛnˈtatsi/ (n)
láithreoireacht
  het presenteren (aanbieden) van iets, voordracht

presentator (n)
láithreoir

presenteren (v)
am i láthair
  ditransitief op een goed voorbereide wijze aanbieden aan anderen

presentie (n)
fianaise
  aanwezig zijn van iets op een bepaalde plaats

presentje /prə'zɛncə/ (n)
bronntanas
  een klein cadeau

preservatief (adj)
leasaitheach
  voorbehoedend

preses (n)
cathaoirleach
  voorzitter van een vereniging (vaak van een studentenvereniging of bij kerkelijke vergaderingen)

president /prezi'dɛnt/ (n)
uachtarán
  (politiek), (regering) het staatshoofd van een republiek

presideren (v)
dul sa chathaoir
  het beoefenen van de functie van voorzitter

presse-papier (n)
tromán páipéir
  vaak fraai gevormd, zwaar voorwerp dat men boven op een stapel losse papieren kan leggen zodat de papieren niet kunnen wegwaaien

prestatie (n)
gníomhaíocht

presumptie (n)
andóchas

pret (n)
aiteas

pretentie (n)
cur i gcéill
  aanmatiging, eigenwaan, verwaandheid

pretentieus (adj)
gaisciúil
  verwaand, met veel pretenties

prevalent (adj)
ardchéimiúil

prevalentie (n)
leitheadúlacht

preventief (adj)
toirmeascach

priapisme (n)
biachacht
  (medisch) een ongezond langdurige erectie van de penis

priem (n)
meana
  (gereedschap) handgreep met ronde, scherpgepunte staaf om kleine gaten of putjes in materiaal (leer) te steken
  (plantkunde) Orobanche minor , klavervreter
  (religie) derde getijde van de dag, op het eerste uur

priemen (v)
poll
  overgankelijk met een priem steken, doorboren

priemgetal (n)
uimhir phríomha
  (wiskunde) een natuurlijk getal dat groter is dan 1 en alleen kan worden gedeeld door 1 of door het getal zelf

priester (n)
sagart
  (beroep) (religie) iemand die de religieuze (offer) rituelen verzorgt

priesteres (n)
bansagart
  (beroep) (religie) een vrouw die de taak heeft religieuze rituelen te verzorgen

prietpraat (n)
scéalaíocht

prijs (n)
costas
  (economie) het bedrag (meestal in geld) dat betaald wordt voor een goed of een dienst
  een uitzonderlijke beloning, bijvoorbeeld voor een bepaalde prestatie

prijsopgave (n)
ofráil
  financieel document waarin staat welke vergoeding men vraagt voor bepaalde diensten of goederen

prijsverlaging (n)
lacáiste
  (economie) minder geld vragen voor een product

prijzen (v)
cuach
  overgankelijk iemand lof toezwaaien, loven

prik /prɨk/ (n)
cealg

prikkel (n)
moiminteam

prikkelbaredarmsyndroom (n)
siondróm putóige greannaithí

prikkeldraad (n)
sreang dhealgach
  o materiaal bestaande uit een dubbele, in elkaar gedraaide metalen draad, op regelmatige afstand voorzien van twee korte in elkaar gedraaide spiralen met elk twee scherpe punten

prikkelen /ˈprɪkələn/ (v)
cealg
  (herhaaldelijk) prikken
brod
  (figuurlijk) aansporen, aanzetten
greannaigh
  (figuurlijk) ergeren, ergernis opwekken
  (medisch) irriteren
ardaigh
  (figuurlijk) (eufemisme) in de zinnen ~: seksueel opwinden

prikken (v)
poll
  een prik of steek toedienen, met een dun voorwerp doorboren

primula /'primyla/ (n)
bainne bó bleacht
  Primula sleutelbloem, een bloem die vroeg in het voorjaar bloeit

prins (n)
prionsa
  (adel) hoogste adellijke titel van een man of jongen
  (adel) laagste koninklijke titel van een man of jongen

prinsdom (n)
prionsacht
  een staat waarvan een prins het staatshoofd is

prinselijk (adj)
prionsúil
  als horend of passend bij een prins of prinses, bestaand uit prinsen of prinsessen

prinses (n)
banphrionsa
  (adel) de hoogste adellijke titel van een vrouw of meisje
  (adel) de laagste koninklijke titel van een vrouw of meisje

print (n)
clóbhuail
  afdruk

printen (v)
clóbhuail

printer /ˈprɪntər/ (n)
clóire, printéir
  (informatica) toestel om gegevens af te drukken onder andere op papier

priorij (n)
prióireacht

privilege (n)
pribhléid
  een bepaald recht, voordeel niet genoten door anderen

privilegiëren (v)
pribhléid
  overgankelijk voorrechten schenken aan iemand

privé (adj)
príobháideach
  alleen predicatief: voor persoonlijk gebruik gereserveerd

probeersel (n)
scrúdú
  (schertsend) iets dat je probeert maar dat ook heel goed kan mislukken

proberen /proˈberə(n)/ (v)
úd
  overgankelijk testen
  overgankelijk onderzoeken
  overgankelijk iets met succes trachten te beëindigen waarvan men niet weet of het gaat lukken

probleem (n)
fadhb
  iets dat schade teweegbrengt of de voortgang van iets anders in de weg staat

problematiek (n)
deacracht
  het geheel van problemen en bijzonderheden rond een vraagstuk

procederen (v)
agair

procedé (n)
starr

proces /proˈsɛs/ (n)
próiseas
  de stroom van gelijksoortige gebeurtenissen of handelingen die van de ene toestand naar de andere leidt

proces-verbaal (abbreviation)
ceirnín
  1. de akte waarmee een overheidsambtenaar verslag uitbrengt over wat hij in de uitoefening van zijn functies heeft verricht
costas
  2. bekeuring

processie /proˈsɛˌsi/ (n)
mórshiúl

processorkern (n)
croí
  (informatica) rekeneenheid van een processor

proclamatie (n)
fógra

procope (n)
aifiréis
  (taalkunde) deletie van een of meer klanken of een lettergreep aan het woordbegin

producent (n)
táirgeoir

produceren (v)
táirg
  overgankelijk bij voortduring vervaardigen

product (n)
iolrach
  (economie), (kunst), voortbrengsel van de natuur, van arbeid of nijverheid, van kunst, van een chemisch proces

productief (adj)
bisiúil
  vruchten afwerpend, veel producerend

proef (n)
turgnamh
  (natuurkunde), (scheikunde), (biologie) het verrichten van een handeling om een verschijnsel te achterhalen of zichtbaar te maken, proefneming, experiment
tástáil
  een monster, (steekproef)

proefdruk (n)
díonmhar
  de eerste afdruk van een drukwerk dat nog gecontroleerd kan worden voordat het definitieve drukproces begint

proefkonijn /prufkɔnɛin/ (n)
muc ghuine
  (figuurlijk) proefpersoon

proeven /ˈpruvən/ (v)
tástáil
  overgankelijk onderzoeken hoe iets smaakt
  overgankelijk smaak waarnemen

profaan (adj)
saolta
  (religie) geen respect hebbend voor de religie

profaneren (v)
diamhaslach
  spotten met iets dat heilig is

profeet (n)
fáidh
  (religie) een persoon die boodschappen van een godheid aan de mensen doorgeeft

professie /pro'fɛsi/ (n)
gairm
  het beroep dat iemand uitoefent om geld mee te verdienen, met kennis van zaken en met betrokkenheid

professional (n)
gairmí
  een persoon, die beroepsmatig werkzaam is en daarvoor een inkomen ontvangt en een opleiding heeft genoten

professor /proˈfɛsɔr/ (n)
ollamh
  (wetenschap) (beroep) de aanspreektitel voor een hoogleraar

profiel (n)
próifíl

profielschets /pro'filsxɛts/ (n)
carachtracht
  overzicht van de kenmerken van iets
  beschrijving van de kenmerken van een dader van een misdaad

profijt (n)
brabús
  het -met name financiële- voordeel dat men heeft bij een bepaalde zaak

profijtelijk (adj)
airgeadúil
  van iets dat je er voordeel van hebt; van iets dat het winstgevend is

profiteren (v)
brabach

profylaxe (n)
urchoscacht
  (medisch) voorbehoeding, behandeling om een ziekte te voorkomen

programma (n)
clár
  (informatica) applicatie voor de computer

programmeertaal (n)
teanga ríomhaire

prohibitie (n)
crosadh

project /proˈjɛkt/ (n)
tionscadal
  een zaak die men denkt uit te voeren of te onderzoeken binnen een bepaalde tijd

projecteren (v)
tionscadal

projectie (n)
caitheamh amach

projector (n)
teilgeoir
  toestel om een afbeelding op een scherm te projecteren

prolongeren (v)
fadaigh

promethium (n)
próiméitiam
  (element), (element) een scheikundig element en zilverwit à grijs lanthanide met het symbool Pm en het atoomnummer 61

promo (n)
ardú
  reclame- of promotieuiting

promoten /proˈmotə(n)/ (v)
cuir chun cinn
  overgankelijk reclame maken voor

promotie /proˈmotsi/ (n)
ardú
  een verhoging in rang
  (sport) de bevordering naar een hogere spel- of toernooicompetitie vanwege uitstekende sportieve prestaties

promoveren (v)
ardaigh

prompt (adj)
pointeáilte

pronkboon (n)
pónaire reatha
  (groente) peulvrucht van Phaseolus coccineus

pronken (v)
clár
  inergatief vertoon maken met mooie dingen

pronkerij /prɔŋkə'rɛɪ/ (n)
mustar
  het zich met opzet in de aandacht van anderen brengen met (vermeende) schoonheid of andere bewonderenswaardige hoedanigheden

prooi (n)
creach
  dat wat door een dier wordt buitgemaakt

proost /prost/ (interjection)
sláinte
  heildronk, dronk op iemands gezondheid

proosten /ˈprostə(n)/ (v)
tósta
  inergatief het glas heffen en een gelukwens uitbrengen

prop (n)
bolscaireacht a dhéanamh
  samengepakte massa weefsel of papier, vaak gebruikt om iets af te stoppen

propaganda (n)
bolscaireacht
  (politiek) activiteiten of materiaal gericht op het beïnvloeden van de mening of het gedrag van grote groepen mensen waarin niet zelden gelogen wordt

proper (adj)
ar fad
  goed schoongemaakt, netjes verzorgd

properheid (n)
slacht
  het schoon en opgeruimd zijn als eigenschap

proportie (n)
comhréir

proportioneel (adj)
cionmhar
  evenredig

proppen (v)
puimcín
  overgankelijk dicht op elkaar stuwen

propperig (adj)
bídeach
  van iets dat het druk, klein en vol is met veel kleine voorwerpen; resultaat van volproppen

proseliet /prozeˈlit/ (n)
iompaitheach

prostaat (n)
próstatach
  (anatomie) een klier tussen de blaas en de penis van de man

prostitueren (v)
bean choiteann
  overgankelijk iemand dwingen tot het aanbieden van seksuele diensten

protactinium (n)
prótachtainiam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Pa en atoomnummer 91. Het is een metalliek zilverkleurig actinide

protease (n)
próitéáis
  (medisch) eiwitsplitsende giststof

proterozoïcum /ˌprotəroˈzowikʏm/ (n)
Prótarasóch

protest (n)
agóid
  een uiting van ontevredenheid met het gevolgde beleid

protestant (n)
Protastúnach
  (religie) (christelijk) christen die is aangesloten bij het protestantisme

protestants /ˌpro.tə.ˈstɑnts/ (adj)
Protastúnach
  gerelateerd aan het protestantisme

protestbijeenkomst (n)
taispeántas
  (politiek) bijeenkomst van mensen die het ergens niet mee eens zijn

protesteren (v)
agóid
  inergatief (grote) bezwaren uiten

proteïne (n)
próitéin
  (biochemie) eiwit (2)

protocol (n)
prótacal
  geheel van voorschriften en afspraken in de internationale diplomatieke omgang

proton /'protɔn (n)
prótón

protoplasma (n)
prótaplasma
  (biologie) (verouderd) de inhoud van een levende cel bestaande uit cytoplasma en karyoplasma

protozo (n)
prótasón
  (biologie) een informele naam voor een groep eencellige, vaak beweeglijke eukaryoten, die zelfstandig leven of op andere levensvormen parasiteren

protrusie /pro'tryzi/ (n)
starr
  (medisch): uitpuiling, iets dat uitsteekt

protuberans (n)
boiric
  uitsteeksel, iets dat uitpuilt van iets anders

provianderen (v)
lón
  iets of iemand voorzien van voedsel en drinken

proviandering (n)
lónadóireacht
  het iets of iemand voorzien van voedsel en andere primaire levensbehoeften

provincie /pro.ˈvɪn.si/ (n)
cúige
  een staatkundig onderdeel van een land

provisie (n)
lón
  (voeding) voedselvoorraad, proviand
  (financieel) geld gereserveerd voor een toekomstige gebeurtenis
coimisiún
  (financieel) beloning die een adviseur of tussenpersoon ontvangt na de verkoop van een product

provisiekelder (n)
pluais
  koele ruimte onder een gebouw waarin men voedsel kan bewaren

provocatie (n)
gríosú

provoceren (v)
tabhair dúshlán

proximaal (adj)
neasach

prudent (adj)
aireach
  met zorg, getuigend van wijsheid, getuigend van inzicht

pruik (n)
bréagfholt
  een kunstmatig haarstuk waarmee het hoofd bedekt wordt

pruilen (v)
puisín a chur ort féin
  droevig zijn zonder geluid te maken

pruilerig (adj)
borrphusach
  op een manier die (meestal met mond of lippen) uiting geeft aan boosheid, ontevredenheid en verdriet

pruillip (n)
puisín a chur ort féin
  een naar buiten gedraaide onderlip als teken van ontevredenheid en verongelijking

pruim (n)
pluma
  (fruit) vrucht van de pruimenboom

prul (n)
fuílleach

prullerig (adj)
leamh
  van iets of iemand dat het geen of weinig waarde is
  van iets of iemand dat het lelijk is
  van iets of iemand dat het klein is

prutser (n)
ablálaí
  iemand die slecht werk levert

pruttelen (v)
suanbhruith

psalm /psɑlm/ (n)
salm
  (religie) elk van honderdvijftig gezangen uit de Tenach en het Oude Testament

pseudoniem /psœydoˈnim/, /psødoˈnim/ (n)
ainm bréige
  een aangenomen naam (misschien gebruikt als men iets publiceert)

psychiater (n)
síciatraí

psychiatrie (n)
síciatracht

psychogeen (adj)
sícigineach
  (medisch) door de geest veroorzaakt

psychologie /psixoloˈɣi/ /psiχoloˈχi/ (n)
síceolaíocht
  (wetenschap) de wetenschap die zich bezighoudt met het onderzoek naar bewustzijnsverschijnselen, het bewuste, het onderbewuste en het onbewuste

psychologisch (adj)
síceolaíoch
  (medisch) betrekking hebbend op de psychologie; betrekking hebbend op het denken en het gedrag

psycholoog /ˌpsi.χo.ˈloχ/ /ˌpsɪ.xo.ˈlox/ (n)
aigneolaí
  (beroep), (psychologie) een beoefenaar van de psychologie

psychopaat (n)
síceapatach
  (psychologie) iemand die lijdt aan een persoonlijkheidsstoornis die antisociaal gedrag veroorzaakt

psychose /psi'xozə/ (n)
síocóis
  (medisch), (psychologie), een geestesziekte waarbij men wanen heeft

psychosociaal /ˌpsiχoso'ʃal/ (adj)
síceasóisialta
  (psychologie) Het zielenleven betreffend voor zover dit door sociale factoren beïnvloed wordt

psychotherapie (n)
síciteiripe
  (psychologie) een vorm van therapie in de psychologie

puberaal (adj)
sóisearach
  behorende tot, zich voordoend bij pubers

publiceren (v)
foilsigh
  overgankelijk bekend maken aan een doorgaans groot publiek via een bepaald medium

publiciteit (n)
bolscaireacht

publiek /pyˈblik/ (adj)
daoine
  vrij toegangelijk, openbaar
  wat het publiek aangaat

publiek domein (n)
an fearann poiblí
  gangbare benaming voor de status van werken, zoals programmatuur, teksten, beelden en geluidsopnamen, die geheel vrij zijn van auteursrechten en naburige rechten

pudding (n)
maróg
  (voeding) zoet nagerecht uit melk en smaakgevende bestanddelen die gemengd met meel of iets vergelijkbaars om het te binden wordt gekookt en daarna in een vorm stolt, meestal koud geserveerd

puimsteen (n)
slíogart

puin /pœʏ̯n/ /pœːn/ (n)
ráiméis
  een massa vergruizelde steen

puinhoop /pœyn(h)op/ (n)
praiseach
  een bende

puinzooi (n)
praiseach
  een ongeorganiseerde hoeveelheid zaken die vaak ook nog kapot zijn of kapot gaan

puist /pœʏ̯st/ /pœːst/ (n)
goirín
  (medisch) ontsteking van de huid die tot een bobbeltje leidt

pukkel (n)
goirín

pulken (v)
piocóid
  met kleine vingerbewegingen ergens aan trekken

pulmonaal (adj)
scamhógach
  betrekking hebbend op de longen

pulmonair (adj)
scamhógach

pulseren (v)
frithbhuail
  ritmisch sterker en zwakker worden

pulverig (adj)
púdrach
  met de eigenschappen van poeder

pump (n)
clós
  (schoeisel) een damesschoen zonder sluiting en met hoge hak

punctuatie (n)
poncaíocht
  het plaatsen van leestekens in een tekst

punt /pʏnt/ (n)
pointe
  een spits toelopend uiteinde
  een positie in de ruimte

puntenslijper (n)
bioróir
  taps toelopende houder met een mesje dat bedoeld is voor het aanslijpen van een verse punt aan een potlood

puntig (adj)
gobach
  met een vorm die scherpe uitsteeksels bevat

puntkomma (n)
leathstad
  (taalkunde) een leesteken dat twee nauw aan elkaar gerelateerde zinnen tot een geheel verbindt (;)

puntzak (n)
coirceog

puntzeef (n)
an-tSín

pupil /py'pɪl/ (n)
aireagal
  (juridisch) minderjarige onder voogdij
mac imrisc
  (anatomie) opening in het midden van de iris in het oog
  (onderwijs) leerling

puppy (n)
coileáinín
  pasgeboren hond, jonge hond

pure chocolade (n)
seacláid dhorcha
  chocolade van zuivere cacaopasta plus suiker

purper (adj)
corcairghorm

purperen (adj)
corcra

purulent (adj)
angaíoch
  (medisch) etterig

put /pɵt/ (n)
tobar
  een pijpvormige uitholling in een oppervlak

putter (n)
lasair choille
  (zangvogels) Carduelis carduelis kleine bontgekleurde vink die vroeger veel om zijn zang in kooitjes werd gehouden, distelvink

puzzel /pyzəl/ /pʏzɔl/ (n)
rill

pvc (n)
polaiviniolclóiríd
  (scheikunde) acroniem van polyvinylchloride, harde veel gebruikte kunststof (wikidata: pvc )

pyrexie (n)
teocht
  (medisch) koorts

pyriet (n)
pirít
  (scheikunde) een vaste stof die het structuurtype heeft waarvan [1] het archetype is

pyrosis /piˈrozɪs/ (n)
daigh chroí
  (medisch) een brandend gevoel ten gevolge van oprisping van maagzuur

python (n)
píotón
  (reptielen) een geslacht Python van wurgslangen uit de familie pythons (Pythonidae ) waarvan de soorten niet giftig zijn en die soms erg lang kunnen worden

qat /kɑt/ (n)
cait
  het blad van een bedektzadige plant Catha edulis uit Kenia en Somalië dat gekauwd wordt vanwege zijn mild opwekkende eigenschappen

quadrupel (adj)
ceathrúil
  viervoudig

quadrupleren (v)
ceathrúil
  overgankelijk verviervoudigen

quaker (n)
Caecar
  (religie) volgeling van een religieuze beweging gekend onder de naam Genootschap der Vrienden

quantum (n)
candam
  (natuurkunde) de kleinste natuurlijke eenheid die in onze kosmos voorkomt

quarantaine (n)
coraintín
  tijdelijke afzondering van personen, dieren of zaken die besmet zouden kunnen zijn met ziektekiemen

quark /kwɑrk/ (n)
cuarc

quatsch /kwɑtʃ/ /kʋɑtsʲ/ (n)
ráiméis
  (informeel) onzin

queteletindex (n)
innéacs corpmhaise
  (medisch) lichaamsgewicht in kilogrammen gedeeld door het kwadraat van de lichaamslengte in meters, als maat voor eventueel overgewicht

quinoa /kwiˈnowa/ (n)
cuineo
  (plantkunde) Zuid-Amerikaanse plant Chenopodium quinoa , uit het geslacht ganzenvoet (wikidata: quinoa )

quote (n)
luaigh
  (taalkunde) een letterlijke passage die door iemand anders aangehaald wordt

ra (interjection)
cleith
  raad eens, (altijd tweemaal: ra, ra) een verkorting van de gebiedende wijs van "raden"

raad /rat/ /raːd/ (n)
airle
  aanbeveling hoe om te gaan met een probleem

raadhuis (n)
hall an bhaile

raadsel (n)
tomhas
  iets waarnaar men moet raden; iets waarvan de betekenis niet helemaal duidelijk is

raadselachtig /ratsəlɑxtəx/ (adj)
rúnda
  onbegrijpelijk door dubbelzinnige of verborgen informatie

raadsheer (n)
easpag
  (juridisch) in Nederland: een rechter van het gerechtshof of de Hoge Raad; in België een rechter van het Hof van beroep of het Hof van Verbreking (cassatie)

raadsman (n)
impíoch
  (juridisch), (beroep) advocaat, man die een cliënt juridisch vertegenwoordigt en adviseert
  iemand die raad geeft

raaf /raːf/ (n)
fiach dubh
  (zangvogels) grootste van alle zangvogels, met flinke snavel, Corvus corax

raam /ram/ (n)
fuinneog
  (Nederlands-Nederlands) (bouwkunde) een opening in de wand of muur van een gebouw om licht door te laten, vaak gevuld met een ruit doorzichtig materiaal zoals glas
cuir i bhfráma
  (techniek) een kader, een rechthoekige constructie rond een afbeelding

raap (n)
tornapa
  gewas met een groot aantal variëteiten, waarvan keukenraap en meiraap als groente worden gegeten.

raar /rar/ (adj)
aisteach
  (palindroom) vreemd, afwijkend van gewoonlijk, verbazing opwekkend

rabarber (n)
biabhóg, rúbarb
  (groente) stengels van Rheum rhabarbarum (wikidata: rabarber )

rabat (n)
laghdú
  een vermindering van de oorspronkelijke prijs, meestal met een bepaald percentage

rabauw (n)
fágtha
  ruw persoon van het minste allooi

rabbi (n)
raibí
  (Jiddisch-Hebreeuws) rabbijn, een joods geestelijk leider

rabbijn /rɑˈbɛin/ (n)
raibí

race (n)
rás
  wedstrijd waarbij het erom gaat een bepaald traject of parcours zo snel mogelijk af te leggen

racebaan /ˈresban/ (n)
raon rásaí
  een baan om snelheidswedstrijden op te houden

raceboot (n)
luasbhád
  snelle, open motorboot waarmee je aan snelheidswedstrijden kunt meedoen

racisme (n)
ciníochas

racket (n)
raicéad

racketeer (n)
bachall
  afperser

rad (n)
roth
  (werktuigbouwkunde) wielvormig voorwerp dat kracht overbrengt binnen een machine of op het water

raden (v)
tomhais
  overgankelijk een gissing maken naar iets
abhcóide
  een advies geven

radiaal (n)
raidian
  (wiskunde), (eenheid) de SI-eenheid voor een hoek per definitie gelijk aan de grootte van een middelpuntshoek van een cirkel waarvan de lengte van de boog gelijk is aan de lengte van de straal (radius)

radicalisme (n)
radacachas

radijs (n)
raidis
  (plantkunde) bepaalde soort uit de kruisbloemfamilie, Raphanus sativus

radio /ˈradijo/ (n)
raidió
  (elektronica), (media) toestel dat uitgezonden radiogolven kan ontvangen en omzetten in geluid
  (communicatie), (media) (geen verbuiging) medium om informatie en amusement uit te zenden

radioactief (adj)
radaighníomhach

radioactiviteit (n)
radaighníomhaíocht
  (medisch), (natuurkunde) het verval van onstabiele isotopen waarbij materiële deeltjes en/of elektromagnetische straling vrijkomt

radiobuis (n)
comhla

radiofrequentie (n)
minicíocht raidió
  (elektronica) frequentie van radiogolven in het bereik van enkele honderden Hz tot enkele honderden GHz

radiografie (n)
radagrafaíocht
  (medisch) fotograferen door middel van röntgenstralen

radiologie (n)
raideolaíocht
  (medisch) het medisch specialisme dat zich bezig houdt met het opzoeken van de aard en de plaats van een ziekte, letsel of aandoening door middel van stralen of golven

radiologisch (adj)
raideolaíoch
  (medisch) met betrekking tot het medisch specialisme dat zich bezig houdt met het opzoeken van de aard en de plaats van een ziekte, letsel of aandoening door middel van stralen of golven
  (wetenschap) met betrekking tot de wetenschap van de radioactiviteit

radioloog (n)
raideolaí

radium (n)
raidiam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Ra en atoomnummer 88. Wit/zilverkleurig aardalkalimetaal

radius (n)
gaghéag

radix (n)
bunuimhir
  (wiskunde) wortel uit een getal

radon (n)
radón
  (scheikunde), (element) met symbool Rn en atoomnummer 86. Een kleurloos edelgas

rafactie (n)
raisín

rafelen /ˈrafələ(n)/ (v)
rois
  van een geweven stof of touw dat deze vanaf de rand of uiteinde uit elkaar valt

rag (n)
líon damhán alla

rail (n)
ráille
  een metalen staaf waar het wiel van een railvoertuig op rijdt
bóthar iarainn
  (spoorwegen) een baan waar een railvoertuig over rijdt

raken /rakən/ (v)
aimsigh
  overgankelijk een klap, schot of stoot toebrengen
deil
  ergatief in een bepaalde toestand of situatie komen

raket (n)
diúracán
  (militair) (ruimtevaart) cilindervormig projectiel dat door een naar achteren gerichte, gecontroleerde ontploffing wordt voortbewogen

raketsla (n)
ruachán

raketwerper (n)
teilgeoir roicéad
  (militair) een wapen waarmee aangedreven projectielen gelanceerd kunnen worden

rakker /'rɑkər/ (n)
alfraits
  ondeugend persoon, iemand die zich vrijpostigheden permiteert

ram /ram/ (n)
reithe
  (dierkunde) mannelijk schaap

ramboetan (n)
rambútan
  (fruit) een vrucht van deze boom die ook wel de "harige lychee" wordt genoemd. De Nederlandse naam komt van het Indonesische rambutan. Rambut betekent "haar"; met het achtervoegsel '-an' krijgt het de betekenis "harig"

ramen /ˈramə(n)/ (v)
meas
  overgankelijk inschatten, vaak middels berekening

rammelaar /ˈrɑməlar/ (n)
poc
  (dierkunde) mannetje van een dier uit de familie der Haasachtigen (bijvoorbeeld een konijn of haas)

rammelkar (n)
trumpa
  gammel voertuig op wielen

rammelkast (n)
trumpa
  een gammel voertuig

rammen (v)
reithe
  overgankelijk (militair) (scheepvaart) een opzettelijke botsing op een vijandelijk schip veroorzaken
tuargain
  overgankelijk (militair) (in een belegering) met een zwaar voorwerp een poort of deur inslaan

ramp (n)
anachain
  een grote catastrofale gebeurtenis met ernstige gevolgen

rampzalig (adj)
ainiarmhartach
  op een ramp uitdraaiend

rancune (n)
fala

rancuneus (adj)
aiciseach
  met opgekropte gevoelens van haat of wraak

rand /rɑnt/ (n)
ciumhais
  de bovenkant van een bak of vat

randschrift (n)
finscéal
  tekst die in de rand van een munt is gedrukt

randweg (n)
bóthar cuarach
  een weg die aan de buitenkant van een gebied loopt om dit gebied te vrijwaren van overmatig veel verkeer en ook om het verkeer ongehinderd het gebied te laten passeren

rang (n)
oireachas

rangschikken (v)
rangaigh
  overgankelijk een bepaalde volgorde in iets aanbrengen

rank (adj)
caol

rank (n)
craobhóg

rankheid (n)
caoile
  het licht, slank, tenger en fijngebouwd zijn

ranonkel (n)
crobh préacháin

ransuil (n)
ceann cait
  (uilen) bepaald soort vogel, Asio otus , met lange oorpluimen en ronde ogen die recht naar voren staan

rantsoen /rɑnt'sun/ (n)
beatha
  beperkte dagelijks verstrekte hoeveelheid voedsel en andere primaire levensbenodigdheden

rantsoeneren (v)
cum
  verdelen van een schaars goed door iedereen een kleinere, afgepaste hoeveelheid te geven

rapheid (n)
aibéil
  het snel zijn

rapmuziek (n)
ceol rap
  (muziek) muziek met uitgebreide gesproken teksten

rapper (n)
ceoltóir rap
  (beroep) (muziek) een mannelijk iemand die rapt

rapport /rɑˈpɔrt/ (n)
ceirnín
  een schriftelijk bericht of verslag over een gebeurtenis of toestand

rapportcijfer (n)
grád
  een cijfer dat op een (school)rapport staat en aangeeft hoe de vorderingen van de leerling zijn

rapsodie (n)
rosc ceoil
  (muziek) (dichtkunst) een muziek of dichtwerk dat contrasterende delen bevat en toch een eenheid vormt

rarigheid (n)
aduaine
  iets dat vreemds is; iets dat raar is; iets dat gek is

ras (n)
cine

raspaard (n)
capall ardfhola
  (paardrijden) paard dat in sterke mate een bepaalde gewenste combinatie van erfelijke eigenschappen vertoond

rat /rɑt/ (n)
francach dubh, luch francach, luchóg mhor
  (knaagdieren) muisachtig knaagdier uit het geslacht Rattus dat vaak gezien wordt als ongedierte

ratelpopulier (n)
crann creathach
  (bloemplanten) bepaald soort loofboom, Populus tremula , die inheems is in de Benelux, tot 35 meter hoog kan worden en behoort tot de wilgenfamilie, Salicaceae

ratelslang (n)
nathair shligreach
  (reptielen) Crotalus gifslang uit de familie adders (Viperidae ), onderfamilie groefkopadders (Crotalinae ), meest bekend van de staartpunt die een ratel draagt

ratificeren /ratifi'serə(n)/ (v)
daingnigh
  (politiek) bekrachtigen van een internationaal verdrag door het nationale parlement of regering

rationaliteit (n)
réasúnacht
  consistent handelen op basis van de rede

rauw (adv)
amh
  ongekookt en vers

ravage (n)
eirleach
  schade, verwoesting

ravenzwart (adj)
bran
  (kleur) glanzend zwart, vaak gebruikt om een haarkleur aan te geven

ravijn (n)
ailt
  een diepe, steile insnijding in een terrein

ravitaillering (n)
lónadóireacht

razen (v)
caise
  heel snel rijden

razernij (n)
confadh

re- (prefix)
a-

reactantie (n)
imoibríocht

reactie (n)
frithghníomhaíocht
  een actie die een gevolg is van een stimulus

reactief /rejɑk'tif/ (adj)
imoibríoch
  (scheikunde) van een stof dat deze een reactie kan veroorzaken
  achteraf reagerend op een prikkel

reactiviteit (n)
imoibríocht
  (medisch) vermogen om te reageren

reageerbuis (n)
promhadán

reageren (v)
imoibrigh
  inergatief ~ op op een nieuwe situatie actie ondernemen

realiseerbaar (adj)
féideartha
  van iets dat het werkelijkheid kan worden

realiseren (v)
meas

realist (n)
réadúil

realiteit (n)
nithiúlacht

realiter (adv)
dáiríre
  (formeel) in werkelijkheid

rebbe /ˈrɛbə/ (n)
raibí
  (Jiddisch-Hebreeuws) rabbijn, leraar
  (Jiddisch-Hebreeuws) chassidisch leider

rebound (n)
athléim
  (sport) bij basketball: het als eerste aanraken van de bal na een mislukte poging om te scoren

recapituleren (v)
achoimrigh

recent /rəˈsɛnt/ (adj)
deireanach
  een korte tijd geleden gebeurd of begonnen

recept (n)
oideas
  (kookkunst) voorschrift voor de bereiding van een gerecht
  (medisch) doktersvoorschrift voor (de bereiding van) een geneesmiddel

receptief (adj)
glacach

receptioniste (n)
fáilteoir

receptor (n)
gabhdóir
  (biologie), (medisch) lichaamsdeel dat gevoelig is voor prikkels

receptuur (n)
oideas
  (medisch) de leer hoe men medicijnen moet voorschrijven

recessie (n)
cúlú

rechaud (n)
sorn
  een voorwerp om schotels met spijzen warm te houden

rechercheur (n)
bleachtaire
  (beroep) iemand die een politioneel onderzoek uitvoert

recht (n)
ceart
  (juridisch) het geheel van rechtsregels en instituties van het recht

rechtbank (n)
binse breithimh
  (juridisch) een instelling waar rechtgesproken wordt

rechtdoorzee (adj)
macánta
  zonder omwegen dingen doen, zeggen wat je doet en doen wat je zegt

rechtelijk (adj)
breithiúnach

rechten van de mens (n)
cearta an duine
  (juridisch) (formeel) geheel van de fundamentele rechten en vrijheden die ieder mens toekomen

rechter /ˈrɛxtər/ (n)
breitheamh
  (juridisch) (beroep) persoon die rechtspreekt, persoon die een oordeel velt

rechtervleugel (n)
eite dheas
  (luchtvaart) de vleugel aan de rechterkant van een vliegtuig, insect of vogel

rechthoek /'rɛxtuk/ (n)
dronuilleog
  (wiskunde) een vierhoek met vier rechte hoeken

rechtmatig (adj)
dleathach
  volgens het recht, de wet

rechts (adj)
deas
  tegenovergestelde van links

rechtsgeding (n)
agra dlí
  (juridisch) een geschil dat twee of meer partijen hebben over hun rechten en dat zij aan de uitspraak van een rechter onderwerpen

rechtsgeleerdheid (n)
dlí-eolaíocht
  (wetenschap) wetenschap, kennis of studie van recht

rechtsklikken (v)
deaschliceáil
  inergatief de rechterknop van een computermuis gebruiken

rechtspleging (n)
urlámhas
  het voeren van een rechtszaak en het uitspreken van een vonnis; toepassing van het recht

rechtspraak (n)
urlámhas
  (juridisch) is het proces waarin door een rechter een oordeel wordt gevormd over een rechtszaak

rechtswetenschap (n)
dlí-eolaíocht

rechtszaak /rɛx(t)sak/ (n)
agra dlí
  (juridisch) een geschil dat twee of meer partijen hebben over hun rechten en dat zij aan de uitspraak van een rechter onderwerpen

rechtszitting (n)
tástáil

rechtvaardig (adj)
réasúnta
  in overeenstemming met bepaalde ethische beginselen

rechtvaardigheid (n)
giúistís
  de overeenstemming met bepaalde ethische beginselen

rechtzetten (v)
ceartaigh
  met juiste informatie een misverstand corrigeren

rechtzinnig (adj)
ceartchreidmheach

rechtzitting (n)
tástáil

recidiveren (v)
athfhill
  nog een keer een strafbaar feit plegen na al één of meer keren te zijn veroordeeld
  weer ziek worden na genezen verklaard te zijn

recipiënt (n)
soitheach
  (techniek) een kolf of vat voor gas of vloeistof

recipiëren (v)
cuir siamsaíocht ar fáil do
  voorbereid gelijktijdig ontvangen van een groot aantal gasten bij een gedenkwaardig moment als een huwelijk, jubileum, pensionering of de jaarwisseling

reclame (n)
acaoineadh
  (economie), (verouderd) een klacht bij de leverancier over een geleverde dienst of gekocht product

recombinatie (n)
ath-chomhcheangal

reconstructie (n)
athdhéanamh

record /rəˈkɔrt/ (n)
curiarracht
  (sport) beste prestatie
  (informatica) hoeveelheid bij elkaar behorende gegevens, beschouwd als een logische eenheid (entiteit)

rectaal (adj)
reicteach
  (medisch) met betrekking tot de endeldarm

rectificeren (v)
ceartaigh

recuperatie (n)
biseach
  (medisch) het herstel van krachten

recurrent (adj)
athfhillteach
  (boekhouding) inkomsten voor aftrek van rente en belastingen (Recurring Earnings Before Interests and Taxes)

recurrerend (adj)
athfhillteach
  (medisch) terugkomend

redacteur (n)
eagarthóir
  (beroep), (media) iemand die berichten verzamelt en bewerkt voor publicatie

redden /ˈrɛdə(n)/ (v)
sábháil
  overgankelijk actie ondernemen om iets of iemand uit de moeilijkheden te halen

redding (n)
tarrtháil

rede (n)
réasún
óráid
  een formele toespraak
acarsóid
  (scheepvaart) een ankerplaats buitengaats

redekunst (n)
reitric
  de kunst van het spreken in het openbaar

redelijk (adj)
ciallmhar
  wat op nuchtere wijze te beredeneren is

redelijkerwijs (adv)
réasúnta
  met goede redenen, op een beredeneerde wijze

reden /ˈre.də(n)/ (n)
fáth
  een motivatie door iemand bedacht of beredeneerd

redetwisten (v)
imreas

redevoering (n)
caint

redigeren (v)
cuir in eagar

redmiddel /'rɛtmɪdəl/ (n)
leigheas
  iets dat men kan gebruiken om een probleem uit de wereld te helpen

reduceren /redyˈserə(n)/ (v)
laghdaigh
  overgankelijk terugbrengen tot kleinere proporties, verminderen, inkrimpen
  overgankelijk (scheikunde) het verlagen van het oxidatiegetal door het toevoegen van elektronen aan een molecuul of ion
  overgankelijk (kookkunst) het verkleinen van de hoeveelheid vloeistof door het laten verdampen van vocht onder zachte verwarming

reductie (n)
laghdú
  (medisch) scheikundige herleiding, vermindering

ree (n)
fia odhar
  m / v / o (evenhoevigen) Capreolus capreolus zoogdier uit de familie van de hertachtigen (Cervidae) voornamelijk voorkomend in Europa. In Azië leeft de verwante Siberische ree (Capreolus pygargus)

reeds (adv)
cheana
  (formeel) al

reef (n)
scairbh
  o (techniek), (scheepvaart) bij windmolens en zeilschepen: strook van het zeiloppervlak dat tijdelijk kan worden opgevouwen of opgerold

reekalf (n)
lao eilite
  het jong van een ree

reekshoofd (n)
síolaigh
  (sport) als kansrijkste geplaatste speler of ploeg uit een groep deelnemers aan de voorrondes van een toernooi

reel (n)
cor
  (visserij) vismolen van een werphengel

reep /rep/ (n)
climir
  een naar verhouding smalle maar lange strook materiaal die ergens van afgesneden of afgebroken is

referendum (n)
reifreann
  (politiek) een stemming over een wetsvoorstel, waarbij gestemd wordt door het volk zelf, niet door vertegenwoordigers van het volk

referent /refə'rɛnt/ (n)
measúnóir
  iemand waarnaar je kunt verwijzen voor meer informatie (met name als het gaat om informatie over jezelf)

reflectant (n)
iarrthóir
  iemand die reageert op een advertentie

reflecteren (v)
athfhill
  overgankelijk overdrachtelijk een weerspiegeling van iets zijn

reflectie (n)
frithchaitheamh

reflectoor (adj)
cuimhneach
  (medisch) reflectorisch, met betrekking tot een reflex

reflector (n)
frithchaiteoir
  (natuurkunde), (optica) voorwerp bestemd om geluid of elektromagnetische straling zoals licht terug te kaatsen

reflux (n)
aife
  (medisch) terugvloeiing

reformeren (v)
leasaigh

refrein (n)
loinneog

refuge (n)
tearmann
  plaats waar men zich in veiligheid kan stellen

regeerder (n)
rialtóir
  heerser

regel /ˈreɣəɫ/ (n)
clólíne
  (letterkunde) een horizontaal stuk tekst op een bladzijde
  (letterkunde) een vers in een gedicht, versregel
caighdeán
  een voorschrift, richtlijn, norm, standaard

regelaar (n)
rialtán

regelen (v)
ceartaigh
  zorgen dat een gewenste effect bereikt wordt

regeling (n)
socrú
  een combinatie van afspraken voor een bepaalde groep, schikking

regelknop (n)
ceansaigh
  een knop waarmee je iets kunt verstellen

regelmaat (n)
rialtacht
  ordelijke schikking in de ruimte

regelmatig (adj)
rialta
  aan een bepaalde regel gehoorzamend

regelmatigheid (n)
rialtacht
  Het volgen van vaste regels, met alles op de juiste plaats en met een vaste tijdsduur ertussen

regen /reχən/ (n)
fearthainn, báisteach
  (meteorologie) neerslag van tot druppels gecondenseerde waterdamp

regenachtig (adj)
báistiúil
  regelmatig regenend of neigend naar regen

regenboog /ˈreːχənboːx/ (n)
bogha báistí, tuar ceatha
  een natuurfenomeen dat na regen als een verschijnende veelkleurige boog te zien is

regenboogvlies (n)
imreasc
  (anatomie) het gekleurde vlies in het oog waarin de pupil zich bevindt

regenbui (n)
cith
  (meteorologie) een tijdelijke periode van regen ten gevolge van het overtrekken van een wolkenveld

regencape (n)
cóta báistí
  (kleding) schoudermantel waarmee men de benen en het bovenlijf droog kan houden

regendag (n)
cos thinn
  een dag waarop het veel regent

regenen /ˈreɣənə(n)/ (v)
cuir (báisteach, fearthainn)
  onpersoonlijk (meteorologie) het vallen van neerslag in de vorm van waterdruppels

regeneratie (n)
athghiniúint
  herstel, (ook: vernieuwing van (geestelijke) waarden)

regenjas (n)
cóta báistí
  (kleding) een waterdichte overjas die geschikt is voor regenachtig weer

regenpijp (n)
sconna báistí
  een verticale buis die aan een dakgoot is bevestigd en dient om het hemelwater dat op het dak valt, af te voeren

regenscherm (n)
scáth
  (België) een paraplu

regentschap (n)
leasríocht

regenworm /'reɣəʋɔrm/ (n)
agaill
  (wormen) benaming voor dieren uit de familie Lumbricidae , gelede borstelwormen

regenwulp (n)
crotach eanaigh

regering /re.'ɣeː.rɪŋ(g)/ /rə.'ɣeː.rɪŋ/ /rə.'χɪː.rɪŋ/ (n)
rialtas
  (regering) een groep van personen die een land bestuurt, specifiek het staatshoofd en alle ministers

regicide /ˌreɣiˈsidə/ (n)
rímharfóir
  een bewuste moord op een koning

regime (n)
réimeas
  het bestuur van een land, vaak onderdrukkend, dwingend, alles omvattend

regiment (n)
reisimint

regisseur (n)
diúracóir

registreren (v)
sainréim teanga
  overgankelijk vastleggen in een register

regressie (n)
cúlú

regulatie (n)
riail
  (medisch) aanpassing aan de normale toestand

regulator (n)
rialtán

rei (n)
cór
  (verouderd) groep of kring van personen of wezens
  (dans), (muziek), (verouderd) een koor van zangers en dansers, dat vroeger met zang en dans een acte of bedrijf van een toneelstuk, afsloot

reiger (n)
corr
  (roeipotigen) benaming voor ooievaarachtige watervogels uit de familie Ardeidae , met lange poten en spitse snavel

reiken (v)
ionsaigh
  ~ naar: de armen uitstrekken tot iets
  ~ tot (aan): werkzaam of aanwezig zijn tot een bepaalde grens

rein (adj)
ar fad
  zonder vuil

reinheid (n)
gile

reinigen (v)
glan
  zichtbare en onzichtbare vervuiling van een oppervlak verwijderen

reinigingsmiddel (n)
glantach
  vaste stof of vloeistof gebruikt bij het schoonmaken

reis /rɛɪ̯s/ (n)
aistear
  grote, lange tocht of trip

reisagentschap (n)
gníomhaireacht taistil

reisbiljet (n)
ticéad
  papier waarop staat dat men gerechtigd is een bepaalde reis met een bepaald vervoermiddel te maken

reisbureau (n)
gníomhaireacht taistil

reisbus (n)
bus
  een groot voertuig voor het vervoeren van een groot aantal passagiers over een langere afstand

reiskoffer (n)
búit
  koffer waarin een reiziger zijn reisbenodigdheden heeft opgeboren

reiskosten (n)
costas taistil

reiswagen (n)
carráiste
  een rijtuig dat bedoeld is voor lange reizen

reizen /'rɛɪzən/ (v)
taistil
  ergatief gericht onderweg zijn naar een bepaalde bestemming
  inergatief ongerichte activiteit van het onderweg zijn

reiziger /ˈrɛɪzəɣər/ (n)
imeachtaí
  iemand die gewoon is reizen te maken
  iemand uit een familie die rondreist en zijn geld verdient op evenementen ter vermaak van mensen, bv een lid van een circus of een kermisexploitant; ook wel woonwagenbewoner.

rek (n)
réimse
  m (natuurkunde) vergroting van de lengte van een voorwerp door het uitoefenen van een trekkracht
aidhleann
  o (huishouden) een raamwerk bedoeld voor het bergen van vooral huishoudelijke voorwerpen

rekbaarheid (n)
leaisteachas
  dat iets langer gemaakt kan worden zonder dat het kapot gaat

rekenblad (n)
scarbhileog

rekenen /ˈre.kə.nə(n)/ (v)
costas
  inergatief in rekening brengen, factureren

rekening (n)
bille
  mogelijkheid om bij een bank onder een eigen nummer betalingen te doen en te ontvangen en geld te sparen of te lenen

rekenkunde (n)
uimhríocht
  (wiskunde) de leer van de operaties die op getallen worden uitgevoerd (optellen, aftrekken, vermenigvuldigen, delen, machtsverheffen en worteltrekken)

rekenmachine /ˈrekəmɑˌʃinə/ (n)
áireamhán
  een apparaat dat rekenkundige berekeningen kan uitvoeren

rekenraam (n)
abacas
  mechanisch hulpmiddel bij het rekenen en vooral het rekenonderwijs bestaande uit horizontale staven met daarop gekleurde kralen die men kan verschuiven

rekest (n)
achainigh
  een verzoekschrift waarmee men zich tot de rechter of een bestuursorgaan kan wenden om een bepaalde voorziening te krijgen

rekken (v)
fadaigh

rekrutering /rekry'terɪŋ/ (n)
earcaíocht
  het werven van mensen voor het leger (of voor een andere organisatie)

rekwestrant (n)
achainíoch
  iemand die een verzoekschrift indient

rekwirant (n)
achainíoch
  (juridisch) iemand die een verzoek indient bij een burgerlijk rechter

rekwireren (v)
urghabh

rel /rɛl/ (n)
círéib
  een verstoring van de openbare orde door een menigte, meestal gepaard gaand met geweld en politieoptreden

relatie (n)
aitheantas
  iemand waarmee men zakelijke contacten onderhoudt

relatief /rəlaˈtif/, /relaˈtif/ (adj)
duine muinteartha
  beschouwd in vergelijking met iets anders, betrekkelijk

relativiteit (n)
coibhneasacht

relativiteitstheorie (n)
teoiric ghinearálta na coibhneasachta
  een natuurkundige theorie die ervan uitgaat dat de tijd een relatief begrip is

relaxen /rəlɛksə(n)/ (v)
lig do scíth
  inergatief de tijd nemen zich te ontspannen

relevant (adj)
ábhartha
  van toepassing

relevantie (n)
ábharthacht

religie /rə'liɣi/ (n)
creideamh, reiligiún
  een godsdienst

religiositeit (n)
reiligiúnacht
  (religie) alles wat te maken heeft met godsdienst en geloof in een opperwezen

relikwie (n)
taise
  een overblijfsel van het lichaam van een heilige of een voorwerp dat in aanraking met een heilige geweest is.

reling /relɪŋ/ (n)
ráille
  een leuning boven de verschansing die een scheepsdek omgeeft

reliëf (n)
rilíf

reluctantie (n)
drogall

rem (n)
coscáin
  een mechanisme dat iets vertraagt of tot stilstand brengt

remedie /rəˈmedi/, /reˈmedi/ (n)
leigheas
  (medisch) een medicijn of een op genezing gerichte behandeling
  (figuurlijk) iets dat iets anders corrigeert of iets schadelijks wegwerkt

remming (n)
urchoilleadh
  (medisch) verzwakking van de werking van een prikkel

remschoen (n)
crú coscáin
  deel van een rem waar een bewegend en een stilstaand deel tegen elkaar drukken

ren /rɛn/ (v)
rith
  1. een kippenverblijf
  2. een snelheidsproef op de weg of in het terrein

renaal (adj)
duánach
  (medisch) met betrekking tot de nier

renaissance (n)
athbheochan
  (geschiedenis) in Europa de overgang tussen middeleeuwen en nieuwe tijd die gekenmerkt wordt door een op de klassieke oudheid geïnspireerde bloei van kunsten en letteren
  (figuurlijk) begin van een krachtige ontwikkeling die aan een eerdere bloeitijd herinnert

rendez-vous (n)
coinne

rendier (n)
réinfhia
  (evenhoevigen) Rangifer tarandus , een hertachtig zoogdier met een breed uitlopend gewei

renium (n)
réiniam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Re en atoomnummer 75. Het is een grijswit overgangsmetaal

renkoekoek /ˈrɛn.ku.kuk/ (n)
reathaí an bhóthair
  (koekoeksvogels) benaming voor vogels uit het geslacht Geococcyx

rennen (n)
rith
  (sport) (meestal in meevoud) een snelheidsproef op de weg of in het terrein

renovatie (n)
athnuachan

renoveren /rənoˈverə(n)/ (v)
athnuaigh
  overgankelijk opknappen, repareren, vernieuwen

renpaard (n)
capall rása
  (paardrijden) paard dat gefokt is met het doel om aan paardenrennen deel te nemen

rente (n)
ús
  (financieel) op geregelde tijden te betalen geldbedrag voor het vruchtgebruik van een geleende som geld
ioncam
  (economie) periodieke geldelijke opbrengst (-> lijfrente)

rentelast /'rɛntəlɑst/ (n)
spéis
  (financieel) de interest die betaalt moet worden over een schuld

rentmeester (n)
maor

rentmeesterschap (n)
reachtaireacht

reparatie (n)
cuir caoi ar

repareren (v)
cuir caoi ar
  overgankelijk iets weer in werkende staat brengen

repel (n)
cuilithín
  getand werktuig om vlas of hennep van zaadbollen van het te ontdoen

repelen (v)
cuilithín
  overgankelijk (landbouw) de zaadbol van het vlas scheiden

repetitie (n)
atarlú

reprimande /repri'mɑndə/ (n)
a
  bestraffende opmerking tegen iets of iemand waarvan men meent dat die een fout heeft gemaakt

reproduceren (v)
roiseálaí

reproductie (n)
atáirgeadh
  kopie (van een kunstwerk)

reptiel /rɛp'til/ (n)
reiptíl
  (reptielen) een koudbloedig, kruipend gewerveld dier met meestal vier poten en een schubbenhuid

republiek /repʏˈbliːk/ (n)
poblacht
  (regering) staatsvorm waarbij het staatshoofd voor een aantal jaren verkozen of benoemd wordt

republikein (n)
poblachtach

republikeins (adj)
poblachtach

repulsie (n)
éaradh

reserveren (v)
cuir in áirithe
  overgankelijk een plaats laten vrijhouden omdat men deze wil gebruiken

residuair (adj)
fuílleach
  met betrekking tot een overblijvend restant, resterend

resistantie (n)
friotóir

resistent (adj)
imdhíonach
  (medisch) bestand tegen ziektes, immuun, onvatbaar

resistentie (n)
friotóir

resolutie (n)
gluaisne
  (politiek) door een overheid of ander bestuurlijk orgaan genomen besluit, dat meestal de vorm heeft van een officiële verklaring
gléine
  (informatica) scheidend vermogen, (aantal eenheden per lengte-eenheid, pixeldichtheid)

resonantie (n)
athshondas

respect /rɛsˈpɛkt/ (n)
meas
  gevoel van bewondering op geestelijk en zedelijk vlak
  erkenning

respectabel (adj)
oiriúnach
  eerbiedwaardig

respecteren (v)
meas a bheith agat ar

respiratie (n)
riospráid

respiratoir (adj)
análach
  (medisch) respiratoor, met betrekking tot de ademhaling

respons (n)
freaga
  antwoord (op een vraag)

rest /rɛst/ (n)
fuílleach
  wie of wat er overblijft

restant (n)
fuílleach
  wat is overgebleven, het overschot of overblijfsel

restaurant (n)
bialann

resteren /rɛstɪːrə(n)/ (v)
fan
  ~ van: ergens van overblijven

restitueren / [rɛstity'werən] / (v)
aisíoc
  teruggeven wat eerder ontvangen is

restrictie (n)
teorannú
  een opgelegde beperking (voorwaarde, voorbehoud)

resultaat /rezɵl'tat/ (n)
iarmhairt
  een uitkomst

resulteren (v)
iarmhairt

resumeren (v)
achoimrigh
  kernachtig het vorige samenvatten en herhalen om iets te verhelderen

resurrectie (n)
aiséirí
  het weer tot leven komen na eerder gestorven te zijn

retentie (n)
coinneáil
  (scheikunde) ophouding, het vertraagd afgeven of vasthouden van iets

retinopathie (n)
reitineapaite
  (medisch) netvliesaandoening

retort (n)
aisfhreagra
  (scheikunde) een verouderd toestel voor het destilleren bestaande uit een vat met een neergebogen tuit

retourneren /rəturˈnerən/ (v)
fill
  iets of iemand naar het punt van vertrek terugbrengen of terugzenden

retroflex /ˈre.tro.ˌflɛks/ (n)
aislúbtha
  (taalkunde) een medeklinkerklank die gevormd wordt door de tong om te buigen zodat het met de onderkant naar het verhemelte staat

retrospectief (adj)
aisbhreathnaitheach
  terugkijkend naar het verleden

reu (n)
gadhar
  mannelijke hond

reuk (n)
boladh
  (biologie) geur
  (biologie) gewaarwording van geur via de neus

reukwater (n)
cumhrán
  een vloeistof die bedoeld is om een aangename geur te verspreiden

reus /røs/ (n)
fathatch
  een buitengewoon grote man

reusachtig (adj)
anmhór
  zeer groot
  in zeer hoge mate, enorm

reuzegroot (adj)
anmhór

reuzel (n)
blonag
  (voeding) verkregen door uitsmelting van varkensvet (wikidata: reuzel )

reuzengroot (adj)
anmhór

reuzenpaardenstaart (n)
eireaball capaill mór
  (varens) bepaald soort vaste plant, Equisetum telmateia uit de paardenstaartfamilie Equisetaceae .

reuzenpompoen (n)
puimcín
  (bloemplanten) een eenjarige plant Cucurbita maxima uit de komkommerfamilie (Cucurbitaceae ) die afstamt van de wilde, in Zuid-Amerika voorkomende Cucurbita andreana. De soort verschilt van de andere pompoensoorten in de bijna ronde, bij de vruchtaanzet niet verbrede vruchtstelen en door vezelvrij, bij het koken uiteenvallend vruchtvlees. Deze soort heeft minder warmte nodig en kan daarom ook in gematigde klimaten als zomervrucht worden geteeldCucurbitaceae (wikidata: reuzenpompoen )

reuzenrad (n)
roth mór
  kermisattractie met zitplaatsen die gelijkmatig rondom aan een huizenhoog wiel hangen dat draait om een horizontale as

revelatie (n)
nochtadh
  ontdekking, openbaring, onthulling

reveleren (v)
foilsigh
  bekend maken, zichtbaar worden

reven /ˈrevə(n)/ (v)
scairbh
  overgankelijk, (scheepvaart) (m.b.t. een zeil) het effectieve oppervlak verkleinen door samenvouwing of oprolling

reverence /re­və­ˈrɑ̃­s(ə)/ (n)
umhlú

reviseren (v)
coisc
  nakijken en herstellen van machines

revisor (n)
reachtaire

revolutie /revol'yʦi/ (n)
réabhlóid
  een omwenteling in de politieke machtsverhoudingen
  een omwenteling in andere zin

revolutionair (adj)
réabhlóidí

revolver (n)
gunnán
  (militair) een handvuurwapen met een roterende trommel met kogels

revue (n)
tréimhseachán
  (kritisch) tijdschrift, weekblad

reçu (n)
admháil
  schriftelijk bewijs van ontvangst in de vorm van een bonnetje

reünie (n)
athaontú
  (verouderd) eenwording, hereniging
cruinniú
  (verouderd) regelmatige bijeenkomst van personen

rib /rɪp/ (n)
easna
  (anatomie) elk van de platte, boogvormige beenderen die de borstkas omsluiten

ribbe (n)
féith
  (anatomie) een van de platte, dunne, boogvormige beenderen die de borstkas omsluiten
stuaic
  (wiskunde) de lengte van een zijde van een kubus of parallellopipedum.

ribbel /ˈrɪbəl/ (n)
féith
  smalle verhoging aan een voorwerp

richting /ˈrɪxtɪŋ/ /ˈrɪχtɪŋ/ (preposition)
slí
  de kant op van, in de richting van

richtingaanwijzer (n)
treotháscaire
  een systeem om richting aan te geven in een voertuig

richtlijn (n)
treoir
  (juridisch) bindend voorschrift

ridder (n)
ridire
  (beroep) (geschiedenis), (adel) oorspronkelijk een bereden en bepantserde ruiter die de ridderslag ontvangen had

ridderlijk (adj)
lách
  zoals past bij een ridder

ridderorde (n)
bail
  onderscheiding die door de koning wordt gegeven aan mensen die een uitzonderlijke prestatie hebben geleverd

riek (n)
píce
  (gereedschap) een handwerktuig voor het verplaatsen van bladeren, gras of gewied materiaal in de vorm van een grote vork met smalle tanden

riem /rim/ (n)
crios
  band van leer of een vergelijkbaar sterk en soepel materiaal
rámh
  steel met een blad, bestemd om een vaartuig voort te bewegen door het blad in het water te steken en het weg te duwen

riet /rit/ (n)
biorrach
  (plantkunde) Phragmites australis , een plantensoort uit de grassen met een stevige stengel die langs het water voorkomt
  (muziek) een uit bamboe vervaardigd onderdeel van een muziekinstrument uit de rietblazers

rieten /ˈri.tə(n)/ (adj)
biorrach
  gemaakt van riet

rietje /ˈri.cə/ (n)
sop
  (huishouden) dun drinkbuisje, pijpenstrootje

rietvoorn (n)
ruán
  Scardinius erythrophthalmus karperachtige zoetwatervis

rietzanger (n)
ceolaire cibe

rif (n)
scairbh
  (geologie) een ondiepte in water, koraalbank, klip
  (techniek), (scheepvaart) bij windmolens en zeilschepen: een strook van het zeiloppervlak dat tijdelijk kan worden opgevouwen of opgerold

rij /rɛɪ̯/ /rɛː/ (n)
líne
  geordende opstelling van een aantal eenheden in één richting
seicheamh
  (wiskunde) een opeenvolging van elementen

rijbaan (n)
carrbhealach
  (verkeer) weggedeelte bestemd voor voertuigen

rijbewijs /ˈrɛɪ̯bəˌwɛɪ̯s/ /ˈrɛɪ̯bəˌʋɛɪ̯s/ /ˈrɛːbəˌβ̞ɛːs/ (n)
ceadúnas tiomána
  (verkeer) een officieel document waarmee de bezitter bevoegd is om een motorvoertuig te besturen

rijden /ˈrɛɪ̯də(n)/ /ˈrɛːdə(n)/ (v)
tiomáin
  ergatief zich verplaatsen met behulp van een voertuig
síob
  zich voortbewegen op een rijdier (bijv. een paard)

rijgnaald (n)
meana
  platte naald met een wijd oog en een stompe punt die men gebruikt bij het rijgen van een draad om twee stukken stof aan elkaar vast te maken

rijgsnoer (n)
snáithe
  draad waarmee men twee zaken aan elkaar vast kan rijgen
  draad waaraan men kralen kan rijgen ook in figuurlijke zin

rijk /rɛɪ̯k/ /rɛːk/ (adj)
saibhir
  (persoon) veel geld en/of eigendommen hebbend

rijkdom (n)
saibhreas
  (economie) het bezitten van veel geld en goud

rijkelijk (adv)
borrúil
  1. overvloedig, niet nauw rekenend

rijkheid (n)
saibhreas
  overvloed

rijknecht (n)
giolla stábla
  (beroep) iemand die paarden verzorgt en erop rijdt

rijkunst (n)
eachaíocht
  de vaardigheid die je nodig hebt om op een paard te kunnen rijden

rijm (n)
sioc bán
  (meteorologie) (Belgisch-Nederlands) rijp, aangevroren dauw of mist

rijp (adj)
abúil
  de eetbare toestand bereikt hebbend

rijp (n)
sioc bán
  (meteorologie) (Nederlands-Nederlands) rijm, aangevroren dauw of mist

rijpen /'rɛɪpən/ (v)
aibigh
  rijp worden

rijping (n)
aibeachan
  proces waarbij iets door ouder worden van betere kwaliteit wordt

rijs (n)
craobhóg

rijspoor (n)
rianú
  (verkeer) spoor in weg of grond ontstaan door het rijden met een wagen; spoor in de weg om op te rijden

rijst /rɛi̯st/ (n)
rís
  (graan) (voeding) graan van het geslacht Oryza

rijstebrij (n)
maróg ríse
  (voeding) zoet gerecht van rijst met melk gekookt, voor het eten traditioneel vaak bestrooid met bruine suiker en kaneel

rijstpapier (n)
ríspháipéar
  papier met het aanzien van rijst: zilvergrijs

rijstrook (n)
lána

rijten (v)
deoir
  overgankelijk met een scheurende beweging uit elkaar trekken

rijtoer (n)
bagair
  korte tocht in het algemeen

rijven (v)
ráca
  harken, bij elkaar halen, opruimen

rijzen (v)
éirigh
  ergatief opstijgen, opgaan
  ergatief (kookkunst) (van brood of beslag) uitzetten en luchtig worden

rijzig /ˈrɛːzəx/ /ˈrɛːɪzəx/ (adj)
ard
  zo groot dat hij/het boven de omgeving uitsteekt

rikketik (n)
croí
  (informeel) het hart, vaak eufemistisch gebruikt om aan te geven dat er sprake is van een hartziekte

rillen (v)
creath

rimmen (v)
rimeáil
  (seksualiteit) de anus van de partner likken met de tong

rimpel (n)
furca
  een oppervlakkige vouw of golving, in het bijzonder van de menselijke huid

rimpelen /'rɪmpələ(n)/ (v)
furca
  plooien of golven in het oppervlak vormen

ring (n)
cró troda
  (sieraden) een cirkelvormig sieraad voor om de vinger
  een cirkelvormig voorwerp
  (sport) een plaats waar gestreden wordt
  (verkeer) rondweg

ringeloren (v)
ansmachtaigh
  overgankelijk kort houden, in bedwang houden

ringen /rɪŋə(n)/ (v)
cró troda
  overgankelijk (dierkunde) dieren, veelal vogels voorzien van een genummerde band om poot of hals ter identificatie en/of onderzoek naar verspreiding en trekgedrag

ringmus (n)
gealbhan crainn
  (zangvogels) Passer montanus een zangvogel uit de familie van mussen en sneeuwvinken

ringslang (n)
nathair féir
  (reptielen) Natrix natrix niet-giftige waterslang [2] die voorkomt in een groot deel van Europa en daarnaast in delen van het Midden-Oosten en Azië

ringvinger (n)
mac an daba
  (anatomie) vierde vinger, gelegen tussen de pink en de middelvinger, waaraan normaliter ringen worden gedragen

ringweg /'rɪŋwɛx/ (n)
bóthar cuarach
  (verkeer) een weg die als een ring rond een bepaald gebied ligt

riool /riol/ (n)
séarach
  een vaak ondergronds kanaal voor de afvoer van drek en ander afvalwater

rioolrat (n)
francach donn
  (knaagdieren) Rattus norvegicus , bruine rat

riposte (n)
aisfhreagra
  een snelle, scherpe reactie op een opmerking

rit /rɪt/ (n)
síob
  m een korte reis te paard, op een fiets of in een voertuig

ritme (n)
rithim
  (muziek) een zich in de tijd herhalend patroon van geluiden

rituaal (n)
deasghnáth

ritueel (adj)
deasghnáth

rivier /riːˈviːr/ (n)
abhainn
  (geologie) een natuurlijke waterstroom

riviergrondel (n)
brannóg
  (straalvinnigen) bepaald soort slanke eetbare Euraziatisch zoetwatervis, Gobio gobio uit de karperachtigen, die tot 20 cm lang wordt; een bodembewoner met een baarddraad in elke mondhoek

roadblock (n)
bar
  (verkeer) tijdelijke afsluiting van een weg als veiligheidsmaatregel

rob /rɔp/ (n)
rón

robijn (n)
rúibín

robuust /roˈbyst/ (adj)
téagartha

rock-'n-roll (n)
rac-cheol
  (muziek) muziekstijl die in de jaren 1950-60 in de Verenigde Staten opkwam, gekenmerkt door elektrische gitaren, een vaste beat en op jongeren gerichte teksten

roddel (n)
scéalaíocht
  kwaadsprekerij, achterklap

roddelen /ˈrɔdələ(n)/ (v)
scéalaíocht
  op een vervelende manier over anderen praten

roddelpraat (n)
aithisiú
  ongecontroleerde, onware kletspraat

rode biet (n)
biatas

rode lynx (n)
bobchat
  (roofdieren) bepaald soort zoogdier, Lynx rufus , een katachtige uit het geslacht der lynxen (Lynx ) die voorkomt in Noord-Amerika

rode panda (n)
panda rua
  (roofdieren) Ailurus fulgens , een klein roofdier dat in Azië leeft

rode wijn (n)
fíon dearg
  (oenologie), (drinken) een alcoholhoudende drank die verkregen wordt door de gisting van rode druiven

rodehond /ˌro.də.ˈhɔnt/ (n)
bruitíneach dhearg
  (medisch) een infectieziekte waarbij het gehele lichaam met rode plekken en bulten bedekt is

rodekool (n)
cabáiste dearg
  (bloemplanten) donkerrood sluitkoolgewas Brassica oleracea convar. capitata var. rubra

rodium (n)
róidiam
  (scheikunde), (element) chemisch element met symbool Rh en atoomnummer 45.Het is een zilverwit overgangsmetaal

rododendron (n)
ródaidéandran

roebel /ˈrubəl/ (n)
rúbal

roede (n)
liúr
  holle of massieve (metalen) staaf

roedel (n)
deic
  een groep honden, wolven, herten of ook gemzen waar een sterke hiërarchie heerst

roeien (v)
iomair
  ergatief, (scheepvaart) zich met behulp van roeispanen in een boot ergens begeven

roeier (n)
iomróir
  (scheepvaart), (sport) iemand die roeit

roeiriem (n)
rámh
  lange ronde stok met verbreed uiteinde dat de roeier gebruikt om een roeiboot voort te bewegen

roeispaan (n)
rámh

roeisport (n)
rámhaíocht
  (sport) varen in een roeiboot als sport

roek (n)
rúcach
  (zangvogels) bepaalde soort kraaiachtige vogel, Corvus frugilegus

roekeloos (adj)
meargánta
  overmoedig, zonder zorg over de gevolgen of het gevaar van een handeling

roem (n)
alladh
  eer, vermaardheid

roemruchtig (adj)
cáiliúil
  beroemd vaak in de niet al te gunstige zin van het woord

roep /rup/ (n)
glao
  een vrij harde klank geproduceerd met stemgeluid
alladh
  faam, reputatie

roepen /'ru.pə(n)/ (v)
glaoigh
  overgankelijk met verheffing van stem de aandacht van iemand trachten te verkrijgen

roepie /'rupi/ (n)
rúipí
  (financieel) benaming voor verschillende munteenheden in India, Mauritius, Nepal, Pakistan, Seychellen en Sri Lanka

roer (n)
stiúir
  vlak waarmee de besturing van een schip of een vliegtuig geregeld wordt

roerdomp /'rurdɔmp/ (n)
bonnán
  (roeipotigen) Botaurus stellaris schuchtere vogel uit de reigerfamilie die een dompend geluid voortbrengt

roeren (v)
corraigh
  overgankelijk een vloeistof met een spaan in ronde beweging brengen
  wederkerend: zich ~: in opstand komen
bog
  overgankelijk een emotie in iemand oproepen
éirigh
  wederkerend: zich ~: geluid (herrie) maken

roerend goed (n)
maoin phearsanta
  (juridisch) tilbaar, stoffelijk object dat verplaatst kan worden.

roersel (n)
mothúchán

roest /rust/ (n)
meirg
  m of o (metallurgie) een rood- of bruingele bedekking aan de oppervlakte van ijzer die ontstaat door aantasting door de zuurstof van de lucht
  (biologie), (schimmels) m een schimmel behorende tot de Urediniomycetes, een klasse binnen het rijk van de Fungi, behorend tot de stam van Basidiomycota
  (jachttaal) m uitwerpselen van met name patrijzen bij hoopjes, bij de gulplaats
fara
  m een rustplek voor hoenders, een kippenhok
  (jachttaal) m het nachtleger van vliegend wild, met name van kraaiachtigen

roesten /'rustə(n)/ (v)
caoch rua
  het langzaam oxideren van ijzerhoudende materialen
  door roest vast gaan zitten
fara
  (kippen) op stok zitten
  (biologie) het in groepen doorbrengen van de nacht van vliegend wild

roestig (adj)
meirgeach

roestvrij (adj)
inoxidábel
  (redelijk) bestand tegen roesten, roestbestendig

roet /rut/ (n)
súiche
  koolstofneerslag die ontstaat door onvolledige verbanding van koolstofhoudende stoffen

roetsjen (v)
sleamhnaigh
  snel ergens vanaf glijden

roezemoezig (adj)
callánach
  niet helemaal stil

roffelen (v)
druma
  snel, ritmisch ergens op slaan zodat er een tikkend geluid ontstaat; snel op een trommel slaan om muziek te maken

rog (n)
roc
  (kraakbeenvissen) benaming voor brede, platte vissen met een smalle staart uit de superorde Rajomorphii

rogge (n)
seagal
  (plantkunde) (enige) graansoort van het geslacht Secale , te weten Secale cereale die vooral geteeld wordt om er roggebrood en ontbijtkoek van te maken. In Ierland en de Verenigde Staten ook voor de productie van whisky (wikidata: rogge )

rok (n)
sciorta
  (kleding) een voornamelijk vrouwelijk (in Schotland ook voor mannen) buis- of kegelvormig kledingstuk dat om de taille wordt gedragen en een deel van de benen bedekt

roken /ˈroːkə(n)/ (v)
caith
  inergatief rook afgeven
  overgankelijk (van sommige genotsmiddelen, zoals tabak) nuttigen door het inhaleren van de rook ervan
  overgankelijk (van rauwe vis of rauw vlees) conserveren door langdurige blootstelling aan rook.

rokeren (v)
caisligh
  inergatief, (schaak) het doen van een zet waarbij de koning en een toren elkaar passeren

rollebollen (v)
cuach
  vrolijk stoeien van kinderen

rollen (v)
roll
  zich wentelend over een oppervlak bewegen

rolroer (n)
ailearán

rolstoel (n)
cathaoir rothaí
  (medisch) vervoermiddel voor mensen die slecht ter been zijn

roltrap (n)
staighre beo
  systeem voor het vervoeren van personen tussen twee etages, bestaande uit een trap met omhoog- of omlaagschuivende treden

rolverdeling (n)
foireann
  de verdeling van de rollen in een toneelstuk of in het maatschappelijke leven

rolwagen (n)
cathaoir rothaí
  (medisch) rolstoel

roman (n)
úrscéal
  (letterkunde) een lang soort verhaal in boekvorm

romance (n)
scéal ridireachta
  een romantische liefdesgeschiedenis
  (muziek) een verhalend lied met een aandoenlijk thema
  (muziek) een instrumentale compositie (meer in het algemeen)
  (letterkunde) een (vaak strofisch) gedicht met een aandoenlijk thema

romanschrijver /roˈmɑns(x)rɛɪvər/ (n)
úrscéalaí
  (beroep), (letterkunde) een mannelijke persoon die romans schrijft

rommel /ˈrɔməl/ (n)
dríodar

rommelmarkt (n)
margadh na míol

rond (adj)
cruinn
  cirkelvormig.

rondcirkelen (v)
ciorcal
  in rondjes bewegen zonder zich naar een verderaf gelegen bestemming te gaan

ronddelen /rɔndelə(n)/ (v)
scaoil thart
  overgankelijk rondgaande aan ieder een deel geven

ronde (n)
urchar
  (sport) een wedstrijd in de vorm van een rondrit

rondgaan (v)
timpeallaigh

rondgang (n)
deil
  het afleggen van een weg die weer naar het punt van vertrek voert
  het afleggen van bezoeken ter kennismaking of het onderhouden van contacten in een kring van personen, plaatsen, bedrijfsonderdelen enz

rondgeven (v)
déanamh

ronding (n)
trácht

rondkruipen (v)
bí ag lámhacán
  zich ongericht kruipend voortbewegen

rondleider (n)
treoraigh
  (beroep) iemand die mensen langs verschillende bezienswaardigheden leidt en over die bezienswaardigheden uitleg geeft

rondom (preposition)
um
  in de buurt van, ongeveer tijdens
  een plaats omcirkelend
  betrekking hebbend op iets

rondpunt (n)
compal

rondschrijven (v)
ciorclach

rondspoken (v)
gnáthaigh
  zonder duidelijk doel ergens bewegen
  van een vervelende gedachte dat ze op een vervelende manier maar aanwezig blijft

rondstrooien (v)
leath
  zonder duidelijk doel en richting iets overal verspreiden
  zonder duidelijk doel en richting iets overal vertellen / mededelen

rondtollen (v)
sníomh
  op één plaats blijven ronddraaien

ronduit (adv)
os ard

rondvertellen /'rɔntfərtɛlə(n)/ (v)
abair le
  iets aan heel veel mensen vertellen; iets aan iedereen bekendmaken

rondwandeling (n)
meallac
  een wandeling waarbij het eindpunt hetzelfde is als het beginpunt

rondweg /ˈrɔntwɛx/ (adv)
os ard
  zonder omwegen; zonder er doekjes om te winden

rondweg /ˈrɔntwɛx/ (n)
bóthar cuarach
  (verkeer) verharde route die verkeer rond een plaats leidt

ronken /ˈrɔŋ.kə(n)/ (v)
buille
  het maken van een aanhoudend geluid dat het midden houdt tussen zoemen en sputteren
srann
  bovengenoemd geluid produceren tijdens het slapen
codladh an róin a dhéanadh
  diep slapen

ronselen /ˈrɔnsəˌlə(n)/ (v)
earcach

rood /rod/ /rot/ (adj)
dearg, rua
  (kleur) de kleur rood hebbend

roodachtig (adj)
scothdhearg

roodborstje (n)
spideog
  (zangvogels) bepaald soort vrij gedrongen vogeltje met opvallende bruinrode keel, Erithacus rubecula

roodborstlijster (n)
smólach imirce
  (zangvogels) Turdus migratorius , een in Noord-Amerika veel voorkomende lijstersoort

roodharig (adj)
rua
  met rood gekleurde haren

roodheid (n)
sruthlaigh
  (medisch) rode kleurverandering van de huid, ontstaan als gevolg van vaatverwijding

roodkoperen (adj)
copar

roodvis (n)
dearg
  (straalvinnigen) bepaald soort vis die leeft in de Atlantische Oceaan, Lutjanus campechanus , een snapper uit de familie Lutjanidae , onderorde van de baarsvissen

roofblei (n)
asp
  (straalvinnigen) exotische roof- en zoetwatervis die voorkomt in de wateren van de Benelux, Leuciscus aspius

roofdier /ˈrovdir/ (n)
creachadóir
  (dierkunde) dier dat zijn prooi bejaagt en doodt

rooien /'rojən/ (v)
bain
  overgankelijk van een oogst, bomen uit de grond halen

rook /roːk/ (n)
deatach, toit
  geen meervoud zichtbaar mengsel van gassen, dampen en fijne vaste deeltjes dat bij verbranding opstijgt

room (n)
uachtar
  (voeding) vette delen van melk waarvan boter gemaakt kan wordenRoom wordt, wanneer gezoet, gebruikt bij het vervaardigen van slagroom, voor het decoreren van gebak en bij het vullen van bonbons

roomboter (n)
im
  een soort boter dat, in tegenstelling tot margarine, gemaakt wordt van room

rooms (adj)
Caitliceach
  (religie) rooms-katholiek, paaps

roomwit (adj)
bánbhuí
  (kleur) gebroken wit; wit met een bijmenging van geel

roos /roːs/ (n)
rós
  (plantkunde) plant met doornen op de stengel van het geslacht Rosa
  kleine cirkelvormige middensectie van een schietschijf
  aandoening van de hoofdhuid die schilfers veroorzaakt

rooster /ˈrostər/ (n)
eangach léarscáile
  een schema waarop aangegeven staat wat er op een bepaalde tijd gebeuren moet

roosterdipper (n)
gabha dubh
  (elektronica) een elektronisch testapparaat waarmee o.a. de resonantiefrequentie van een antenne of resonantiekring kan worden bepaald

roosteren (v)
rósta
  overgankelijk, (kookkunst) in de gloed van een vuur of andere warmtebron gaar laten worden

rose /ˈroːzə/ (adj)
bándearg
  (kleur) de kleur rose hebbend

roskammen (v)
cíor
  overgankelijk een paard met borstel en kam reinigen

rotbeest (n)
ainbheithíoch
  een heel vervelende en lastig dier

rotheid (n)
fabhtacht
  het niet goed zijn

rotonde (n)
cruinnteach
  (bouwkunde) een rond gebouw
compal
  (verkeer) een rond, pleinvormig kruispunt van wegen

rots (n)
carraig
  een grote ruwe steen

rotsachtig (adj)
achrannach
  waar veel rotsen zijn

rotsblok (n)
bollán

rotspunt (n)
píce
  een natuurlijk, stenen uitsteeksel

rotsspleet (n)
gág
  nauwe kloof in een rots

rotstuin /ˈrɔtstœʏn/ /ˈrɔtstœːn/ (n)
carragán
  (tuinieren) tuin met rotspartijen en rotsplanten

rotten (v)
lobh
  ergatief, absoluut een proces van fermentatie ondergaan

rotting (n)
lobh
  v: aantasting door bacteriële groei

rottweiler (n)
rótvaidhléir
  Duits hondenras, stevig gebouwd, kortharig met brede kop, korte snuit en hangoren

rotvent (n)
alfraits
  heel vervelende man

rotzak (n)
alfraits
  (scheldwoord) (verouderd) man die syfilis heeft opgelopen
  (scheldwoord) iemand die zeer verwerpelijk gedrag vertoont

rotzooi (n)
ainriail
  wanordelijke zaak of toestand

roulatie (n)
trácht

route /ˈru.tә/ (n)
slí

rouwauto (n)
cóiste marbh
  een voertuig voor het transport van overledenen

rouwbeklag (n)
bá
  uiting van droevige emoties bij het overlijden van iemand; uiten van medeleven bij het overlijden van iemand

rouwdouwer (n)
amhas
  ruwe, stoere, onbeschaafde man

rouwen /rʌʊβ̞ə(n)/ /rʌːβ̞ə(n)/ (v)
caoin
  inergatief de emotionele nasleep van het overlijden van een geliefd persoon

roven (v)
slad

rover (n)
gadaí
  (juridisch) iemand die door geweldpleging iemand besteelt

royaal /roˈjal/ (adj)
flaithiúil
  vrijgevig en gul zoals het een koning betamen zou
scóipiúil
  van flinke afmetingen

royalist (n)
ríogaí
  (politiek) iemand die een aanhanger is van het koningshuis en de monarchie

royalty (n)
dleacht
  vergoeding om iets te mogen gebruiken m.n. in het kader van intellectueel eigendom

royement (n)
scor
  schrapping van de ledenlijst

royeren /roˈjerə(n)/ (v)
folmhaigh

roze /roːzə/ /rɔːs/ /rɔːzə/ (adj)
bándearg
  (kleur) de kleur roze hebbend

rozemarijn (n)
marós
  (kruid) de, verse of gedroogde, bladen van Rosmarinus officinalis worden gebruikt om gerechten te kruiden

rozenkrans (n)
paidrín
  een gebedssnoer met 55 kralen. Bij 5 kralen wordt het "onze vader" en bij 50 het "weesgegroet" gebeden

rozig (adj)
bándearg

rozijn (n)
rísín
  (voeding) kleine gedroogde vruchtjes van Vitis vinifera

rubber /ˈrɵ.bər/ (n)
rubar

rubella (n)
bruitíneach dhearg
  (medisch) een infectieziekte waarbij het gehele lichaam met rode plekken en bulten bedekt is

rubidium (n)
rúbaidiam, rubaidiam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Rb en atoomnummer 37. Het is een zilverwit alkalimetaal

ruchtbaar (adj)
daoine

ruchtbaarheid (n)
bolscaireacht
  openbare bekendheid

rucola (n)
ruachán
  (bloemplanten) eenjarige plant Eruca sativa die behoort tot de Kruisbloemenfamilie (Cruciferae ) (wikidata: rucola )
  (groente) bladeren van Eruca sativa met een nootachtige smaak (wikidata: rucola )

rug /rɵx/ (n)
droim
  (anatomie) zijde van de romp tegenover de buik en borst gelegen; bij mensen aan de achterzijde en bij andere dieren aan de bovenzijde gelegen

rugby (n)
rugbaí

ruggenmerg (n)
corda an dromlaigh

ruggensteunen (v)
ar ais
  overgankelijk ondersteunen, helpen

ruggenwervel (n)
veirteabra
  (anatomie) een van de botten die samen de ruggengraat vormen

rugpand (n)
ar ais
  deel van kleding dat de rug bedekt; achterkant van kleding

rugschild (n)
sceall
  een stevige, beschermende plaat op de rug van een dier

rugvin (n)
eite droma
  (zoötomie) een vin op de rug van vissen.

rugwervel (n)
veirteabra
  (anatomie) een van de botten die samen de ruggengraat vormen

rugzak (n)
mála droma

rugzijde /ˈrʌɣzɛidә/ (n)
ar ais

ruiken /rœʏkə(n)/ /rœːkə(n)/ (v)
bolaigh
  absoluut ~ naar een bepaalde geur verspreiden die met de neus waargenomen kan worden

ruiker (n)
cumhracht
  een boeket

ruil /rœʏl/ /rœːl/ (n)
malairt

ruilen (v)
malairt
  (economie) overeenkomen bezit tegen dat van een ander uit te wisselen

ruilhandel (n)
malairt

ruim /rœy̯m/ (n)
coimeád
  (scheepvaart) de laadruimte van een schip

ruimer (n)
fáiscire
  stuk gereedschap waarmee men een boorgat iets ruimer kan maken ('op kan ruimen'), ruimijzer of ruimnaald

ruimhartigheid (n)
flaithiúlacht
  het geneigd zijn om met gulheid te geven

ruimte (n)
spás
  beschikbare uitgestrektheid, mate waarin iets ruim is
  vertrek, kamer
slí
  (natuurkunde) (astronomie) heelal, universum

ruimteschip (n)
spásárthach
  (verkeer) vaartuig geschikt om zich buiten de aardse atmosfeer te begeven

ruimtestation (n)
stáisiún spáis

ruimtevaarder (n)
spásaire
  (beroep) iemand die zich buiten de dampkring van de aarde begeeft

ruin /rœʏn/ (n)
gearrán
  (paardrijden) gecastreerde hengst

ruis (n)
callán
  structuurloos en voortdurend geluid dat een continuüm van toonhoogten bevat

ruisvoorn (n)
ruán
  (straalvinnigen) bepaald soort zoetwatervis die zich graag tussen het riet ophoudt, Scardinius erythrophthalmus

ruit (n)
gloine fuinneoige
  (techniek), (bouwkunde) lucht- en waterdichte, maar lichtdoorlatende glasplaat als afsluiting van een venster
muileata
  (wiskunde) vierhoek waarvan de zijden gelijk in lengte zijn
  (spel) figuur uit een kaartspel, ♦

ruiter (n)
marcach
  (persoon) de berijder van een rijdier, meestal een paard
  iets wat ergens op zit en er boven uit steekt

ruiterij (n)
marcra

ruiterlijk /ˈrœytərlək/ (adj)
díreach
  eerlijk op een goede manier

rukwind /ˈrʏk.wɪnd/ /ˈrʏk.ʋɪnt/ /ˈrʏk.β̞ɪnt/ (n)
osóg
  (meteorologie) een zeer harde windvlaag

rul (adj)
aindreanta

rum (n)
rum
  (drinken) een sterkedrank die bereid wordt uit het sap van suikerriet

rumoer (n)
callán

rumoerig (adj)
callánach

rund /rʏnd/ /rʏnt/ (n)
beithígh
  (evenhoevigen) (veeteelt) holhoornig en herkauwend zoogdier, Bos taurus , dat vaak gehouden wordt voor zijn melk en vlees of als trekdier, de gedomesticeerde afstammeling van de sinds de middeleeuwen uitgestorven oeros (Bos primigenius )
bó
  (informeel) (persoon) dom en/of onhandig iemand

rundvlees /ˈrʏntfleːs/ (n)
mairteoil
  (voeding) het vlees van een volwassen rund

rune /ˈrynə/ (n)
rúnscríbhinn
  een schriftteken van het Oud-Germaanse alfabet

rups (n)
bolb
  (vlinders) langgerekte, wormachtige larve van de vlinder en de mot, die raspende kaken, korte voelsprieten, drie paar echte poten, meerdere paren propoten en vaak fijne stekels of afstekende haren heeft en een vraatzuchtige eter is

rupsband /ˈrʏpsbɑnt/ (n)
bolb
  brede band of ketting waarmee een voertuig over oneffen terrein kan rijden

ruptuur (n)
maidhm sheicne
  (medisch) verscheuring

rus /'rʏs/ (n)
feag
  (bloemplanten) een geslacht Juncus van planten uit de russenfamilie (Juncaceae ). De planten lijken oppervlakkig gezien op grassen

rust /rɵst/ (n)
fos
  (techniek) een steunpunt voor hand of voet
  een tijdelijke toestand van ontspanning en herstel na arbeid, moeite of inspanning
  een periode van weinig of geen activiteit, van ontspanning, bezinning en herstel
  (muziek) een moment of periode in een muziekstuk waarin één of meer instrumenten geluidloos zijn

rustbank (n)
tolg
  een meubelstuk waarop men kan zitten en liggen om uit te rusten

rustbed (n)
tolg
  een bank waarop je kan liggen als je rust nodig hebt

rusten (v)
glac suaimhneas
  werk of andere activiteit staken om het lichaam in staat te stellen weer op krachten te komen

rustiek /rʏs'tik/ (adj)
tuathánach
  betrekking hebbend op het platteland buiten de stad

rustig (adj)
ciúnas
  kalm, weinig sensorische prikkels creërend

rusting (n)
branra
  (techniek), (verouderd) een onderdeel van een meubel, machine of voertuig, waarop iets kan steunen

rustpunt (n)
branra
  plaats waar of moment waarop men rust neemt
  (bouwkunde) punt waarop iets rust of steunt, steunpunt

ruthenium (n)
ruitéiniam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Ru en atoomnummer 44. Het is een zilverwit overgangsmetaal

ruw (adj)
garbh
  oneffen, niet glad
  grof [3], lomp [1]
  niet nauwkeurig, grof [5]

ruzie /ˈryzi/ (n)
achrann
  toestand waarin men in conflict is met anderen

ruziezoekend (adj)
achrannach
  geneigd zijn om een conflict aan te gaan

ruziën (v)
caitleáil
  inergatief ruzie maken.

ruïne /ryˈinə/ (n)
creach
  een zeer vervallen gebouw

ruïneren /ˌryiˈnerə(n)/ (v)
creach
  overgankelijk helemaal kapotmaken
  overgankelijk iemand financieel te gronde richten

röntgenium (n)
rointginiam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Rg en atoomnummer 111. Het is een overgangsmetaal

röntgenoloog (n)
radagrafaí
  (medisch) (beroep) (verouderd) arts die gespecialiseerd is in het gebruik van medische beeldvormende technieken (en dus niet alleen maar diagnostiek met röntgenstralen)

röntgenstraal (n)
X-gha
  (natuurkunde) electromagnetische straling waarbij de fotonen een energie hebben van 124eV tot 1240 keV, een frequentie van 3×10^16 Hz tot 3×10^19 Hz en een golflengte van 0.01 tot 10 nanometers

saai /saɪ̯/ /saːɪ̯/ (adj)
leadránach
  oninteressant, eentonig

saaiheid (n)
leadrán
  een gebrek aan opwindende afwisseling

saam (adv)
ar fad
  met elkaar, tezamen, samen

saampjes (adv)
le chéile
  met zijn tweeën; met elkaar

saba (n)
Sabóid
  (Jiddisch-Hebreeuws) sjabbat, zevende dag van de week, zaterdag, joodse rustdag

sabbat /ˈsɑbɑt/ (n)
Sabóid

sabbelen (v)
súigh
  inergatief likken en zuigen aan iets

sabotage (n)
sabaitéireacht
  een ingreep op zaken om deze te laten mislukken of te vernielen

sacharine (n)
siúicrín
  (voeding) caloriearme kunstmatige zoetstof die geen directe invloed heeft het bloedsuikergehalte (wikidata: sacharine )

sacharose (n)
siúcrós
  (scheikunde), (voeding) een disacharide, bestaande uit een glucose-eenheid en een fructose-eenheid (vruchtensuiker).

sacraal /sɑ'kral/ (adj)
dobhriste
  van een zaak of persoon dat er speciale relatie is met God of het hogere

sacrum (n)
sacram
  (anatomie) een samengegroeid bot aan de onderzijde van de wervelkolom

sadducees /sɑdyˈses/ (adj)
Sadúcach
  (Jiddisch-Hebreeuws) van of betreffende de sadduceeën

sadduceeër /sɑdyˈsejər/ (n)
Sadúcach
  (Jiddisch-Hebreeuws) een van de sadduceeën

saffie (n)
toitín
  sigaret, met papier omhuld staafje tabak

saffier (n)
saifír
  o (mineraal) een kostbare, transparante blauwe edelsteensoort die een variant is van korund (α-Al2O3)

saffraan (n)
cróch
  (specerij) specerij bereid uit de saffraankrokus Crocus sativus

sajet (n)
mustairt

sakervalk (n)
fabhcún Saker
  (valkachtigen) Falco cherrug een vrij grote valkensoort van Oost-Europa en Centraal-Azië

salamander (n)
salamandar
  (dierkunde) benaming voor dieren uit de orde Caudata , die met vier poten en een grote staat wel op hagedissen lijken, maar daarvan verschillen door een gladde huid, zonder schubben of haren

salaris (n)
tuarastal
  regelmatige, meestal maandelijkse beloning voor werk verricht in een werkverband

salariëren (v)
tuarastal
  betalen van een loon aan een werknemer

salariëring (n)
pá
  het betalen van loon voor gedane arbeid, de hoogte van het loon dat men ontvangt of uitbetaalt

saldo /'sɑldo/ (n)
fuílleach
  het eindbedrag wanneer alle tegoeden en verplichtingen in rekening gebracht zijn

saletjonker (n)
aibhseoir

salie (n)
sáiste
  (medisch) (Suriname) gehalte van hemoglobine in het bloed

saline (adj)
salanda
  (medisch) zouthoudend

salontafel (n)
bord íseal
  (meubel) een lage tafel die in een woonkamer staat

salpeterzuur (n)
aigéad nítreach
  (scheikunde) een sterk zure chemische verbinding met de formule HNO3 of een waterige oplossing daarvan

salvia (n)
eagnaí
  Salvia plantengeslacht uit de familie van de lipbloemen

samarium (n)
samairiam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Sm en atoomnummer 62. Het is een zilverwit lanthanide

samen (adv)
le chéile

samendrukken /'saməndrɵkən/ (v)
dlúthaigh
  overgankelijk vanuit twee of meer zijden kracht in de richting van het midden uitoefenen

samengaan (v)
aontaigh

samenklinken (v)
armónaigh
  (muziek) onovergankelijk harmoniëren

samenknijpen (v)
dlúthaigh

samenkomen (v)
tiomsaigh
  ergatief bij elkaar verzamelen

samenleving /'samənlevɪŋ/ (n)
tsochaí
  een bevolking die een sociaal geheel vormt

samenpersen (v)
dlúthaigh
  overgankelijk onder druk verdichten

samenraapsel (n)
meascán
  (pejoratief) een verzameling van zaken die weinig of niets met elkaar te maken hebben

samenscholing (n)
comhthionól

samenstellen (v)
cum
  overgankelijk meerdere uitgekozen zaken tot een geheel maken

samenstelling (n)
comhdhéanamh
  de onderdelen waaruit iets bestaat
comhfhocal
  (taalkunde) een woord dat gevormd is door twee of meer onafhankelijke woorden aan elkaar te koppelen

samenstromen (v)
tréad
  ergatief in groten getale bijeenkomen

samentrekken (v)
conraigh
  ergatief in elkaar trekken

samenvatting /ˈsaːməvɑtɪŋ/ (n)
achoimre
  een beknopte beschrijving van een inhoud

samenvloeien (v)
aidhnín
  (figuurlijk) twee of meer zaken tot één geheel verenigen

samoerai /ˈsɑmuˌrɑɪ/ (n)
samúraí
  een lid van de vroegere Japanse krijgsstand

sandaal /sɑnˈdal/ (n)
cuarán
  (schoeisel) schoeisel dat bestaat uit een zool met banden

sandwich (n)
ceapaire

saneren (v)
atheagraigh
  overgankelijk met behulp van ingrijpende maatregelen een einde maken aan een ongezonde financiële toestand

sanitair (adj)
sláinteach
  met betrekking tot de gezondheid (en verzorging van) (het lichaam)

sap (n)
sú
  (drinken) vloeibare substantie (vocht) meestal afkomstig van planten en dan vaak gebruikt om te drinken

sappeur (n)
sapar
  soldaat die loopgraven maakt

sappig (adj)
méith
  vol met sap

saprofyt (n)
sapraifít
  (plantkunde) plant die van organisch afval leeftDeze term is minder juist geworden, sinds enerzijds schimmels niet meer als planten worden beschouwd en als "saprobionten" worden aangeduid wanneer zij van organisch afval leven en anderzijds de planten zonder bladgroen in symbiose met zulke saprobionten blijken te leven en dus ook geen saprofyten zijn.

sarcasme (n)
searbhas
  bittere, bijtende spot

sarcofaag (n)
sarcafagas
  stenen doodskist
  (techniek) stenen omhulsel van een kernreactor

sarcoom (n)
sarcóma

sardien (n)
sairdín
  (straalvinnigen) klein zilverkleurig haringachtig visje, Sardina pilchardus

sardine (n)
sardiña
  (straalvinnigen) bepaald soort vis Sardina pilchardus , uit de familie van haringen (Clupeidae ), orde haringachtigen (Clupeiformes ), die voorkomt in het noordoosten en het oosten van de Atlantische Oceaan en de Middellandse Zee (wikidata: sardine )

sarren /'sɑrən/ (v)
ciapaire
  overgankelijk voortdurend lastig vallen

sassluis (n)
ciabhóg

satanisch (adj)
diabhlaí

satineren (v)
gloinigh
  iets glad en glanzend maken zodat het een satijnachtig uiterlijk krijgt

satire (n)
aoir

saucijs (n)
ispín
  een kleine, niet gerookte worst die in lange snoeren vervaardigd wordt

sauna /'saʊna/ (n)
sabhna
  een ruimte waarvan de temperatuur verhoogd wordt, zodat het lichaam begint te zweten (een zweetbad)

saus /sɑu̯s/ (n)
anlann
  (voeding) een vloeibare substantie die meestal over een gerecht wordt gedaan of ernaast wordt gegeten voor extra smaak

saven (v)
ainic
  overgankelijk schrijven van digitale gegevens naar een gegevensdrager

savooiekool (n)
cabáiste saváí
  (groente) (gebobbelde) bladeren van de kool Brassica oleracea convar. capitata var. sabauda , voornamelijk beschikbaar in de winter (wikidata: savooiekool ) (wikidata: savooiekool )

saxofonist (n)
sacsafónaí
  (muziek), (beroep) iemand die (beroepshalve) saxofoon speelt

saxofoon /sɑkso'fon/ (n)
sacsafón
  (muziekinstrument) een houtblaasinstrument met een enkelriet

scalperen (v)
craiceann an chinn
  verwijderen van hoofdhuid en daarmee ook van het hoofdhaar, gebruik van Noord-Amerikaanse indianen tegenover vijanden, maar het kan ook door een ongeluk gebeuren

scanderen /skɑn.ˈdeː.rə(n)/ /skɑn.ˈdɪː.rə(n)/ (v)
andord
  overgankelijk [een Latijns of Grieks vers] ritmisch declameren met één sterke nadruk per versvoet

scandium (n)
scaindiam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Sc en atoomnummer 21. Het is een zilverwit overgangsmetaal

sceptisch /ˈskɛptɪs/ (adj)
díchreidmheach
  geneigd tot twijfel

schaaf (n)
plána
  (gereedschap) een werktuig om hout glad, vlak of dunner te maken#:*Het werken met een schaaf geeft veel houtkrullen als afval.

schaafwond (n)
scríobchaitheamh

schaak (n)
ficheall
  het schaakspel als zodanig

schaakbord /ˈsxagbɔrt/ /ˈsχagbɔrt/ (n)
clár fichille
  (schaak) een vierkant bord met 64 donkere en lichte vakjes waarop schaak gespeeld wordt

schaakspel (n)
ficheall
  (sport), (schaak) een spel met verschillende stukken op een schaakbord

schaakstuk /ˈsxakstʌk/ (n)
fear fichille
  een onderdeel van het schaken dat over het schaakbord bewogen wordt

schaal (n)
plátáil
  voorwerp met open bovenzijde waar men iets kan inleggen
sceall
  buitenkant van een ei of vrucht

schaaldier /sxaːldir/ (n)
crústach
  (kreeftachtigen) een dier met een schaal als uitwendig skelet

schaambeen (n)
cnámh phúbasach
  (anatomie) deel van het skelet dat het voorste deel van het heupbeen vormt

schaamdeel (n)
baill ghiniúna
  (anatomie) uitwendig geslachtsdeel

schaamluis (n)
míol ceartáin
  (dierluizen) Pthirus pubis een ongevleugeld, zeer klein insect uit de familie Pthiridae vooral bekend door de parasiterende levenswijze op de mens (voorkomend in het schaamhaar, maar ook op wimpers, in baard en snor en onder de oksels). Een andere naam voor schaamluis is platje. De medische term voor de door deze luis veroorzaakte aandoening is pediculosis pubis

schaamstreek (n)
cnámh phúbasach
  (anatomie) het deel van het menselijk lichaam waar zich de liezen en geslachtsorganen bevinden

schaamte /'sxa:m.tə/ (n)
adhnáire
  een gevoel dat iemand de neiging geeft zich te verbergen voor anderen

schaamtegevoel (n)
adhnáire
  de onprettige emotie dat je iets verkeerds hebt gedaan of bent

schaap (n)
caora
  (evenhoevigen) Ovis aries , een holhoornige herkauwer waarvan de gedomesticeerde soort wol levert

schaapherder (n)
aoire

schaar (n)
siosúr
  (gereedschap) knipwerktuig waarbij een tweetal langs elkaar snijdende messen een rechte of strakke snede maakt

schaats (n)
scáta
  (sport), (schoeisel) een ijzer dat onder de schoenen wordt gebonden of aan de schoenen is vastgemaakt, om zich daarmee over het ijs te verplaatsen

schaatsen (v)
scátáil
  inergatief (wintersport) zich voortbewegen op schaatsen
  ergatief zich op schaatsen ergens heenbewegen

schaatsenrijden (v)
clárscátáil

schaatsenrijder (n)
scinnire locháin
  (figuurlijk) (halfvleugeligen) insect uit de familie Gerridae van de insecten en behorend tot de orde halfvleugeligen (Hemiptera) dat zich dank zij de oppervlaktespanning op het wateroppervlak kan voortbewegen

schaatsplank (n)
clár scátála
  trainingsapparaat voor schaatsers bestaande uit een gladde plank waarop men de schaatsbeweging kan maken
  plank met 4 wieltjes waarop men zich kan voortbewegen

schacht /ˈsxɑxt/ (n)
fearsaid
  (techniek) (holle) buis (koker)

schade /ˈsxadə/ (n)
anachain
  geheel van beschadigingen

schaden /sxadə/ (v)
déan dochar do
  overgankelijk iets of iemand schade toebrengen

schadepost (n)
anachain

schadevergoeding (n)
leorchúiteamh

schaduw /ˈsxaː.dyu̯/ (n)
scáth
  slechts door indirect zonlicht beschenen oppervlak
  donkere vorm op muur, schildering of grond

schaduwen (v)
scáth
  overgankelijk iemand ongemerkt volgen

schaduwrijk (adj)
foscúil
  met veel schaduw (door de aanwezigheid van veel bomen)

schafttijd (n)
bris
  rusttijd tijdens het verrichten van arbeid waarin de arbeiders ook wat kunnen eten en drinken

schakel (n)
nasc

schakelen /sxakələ(n)/ (v)
athraigh
  een verbinding tot stand brengen

schakeling (n)
ciorcad

schaking (n)
fuadach
  het zonder toestemming (van de ouders of echtgenoot) wegvoeren van een vrouw, met de bedoeling om met haar te gaan samenwonen of trouwen

schallen (v)
sámh
  veel lawaai of geluid (laten) maken

schalm (n)
nasc

schalmei (n)
seám
  (muziekinstrument) een blaasinstrument met een rechte conische boring. De toon wordt gevormd met een los dubbel riet

schampen (v)
scinn
  overgankelijk (vrijwel) stilstaand voorwerp rakelings treffen
  wederkerig elkaar ~ als tegenliggers rakelings treffen

schamperheid (n)
dímheas
  de mate waarin men beledigend en honend is

schandaal (n)
aithisiú
  een zaak die iemand in opspraak brengt en waarvan mensen schande spreken

schande (n)
náire
  iets wat bij het publiek minachting oproept, iets oneervols

schap (n)
scairbh
  een plank om iets op te zetten

schapenkop (n)
amadán
  (pejoratief) dom en onnozel persoon

schapenvlees (n)
caoireoil
  (voeding) het vlees van een schaap

scharlakenrood (adj)
scarlóid

scharnier /sxɑrˈnir/ (n)
inse
  een draaibaar verbindingsstuk tussen twee voorwerpen

scharnierend (adj)
ar insí
  van iets dat het draait om een hengsel of scharnier

scharrelen /ˈsxɑrələ(n)/ (v)
bí ag súgradh
  inergatief losse verkering hebben

schat (n)
taisce, stór
  verzamelde rijkdom

schatbewaarder (n)
cisteoir
  iemand die zorgt voor het behoud van iets dat waardevol is

schattebout (n)
muirneach

schatten /'sxɑtə(n)/ /'sχɑtə(n)/ (v)
meas
  (statistiek) : vanuit een beperkte steekproef een getalswaarde bepalen die een parameter van de verdeling ervan zo goed mogelijk benadert

schattig (adj)
binn
  (informeel) leuk, aardig, enig

schaven (v)
plánáil
  overgankelijk gladmaken door middel van een schaaf
cuir ar féarach
  wederkerend verwonden door wegscheuring van de huid

schavot (n)
croch
  (juridisch) een stellage [1] voorzien van een galg of een valbijl waar veroordeelden terechtgesteld worden/werden

schavuit (n)
alfraits
  (scheldwoord) een persoon die kwaad bedrijft of in de zin heeft

schede (n)
truaill
  (militair) een houder waarin men een zwaard of mes kan steken

schedel /'sχedəl/ (n)
blaosc

schedelboring (n)
treapánadh
  (medisch) met behulp van een boor een opening maken in de schedel

scheef /sxeːf/ (adj)
cam
  niet recht, niet onder een rechte hoek

scheel /sxeːl/ (adj)
claonsúileach
  het gebrek hebbend dat de oogassen niet op eenzelfde punt gericht kunnen worden

scheen (n)
lorga
  (anatomie) voorkant van het onderbeen van de mens tussen de knie en de enkel

scheepsbouw (n)
saoirseacht loinge

scheepsromp (n)
cabhail
  (scheepvaart) het kale casco van een schip zonder tuig, machines, opbouw of inrichting; de buitenste laag van een schip

scheepswerf (n)
longchlós
  (scheepvaart) een aan het water gelegen werkgebied waar schepen gebouwd worden

scheepvaart (n)
loingseoireacht
  (verkeer) het verkeer op het water

scheerkwast /ˈsxɪːrkʋɑst/ (n)
scuab bhearrtha
  een dikke kwast waarmee men scheerzeep kan aanbrengen

scheermes /sxeːrmɛs/ /sχɪːrmɛs/ (n)
rásúr
  een bijzonder scherp mes waarmee men zich kan scheren
scian mhara
  (tweekleppigen) schelpdieren van het geslacht Ensis waarvan de schelp op een inklapbaar scheermes gelijkt

scheerwol (n)
olann
  wol die van levende schapen geschoren is (dus niet van dode dieren en ook niet van oude wollen weefsels)

scheet /sxet/ /sχet/ (n)
broim
  gasontlading uit de darm

scheiding (n)
deighilt
  het uiteenhalen van iets in zijn onderdelen
  de lijn aan weerszijden waarvan haar naar de ene of de andere kant valt, de haarscheiding
colscaradh
  het verbreken van een huwelijk

scheidsrechter /'sxɛɪtsrɛxtər/ (n)
moltóir
  (sport) iemand die bij wedstrijden het toezicht houdt op de naleving van de spelregels

scheikunde (n)
ceimic
  (wetenschap) wetenschap die zich bezig houdt met de studie van de samenstelling en de bouw van de stoffen, de chemische veranderingen die plaats vinden onder bepaalde omstandigheden en de wetmatigheden die daaruit voort vloeien

scheikundige (n)
ceimiceoir

schel (adj)
aithrinneach

schel (n)
aláram

schelden /sxɛldə(n)/ (v)
eascaine
  inergatief krenkende of beledigende woorden uitspreken op heftige of ruwe toon

schelf (n)
caitín

schelheid (n)
amhainse
  met grote felheid, scherpheid en te weinig nuance

schelp /sxɛlp/ (n)
sliogán
  (zoötomie) uit kalk (calciet en/of aragoniet) en andere mineralen bestaand, gewoonlijk uitwendig skelet, dat door een weekdier (stam der Mollusca ) wordt aangemaakt

schelpzand (n)
creig
  zand gemaakt van het gruis van schelpen

schelvis (n)
cadóg
  (straalvinnigen) (voeding) bepaald soort kabeljauwachtige consumptievis, Melanogrammus aeglefinus

schema (n)
cuspóir

schemer /ˈsxemər/ (n)
amhscarthanach
  de periode van verminderend licht tussen dag en nacht

schemerdonker (n)
amhscarthanach

schemerduister (n)
amhscarthanach

schemering (n)
clapsholas
  tijd van de dag waarop het licht dan wel donker wordt

schemerlicht (n)
amhscarthanach
  flauw licht in de vroege ochtend of de late avond

schenken /'sxɛŋ.kə(n)/ (v)
tabhair
  ditransitief overdragen van bezit aan iemand anders (zonder tegenprestatie)
doirt
  overgankelijk in een ander vat laten vloeien, overgieten

schenking (n)
am i láthair

schep /sxɛp/ (n)
sluasaid
  m, v: (gereedschap) lepelvormig werktuig waarmee een hoeveelheid vast materiaal verplaatst kan worden
  m: de hoeveelheid materiaal die men met #1 verplaatst

scheper (n)
aoirigh

scheppen /ˈsxɛpə(n)/ (v)
lán sluaiste
  overgankelijk met bijv. een lepel of spaan een hoeveelheid van een bep. materiaal uit iets (bijv. een vat) naar boven halen, of het juist daarin doen

schepper (n)
údar
  iemand die iets maakt, ontdekt of in het leven roept

schepsel (n)
créatúr
  creatuur; iets dat gemaakt is

scheren /sxeːrə(n)/ /sχɪːrə(n)/ (v)
bearr
  wederkerend zich ~: zich de baard kort afsnijden

scherf /sxɛrf/ /sχɛrf/ (n)
scealp
  een fragment van een granaat

schering (n)
deilbh, dlúth
  de op een weefgetouw de in verticale richting parallel opgespannen draden.

schermbeveiliging (n)
spárálaí scáileáin

scherp (adv)
géar
  heel precies afgesteld
  heel duidelijke

scherpe lava (n)
aa
  (geologie) gestolde lava die vele scherpe randen vertoont

scherpen (v)
faobhraigh

scherprechter (n)
básadóir

scherpstellen (v)
fócasaigh
  overgankelijk (optica) (van een optische instrument) zo instellen dat dat een scherp beeld ontstaat.

scherpte (n)
amhainse

scherpzinnig (adj)
amhainseach

scherpzinnigheid (n)
amhainse
  de mate waarin met goed kan nadenken

scherts (n)
scéal grinn

schertsen (v)
cleas
  als grap opmerken

schertsvertoning /'sxɛrtsfərtonɪŋ/ (n)
cleas
  een onzinnige gebeurtenis waar je maar het beste om kunt lachen

schets /sxɛts/ (n)
sceitse

schetsboek (n)
leabhar sceitseála
  boek of schrift met blanco vellen papier, dat geschikt is voor het maken van tekeningen

schetsen /'sxɛt.sə(n)/ (v)
graf
  met een minimum van pennenstreken een voorlopige en gewoonlijk uitwisbare afbeelding van iets maken
  in overdrachtelijke zin: een korte maar rake beschrijving van iets geven

schetteren (v)
aighneas
  inergatief (dierengeluid) lawaai maken zoals een ekster

scheur /sxøːr/ /sχʏːr/ (n)
roiseadh
  een kloof in een vlies of weefsel

scheuren /sxʏːrə(n)/ (v)
rois
  overgankelijk in twee of meer delen trekken

scheut (n)
beangán
  (plantkunde) een nieuw groeisel aan een plant
  een niet al te goed afgemeten hoeveelheid vloeistof, meestal snel geschonken uit een fles of kan
  een snelle, doordringende gewaarwording (-> pijnscheut)

scheutig (adj)
gnaíúil

schicht (n)
splanc
  plotselinge sterke lichtstraal zoals bij de bliksel
  bloeiwijze, waarbij de zijassen beurtelings links en rechts ontspringen van de vorige as
  (figuurlijk) plotselinge onverwachte beweging of gebeurtenis
  (verouderd) puntig projectiel dat uit de hand geworpen of met een boog geschoten wordt

schielijk (adj)
abúil

schier (adv)
beagnach

schiereiland /ˈsxirɛilɑnt/ (n)
leithinis
  (aardrijkskunde) een landmassa die voor het grootste deel door water omgeven wordt, en slechts op (relatief) smalle verbinding heeft met het vasteland

schieten /ˈsxi.tə(n)/ /ˈsχi.tə(n)/ (v)
scaoil
  overgankelijk een projectiel afvuren met een wapen

schietgat (n)
poll lámhaigh
  gaten ontstaan door een schot met een vuurwapen

schietlood (n)
aigeach
  een draad met loden balletje om de loodrechte stand van iets te onderzoeken

schietpartij (n)
lámhach
  een confrontatie waarbij partijen elkaar beschieten

schiften (v)
deighil

schifting (n)
rogha
  het selecteren van zaken en personen op basis van hun eigenschappen

schijn /sxɛi̯n/ (n)
aithnid
  bedriegelijk voorkomen
taitin
  zweem, glans

schijnbaar /ˈsxɛːnbar/ /ˈsχɛɪnbar/ (adj)
dealramhach
  zo als iets lijkt te zijn maar in de werkelijkheid niet is

schijnheilig /sxɛɪ̯nˈhɛɪ̯lɪx/ /sxɛːnˈhɛːləx/ /sχɛɪ̯nˈhɛɪ̯ləχ/ (adj)
bréagchráifeach
  tegen beter weten in de schijn van goedheid of onschuld ophoudend

schijnvertoning (n)
aoldath a chur ar
  een procedure die tot doel heeft slechts de illusie of schone schijn op te houden

schijnwerkelijkheid (n)
réaltacht fhíorúil
  iets wat lijkt op de werkelijkheid maar dat niet is

schijt /sxɛɪt/ (n)
cac
  vaste uitwerpselen

schijten /sxɛɪtə(n)/ /sxɛːtə(n)/ /sχɛɪtə(n)/ (v)
cac
  inergatief (informeel) zich ontlasten, poepen

schijthoofd (n)
clasán

schijtziek (adj)
adhascaideach
  (informeel) grote ergernis of walging ervarend

schik /sxɪk/ (n)
aiteas
  ~ hebben in iets: door iets geamuseerd worden

schikken (v)
culaith
  onpersoonlijk goed uitkomen

schikking (n)
socrú
  (juridisch) (procesrecht) beslechting door partijen van hun rechtsgeschil(len) al dan niet door tussenkomst van een derde partij bijv. een mediator, advocaat of rechter

schil (n)
snamh
  (meestal makkelijk te vervormen) buitenlaag van bepaalde vruchten of knollen

schild /sxɪlt/ (n)
sciath
  (militair) een voorwerp dat als afweer tegen de aanval van de vijand voor zich gehouden wordt

schilder (n)
péintéir
  (beroep) (kunst) een kunstenaar die geschilderde afbeeldingen maakt

schilderen (v)
péinteáil
  overgankelijk, (kunst) een kunstwerk vervaardigen door met verf een beeld op een oppervlak te maken
  overgankelijk, (bouwkunde) een bouwwerk of voorwerp van een beschermende laag verf voorzien

schilderij /ˌsxɪldə'rɛː/ /ˌsχɪɫdə'rɛɪ/ (n)
pictiúr
  (kunst) een met verf op doek of andere achtergrond gemaakte afbeelding

schilderkunst /sxɪldərkʌnst/ (n)
péinteáil
  (schilderkunst) een beeldende kunst die zich bezighoudt met het met penseel en verf op een plat vlak aanbrengen van lijnen en kleuren

schilderstuk (n)
pictiúr

schildklier /sxɪldkliːr/ /sxɪɫtkliːr/ /sχɪɫtkliːr/ (n)
faireog thíoróideach
  (anatomie) een (endocriene) klier gelegen aan de voorzijde van de hals, voor het strottenhoofd, tegen de luchtpijp aan

schildpad (n)
turtar, toirtís
  v/m (reptielen) orde van reptielen waarvan het voornaamste kenmerk is dat het lichaam omsloten wordt door een verhard rug- en buikschild

schilfer (n)
cáithnín
  een vliesdun loskomend stukje materiaal

schillen (v)
snamh
  overgankelijk de schil van een vrucht verwijderen

schim (n)
sprid

schimmel (n)
fungas
  (plantkunde) zwamsoort of substantie die op dode of levende organismen groeit

schimmels (n)
fungas
  meervoudsvorm als officiële benaming (biologie) rijk binnen de eukaryoten Fungi

schimpdicht (n)
aoir

schimpen (v)
oirbhire

schip (n)
long, árthach
  (scheepvaart) groot zeevarend vaartuig voor het vervoer van passagiers of goederen, meestal voortbewogen door zeilen of motoren

schipper (n)
captaen
  (beroep) (scheepvaart) iemand die de verantwoordelijkheid heeft voor de besturing van een schip

schist (n)
xisto
  (mineralogie) een kristallijn gesteente, dat vanwege een duidelijke foliatie gemakkelijk splijtbaar is

schizofrenie (n)
scitsifréine
  (psychologie) chronische geestesziekte met perioden van verwardheid en psychose

schminken (v)
dreach

schnauzer (n)
sneabhsar
  bepaald Duits hondenras

schobbejak (n)
coirpeach
  (scheldwoord) verdorven, doortrapt, slecht persoon

schoeien (v)
bróg
  overgankelijk van schoeisel voorzien

schoeisel (n)
coisbheart
  (schoeisel) alles wat men om de voeten heen kan dragen, zoals schoenen en laarzen

schoen /sxun/ (n)
bróg
  (schoeisel) bekleedsel om de voet warm te houden en te beschermen

schoener (n)
scúnar
  (historisch), (scheepvaart) een 18e eeuws langsgetuigd zeilschip met oorspronkelijk 2, maar later ook meer masten

schoenlapper (n)
gréasaí
  (beroep) iemand die als vak schoenen repareert

schoenlepel (n)
ladar bróige

schoenmaker (n)
gréasaí

schoensmeer (n)
céir
  smeersel om leer glanzend en soepel te houden en de kale plekken op te kleuren

schoenveter (n)
barriall
  (schoeisel) veter om een schoen of laars dicht te rijgen

schoenzool /'sxunzol/ (n)
bonn
  het onderste deel van een schoen of laars dat contact heeft met de grond tijdens het lopen

schoep (n)
brobh
  de wiek van een windmolen of de bladen van een waterschroef

schoffering (n)
anurraim

schoffie (n)
alfraits
  een arme, jonge man met een licht criminele inslag

schoft (n)
tabhartha
  (scheldwoord) iemand (doorgaans van het mannelijk geslacht) die zich door zijn gedragingen gehaat maakt

schokeffect (n)
tionchar
  het gevolg van een heftige emotionele prikkeling

schol (n)
leathóg bhallach
  (straalvinnigen) bepaald soort platvis, Pleuronectes platessa

scholekster (n)
roilleach
  (steltloperachtigen) zwart-witte waadvogel met luide roep, Haematopus ostralegus

scholen /ˈsxolə(n)/ (v)
báire
  overgankelijk aan een opleiding onderwerpen

scholengemeenschap (n)
scoil chuimsitheach
  (onderwijs) een school die verschillende schooltypen omvat

scholier /sxoˈlir/ (n)
dalta
  (onderwijs) iemand die basisonderwijs of voortgezet onderwijs volgt

scholiere (n)
cailín scoile
  een vrouwelijke leerling

schommel (n)
luascán
  een hangend speeltuig bestaande uit touw en een zitje, vooral gebruikt in kinderspeeltuinen

schommelen /ˈsxɔməˌlə(n)/ (v)
luascán
  inergatief op een schommel heen en weer bewegen

schommelstoel /ˈsxɔməlstul/ (n)
cathaoir luasctha
  een stoel, gewoonlijk op gebogen staanders, waarop men heen en weer kan schommelen

schoof (n)
punann
  (landbouw) samengebonden hoeveelheid graanhalmen of andere afgemaaide gewassen
  (wiskunde) een wiskundige structuur die aan de open verzamelingen van een topologische ruimte bepaalde algebraïsche structuren koppelt, bijvoorbeeld abelse groepen, ringen of modulen

school /sxoːl/ /sxoːɫ/ /sχoːɫ/ (n)
scoil
  (onderwijs) een onderwijsinstelling waar les wordt gegeven aan leerlingen.
  (dierkunde) een zwemmende groep gelijksoortige vissen.

schoolboek (n)
téacsleabhar

schoolbord (n)
clár dubh

schoolgeld (n)
teagasc

schoolhoofd (n)
ardmháistir

schooljongen (n)
dalta
  (onderwijs) jongen die naar school gaat

schooljuffrouw (n)
múinteoir

schoolkind (n)
páiste scoile

schoolmeester (n)
múinteoir

schoolreis (n)
turas allamuigh

schooltas /ˈsxoːl.tɑs/ (n)
mála scoile

schoolverzuim (n)
neamhláithreacht
  niet naar school gaan terwijl dat wel afgesproken is

schoon /sxoːn/ (adj)
dathúil
  mooi, loffelijk (vooral in Vlaanderen en Limburg)
ar fad
  net, proper, rein, milieuvriendelijk (vooral in Nederland)

schoonbroeder (n)
deartháir céile

schoonbroer /ˈsxombruːr/ (n)
deartháir céile
  (familie) de echtgenoot van iemands broer of zus, of de broer van iemands echtgenoot of echtgenote

schoondochter (n)
banchliamhain
  (familie) de vrouw van een zoon of dochter

schoonheid /'sxon.ɦɛjt/ (n)
áluinn
  de hoedanigheid prachtig en aantrekkelijk te zijn

schoonheidsfout (n)
neamhfhoirfeacht
  een klein onbeduidend foutje in iets dat verder heel goed is

schoonheidsspecialiste (n)
sciamhlann
  (beroep) iemand die voor haar probeert iemand mooier te maken, iemand die schoonheidsbehandelingen geeft

schoonmaken (v)
glan
  overgankelijk reinigen

schoonmoeder /ˈsxonmudər/ (n)
máthair chéile
  (familie) de moeder van de huwelijkspartner

schoonpoetsen (v)
anallas
  door wrijven vuil verwijderen; door wrijven iets laten glimmen

schoonvader /ˈsxomvadər/ (n)
athair céile
  (familie) de vader van de huwelijkspartner

schoonvegen (v)
scuab
  reinigen met een borstel of bezem

schoonzoon (n)
cliamhain
  (familie) de man van een dochter of zoon

schoorsteen /ˈsxorsten/ (n)
simléar
  (bouwkunde) rookkanaal boven een stookplaats

schoorsteenveger (n)
glantóir simléar
  (beroep) een persoon wiens werk het verwijderen van roet uit schoorstenen is

schoorvoetend /sxorˈvutənt/ (adj)
aimhleasc
  met enige aarzeling, tegenzin en angst iets toch doen wat men eigenlijk niet had willen of durven doen

schoorwal /ˈsxoːrwɑl/ /ˈsxoːrβ̞ɑl/ /ˈsχɔːrʋɑl/ (n)
bior
  (geologie) een lange, smalle landtong die gevormd wordt door afzetting van zand in een bocht van de zeekust, en die de bocht op deze manier geheel of gedeeltelijk afsluit van de open zee

schoot /sxot/ /sχot/ (n)
ucht
  (anatomie) de bovenkant van de dijen van iemand die zit
broinn
  (anatomie) een baarmoeder
leathanach
  (scheepvaart) een lijn, aan de benedenhoek (de schoothoek) van een zeil bevestigd om het zeil mee in de wind te richten, een schootlijn

schop (n)
sluasaid
  (gereedschap) een graafwerktuig
cic
  trappende aanraking met de voet

schoppen /'sxɔ.pə(n)/ (v)
ciceáil
  een trap geven

schor /sχɔr/ (n)
riasc goirt

schoren (v)
branra

schorheid (n)
piachán
  het krassende manier waarop iemand praat die schor is

schorpioen (n)
scairp
  (spinachtigen) benaming voor nachtactieve, levendbarende, spinachtige landdieren uit de orde Scorpiones , van subtropische en tropische gebieden, met scharen en een gifstekel aan het einde van een langwerpige gesegmenteerde staart

schors /sxɔrs/ (n)
coirt
  (plantkunde) buitenste laag van stengels, takken en wortels bij houtige vaatplanten, in het bijzonder het dode kurkweefsel (niet te verwarren met de bast, die er levend vlak onder ligt)

schort (n)
bairbéal
  (kleding) een lap stof die voorgebonden wordt gewoonlijk rond de middel om de kleding te beschermen bij huishoudelijke taken zoals het koken of schoonmaken

schot /sxɔt/ (n)
urchar
  o: het afvuren van een projectiel
sciath
  o: een afscheidende tussenwand

schotel (n)
pláta
  (huishouden) platte ronde schaal met opstaande rand
  (voeding) een gerecht
fochupán
  (meestal verkleinwoord) een schaaltje onder een kopje

schouder (n)
gualainn
  (anatomie) (bij uitbreiding) elk van de bovenste delen van de romp van de hals tot en met het begin van de bovenarm

schouderblad (n)
slinneán
  (anatomie) het vlakke driehoekige bot dat de achterzijde van de schouder vormt

schout (n)
báille
  (beroep) het hoofd van het dorpsbestuur van een schoutambt vanaf de hoge middeleeuwen

schouw (n)
teallach
  schoorsteen
bád calaidh
  (scheepvaart) platte schuit voor het overzetten van personen en goederen, overzetboot, pont, pontveer, veerboot, veerpont

schouwburg (n)
amharclann
  (bouwkunde), (toneel) een gebouw voor het vertonen en bijwonen van voorstellingen, optredens en performances

schouwen (v)
cathais

schouwtoneel (n)
ardán
  toneelstuk
  (figuurlijk) iets dat eigenlijk niet meer is dan een toneelstukje maar wat gepresenteerd wordt als iets anders

schraal /sraɫ/ /sxral/ (adj)
ocrach
  armzalig, minimaal

schraapzucht (n)
caillteacht
  te zeer gericht op het verzamelen van een kapitaal

schrabben (v)
scríob
  met een scherp voorwerp iets verwijderen

schragen (v)
branra

schrander /ˈsrɑndər/ /ˈsxrɑndər/ (adj)
abúil
  over een hoge mate van intelligentie beschikkend of daarvan blijk gevend

schrank (n)
binse sábhadóireachta
  schraag, slagboom
  6 leggen vlas

schranken (v)
maig
  op een scheve manier verzakken
  veranderen van rijstrook
  kruisen

schrapen (v)
scríob

schraper (n)
cníopaire
  iemand die schraapt, een gierigaard

schrappen /'srɑpə(n)/ /'sxrɑpə(n)/ (v)
sileadh
  doorhalen, verwijderen van een lijst
  bezuinigen, een einde maken aan een programma of uitgavenpost
bain
  (met betrekking tot banen) ontslaan

schreeuw /sxreu̯/ /sχrɪːu̯/ (n)
scread
  een luide (uit)roep, vaak geassocieerd met angst, pijn, schrik of woede

schreeuwen /ˈsxreːʋə(n)/ (v)
béic
  overgankelijk luid en geforceerd gebruik van het stemgeluid

schreeuwerig (adj)
callánach
  hard en lelijk geluid makend

schreien (v)
caoin

schriel (adj)
gearreireaballach

schrift /srɪft/ /sxrɪf/ /sxrɪft/ (n)
scríbhneoireacht
  (taalkunde) de letter- en cijfertekens van een taal
  de lettersoort gebruikt in boeken, teksten en inscripties

schriftelijk (adj)
scríofa

schrijfbenodigdheden /ˈsrɛɪ̯fbəˌnodəχtˌhedə(n)/ /ˈsxrɛɪ̯fbəˌnodɪxtˌhedə(n)/ /ˈsxrɛːfbəˌnodəxtˌhedə(n)/ (n)
páipéarachas
  pen, papier en andere zaken die men nodig heeft om te kunnen schrijven

schrijfblok (n)
ríomhaire glúine
  een stapel aan de bovenzijde aan elkaar geniet gelinieerd papier met een hardere kartonnen achterzijde en een dunne kartonnen voorkant

schrijfster /ˈsrɛɪ̯fstər/ /ˈsxrɛɪ̯fstər/ /ˈsxrɛːfstər/ (n)
banúdar
  (beroep) een persoon van het vrouwelijk geslacht die op professionele manier boeken of verhalen schrijft

schrijfwerk (n)
asphrionta
  tekst die men heeft geschreven
scríbhneoireacht
  het schrijven als arbeid

schrijfwijze /'srɛɪ̯fʋɛɪ̯zə/ /'sxrɛɪ̯fwɛɪ̯zə/ /'sxrɛːfβ̞ɛːzə/ (n)
litriú
  de manier waarop een woord geschreven wordt
  het geheel van bijzondere schrijfkenmerken van een auteur of een tekst

schrijlings (adj)
gabhalscartha
  met de benen uit elkaar

schrijn /sxrɛɪn/ /sçrɛːn/ (n)
cumhdach
  fraai bewerkt kistje voor kostbaarheden

schrijnen (v)
galánta
  inergatief branderig aanvoelen

schrijnwerker (n)
siúinéir

schrijven /ˈsxrɛ(i)və(n)/ (v)
scríobh
  overgankelijk tekst in tekens vastleggen

schrijver /ˈs(x)rɛɪvər/ (n)
scríbhneoir
  een persoon die schrijft
  (beroep) een persoon die beroepsmatig schrijft

schrik (n)
scanradh
  hevige plotselinge angst, bijvoorbeeld als gevolg van een onverwachte verandering of gevaarlijke situatie

schrikbeeld /ˈsxrɪkbelt/ (n)
tromluí
  een voorstelling of denkbeeld dat iemand bang maakt

schrikkeljaar (n)
bliain bhisigh
  een jaar met 366 dagen

schrikken (v)
scanradh
  ergatief een schokkende verrassing ondergaan, schrik krijgen

schrikreactie (n)
anbhá
  een natuurlijke reactie op onverwachte en intense stimuli, zoals een hard geluid

schrobber (n)
scuab sciúrtha
  (huishouden) borstel waarmee men vuil kan verwijderen van iets
  persoon die met een borstel iets schoonmaakt

schroef (n)
scriú
  (techniek) een klein cilindervormig of conisch voorwerp dat wordt gebruikt om andere, grotere voorwerpen vast te zetten
  (scheepvaart) (luchtvaart) een werktuig met twee of meer gebogen bladen die door draaiing een schip of vliegtuig voortbewegen
bí ag lúbarnaíl
  (sport) een sprong met een draai om de lengteas

schroevendraaier (n)
scriúire
  (gereedschap) een werktuig om schroeven vast of los te draaien

schrokken / ˈsxrɔkə(n) / (v)
alpachán
  overgankelijk zo snel mogelijk eten

schroomvallig (adj)
is eagal le

schub /sxʏp/ (n)
lann
  (biologie) een van meerdere overlappende plaatjes van keratine die aan een kant vastzitten en zo een oppervlak bedekken

schudden /ˈsxʏdə(n)/ (v)
croith
  overgankelijk snel heen en weer bewegen om iets te mengen

schudding (n)
croith
  handeling waarbij iets met kracht snel heen en weer of op en neer wordt bewogen

schuif (n)
bolta
  manier om een deur te vergrendelen met een plat voorwerp

schuifslot (n)
bolta
  een slot dat men met een schuif of een schuivende beweging opent en sluit

schuilhol (n)
cró folaigh
  weinig comfortabele plaats waar iemand zich verborgen of schuilt houdt voor gevaar

schuilhouden (v)
ceil
  wederkerend zorgen dat je niet gezien wordt

schuilhut (n)
ceil
  een plaats waar men kan schuilen of zichzelf kan verschuilen

schuilplaats (n)
dún

schuilplek (n)
dídean

schuim /sxʌʏm/ (n)
cúr
  iets wat veel luchtbellen bevat
dríodar
  (pejoratief), (maatschappij) personen van laag allooi

schuimen (v)
scinn

schuimig (adj)
sobalach
  van een vloeistof dat ze veel luchtbellen bevat

schuine streep (n)
fleasc

schuinsmarcheerder /'sxœynsmɑrʃerdər/ (n)
ráca
  (persoon) iemand die geen net en braaf leven lijdt, omdat hij regels overtreedt

schuinte (n)
maig
  de mate waarin iets schuin of scheef is

schuit /sxœyt/ (n)
bád
  (scheepvaart) een eenvoudig open vrachtvaartuig zonder dek, opbouw of aandrijving

schuiven (v)
sleamhnaigh
  overgankelijk over de grond verplaatsen

schuld /sxʏlt/ (n)
dette
  (financieel) een geldbedrag dat ondanks de verplichting daartoe (nog) niet betaald wordt
ciontacht
  (figuurlijk) een verantwoordelijkheid die aan iemand wordt toegeschreven voor een laakbare gebeurtenis of toestand

schuldeiser (n)
cobhthach
  iemand aan wie iemand iets (meestal geld) verschuldigd is

schuldig /'sxɵldəx (adv)
ciontach

schuldige (n)
ciontach
  iemand die schuldig (aan een misdaad) is

schunnig /'sxʏ.nəx/ (adj)
aimlithe
  (verouderd) haveloos, armoedig
amhlabhrach
  (figuurlijk) laag, onfatsoenlijk (van handelingen, gedragingen, uitspraken)

schuren /sxyrə(n)/ (v)
gaineamh
  overgankelijk een oppervlak glad maken door wrijving met een ruw oppervlak van grotere hardheid

schurft /sxɵrft/ (n)
claimhe
  (medisch) een huidaandoening veroorzaakt door de schurftmijt, Acarus scabiei

schurk /sxɵrk/ (n)
bithiúnach
  (scheldwoord) persoon die kwaad in de zin heeft en/of bedrijft

schurkenstaat (n)
stát bradach
  (pejoratief) een staat die zich onfatsoenlijk gedraagt en zich niets aantrekt van internationale verdragen

schut /sxɵt/ (n)
claí

schutsengel (n)
aingeal coimhdeachta
  (religie) vermeend hemels wezen dat iets of iemand beschermt

schutsluis (n)
ciabhóg

schutterig (adj)
amscaí
  op een onschuldige manier onhandig

schuur /sxyːr/ /sχyːr/ (n)
scioból
  (bouwkunde) een opslagplaats bij het huis of de boerderij

schuwheid (n)
srianadh
  het verlegen en bang zijn

sclera (n)
gealacán

sclerose (n)
scléaróis
  (medisch) ziekelijke verharding

scoop (n)
lán sluaiste
  eerste bericht over iets in de media, primeur

score (n)
fiche
  het aantal behaalde punten

scoren (v)
aimsigh

scrapie (n)
scráibeach
  (medisch) hersenziekte veroorzaakt door prionen bij schapen

screensaver (n)
spárálaí scáileáin
  (informatica) (verouderd) een afbeelding die zich over het beeld beweegt als de computer niet gebruikt wordt, maar niet is uitgezet, oorspronkelijk was de taak te voorkomen dat een beeld zich in de fosforlaag van het beeldscherm inbrandde

scriba (n)
rúnaí

scrotum (n)
bosán
  (anatomie) zak waarin de zaadballen zitten

scrupuleus (adj)
beacht
  zorgvuldig, zeer gewetensvol, nauwgezet

sculptuur (n)
dealbhóireacht
  (beeldhouwkunst) beeldhouwwerk dat is ontstaan door het wegnemen van materiaal

seaborgium (n)
seaboirgiam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Sg en atoomnummer 106. Het is vermoedelijk een grijs of zilverwit overgangsmetaal

secessie (n)
deighilt
  het fenomeen waarbij een groep individuen uit bestaande organisatiestructuren stappen waarin zij leven

seconde (n)
soicind
  (tijdrekening), (natuurkunde), (eenheid) SI-grondeenheid van tijd, weergegeven met symbool s

secreet (n)
ionlann
  toilet

secretaresse /səkrəta'rɛsə/ (n)
rúnaí
  (beroep) vrouwelijke werknemer die het secretariaatswerk voor een persoon of een instantie opneemt

secretaris /səkre'tarəs/ (n)
rúnaí
  (beroep) iemand die als taak heeft alle lopende zaken bij te houden

secretaris-generaal (n)
Ard-Rúnaí
  (beroep) hoge functionaris binnen grote organisaties, zoals de Verenigde Naties, NAVO, FIFA

sectie (n)
rannóg
  een afgezonderd deel van iets
  (medisch) een onderzoek waarbij een lichaam van een overledene opengesneden wordt

seculair (adj)
saolta

seculier (adj)
saolta
  niet aan de religie gebonden

secundair /səkʏnˈdɛːr/ (adj)
aidbhinteach

sedentair (adj)
neamhaistreach

seductie (n)
briocht
  verleiding

segment (n)
deighleog
  onderdeel, elk van de delen die samen een constructie vormen

sein /sɛɪn/ (n)
fógra
  een betekenisvolle beweging

seinen (v)
teileagraf
  overgankelijk (techniek), (elektronica) het teken voor teken overbrengen van een bericht, meestal over grote afstand via kabel- of radioverbinding

seismograaf (n)
seismeagraf
  (geologie) een toestel dat beweging en of trillingen van de aardkorst waarneemt en registreert

seismogram (n)
seismeagram
  (geologie) grafische voorstelling van een door een seismograaf waargenomen aardbeving

seismologie (n)
seismeolaíocht
  (wetenschap) de wetenschap van de aardbevingen, een wetenschappelijke discipline binnen de geofysica

seizoen /sɛɪ̯.ˈzun/ /sɛː.ˈzun/ (n)
séasúr
  (tijdrekening), (eenheid) elk van de vier periodes waarin het jaar verdeeld wordt, en gekenmerkt wordt door astronomische en klimatologische eigenschappen
ráithe
  een jaarlijks terugkerende periode

seks /sɛks/ (n)
bualadh craicinn
  (seksualiteit), (nauwe betekenis) geslachtsgemeenschap

sekse (n)
gnéas
  (seksualiteit) geslacht, het man of vrouw zijn

seksualiteit (n)
collaíocht

seksueel /sɛksy'el/ (adj)
gnéasach
  (seksualiteit) op de geslachtsdrift betrekking hebbend

seksueel overdraagbare aandoening (n)
galar gnéas-tarchurtha
  (medisch) infectieziekte die vooral wordt overgedragen door seksueel contact

seksueel overdraagbare infectie (n)
ionfhabhtú gnéas-tarchurtha
  (medisch) infectieziekte die vooral wordt overgedragen door seksueel contact

sekswerker /ˈsɛks.wɛr.kər/ (n)
oibrí gnéis

selderie (n)
soilire
  tuinkruid, vergelijkbaar met peterselie, maar dan met een veel sterkere smaak

selderij (n)
soilire
  (bloemplanten) bepaald soort plant, Apium graveolens uit de schermbloemenfamilie (Apiaceae ). Selderij komt voor langs de kust op natte, enigszins zilte tot brakke grond en soms langs sloten

select (adj)
togh
  behorend tot een kleine groep met speciale rechten of eigenschappen

seleen (n)
seiléiniam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Se en atoomnummer 34. Het is een grijs niet-metaal

selenium (n)
seiléiniam

selfie /sɛlfi/ (n)
féinphic
  (fotografie) een foto die iemand van zichzelf heeft genomen (zonder statief of zelfontspanner)

selfservice (n)
féinfhreastal
  winkel of andere voorziening waarbij de consument zich zelf moet bedienen

senaat (n)
seanad

senator (n)
seanadóir

seniel /seˈnil/ (adj)
siabhránach
  aan de ouderdom eigen, door de ouderdom afgetakeld

sensatiezucht (n)
céadfaíochas
  een overdreven, onbedwingbare behoefte om spannende zaken mee te maken

sensitiviteit /sɛnzitiviˈtɛit/ (n)
íogaireacht
  de gevoeligheid van iets of iemand om iets waar te nemen
  gevoeligheid van een medische test: de kans dat iemand die de ziekte echt heeft 'ontdekt' wordt door de medische test
céadfacht
  emotionele of esthetische fijngevoeligheid of overgevoeligheid

sensor /ˈsɛnsɔr/ (n)
braiteoir
  (techniek) een onderdeel, een instrument dat wordt toegepast om een informatief signaal af te geven over één of meer technische grootheden (snelheid, temperatuur enz.)

sensorisch (adj)
céadfach
  betrekking hebbend op de zintuiglijke gewaarwording

sententie (n)
abairt
  (juridisch) vonnis van een rechter

september (n)
Meán Fómhair, Méan Fómhair
  (tijdrekening) de negende maand van het jaar

septiem (n)
seachtú
  (muziek) de zevende trap van een diatonische toonladder
  (muziek) een interval met een toonafstand zoals die van de eerste naar de zevende toon van een diatonische toonladder

septime (n)
seachtú
  (muziek) de zevende trap van een diatonische toonladder
  (muziek) een interval met een toonafstand zoals die van de eerste naar de zevende toon van een diatonische toonladder

septimool (n)
seachtrín
  (muziek), (verouderd) groep met een ongewoon aantal van zeven muzieknoten of rusten, op een plaats waar het gewone patroon tweedelig is en bijv. 1, 2, 6 of 8 noten zou bevatten.

septisch (adj)
seipteach
  (medisch) infectiewekkend, bederfwekkend

septool (n)
seachtrín
  (muziek) een groepje met een ongewoon aantal van zeven muzieknoten of rusten, op een plaats waar het gewone patroon, tweedelig is en bijv. 1, 2, 6 of 8 noten zou bevatten.

sereen (adj)
suaimhneach
  heel rustig, kalm en plechtig

sergeant (n)
sáirsint
  (beroep) (militair) een rang onder de onderofficieren

serie (n)
foireann
  delen van een geheel in een bepaalde volgorde

serieus (adv)
dáiríre
  ernstig

sering /sə.'rɪŋ/ (n)
líológ
  (bloemplanten) boomsoort met welriekende bloesem, meest paars of wit in de vorm van een kaars Syringa vulgaris

sermoen (n)
seanmóir
  beschuldigende, vermanende preek of toespraak

serpent (n)
nathair
  (reptielen) een slang

serval (n)
seirbheal
  (roofdieren) bepaald soort zoogdier, Leptailurus serval , een Afrikaanse katachtige vergelijkbaar met de cheeta

server (n)
freastalaí
  (informatica) een computer die diensten verleent aan andere programma's

service /ˈsʏːrvɪs/ (n)
feidhmeannas
  (horeca) bediening, diensten ten behoeve van de klanten

sesam (n)
seasaman
  (bloemplanten) Sesamum indicum een uit Afrika afkomstige plant uit de familie Pedaliaceae . De soort hoort waarschijnlijk tot de oudste vanwege de olie gekweekte gewassen van de wereld

set (n)
aicme
  (wiskunde) verzameling

sext (n)
séú

sfeer (n)
aerbhrat
  het geheel van gedachten en gevoelens die de gemoederen in een bepaalde omgeving bezighouden

shampoo /ˈʃɑm.po/ (n)
seampú
  product, meestal in vloeibare vorm, dat bedoeld is om het haar te wassen

shawl (n)
seál
  (kleding) een langwerpig stuk doek dat gedragen wordt om de hals

sherry (n)
seiris
  (drinken) een Spaanse versterkte wijn

shiitake (n)
síotaicé
  Lentinula edodes is een eetbare paddenstoel, die van nature voorkomt in China en Japan. De paddenstoel wordt veel gebruikt in de Aziatische keuken

shilling (n)
scilling

shirt /ʃʏːrt/ (n)
léine
  (kleding) een hemdachtig kledingstuk voor het bovenlijf dat soms de armen deels ontbloot laat

shock /ʃɔk/ (n)
suasán
  (medisch) een toestand die ontstaat door acute te geringe bloedtoevoer naar weefsels door ondervulling van het slagaderlijk systeem.Let op, emotionele of psychologische shock heeft niets met het medische begrip shock te maken!!

shocking (adj)
anacrach
  van een bepaalde gebeurtenis dat je er boos en verbaasd over bent

shoot (interjection)
cic
  zeg het maar, uitnodiging aan iemand die aarzelt om wat te zeggen

shop /ʃɔp/ (n)
bheith ag siopadóireacht
  een winkel

showen /ˈʃowə(n)/ (v)
taispeáin
  laten zien om te laten beoordelen, laten zien om indruk te maken

shunt (n)
seachród
  (medisch) kunstmatige verbinding tussen twee kanalen of bloedvaten, meestal van een slagader naar een andere ader

shuttlebus (n)
seirbhís tointeála
  een passagiersbus die zonder dienstregeling en zonder tussenstops tussen twee bestemmingen heen en weer blijft rijden

sibille (n)
sibille
  een vrouwelijke orakel uit de Grieks-Romeinse oudheid

sidderaal (n)
eascann leictreach
  (straalvinnigen) bepaald soort grote, palingachtige vis die zware stroomstoten kan afgeven, Electrophorus electricus

sidderrog (n)
roc nimhe
  (kraakbeenvissen) naam voor soorten platvis uit de familie Torpedinidae die hun prooi kunnen verdoven met een elektrische stroomstoot

sieren (v)
maisigh

sierlijk /'sirlək/ (adv)
spéiriúil
  met gratie

sierlijkheid (n)
cuannacht
  de mate waarin iets er mooi of fraai uitziet

sierstuk (n)
breáthán
  iets dat alleen maar dient als versiersel

sierteelt (n)
bláthadóireacht
  het op grote schaal kweken van planten die dienen om iets mooier te maken

sigaar (n)
toitín

sigaret /sɪɣɑˈrɛt/ /sɪʝɑˈrɛt/ (n)
toitín
  rolletje fijngekorven tabak in een omhulsel van speciaal papier, om daarin gerookt te worden

sightseeing (n)
turasóireacht
  een vluchtige, toeristische bezichtiging, waarbij de aandacht vooral uitgaat naar de bezienswaardigheden

sigma (n)
sigme
  naam van de Griekse letter Σ
  (wiskunde) teken in een formule dat aangeeft dat het om een optelling gaat

signaleren (v)
goirín
  het constateren van iets, en er vervolgens op attenderen door het geven van een signaal meestal ter waarschuwing over gevaar, onraad, bijzondere omstandigheden of gebeurtenissen

sikkel /ˈsɪkəl/ (n)
corrán
  (landbouw) (gereedschap) handzeis of snijmes met halvemaanvormig lemmet en korte steel
seiceal
  (Jiddisch-Hebreeuws) munteenheid en muntstuk van de staat Israël-8 van 1948 tot 1985

silhouet (n)
scáthchruth
  afbeelding van een ondoorzichtig object (zoals een persoon, voorwerp, gebouw of vogel) dat sterk contrasteert met de achtergrond en zo een duidelijke vorm heeft, maar verder egaal van kleur is (in het algemeen zwart of grijs), doordat er weinig licht opvalt dat gereflecteerd zou kunnen worden, in verhouding tot de helderheid van het achtergrondlicht

silicium (n)
sileacón, sileacan
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Si en atoomnummer 14. Het is een donkergrijs niet-metaal

silicone (n)
sileacón
  (scheikunde), (materiaalkunde) rubberachtige kunststof bestaand uit een organische siliciumverbinding

silicoon /siliˈkon/ (n)
sileacón
  (scheikunde) een siliciumhoudend polymeer op basis van siloxaanbindingen met algemene formule [-SiRR1-O]n

siluur /siˈlyr/ (n)
an Siolúrach

simpel /sɪmpəł/ (adj)
gan chealg
  zonder veel complicaties

sinaasappel (n)
oráiste
  (fruit) Citrus aurantium Citrus sinensis oranje vrucht van de sinaasappelboom

sinaasappelmarmelade (n)
plúch
  (voeding) jam waarin de schillen van sinaasappel met het vruchtvlees worden meeverwerkt die zeer geschikt is als broodbeleg

sinaasappelsap (n)
sú oráiste
  (drinken) vruchtensap dat uit sinaasappels bereid is

sinds (preposition)
ó
  sedert, vanaf het moment dat

singel /ˈsɪŋəl/ (n)
búlbhard
  (verkeer) een weg die om het centrum van de stad loopt

sint-bernardshond (n)
ailpíneach
  bepaald Zwitsers ras van grote dogachtige honden

sint-elmsvuur (n)
gealán San Elmo

sint-jakobsschelp (n)
muirín
  (tweekleppigen) Pecten jacobaeus een mantelschelp (ook wel kamschelp) die voorkomt in de Middellandse Zee

sinus (n)
síneas

sirene (n)
Síréana
  een toestel om een akoestisch alarmsignaal weer te geven

siroop /siro:p/ (n)
síoróip

sitar (n)
siotár
  (muziekinstrument) een luitachtig snaarinstrument met een lange hals en een groot aantal snaren (meer dan twintig, een deel ervan ongedempt). De bolle resonantiekast is relatief klein, maar loopt door in de holle hals

situatie /sity'waː(t)si/ (n)
cúrsaí
  hoe de zaken er voorliggen, toestand

situatieschets (n)
plean
  korte beschrijving of simpele tekening van een bepaalde plek

situeren (v)
plás

sivan /siˈvɑn/ (n)
Síveán
  (Jiddisch-Hebreeuws) derde maand van het joodse jaar, in mei-juni (Est. 8:9); negende maand bij telling vanaf Rosj Hasjana

siwan /siˈwɑn/ (n)
Síveán
  (Jiddisch-Hebreeuws) derde maand van het joodse jaar, in mei-juni (Est. 8:9); negende maand bij telling vanaf Rosj Hasjana

siësta (n)
bruth
  een middagdutje, vaak na de lunch als de zon haar hoogste positie bereikt heeft

sjaal (n)
cochall
  (kleding) een langwerpige lap stof die om de hals gedragen wordt

sjabbat /ʃaˈbɑt/ (n)
Sabóid
  (Jiddisch-Hebreeuws) zevende dag van de week, zaterdag, joodse rustdag (111×: Ex. 16:23 +, Lev. 16:31 +, Num. 15:32 +, Deut. 5:12 +, 2 Kon. 4:23 +, Jes. 1:13 +, Jer. 17:21 +, Ez. 46:1 +, Hos. 2:13, Am. 8:5 +, Ps. 92:1, Klaagl. 2:6, Neh. 9:14 +, 1 Kron. 9:32 +, 2 Kron. 23:4 +; Griekse vorm 55× in NT)

sjabbes /ˈʃɑbəs/ (n)
Sabóid
  sabbat
  (Jiddisch-Hebreeuws) sjabbat, zevende dag van de week, zaterdag, joodse rustdag

sjabbos /ˈʃɑbɔs/ (n)
Sabóid
  (Jiddisch-Hebreeuws) sjabbat, zevende dag van de week, zaterdag, joodse rustdag

sjabloon /ʃɑ'blo:n/ (n)
teimpléad

sjacheren (v)
malairt
  (Jiddisch-Hebreeuws) minderwaardige handel drijven, op minder fatsoenlijke manier handel drijven

sjalot (n)
seallóid
  (voeding) (bloemplanten) Allium ascalonicum een plant uit de narcisfamilie (Amaryllidaceae ). Er zijn verschillende soorten sjalotten met diverse vormen (rond of langwerpig) en kleuren (van bruin tot grijs). In tegenstelling tot de ui vormt de sjalot trossen van knolletjes, net als knoflook. Daarnaast plant ze zich via ondergrondse wortelscheuten voort

sjans /ʃɑns/ (n)
bí ag súgradh
  (informeel) geluk in de liefde hebben, aantrekkelijk zijn voor andere mensen

sjansen /'ʃɑnsə(n)/ (v)
bí ag súgradh
  laten merken dat je iemand leuk vindt

sjappie (n)
liairne
  (informeel) een nutteloos en verlopen persoon

sjekel /'ʃɛkɛl/ (n)
seiceal
  (Jiddisch-Hebreeuws) (eenheid) gewichtsmaat, waarschijnlijk vaak ruim elf gram; een sjekel is een vijftigste mine en twintig gera (88×: Gen. 23:15 +, Ex. 21:32 +, Lev. 5:15 +, Num. 3:47 +, Num. 3:47 +, Num. 3:47 +, Joz. 7:21, 1 Sam. 9:8 +, 2 Sam. 14:26 +, 2 Kon. 7:1 +, Jer. 32:9, Ez. 4:10 +, Am. 8:5, Neh. 5:15 +, 1 Kron. 21:25, 2 Kron. 3:9)

sjibbolet /ʃɪboˈlɛt/ (n)
teagasc seanchaite
  (Jiddisch-Hebreeuws) onderscheidend kenmerk, symbool (zie Recht. 12:6)

sjibolet /ʃiˈbolɛt/ (n)
teagasc seanchaite
  (Jiddisch-Hebreeuws) onderscheidend kenmerk, symbool (zie Recht. 12:6)

sjilpen (v)
gíog
  een hoog geluid voortbrengen zoals kleine zangvogels dat doen; piepen als een vogeltje

sjoel /ʃul/ (n)
sionagóg

sjoemelaar (n)
fidléir
  iemand die oneerlijk is, iemand die fraudeert

sjorren (v)
gread
  overgankelijk (transport) met touw stevig vastzetten, zodat deze niet kan overgaan bij transport

sjouwen (v)
iompair
  lopen met een zware lading

sjouwer (n)
pórtar
  (beroep) iemand die beroepsmatig zware lasten verplaatst

skateboard (n)
clár scátála

skateboarden (v)
clárscátáil
  inergatief zich voortbewegen op een skateboard, een plank met vier wieltjes eronder

skeeleren (v)
clárscátáil
  rolschaatsen op een rolschaats met 4 wieltjes die recht achterelkaar staan

skelet /skəˈlɛt/ (n)
creatlach
  (anatomie) samenstel van onderdelen dat het lichaam stevigheid geeft

sketch (n)
sceitse
  (kunst) een kort, humoristisch optreden in de podiumkunst, vaak als onderdeel van een revue of show

ski (n)
scí

skilift (n)
ardaitheoir sciála
  (wintersport) een kabelbaan voor skiërs

skiën (v)
sciáil
  inergatief, (sport) zich over sneeuw voortbewegen op twee aan de voeten bevestigde lange latten
  ergatief, (sport) zich over sneeuw ergens heen bewegen op twee aan de voeten bevestigde lange latten

sla /sla/ (n)
leitís
  (groente) eetbare bladeren van Lactuca sativa (wikidata: sla )

slaaf /slaːf/ (n)
sclábhaí
  een persoon die het bezit is van een ander

slaafsheid (n)
uirísle
  gedrag dat duidt om te grote onderdanigheid

slaag /slaːx/ (n)
greadadh ar na mása
  het uitdelen of ontvangen van klappen

slaan (v)
smiot
  overgankelijk een klap uitdelen; met de arm of een vastgehouden voorwerp een snelle, rakende beweging maken

slaap /slap/ (n)
codladh, suan
  periode van inactiviteit waarbij het lichaam tot rust komt

slaapbank /ˈslabɑnk/ (n)
bunc
  (meubel) een meubelstuk dat geschikt is als bank én als bed

slaapbeen (n)
aimseartha
  (anatomie) één van de beenderen van de schedel

slaapdronken (adj)
codlatach
  nog niet helemaal helder wakker

slaapkamer (n)
seomra codlata, seomra leapa
  (bouwkunde) een kamer die gebruikt wordt om in te slapen

slaaplied (n)
suantraí

slaapvertrek (n)
seomra codlata
  vertrek waarin men kan slapen

slaapzak (n)
mála codlata

slab /slɑp/ (n)
bibe
  doekje waarop met name een kind kan morsen tijdens het eten of drinken zodat de kleren schoon blijven

slabakken /sla'bɑkə(n)/ (v)
ligean
  lui zijn, het werk versloffen

slablad (n)
leitís
  het eetbare blad van een slaplant

slachten /slɑxtə(n)/ (v)
búistéir
  overgankelijk, (voeding), (religie) een dier doden voor het vlees of als offer

slachter (n)
búistéir

slachthuis /ˈslɑx.hœːs/ /ˈslɑxt.ɦœːs/ /ˈslɑχ.tœʏ̯s/ (n)
seamlas
  een bedrijf waar dieren geslacht worden

slachtmes (n)
scian bhúistéara
  een mes dat dient om dieren te doden voor het vlees of als offer

slachtoffer (n)
bás
  in het bijzonder iemand die sterft (of gewond raakt) ten gevolge van een gebeurtenis (ramp of gewelddaad)

slag /slɑx/ (n)
cath
  (militair) militair treffen
cineálta
  een soort of categorie, gewoonlijk van mensen

slagader (n)
artaire
  (anatomie) een bloedvat waarin het bloed van het hart af stroomt

slagaderlijk (adj)
artaireach
  betrekking hebbend op de slagaders

slagboom /ˈslɑxbom/ /ˈslɑçbom/ (n)
fál
  balk die dwars over een weg kan worden neergelaten als afsluiting

slagen /ˈslaːɣə(n)/ /ˈslaːχə(n)/ (v)
meil
  ergatief het examen succesvol beëindigen

slager /ˈsla.ɣər/ (n)
búistéir
  (beroep) een verkoper van vlees

slaghout /'slɑxhɑut/ (n)
amadáinín
  houtenknuppel waarmee men de bal slaat bij honkbal, slagbal, cricket, softbal enz.

slagroom (n)
uachtar coipthe

slagroomtaart (n)
císte uachtair
  (voeding) een taart, normaliter bestaande uit cake en jam en rijkelijk gedecoreerd met slagroom

slagvaardigheid (n)
aclaíocht
  het tot snel en krachtig handelen in staat zijn

slagveld /ˈslaxfɛlt/ (n)
blár catha
  (militair) een gebied waarop een militair treffen tussen twee legers plaatsvindt of plaatsgevonden heeft

slagzij (n)
maig
  naar één kant overhellen van een schip zonder dat het al echt omgeslagen is

slak (n)
seilide
  (buikpotigen) een buikpotig weekdier (Gastropoda ) (ook soms (voeding))
slaig
  (metallurgie) een onoplosbaar steenachtig afvalproduct van oxides bij het smelten van metaal

slaken (v)
ruaig

slakkengang (n)
teacht an tseilide
  met een ~: erg langzaam

slampamper (n)
fágtha
  (pejoratief) waardeloze persoon

slang /slɑŋ/ (n)
nathair
  (reptielen), Serpentes een reptiel met een relatief lang lijf en een vaak glad lichaam zonder ledematen
píobán
  (techniek) een buigzame buis

slank /slɑŋk/ (adj)
caol

slankheid (n)
caoile
  het slank en sierlijk zijn; het niet dik zijn; het meer lang dan breed zijn

slap (adj)
cothrom

slapeloosheid (n)
díth codlata

slapen /slapə(n)/ (v)
codail
  in een toestand verkeren waarbij de ademhaling dieper en trager verloopt, en de hartslag trager, en er minder energie wordt gebruikt

slaper (n)
fáinne cluaise simplí

slaperig /ˈsla.pə.rəx/ /ˈsla.pə.rəχ/ /ˈsla.pə.rɪx/ (adj)
codlatach
  behoefte tot slaap vertonend

slaperigheid /ˈsla.pə.rəx.ˌɦɛːt/ /ˈsla.pə.rəχ.ˌɦɛɪ̯t/ /ˈsla.pə.rɪx.ˌhɛɪ̯d/ (n)
codladh
  de neiging te gaan slapen

slapheid (n)
sácráilteacht
  het niet sterk zijn; het al te toegeeflijk zijn

slapie (n)
comrádaí seomra
  (militair), ook buiten de krijgsmacht gangbaar geworden: iemand waarmee men een slaapvertrek deelt en die daarom vaak een goede kameraad is geworden

slaplant (n)
leitís
  (tuinbouw) sla als plant

slapte (n)
leibideacht
  gevoel van krachteloosheid
  periode dat er weinig omzet is voor een bedrijf, een slappe tijd

slavernij (n)
sclábhaíocht
  (maatschappij) een toestand waarin de ene mens eigendom is van de ander, en voor diegene onbetaald werk moet verrichten

slavin (n)
sclábhaí

slecht /slɛçt/ (adj)
dona
  niet van goede wil getuigend, zonder enig moreel besef

slechtaard (n)
bithiúnach
  een persoon met een slecht, boosaardig karakter

slechtgehumeurd /slɛxtxəhy'mørt/ (adj)
crosáil
  chagrijnig, niet opgewekte stemming

slechtheid (n)
ainnise
  de hoedanigheid van het slecht zijn

slechts (adv)
ach
  alleen maar, niet meer dan, enkel

slechtvalk (n)
fabhcún gorm
  (valkachtigen) Falco peregrinus , een roofvogel en de snelst vliegende vogel ter wereld

sleedoorn (n)
airneog
  (bloemplanten) bepaald soort plant met blauwe vruchten, Prunus spinosa uit de rozenfamilie Rosaceae

sleepboot (n)
revocador
  (scheepvaart) een krachtige boot die andere vaartuigen versleept

sleepruim /ˈsle.prœʏ̯m/ /ˈsle.prœːm/ (n)
áirne
  de vrucht van de sleedoorn (Prunus spinosa)

sleet (n)
caith
  slijtage

slenteraar (n)
bruachaire
  iemand die langzaam, sloffend loopt
  (figuurlijk) iemand die heel langzaam is

slet /slɛt/ (n)
striapach

sleutel /sløːtəl/ /sløːtəɫ/ /ˈslø.tɔɫ/ (n)
eochair
  (techniek), (gereedschap) een stuk gereedschap om bouten en moeren mee aan te draaien
  (techniek) een voorwerp bedoeld om er een mechaniek zoals van een klok of speeldoos mee op te winden, een kraan open te draaien e.d.
  een aanwijzing of code waarmee een raadsel kan worden opgelost, een geheim(-schrift) ontcijferd, een cijferslot geopend of toegang kan worden verkregen

sleutelgat /ˈsløtəɫχɑt/ /ˈsløːtəlɣɑt/ (n)
poll eochrach
  een gat in een slot waardoor een sleutel moet worden gestoken om hem te openen

slib /slɪp/ (n)
siolta
  (geologie) afzetting op de bodem van in (stromend) water aanwezige vaste deeltjes.

slibberig (adj)
abarach
  nat, glad, koud en smerig door slib en modder

sliding /'slɑjdɪŋ/ (n)
sleamhnaigh
  (sport) glijdende beweging bij honkbal om het honk te halen voordat de bal gevangen is door de honkman

sliert /slirt/ (n)
nathair
  een lange magere person

slijk /slɛːk/ /slɛːɪk/ (n)
láib
  mengsel van aarde, vuil en water

slijkerig (adj)
abarach
  de consistentie hebbend van dunne klei

slijmig (adj)
ronnach
  taai, week, glibberig, vochtig en plakkerig als slijm

slijmvlies (n)
scannán ronnach
  (anatomie) een dunne laag cellen die slijm produceren, meestal met bescherming of transport van afvalstoffen als doel

slijpen (v)
meil
  overgankelijk door wrijving met een hard fijnverdeeld poeder het oppervlak van een vast voorwerp spiegelglad maken

slijtage /slɛɪ̯.ˈta.zʲə/ /ˈslɛɪ̯.taːʃ/ (n)
caith
  schade die door langdurig gebruik geleidelijk aangericht wordt

slijten (v)
caith

slijtplek (n)
scríobchaitheamh
  beschadiging door ouderdom en langdurig gebruik ook figuurlijk gebruikt

slikken /'slɪkən/ (v)
slog
  overgankelijk de mondinhoud de slokdarm doen afdalen
  overgankelijk overdrachtelijk: iets lijdzaam aanvaarden

slim (adj)
galánta
  intelligent, snel van begrip

slimheid (n)
abúlacht
  de eigenschap van een persoon n.l. dat deze intelligent, vindingrijk maar ook geslepen is

slimmigheid (n)
abúlacht
  het op een handige manier intelligent zijn; een handeling die getuigt van praktische intelligentie

slinger (n)
fleasc

slingeren (v)
ascalaigh

slingerend (adj)
casta
  niet recht vooruit, maar met veel kleine bochtje vooruit gaand

slingering (n)
luaineacht
  een heen en weer gaande beweging

slippen /slɪpə(n)/ (v)
fo-ghúna
  ergatief door gladheid over de weg schuiven

slissen (v)
labhair go briotach
  foutieve uitspraak van de letter s

slobberig (adj)
leibideach
  van kleding: dat ze te ruim zit

slodderig (adj)
míshlachtmhar
  zeer slordig en rommelig zoals past bij een sloddervos

sloerie (n)
Soith

slok (n)
bolgam
  een mondvol vloeistof die ingeslikt wordt

slokdarm (n)
éasafagas

sloop /slop/ (n)
clúdach piliúir
  v/m of o: een stoffen omslag om een kussen

sloot /sloːt/ (n)
díog
  smalle watergang om of tussen weilanden

slootwater (n)
uisce soitheach
  (pejoratief) het smaakt als slootwater: het is heel erg vies m.n. gezegd over (oplos)koffie

slopen /'slopə(n)/ (v)
fuílleach
  een structuur ontmantelen, afbreken

slordig /slɔrdəx/ (adj)
anaireach
  zonder de nodige zorg uitgevoerd

slot (n)
glas
  (techniek) mechanisme of elektronisch(-mechanische) hulpmiddel waarmee in combinatie met een sleutel of ander mechanisch hulpmiddel, of een cijfercode, een vingerafdruk of ander biometrische eigenschap een object met bijvoorbeeld een deur of een raam kan worden afgesloten
deireadh
  einde

slotenmaker (n)
glasadóir

slotgracht (n)
díog
  water dat om een kasteel heen ligt ter verdediging, maar tegenwoordig vooral als verfraaiing

slottoon (n)
fréamh
  (muziek) de eerste of laatste trap van een toonladder, de grondtoon van een toonsoort

sluier (n)
seol

sluik (adj)
caoin

sluiks (adj)
gan fhios
  heimelijk

sluimeren (v)
bruth

sluiproute (n)
aicearra
  alternatieve route die meestal gebruikt wordt om files te mijden

sluipweg (n)
seachbhealach
  (verkeer) een kleine weg die men gebruikt om files te vermijden, maar die daar eigenlijk niet voor bestemd is
  (figuurlijk) een alternatieve route om iets te bereiken wat anders onbereikbaar is

sluis (n)
glas

sluisteken (n)
píopa
  symbool voor een verticaal streepje

sluiten (v)
dún
  overgankelijk, (techniek) door middel van een apparaat (zoals een paal, grendel, slot, deksel, knop, haak e.d.) dichtmaken
  overgankelijk, (juridisch) een compromis/overeenkomst, [...] ~: tot een gezamenlijke overeenstemming komen en die min of meer officieel maken
  onovergankelijk dichtgaan

sluiter /ˈslœʏ̯.tər/ /ˈslœː.tər/ (n)
comhla
  een element van een fotocamera dat voorkomt dat er licht op de film (en soms ook bij CCD) valt buiten de belichtingstijd van een foto

sluiting (n)
iamh
  het sluiten
bianna
  middel om meerdere objecten, losse delen of uiteindes samen te sluiten

sluitingstermijn (n)
sprioc-am
  uiterste datum/tijdstip waarop iets gedaan moet zijn

sluitingstijd (n)
am dúnta
  het tijdstip dat een winkel, horecazaak gaat sluiten

sluitkool (n)
cabáiste
  (voeding) Brassica koolsoort waarvan de bladen van het bladgewas zich dicht opeen over het groeipunt sluiten en zo de eigenlijke kool vormen

sluitwerk (n)
iamh
  (bouwkunde) alle zaken waarmee men ramen en deuren van een gebouw kan afsluiten

slungelig (adj)
caol ard

slurf (n)
búit
  (zoötomie) verlengde snuit van een olifant en van andere dieren

sluw /slyw/ (adj)
bradach
  op een doortrapte wijze slim

smaad (n)
achasán

smaak (n)
blaslóg
  (voeding), (drinken) zintuig waarmee men mee proeft
blas
  (voeding), (drinken) gewaarwording bij het proeven van eten en drank
  (figuurlijk) bepaalde subjectieve voorkeur

smaakpapil (n)
blaslóg

smachten (v)
giúis
  inergatief ~ naar een bijzonder sterk verlangen hebben naar iets dat men ontbeert

smachtend (adj)
cumha
  heel sterk verlangend

smakeloos /ˈsmaː.kə.los/ (adj)
leamh
  1. (van voedsel) geen smaak hebbend
  2. (figuurlijk) geen fatsoen of gevoel voor esthetiek of mode hebbend, vulgair

smakker (n)
póg
  een luidruchtige kus

smal (adj)
caol
  met een geringe breedte

smaragd (n)
smaragaid

smart /smɑrt/ (n)
brón

smartelijk (adj)
léanmhar
  lijden veroorzakend

smash (n)
gread
  (sport) (volleybal, tennis, badminton e.d.) snelle slag waarmee getracht wordt de bal in de helft van de tegenstanders in te slaan

smeden (v)
ceárta
  overgankelijk, (metallurgie) het bewerken van metalen door deze heet te maken en met een hamer te slaan om het materiaal de gewenste vorm te geven

smederij (n)
ceárta
  (bedrijf) werkplaats van een smid

smedig (adj)
caoin
  smeedbaar

smeekbede (n)
agairt
  een dringend maar onderdanig gesteld verzoek

smeekbrief (n)
achainigh
  een brief waarin je een hoger geplaatst persoon iets verzoekt te doen

smeekschrift (n)
achainí
  een officieel schriftelijk verzoek aan een officiële instantie of rechtbank

smeerboel (n)
praiseach
  een vuile, smerige plaats

smeergeld (n)
breab a thabhairt

smeersel (n)
ungadh

smeervet (n)
bealadh
  (werktuigbouwkunde) een halfvloeibaar smeermiddel

smeerwortel (n)
lus na gcnámh briste

smekeling (n)
aisceánach
  iemand die om een gunst vraagt

smeken /smekə(n)/ (v)
achair
  inergatief nederig om een gunst verzoeken

smelleken (n)
meirliún

smelten (v)
leáigh
  ergatief van vaste in vloeibare vorm overgaan
  overgankelijk van vaste in vloeibare vorm doen overgaan

smeltwater (n)
leá-uisce
  (geologie), (glaciologie) water dat afkomstig is van gesmolten sneeuw of ijs

smeren (v)
smearadh
leath
  overgankelijk met een zachte massa bestrijken

smerig (adj)
cáidheach
  bijzonder vuil

smet (n)
goirín

smetstof (n)
ábhar salaithe
  een stof die een besmettelijke ziekte overbrengt

smetten (v)
goirín

smetvrij (adj)
soineanta
  zonder enige schuld of slechtheid

smid (n)
gabha
  (beroep) iemand die gloeiend metaal bewerkt met een hamer op een aambeeld

smidsvuur (n)
ceárta
  (industrie) vuur waarin men het metaal verhit dat men wil smeden

smient (n)
rualacha
  (eendvogels) Mareca penelope een middelgrote grondeleend met een korte snavel uit de familie van de eendachtigen (Anatidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1758 als Anas penelope door Carl Linnaeus gepubliceerd. De naam 'penelope' nam hij over van onder meer Conrad Gesner en Ulisse Aldrovandi
  (persoon) lang en/of mager iemand

smijdig (adj)
aclaí

smijten /smɛitə(n)/ (v)
caith
  overgankelijk hard gooien of werpen

smoelwerk (n)
aghaidh
  herkenbaar gezicht of uiterlijk

smoezelen (v)
bí ag cogarnach

smoezelig (adj)
amscaí

smoking (n)
seaicéad dinnéir

smoren (v)
scóig
  overgankelijk iemand of iets het ademen beletten
plúch
  overgankelijk onderdrukken

sms'en /ɛsɛˈmɛsə(n)/ (v)
téacs a chur
  overgankelijk een sms-bericht versturen

snaak (n)
áilteoir
  grappenmaker

snaaks (adj)
aibéiseach

snaar (n)
sreang
  lang zeer dun rond en flexibel voorwerp

snaartheorie (n)
teoiric na dteaghrán

snacken (v)
raisín
  een (ongezond) tussendoortje eten

snauwerig (adj)
aindreanta
  boos en kortaf

snavel /ˈsnavəɫ/ (n)
gob
  (zoötomie) bek van een vogel of schildpad

snede /ˈsnedə/ (n)
bain

snee /sne/ (n)
bain
  inkeping gemaakt door het snijden met een mes of ander scherp voorwerp
  een afgesneden plak, meestal van brood

sneeuw /sneʊ̯/ /sneːβ̞/ /snɪːβ̞/ (n)
sneachta
  (meteorologie) in vlokkige kristallen bevroren water

sneeuwen (v)
sneachta a chur
  onpersoonlijk (meteorologie) het vallen van hemelwater onder de vorm van sneeuwvlokken

sneeuwhoen (n)
tarmachan
  (hoendervogels) patrijsachtige vogel uit koude streken, die in de zomer een bruinig en in de winter wit verenkleed heeft, Lagopus mutus

sneeuwjacht /'snewjɑxt/ (n)
síobadh sneachta
  sneeuwval met windstoten boven windkracht 5 waardoor er vaak weinig zicht is, afhankelijk van de intensiteit van de sneeuw

sneeuwman (n)
fear sneachta
  een pop gemaakt van sneeuw

sneeuwpanter (n)
liopard sneachta
  (roofdieren) bepaald soort zoogdier, Panthera uncia , een katachtig zoogdier dat leeft in China, Rusland, Mongolië, Nepal, Bhutan en Afghanistan

sneeuwpop (n)
fear sneachta
  een pop die gemaakt is van sneeuw

sneeuwschuiver /ˈsneʊ̯.sxœː.vər/ /ˈsneːβ̞.sxœː.vər/ /ˈsnɪːβ̞.sχœʏ̯.vər/ (n)
céachta sneachta
  een voertuig dat is uitgerust met een mechaniek waarmee het sneeuw kan verplaatsen
  een mechaniek waarmee een voertuig uitgerust kan worden zodat het er sneeuw mee kan schuiven

sneeuwuil (n)
ulchabhán sneachtúil
  (uilen) bepaald soort vogel, Bubo scandiacus , die vooral leeft op de besneeuwde toendra's

sneeuwval (n)
titim sneachta

sneeuwvlok /'snewvlɔk/ (n)
calóg shneachta
  (meteorologie) een kleine massa aaneengehechte sneeuwkristallen

sneeuwwater (n)
lathach
  gesmolten sneeuw

snek (n)
seilche
  (werktuigbouwkunde) kegelvormig lichaam waarin een spiraalvormige groef is uitgespaard

snel /snɛɫ/ (adj)
luath

snelheid (n)
luas
  (natuurkunde) verhouding tussen de afgelegde weg en de daarvoor gebruikte tijd bij verplaatsing van een voorwerp

snelkoker (n)
bruthaire
  (huishouden) apparaat waarmee men snel iets kan laten koken, met name de elektrische waterkoker
brúbhruthaire
  (huishouden) afsluitbare pan waarmee men snel etenswaren gaar kan koken

snellen (v)
caise

snelweg /'snɛlʋɛx/ (n)
motárbhealach
  (verkeer) een grote brede weg speciaal voor motorvoertuigen

snerpen (v)
bain
  een luid, snijdend, schril, scherp, onaangenaam geluid maken

snertvent (n)
alfraits
  (scheldwoord) heel vervelende man

snijbiet (n)
biatas bán

snijden /ˈsnɛɪdə(n)/ (v)
gearr
  overgankelijk met een scherp voorwerp in stukken delen

snijdend (adj)
aithrinneach
  van iets dat het snijdt

snijder (n)
gearrthóir
  iets dat of iemand die snijdt
táilliúir
  (beroep) kleermaker, tailleur, coupeur

snijding (n)
gearrthóireacht
  met een mes gemaakte snee

snijijzer (n)
dísle
  (metaalbewerking), (gereedschap) gehard stalen blokje met een van schroefdraad voorzien gat, waarmee men uitwendige schroefdraad kan snijden

snijkant (n)
colbha
  de zijde van een mes waarmee men kan snijden
  de zijde van een voorwerp waar het gesneden is met een mes of ander scherp voorwerp

snijkoek (n)
arán sinséir
  zachte, bruingekleurde, kleffe koek die men direkt voor het gebruik in plakjes snijdt

snijmes (n)
gearrthóir
  een mes dat geschikt is om te snijden met name in de keuken en in de tuin

snijplaat (n)
dísle
  (gereedschap) een gehard stalen blokje met een van schroefdraad voorzien gat, waarmee men uitwendige schroefdraad kan snijden

snijselderij (n)
soilire

snijwerk (n)
snoiteán
  een houten kunstnijverheidsproduct dat gemaakt is door het hout met een mes of beitel te bewerken
  het bewerken door snijden

snik /snɪk/ (n)
déan fail

snikken (v)
cuach

snip (n)
naoscach
  (steltloperachtigen) benaming voor vogels uit de familie Scolopacidae

snipperdag (n)
laethanta saoire

snobisme (n)
ardnós
  het zich beter voordoen dan men eigenlijk is en vooral het neerkijken op hen waarvan men denkt dat ze minderwaardig zijn

snoeien /ˈsnujə(n)/ (v)
meang
  overgankelijk planten terugbrengen op gewenste lengte

snoek (n)
liús
  (straalvinnigen) bepaald soort roofvis die in zoete wateren voorkomt, Esox lucius

snoekbaars (n)
liúsphéirse
  (straalvinnigen) bepaald soort zoetwaterroofvis, Sander lucioperca

snoep /snup/ (n)
mhilseán
  (snoepgoed) een meestal grotendeels van suiker vervaardigde lekkernij

snoepgoed (n)
binn

snoet /snut/ (n)
aghaidh
  het vooruitspringende deel van de kop van een dier met de bek en de neus
  (pejoratief) (informeel) aangezicht van een mens

snoeverij (n)
gaisce
  je beter, groter of sterker voordoen dan je eigenlijk bent

snol (n)
Soith

snoodheid (n)
cneámhaireacht
  slechtheid, boosaardigheid

snor (n)
croiméal
  beharing tussen neus en bovenlip

snorkel (n)
tiúba
  een holle gebogen buis van rubber of plastic, met een mondstuk, dat je in staat stelt adem te halen als je aan het wateroppervlak zwemt met je hoofd onder water, onderdeel van een snorkeluitrusting of duikuitrusting

snorken (v)
srann
  een keelgeluid maken dat lijkt op snurken
braig
  pochen, opscheppen

snotneus (n)
dúramán
  (persoon) (pejoratief) jonge onverlaat, iemand die nog niet meetelt

snuffelen (v)
srón
  inergatief nieuwsgierig en vaak ook heimelijk doorzoeken

snuit (n)
béal
  (anatomie) reukorgaan van dieren
  gezicht

snuiten (v)
do shrón a shéideadh
  overgankelijk door beurtelings de neus samen te knijpen en door de neus te blazen slijm uit de neusholte verwijderen

snuiter (n)
daoine

snurken /ˈsnʏrkə(n)/ (v)
srann
  inergatief ademen met een niet goed geopende luchtpijp, waardoor een rochelend geluid ontstaat

soapopera (n)
sobalchlár
  een tv-serie over de belevenissen van verschillende personen in een fictieve wereld, met veel emoties, dramatische situaties en cliffhangers

sober (adj)
neamh-mheisciúil
  heel eenvoudig

sociaal /soʃal/ (adj)
sóisialta
  betrekking hebbend op de menselijke samenleving
  geneigd om in groepen te leven

sociabel /so'ʃabəl/ (adj)
briosc-chainteach
  gezellig, prettig in de omgang, een aangename indruk makend

sociabiliteit (n)
caidreamhacht

sociale onthouding (n)
scaradh sóisialta
  geheel van maatregelen of gedragingen waardoor er minder fysiek contact is tussen mensen, om de verspreiding van een besmettelijke ziekte te stoppen of te vertragen

socialisme (n)
sóisialachas

sociologie (n)
socheolaíocht
  (wetenschap) de wetenschap die zich bezighoudt met de studie van de menselijke samenleving

socioloog (n)
socheolaí

sociopaat (n)
sochapatach
  iemand die totaal geen verantwoordelijkheidsgevoel voor anderen kent en geen contacten kan aangaan

sociëteit /so.si.e.'tɛit/ (abbreviation)
cumann
  1. een gezelligheidsvereniging

soebatten (v)
pléadáil
  inergatief aanhoudend, smekend, dringend vragen waarbij je je voordoet als vriend
  inergatief langdurig discussiëren

soep (n)
anraith
  (voeding) vloeibaar gerecht dat bereid wordt door bepaalde ingrediënten, met name groenten en/of vlees, met bouillon en veel water te koken

soepel /'supəł/ (adj)
scaoilte
  gemakkelijk buigend en zich aanpassend
caoin
  (figuurlijk) weinig problemen ondervindend

soeplepel (n)
spúnóg anraith
  (huishouden) grote, diepe lepel waarmee soep opgeschept wordt, soepopscheplepel, opscheplepel

soepzootje (n)
anord
  1.

soesa (n)
amharclann
  gebeurtenissen of bezigheden die meer aandacht vereisen dan wenselijk is

soevereiniteit (n)
ardcheannas

soezerig (adj)
ceanntrom
  slaperig of slaapverwekkend

soezig (adj)
ceanntrom
  niet helemaal wakker

softie (n)
leibide
  te zachtaardig persoon, zacht eitje, halve zachte,

software (n)
bogearraí
  (informatica) de verzamelnaam voor besturings- en toepassingsprogramma's, voornamelijk voor de computer

sojaboon (n)
pónaire shoighe
  (voeding) eiwitrijke boon van de sojaplant, Glycine max

sok (n)
stoca
  (kleding) kous die tot net boven de enkel komt

sokkel (n)
seastán
  een voetstuk, voornamelijk voor beelden

soldaat /sɔlˈdaːt/ (n)
saighdiúir
  (beroep) (militair), krijgsman met de laagste rang binnen een strijdmacht

soldaatje (n)
saighdiúir
  dim. tant. (kookkunst) langwerpig stuk toast om in een zachtgekookt ei te dopen

soldeer (n)
sádar
  (metaalbewerking) een geschikte legering om in gesmolten toestand metalen delen mee te solderen

soldeerlamp (n)
séidlampa
  (techniek) brander waaruit een vlam komt die heet genoeg is voor het smelten van soldeer

soldeersel (n)
sádar
  metaalmengsel dat makkelijk kan smelten en bij stollen metalen met elkaar kan verbinden

soldeertin (n)
sádar
  (metallurgie) legering voornamelijk bestaande uit tin en vroeger ook lood maar tegenwoordig ook verkrijgbaar in een loodvrije variant b.v. met een samenstelling van 96,5% tin, 3% zilver, 0,5% koper

solderen (v)
sádráil
  overgankelijk (metaalbewerking) door verhitting vloeibare tussenstof (het soldeer) aanbrengen tussen losse metaaldelen waardoor deze na afkoeling vast verbonden blijven

soldij (n)
pá

solidariteit (n)
dlúthchomhar

solitair (adj)
aonarach

sollicitant (n)
iarrthóir

solliciteren (v)
cuir i bhfeidhm

solo /ˈsolo/ (n)
aonréad

solutio (n)
fuascailt
  (medisch) oplossing

solvabiliteit (n)
cumas

solventie (n)
cumas

somber /ˈsɔmbər/ (adj)
in ísle brí
  in neergeslagen stemming
gruama
  een neergeslagen stemming veroorzakend

sommatie (n)
bail
  aanmaning

sommeren (v)
abair le
  overgankelijk met autoriteit een bevel geven

sommige (indefinitePronoun)
roinnt
  een onbepaald, meestal klein aantal

somtijds (adv)
amanna

sonate (n)
sonáid
  (muziek) een muziekstuk voor één of enkele instrumenten

songtekst (n)
liricí

soort /ˈsɔːrt/ (n)
sórt
  o: een groep voorwerpen of andere entiteiten die een bepaald aantal kenmerken gemeenschappelijk heeft en zich daarin onderscheidt van overeenkomstige groepen
aicíd
  v/m: (biologie) een groep levende wezens die een bepaald aantal kenmerken gemeenschappelijk heeft en zich onderling voort kan planten, onderdeel van een geslacht

soortelijk (adj)
sonrach

soortnaam (n)
ainmfhocal coitianta
  de naam van de groep waartoe iets behoort

sorry (interjection)
brónach
  een informele verontschuldiging of excuses

sorteren (v)
togh
  overgankelijk orde in een verzameling aanbrengen door soort bij soort te leggen

sortiment (n)
rogha
  de verzameling van producten of diensten die een leverancier aanbiedt voor de verkoop

souffleren (v)
pras
  (toneel) een toneelrol zachtjes voorzeggen

souffleur (n)
leideoir

souper /supe/ (n)
suipéar
  (voeding) een min of meer feestelijke maaltijd die meestal later op de avond wordt genuttigd, bijv. na afloop van een voorstelling of tijdens een chic feest

souplesse (n)
aclaíocht
  gemak en leningheid van bewegingen, sierlijkheid
  gemak van gedrag

souterrain /sutəˈrɛ̃n/ (n)
íoslach
  gedeelte van een gebouw dat gedeeltelijk onder de grond ligt

souvenir (n)
cuimhneachán
  klein voorwerp dat helpt om aan een prettige ervaring met een plaats of persoon terug te denken

spaakbeen /ˈspakbeɪn/ (n)
gaghéag
  (anatomie) een van de twee beenderen van de onderarm

spaander /ˈspandər/ (n)
scealpóg
  langwerpig stukje hout dat bij het hakken afvalt

spaarpot (n)
muicín taisce
  afgesloten voorwerp waarin contant geld opgespaard wordt

spaarzaam /'spar.zam/ (adj)
críonna
  zorg dragend niet te verspillen

spaarzaamheid (n)
baileachas
  de neiging om zuinig aan te doen met (geldelijke) middelen
  iets dat getuigt van zuinig aan doen

spade (n)
spád
  (gereedschap) brede, zware schep, bedoeld voor het spitten van grond

spaghetti (n)
spaigití

spalk (n)
meathán
  (medisch) middel om een gewricht of bot te ondersteunen en onbeweeglijk te houden zodat het tot rust kan komen en kan genezen

spalken (v)
meathán
  (medisch) fixeren en ondersteunen van een gewricht zodat beweging tot een minimum wordt beperkt

spam (n)
turscar
  (informatica) ongewenste e-mail

span (n)
beirt
  o twee of meer trekdieren die samen zijn aangespannen
  o duo, koppel, paar, stel, tweetal
  m /v een oude (niet-metrische) lengtemaat zijnde de afstand tussen de toppen van duim en pink van de uitgestrekte hand (ongeveer 22,86 cm.)

spanband (n)
ceangal
  een hulpmiddel om lading vast te zetten en wordt veel gebruikt bij transport van goederen

spang (n)
dorn
  gesp, haak

spaniël (n)
spáinnéar
  kleine hond, behorend tot een ras met lange haren en hangende oren, oorspronkelijk gefokt om te assisteren bij de jacht op gevogelte

spannen (v)
réise
  overgankelijk onder trekkracht brengen

spanning /'spɑniŋ/ (n)
acmhainneacht
  (elektrotechniek) potentiële energie van elektrische aard, elektrische spanning

spanningsverschil (n)
difríocht phoitéinsil
  (natuurkunde) potentiaalverschil tussen een positieve en een negatieve lading

spanwijdte (n)
réise sciathán
  (dierkunde) (techniek) de afstand tussen twee uiteinden van iets in de breedte richting (met name de afstand tussen de uiteinden van de vleugels)

spar (n)
sprús
  (coniferen) benaming voor een naaldboom uit het geslacht Picea

sparen /ˈspa.rə(n)/ (v)
sábháil
  overgankelijk geld niet uitgeven
  ontzien, niet straffen of geweld aandoen
bailigh
  overgankelijk iets verzamelen

sparing (n)
oscailt
  kleine ruimte die is opengelaten

sparrenboom (n)
breabhsánta
  (plantkunde) een spar Picea

spasme (n)
taom
  (medisch) kramp

spat (n)
scuaid

spatbord /spɑdbɔrt/ (n)
cliathán
  een bord dat achter een draaiend wiel bevestigd wordt om van het wiel afgeslingerd en opspattend water en modder op te vangen

spatel (n)
spadal
  (huishouden), (gereedschap) spaan, lepel e.d. met plat, bot uiteinde om mee te smeren, schrapen, roeren enz.

spatelen (v)
aoile
  overgankelijk, (kookkunst) het voorzichtig door elkaar scheppen van twee of meer producten met behulp van een spatel

spatie (n)
spás
  (typografie) tussenruimte tussen twee letters, tekens of woorden

spatietoets (n)
spásáil
  de lange toets die in het midden van het standaardtoetsenbord zit een waarmee men een spatie kan typen

spatiëren (v)
spásáil
  ruimte tussen woorden of letters aanbrengen

spatten /ˈspɑtə(n)/ (v)
scuaid

specerij (n)
spíosra
  (voeding) een gedroogd plantendeel, anders dan een groen blad of stengel, dat als geur-, kleur- of smaakstof aan voedsel wordt toegevoegd

specht (n)
cnagaire
  (spechtvogels) benaming voor middelgrote robuuste vogels behorende tot de familie Picidae die met hun sterke snavel de schors van de bomen openhakken om daaruit de insecten te halen

speciaal /spe.si.ˈjal/ /spe.ˈsjaːl/ /spe.ˈʃaːl/ (adj)
ar leith
  op een positieve manier anders dan het andere

specialist /ˈspesɪɑlɪst/ (n)
speisialtóir
  persoon die ergens veel verstand van heeft
  (medisch) (beroep) arts die een bepaald onderdeel van de geneeskunde beoefent

specie (n)
moirtéal
  (bouwkunde) mengsel waarmee wordt gewerkt (bij het metselen, stukadoren, pleisteren etc.)

species (n)
aicíd
  (biologie) soort, diersoort, plantensoort

specificeren (v)
sonraigh
  (handel), (wetenschap), (techniek) de onderdelen en bijzonderheden van een geheel in duidelijke details beschrijven

specifiek (adj)
sonrach
  (medisch) kenmerkend

specifiek (adv)
sonrach
  in het bijzonder

specimen (n)
aonánach
  typische representant van een groep, kenmerkend voorbeeld uit een categorie

spectrum (n)
speictream
  kleurenband

speculatie (n)
amhantraíocht

speech (n)
óráid

speeksel (n)
seile
  vocht dat in de mond vloeit uit de speekselklieren

speekselklier (n)
faireog sheileach
  (anatomie) een klier die speeksel produceert en naar de mondholte afscheidt

speelbal (n)
bál
bréagán
  (figuurlijk) willoos, weerloos slachtoffer

speelfilm /'spelfɪlm/ (n)
scannán

speelgoed /ˈspelɣud/ /ˈspelɣut/ /ˈspɪːɫχut/ (n)
bréagán
  (speelgoed) één of meer voorwerpen voor kinderen om mee te spelen

speelkaart (n)
cárta imeartha

speelstuk (n)
dréacht
  figuren waarmee je speelt op een bordspel

speeltafel (n)
consól
  (muziekinstrument) het geheel van toetsen, pedalen, en andere bedieningsorganen van een muziekinstrument, vooral van een orgel

speeltuig (n)
bréagán
  apparaat waarmee men kan spelen

speen (n)
dide
  (anatomie) tepel van een zoogdier

speenkruid (n)
aonscoth
  (kruid) (medisch) bepaald soort plant met niervormige bladeren, botergele bloemen en wortelknolletjes, Ficaria verna , waaraan geneeskracht ten aanzien van aambeien wordt toegeschreven

speer /spɪːr/ (n)
sleá
  een lange stok met een punt eraan, (werd) gebruikt voor de jacht, oorlogvoering of atletiek.

spek (n)
bagún
  (biologie), (voeding) een laag vet tussen huid en vlees bij grote zoogdieren

spel (n)
cluiche
  bezigheid ter ontspanning volgens vaste regels met elementen als competitie, behendigheid, inzicht en kans

spelbederver (n)
cnádánaí
  een onsportieve sporter die ervoor zorgt dat het spel niet meer leuk is

speld (n)
biorán

spelen /ˈspeːlə(n)/ (v)
imir
  (muziek) muziek maken op een muziekinstrument

speler (n)
imreoir
  (spel) (sport) een deelnemer aan een spel of sport
  een partij
aisteoir
  iemand die toneel speelt, een toneelspeler
  (muziek) iemand die een muziekinstrument bespeelt, muzikant b.v. een hobospeler
  apparaat dat kan (af)spelen b.v. een mp3-speler, cassettespeler, cd-speler, dvd-speler, filmspeler of platenspeler

speling (n)
spásáil

spellen /ˈspɛlə(n)/ (v)
litrigh
  overgankelijk letters in de juiste volgorde plaatsen

spelletje (n)
cluiche
  1. spelletje

spelling /ˈspɛlɪŋ/ (n)
litriú
  (taalkunde) de al dan niet vastgelegde manier waarop de woorden van een taal geschreven worden

spelonk (n)
cuasán
  een spleetvormige holte in een berg

spelt (n)
speilt
  (plantkunde) grove tarwesoort Triticum spelta (wikidata: spelt )

speltheorie (n)
teoiric chluichí
  (wiskunde) een tak van de wiskunde waarin het nemen van beslissingen centraal staat

sperma /'spɛrma/ (n)
speirm

spermacel (n)
speirm
  voortplantingscel van een mannelijk organisme

spermatogenese (n)
speirmitigineas
  (medisch) vorming van zaadcellen

spermicide (n)
speirmicíd
  (medisch) stof die zaadcellen doodt

sperwer (n)
naile, speirsheabhac, spioróg
  (havikachtigen) Accipiter nisus , een kleine snelle roofvogel

spichtig /ˈspɪxtəx/ (adj)
séimhigh
  te mager

spie (n)
cae
  (spreektaal) een cent

spieden (v)
cathais
  stiekem kijken

spiegel (n)
scáthán
  (meubel), (natuurkunde), (optica) voorwerp dat licht (en andere soorten elektromagnetische straling) weerkaatst volgens de regel: "hoek van inval = hoek van terugkaatsing"

spiegelen (v)
athfhill

spier /spir/ (n)
matán
  (scheepvaart) een algemene benaming voor een ronde, houten paal op een schip

spiering (n)
cualarach
  (straalvinnigen) bepaald soort klein zilverwit visje, Osmerus eperlanus , dat voorkomt in zowel zoet- als zoutwater

spiernaakt /'spirnakt/ (adj)
tarnocht
  helemaal zonder kleren aan te hebben

spierziekte (n)
miópaite
  (medisch) aandoeningen van de spieren of de zenuwen die de spieren prikkelen

spijker (n)
tairne
  m (techniek) metalen pin waarmee twee voorwerpen door doorboring vast verbonden kunnen worden

spijkerbroek (n)
brístí géine
  (kleding) een broek van spijkerstof

spijkeren (v)
ionga

spijkerhard (adj)
adhmaint
  heel erg streng, heel erg hard, zonder toegeven

spijl (n)
liúr

spijskaart /'spɛiskart/ (n)
biachlár
  kaart waarop men kan zien wat men in de betreffende eetgelegenheid kan eten

spijsvertering (n)
díleá

spijt /spɛi̯t/ (n)
aiféala

spijten /spɛj.tǝ:/ (v)
aiféala
  onpersoonlijk berouw veroorzaken

spikkel /'spɪkəl/ (n)
ponc séimhithe
  klein plekje van een andere kleur dat afsteekt ten opzichte van de achtergrond

spikkelig (adj)
ballach
  met kleine stippels, met kleine vlekjes

spil (n)
acastóir
  v/m de as waar iets rond draait
crann
  (plantkunde) hoofdas van een deel van een plant waaromheen weer meer gelijkvormige onderdelen zitten

spilziek (adj)
caifeach

spin (n)
damhán alla, fíodóir
  (spinachtigen) geleedpotig dier met acht poten uit de orde Araneae , dat met speciale klieren een web maakt, waarin prooien worden gevangen

spinazie (n)
spionáiste
  (groente), (plantkunde), (voeding) Spinacia oleracea , een snelgroeiende, eenjarige bladgroente

spinde /spɪndɘ/ (n)
bialann
  een voorraadkast, een provisiekast

spindel (n)
eiteán
  een klos waarop de katoen- of vlasdraad wordt gewonden.
  (techniek) een as, meestal met cd's en dvd's.

spinnen (v)
sníomh
  overgankelijk, (techniek), (textiel) een lange draad vervaardigen door enkele vezels in elkaar te vervlechten
bí ag crónán
  inergatief (van katten) een snorrend geluid maken, snorren

spinnenkobbe (n)
Damhán alla
  (spinachtigen) benaming voor dieren uit de orde Araneae , met acht poten die met speciale klieren een web maken, waarin prooien worden gevangen

spinnenkop (n)
Damhán alla
  (spinachtigen) benaming voor dieren uit de orde Araneae , met acht poten die met speciale klieren een web maken, waarin prooien worden gevangen

spinnenweb (n)
líon damhán alla
  een door een spin met spinnenzijde gemaakt net om insecten te vangen

spinrag (n)
líon damhán alla

spinzen (v)
bí ag súil
  loeren om iets te kunnen krijgen

spion (n)
brathadóir

spioneren (v)
brathadóir
  inergatief voor concurrentie of vijand geheime informatie trachten te verwerven

spiritueel (adj)
spioradálta

spirometrie (n)
spiriméadracht

spit (n)
bior
  draaiende staak waarop men vlees of een geslacht dier spietst en boven of naast een hittebron roostert
lumbágó
  (medisch) hevige lage rugpijn, lendenpijn

spits (adj)
gobach
  in een punt uitkomend
críonna
  scherpzinnig

spits (n)
báirse
  (scheepvaart) klein vrachtschip, binnenschip (ook wel gebruikt als woonboot)
aird
  (bouwkunde) scherp, puntig uiteinde, hoogste punt
spitse
  type hond met een spitse snuit, opstaande, vrij kleine oren, een dichte, afstaande vacht, een tamelijk steile achterhand en een krullende staart

spitsboef (n)
alfraits
  een sluwe boef
  kwajongen, een grote schelm

spitsheid (n)
amhainse
  scherpzinnigheid, gevatheid
  het scherp zijn van een punt

spitshond (n)
spitse
  langharige, middelgrote hond met pluimstaart

spitsig (adj)
aithrinneach
  met een scherpe punt of top

spitsmuis (n)
dallóg fhraoigh
  (insecteneters) klein muisachtig diertje met spitse snuit en korte poten, behorend tot de familie Soricidae

spitsroede (n)
liúr
  een lange dunnen stok waarmee men gestraft kan worden

spitsvondig (adj)
tráthúil
  scherpzinnig.

spitsvondigheid (n)
abúlacht
  goed doordacht, met name als het gaat om het vinden van (te) vergezochte argumenten in een discussie

spitten (v)
bain

spleen (n)
anaoibh

spleet /splet/ (n)
pléasc

splijten (v)
scáineadh
  overgankelijk langs een nerf in tweeën breken

splinter /'splɪntər/ (n)
scealp
  een kleine, langwerpige scherf met een scherpe punt dat van een voorwerp van hard materiaal is, of kan worden afgeslagen

splinteren (v)
scáineadh

split (n)
pléasc

splitsen /splɪtsə(n)/ (v)
deighil
  wederkerend zich ~: in twee of meer delen uiteen gaan
  overgankelijk iets ~: in twee of meer delen opdelen

splitsing (n)
craobh
  plaats waar iets zich splitst

spoeden (v)
deabhadh
  wederkerend zich met grote haast snel bewegen

spoedig (adj)
abúil
  snel voltooid

spoedig (adv)
aibéil
  binnen een kort tijdsbestek

spoel (n)
eiteán
  (techniek) een cilindrische vorm (klos) waaromheen een vezel of draad gewonden kan worden (bij het spinnen, weven of machinaal naaien)
  (fotografie) rond voorwerp om film- en geluidsbanden omheen te wikkelen
ionduchtóir
  (elektrotechniek) met geleidingsdraad omwonden klos of cilinder, (solenoïde) die de eigenschap van zelfinductie heeft

spog (n)
seile
  speeksel, spuug. kwijl

spoken (v)
gnáthaigh

spondee (n)
spoindé
  (dichtkunst) versvoet met twee beklemtoonde lettergrepen

sponsor (n)
urraitheoir

spook (n)
taibhse
  (mythologie) een veronderstelde geestverschijning die een bepaald gebouw of andere locatie onveilig maakt

spooksel (n)
sprid
  spook, spookverschijnsel

spookuur (n)
meán oíche
  het uur na middernacht (wanneer het zou spoken), middernachtelijk uur
  een tijdstip dat er maar heel weinig mensen wakker of buitenshuis zijn en het zou spoken

spoor (n)
slí
  (spoorwegen) twee met elkaar verbonden ijzeren staven waarover een trein of tram rijdt
spór
  (spoorwegen) spoorwegmaatschappij
brod
  v m (beschrijvende plantkunde) hol uitsteeksel aan de voet van een kelkblad, kroonblad of vergroeide kroon
  v m metalen punt of getand wieltje aan de hiel van de rijlaars

spoorstaaf (n)
ráille

spoorweg (n)
iarnród

sporkehout (n)
draighean fearna
  (bloemplanten) bepaald soort loofboom, Frangula alnus , die inheems is in de Benelux, tot 7 meter hoog kan worden en behoort tot de wegedoornfamilie (Rhamnaceae )

sport /spɔrt/ (n)
spórt
  lichamelijke bezigheid ter ontspanning of als beroep met spel- of wedstrijdelement waarbij conditie en vaardigheid vereist zijn

sportbroek (n)
bríste sciota
  (sport), (kleding) broek speciaal gemaakt voor sporters

sportschoen (n)
brat reatha

sportvisser (n)
iascaire
  iemand die vist voor zijn hobby

spotdicht (n)
aoir

spotkoopje (n)
conradh
  een aankoop voor een zeer lage prijs, zeer voordelige aankoop

spotnaam (n)
forainm
  een bijnaam die men iemand geeft om met die persoon kunnen spotten
  breed bekende, niet-officiële naam van een persoon, een groep van personen of een zaak met een negatieve klank

spotschrift (n)
aoir
  kritische, spottende, komische tekst over een, vermeende, wantoestand

spotternij (n)
íoróin
  kritische, maar ook grappige uitlating over iemand

spouw (n)
pléasc
  (bouwkunde) luchtruimte tussen twee muren van een dubbele z.g. spouwmuur

spraak /sprak/ (n)
caint
  het vermogen om te spreken

spraakkunst (n)
gramadach
  (grammatica) een systeem van regels en principes voor het schrijven en spreken van een taal

spraakleer (n)
gramadach

spraakzaam /ˈspraksam/ (adj)
béalráiteach
  snel geneigd tot spreken

spraakzaamheid (n)
aighneas
  geneigdheid om veel te praten

sprank (n)
drithle
  een klein beginnetje

sprankelend (adj)
lonrach
  fris en levendig

sprankje (n)
léaró
  opflikkering, vonkje

spreekbuis /ˈspregbœys/ (n)
urlabhraí
  (communicatie) medium waardoor iemand zijn boodschap de wereld in kan sturen

spreekgestoelte /'sprekxəstultə/ (n)
póidiam
  lessenaar waarachter een spreker staat die een lezing geeft

spreekkoor /'sprekor/ (n)
cór
  een groep mensen die gezamenlijk leuzen schreeuwt

spreektaal /sprektal/ (n)
teanga
  de taal die men bij het gewone spreken gebruikt

spreektrant (n)
caint
  manier van spreken

spreekwoord (n)
seanfhocal

spreeuw (n)
druid
  (zangvogels) Sturnus vulgaris , een middelgrote zangvogel uit de familie van de spreeuwachtigen (Sturnidae) en de orde zangvogels (Passeriformes)

spreiden (v)
scaoil
  overgankelijk wijd uiteendoen

spreidstand (n)
srathair
  stand waarbij de benen ver uit elkaar staan
  (figuurlijk) moeilijke positie in een discussie waarbij je twee tegenovergestelde standpunten wilt verdedigen

spreken /ˈspreːkə(n)/ (v)
labhair
  inergatief zich met behulp van de stem uiten
  zich met behulp van de stem kunnen uiten in een bepaald taal

spreuk (n)
nathán
  een kort, kernachtig, zinrijk gezegde

spriet (n)
brobh
aerga
  sprietantenne

springen /sprɪŋə(n)/ (v)
léim
  ergatief na zich tegen de zwaartekracht afgezet te hebben een korte vrije val door de lucht maken in een bepaalde richting

springkasteel (n)
preabchaisleán
  springkussen in de vorm van een kasteel

springpaard (n)
geansaí

springveer (n)
earrach

sprinkhaan (n)
dreoilín teaspaigh
  (rechtvleugeligen) benaming voor insecten uit de orde Orthoptera -orde, die zeer ver kunnen springen en waarvan de meeste geluid produceren door de vleugels langs de achterpoten te wrijven

sproeikop (n)
aisréadóir
  uiteinde van een waterleiding waarmee men water in fijne druppeltjes ergens op kan spuiten

sproet (n)
breicne
  een bruin vlekje op de huid dat veroorzaakt wordt door ultraviolet licht

sprong (n)
geit

sprookje (n)
finscéal, síscéal
  een meestal moraliserend verhaal voor kinderen waarin fantasiewezens en magie een belangrijke rol spelen

sprot (n)
bioránach
  (straalvinnigen) bepaald soort vis, Sprattus sprattus , de kleinste uit de haringfamilie (wikidata: sprot )

spruit (n)
bachlóg Bhruiséile
  (groente) een uitloper van de spruitkool Bressica (wikidata: spruit )

spruitkool (n)
bachlóg
  (voeding) (groente) (bloemplanten) een variëteit Brassica oleracea convar. oleracea var. gemmifera van een koolsoort waarvan de gekookte okselknoppen als "spruitjes" gegeten worden.

spruw (n)
salachar béil
  (medisch) een door een infectie met de gist Candida albicans veroorzaakte hardnekkige witte uitslag op de lippen, de tong en het mondslijmvlies

spugen /'spy.ɣə(n)/ (v)
caith seile
  inergatief speeksel uit de mond doen uitschieten

spuit /spœy̯t/ (n)
steallaire
  injectiespuit

spuitgast (n)
fear dóiteáin

spul /spʏl/ (n)
acmhainn

spullen /spɵlə(n)/ (n)
mianach

sputum (n)
seile
  vocht dat in de mond vloeit uit de speekselklieren

spuug (n)
seile
  vocht dat in de mond vloeit uit de speekselklieren

spuwen /'spyʋə(n)/ (v)
caith seile

squash (n)
puimcín

staak (n)
cuaille

staal (n)
cruach
  (metallurgie) een legering van ijzer en koolstof

staan /staːn/ (v)
seas
  inergatief zich in verticale toestand van rust bevinden op een vaste ondergrond

staander (n)
branra
  (bouwkunde) iets wat een voorwerp stevigheid geeft in de verticale of lengte richting en dan met name drukkrachten kan opvangen

staar /star/ (n)
fionn

staart (n)
eireaball
  (zoötomie) een verlengstuk van de ruggengraat bij sommige dieren

staartmees (n)
meantán earrfhada

staartster (n)
cóiméad

staat (n)
stát, tír
  (regering), (geopolitiek) binnen een afgebakend grondgebied werkzame, in hoge mate soevereine organisatie die gezag uitoefent over de op dat grondgebied wonende bevolking
  toestand of gesteldheid

staatkunde (n)
eolaíocht pholaitiúil
  (wetenschap) een discipline binnen de sociale wetenschappen die zich bezighoudt met het bestuderen van politiek en hoe een staat hoort te worden bestuurd

staatsbestel (n)
rialtas
  de wijze waarop het bestuur van een staat is georganiseerd

staatsburger (n)
saoránach
  (juridisch) iemand die burgerrechten in een staat heeft

staatshoofd (n)
ceann stáit
  (regering) iemand die in een staat het hoogste gezag bekleedt of personifieert

staatsiebezoek (n)
cuairt stáit
  een plechtig, ceremonieel bezoek van een staatshoofd aan een ander land

staatsrechtelijk (adj)
bunreachtúil
  betrekking hebbend op het recht dat het functioneren van de staat zelf betreft

staatsvorm (n)
réimeas

stabiel /sta'bil/ (adj)
diongbháilte
  niet of slechts licht aan verandering onderhevig,
  (van een dynamisch systeem) terugkerend naar de evenwichtstoestand

stabilisator (n)
cobhsaitheoir

stabiliteit (n)
diongbháil

stad /stɑd/ /stɑt/ (n)
baile, cathair
  (geschiedenis) plaats met stadsrecht

stadhuis /ˈstɑdhœːs/ /ˈstɑthœʏs/ /ˈstɑthœːs/ (n)
halla baile
  een gebouw waar de stadsdiensten gehuisvest zijn

stadion (n)
staid

stadium (n)
céim

stads /stɑts/ (adj)
uirbeach
  op een manier die gebruikelijk is in de (grote) stad

stadsbewoner (n)
cathróir
  iemand die in een stad woont

stadshart (n)
baile mór
  centrum van de stad met veel winkels en uitgaansgelegenheden

stadstaat /ˈstɑt.stat/ (n)
cathairstáit
  staatsvorm waarbij de staat slechts het grondgebied van één stad omvat.

stadswijk (n)
ceathrú

staf (n)
liúr
  stok bedoeld voor ondersteuning of onderscheiding van een persoon

stafrijm (n)
uaim
  gelijkheid van de beginmedeklinkers van twee of meer beklemtoonde lettergrepen of woorden binnen een uitdrukking, prozazin of vers

stag (n)
fan
  (scheepvaart) een touw of staalkabel die aan de voor- en/of achterzijde van een mast is gespannen, om hem in de juiste stand te houden

stagflatie (n)
marbh-bhoilsciú
  (economie) situatie waarbij tegelijkertijd sprake is van economische stagnatie en van inflatie

staken /'stakən/ (v)
treo
  inergatief een werkonderbreking of (ludieke) actie houden voor betere arbeidsvoorwaarden of meer loon

staking /'stakɪŋ/ (n)
stailc
  het neerleggen van de werkzaamheden, meest uit protest of om verbeteringen af te dwingen

stakingbreker (n)
bristeoir stailce
  iemand die niet meedoet met een staking en zo de kracht van de staking beperkt

stakingspost (n)
staic
  plaatsen waar stakers verzameld zijn, waar ze luid en duidelijk aangeven wat hun eisen zijn en proberen het werken (door werkwilligen) te verhinderen

stakker (n)
créatúr
  (persoon) iemand die veel pech heeft, veel tegenslagen meemaakt

stal /stɑl/ (n)
stábla
  (veeteelt) ruimte bestemd voor de huisvesting van dier(en)
both
  (economie) verkoopruimte bij openbare gelegenheden zoals stations, ziekenhuizen en dergelijke

stalactiet (n)
aolchuisne

stalagmiet (n)
aolchoinneal

stalen (v)
cruaigh

stalhouderij (n)
libhré
  bedrijf dat paarden houdt

stalkster (n)
stalcaire
  vrouw die iemand op een zeer dwangmatige en hinderlijke manier volgt

stallen (v)
diongbháilte
  overgankelijk een rijdier of voertuig na gebruik onderbrengen in een beschutte ruimte (stal, garage, remise)

stalling (n)
garáiste

stam (n)
treibh
  (antropologie) op verwantschap berustende samenlevingsvorm van meer families in beschavingen met weinig verstedelijking

stamboom /'stɑmbom/ (n)
craobh ghinealaigh
  boom van een geslacht, d.i. het geslacht vergeleken bij een boom, waarvan de stam zich telkens meer vertakt
  tekening die een boom voorstelt, en waarin de leden van een geslacht in hun verschillende graden van verwantschap worden vermeld
  boom met rechtopgaande stam

stamelen (v)
maolteanga
  overgankelijk onsamenhangend en onzeker spreken

stamkaart (n)
meil
  kaart met persoonsgegevens in een documentatiesysteem, met name in de Tweede Wereldoorlog voor het distributiesysteem

stampei (n)
borrán
  vooral in combinatie met maken: onrust veroorzaken door lawaai en ruzie te maken

stampen (v)
tangó
  overgankelijk iets fijn maken door er een zwaar voorwerp op te laten belanden

stamper (n)
tuairgnín
  in het bijzonder in samenhang met het gebruik van een vijzel -> vijzelstamper

stampij (n)
bain do
  vooral in combinatie met maken: onrust veroorzaken door lawaai en ruzie te maken

stamwoord (n)
coisc
  een woordvorm die de basis is voor alle door middel van flexie, samenstelling en afleiding daaruit gevormde woorden

stand /stɛnt/ (n)
cúrsa
  sociale positie in de maatschappij, graad, rang
fulaing
  puntentelling bij een wedstrijd of een aantal cijfers op een paneel (meter), score
  plaats op een tentoonstelling waar producten vertoond worden

standaardmaat (n)
caighdeán

standbeeld (n)
dealbh, íomhá
  (beeldhouwkunst) een kunstzinnige afbeelding vaak van een persoon in drie dimensies, meestal gehouwen in steen of gegoten in metaal

standhouden (v)
iompair
  inergatief alle aanvallen weerstaan

standplaats /stɑmplats/ (n)
fulaing
  een vaste plaats waar iemand of iets zich bevindt

standrechtelijk (adv)
achomair
  op standrechtelijke wijze

stang /stɑŋ/ (n)
liúr
  meestal metalen voorwerp in de vorm van een lange stijve cilinder

stank /stɑŋk/ (n)
bréantas
  een sterke, stinkende geur

stapel (adj)
duine buile

stapel (n)
carnán
  een gestructureerde hoop spullen
branra
  (scheepvaart) de tijdelijke constructie waarop een in aanbouw of reparatie zijnd schip rust
anam
  (muziek) een houten stokje ingeklemd tussen het boven- en onderblad van de klankkast van een snaarinstrument

stapelbed (n)
leaba bhuinc
  (huishouden) (meubel)meubel bestaande uit twee bedden boven elkaar

stapeling (n)
tiomsú
  het bij elkaar optellen van veel kleine zaken tot één grote zaak

stapsteen (n)
leac
  een steen waarop je kunt staan om een hindernis te kunnen passeren

staren /starən/ (v)
bantiarna

starheid (n)
déine
  het onbeweeglijk zijn; het onvervormbaar zijn
  het zich niet kunnen of willen aanpassen aan de (gewijzigde) omstandigheden

start (n)
geit
  begin van iets

starten /stɑrtə(n)/ (v)
geit
  overgankelijk iets op gang brengen

startpunt (n)
tús

statief (n)
branra
  (fotografie), (optica) een stabiel onderstel voor een camera, kijker of een ander (optisch) instrument, veelal in draagbare uitvoering met één of drie inklapbare of inschuifbare poten

statig (adj)
státúil

station /sta.ˈsʲɔn/ (n)
stáisiún traenach
  (spoorwegen), (verkeer) plaats waar voertuigen (met name treinen) kunnen stoppen voor het in- en uitstappen van reizigers en het in- en uitladen van goederen

stationeren (v)
plás
  een bepaalde plaats geven om daar (een langere tijd) te blijven, iets of iemand een vaste standplaats geven

stationwagen (n)
bris
  personenauto met een doorlopend dak en een verticale achterzijde met grote deur, zodat er extra laadruimte aanwezig is

statistiek (n)
figiúr

status (n)
oireachas
  (sociologie) aanzien in de maatschappij, hiërarchische positie

statutair (adj)
reachtúil

statuut (n)
reacht

stearaat (n)
stéaráit

stedelijk (adj)
uirbeach

stedeling (n)
cathróir

steeds (adv)
i gcónaí
  voortdurend

steeg (n)
caolsráid
  zeer smal straatje

steek /steːk/ (n)
greim
  eenmalige doorvoering van een draad door een weefsel, meestal met behulp van een naald

steekhoudend (adj)
ciallmhar
  (van een argument of mening) goed onderbouwd, voor waar aan te nemen en ter zake, van goede kwaliteit

steekmug (n)
muiscít
  (tweevleugeligen) Culicidae mug uit een familie van langpotige insecten die leven van het bloed van dieren en die op die manier ziekten kunnen verspreiden

steelpan (n)
scilléad

steen /sten/ /steːn/ (n)
cloch
  m harde stof, vaak op kiezel gebaseerd maar ook andere mineralen omvattend

steenarend (n)
iolar fíréin
  (havikachtigen) Aquilla chrysaetos , vogel uit de familie der arendachtigen

steendruk (n)
liteagraf
  afdruk gemaakt met behulp van een op een vlakke steen gemaakte tekening

steeneik /ste.nɛi̯k/ /ste.nɛːk/ /sten.ʔɛi̯k/ (n)
dair thoilm
  (bloemplanten) Quercus ilex een boom uit de napjesdragersfamilie (Fagaceae ). Deze van nature in Zuid-Europa voorkomende, groenblijvende eik wordt veel aangeplant als sierboom en ter beschutting, vooral in kuststreken. De boom is bestand tegen de zilte zeewind en de luchtvervuiling in de stad. In Nederland en Vlaanderen is de boom matig winterhard. De boom kan dertig meter hoog worden, maar blijft meestal veel kleiner. In rotsachtige gebieden blijft de eik vaak struikvormig

steengroeve (n)
cairéal
  (mijnbouw) een groeve waar steen uit de grond wordt gehaald

steenhouwer (n)
saor cloiche

steenkool (n)
gual
  (mijnbouw) zwart-bruine stof die ontstaan is door plantenafzettingen en gebruikt wordt als energiebron

steenmannetje (n)
carn
  dim. tant. visueel baken in de bergen om zich te kunnen oriënteren

steenmarter (n)
cat crainn clochra
  (roofdieren) bepaald soort zoogdier, Martes foina

steenslag (n)
gairbhéal
  gebroken steen, van zowel natuursteen als puin gebruikt in o.a. asfalt en als ballast bij spoorwegen

steentijd /ˈstentɛit/ (n)
An Chlochaois

steenuil /ˈstenœʏ̯ɫ/ /ˈsteːnœːl/ (n)
ulchabhán beag
  (uilen) bepaald soort vogel, Athene noctua , kleine, gedrongen uil met felle gele ogen en witte wenkbrauwstrepen

steenvrucht (n)
eithneachán
  vlezige vrucht waarvan het binnenste deel steenhard is (een harde kern of pit heeft)

steevast (adv)
fiú

steiger (n)
scafalra
  (bouwkunde) een tijdelijke constructie van palen en werkplateaus die bouwvakkers een werkvloer verschaffen bij bouw- en onderhoudswerk

steil /stɛil/ /stɛːl/ (adj)
crochta
  onder een grote helling ten opzichte van horizontaal
  ~ haar recht, zonder krullen

steilheid (n)
riteacht
  het steil zijn

steilte (n)
riteacht
  het stijgingspercentage van een helling

stekel /ˈste.kəl/ (n)
cealg
  een langwerpig, scherp stukje van bijvoorbeeld een plant of dier

stekelbaars (n)
biorach lodáin
  (straalvinnigen) benaming voor kleine vissen met puntige doorns op de rug en de buik uit de familie Gasterosteidae

stekelbes (n)
spíonán
  (fruit) Ribes uva-crispa een groene, zurig smakende bes die aan een struik met stekels groeit

stekelig /stekələx/ (adj)
deilgneach
  met stekels bezet

stekeligheid (n)
searbhas
  het boos en geïrriteerd zijn

stekelvarken (n)
torcán
  (knaagdieren) Hystrix cristata een gewoon stekelvarken een groot knaagdier met een stekelige vacht

steken (v)
rop
  overgankelijk doorboren, prikken

stekend (adj)
borb
  van een opmerking dat ze kwetsend is
  prikkend

stekker /'stɛkər/ (n)
plocóid
  (elektrotechniek) het verharde uiteinde aan één of meerdere geleidende draden bedoeld om in een stekkerdoos gestoken te worden en elektrisch contact te maken

stekkie (n)
plás
  plaats waar iemand zich thuis voelt; vaste plaats
  afgesneden takje waaruit een nieuwe plant kan groeien

stel /stɛl/ /stɛɫ/ (n)
cúpla
  klein aantal bij elkaar passende voorwerpen of personen die samen een geheel vormen

stelen /'stelən/ (v)
goid
  overgankelijk (juridisch) iets wegnemen van iemand en het zich wederrechtelijk toe-eigenen

steler (n)
gadaí
  iemand die anderen iets afneemt

stellage (n)
binse
  tijdelijk gebouwde verhoging
  stelling, stander
  getimmerte ter ondersteuning
  termijntransactie

stellair (adj)
réaltach

stellen /ˈstɛ.lə(n)/ (v)
ardcheannach
  overgankelijk doen staan, in een bepaalde positie brengen
sonraigh
  overgankelijk beweren, verklaren

stellende trap (n)
bunchéim
  (taalkunde) de vorm die een bijvoeglijk naamwoord heeft als het niet in de vergelijkende of overtreffende trap gebruikt wordt

stelling (n)
teoirim
  een formulering van een mening, een stellingname, these

stelsel /stɛlsəl/ (n)
córas
  een geordend geheel, samenstel van delen
  een systeem

stelt /stɛlt/ (n)
cos croise

stem (n)
guth
  (biologie) geluid dat onder meer door het trillen van de menselijke stembanden wordt geproduceerd
  (communicatie) geluid dat een mens bij het spreken voortbrengt
  (muziek) geluid dat een mens bij het zingen voortbrengt
sainréim teanga
  (muziek) elk van de reeksen orgelpijpen met een eigen klankkleur, die de organist desgewenst kan laten meeklinken
vóta
  (sociologie) mondeling of schriftelijk kenbaar gemaakte wilsuiting die bij het nemen van een beslissing of een verkiezing, medebepalend is

stemgeluid /'stɛmxəlœyt/ (n)
faí
  hoorbare luchttrillingen die gemaakt worden in het menselijke strottenhoofd

stemhokje /ˈstɛmɦɔkʲə/ (n)
stáisiún vótála
  een hokje waarin men zich af kan zonderen om bij een verkiezing zijn stem uit te brengen

stemmen /stεmə(n)/ (v)
vótáil
  inergatief deelnemen aan een verkiezing
tiúin
  overgankelijk (muziek) een instrument op de juiste toonhoogte brengen, gelijkstemmen

stemmig (adj)
dáiríre

stemmigheid (n)
measarthacht
  de netheid en rustigheid vaak met een religieuze tint

stemming /'stɛmɪŋ/ (n)
tiúin
  een mentale of emotionele toestand
  (financieel) de heersende mening over de toestand van de markt

stempel /ˈstɛmpəl/ /ˈstɛmpəɫ/ (n)
stiogma
  (bouwkunde) balk of schoor ter ondersteuning

stempelen (v)
gread

stemvork /stɛmvɔrək/ (n)
gabhlóg cheoil
  (muziek) een stalen U-vormig instrument dat bij aanslaan een onveranderlijke toon voortbrengt

stengel (n)
coisc
  (plantkunde) langgerekt en stevig orgaan van een vaatplant dat water en voedingstoffen vervoert

stenigen (v)
cloch
  met steenworpen doden

ster (n)
réalta
  (astronomie) een van de lichtpunten aan de nachtelijke hemel die maar heel traag van plaats lijken te veranderen, feitelijk een enorm ver verwijderde gasbol die licht uitzendt door kernfusie

stereotype (n)
steiréitiopa

sterfbed /ˈstɛrvbɛt/ (n)
leaba an bháis
  het bed waarin / waarop men sterft

sterfelijk (adj)
básmhar

sterfte /'sterftə/ (n)
básmhaireacht
  het aantal sterfgevallen in een bepaalde tijd of in bepaalde omstandigheden

sterftecijfer (n)
mortlaíocht
  (demografie) een getal dat aangeeft hoeveel sterfgevallen er in een gebied in een bepaalde tijd hebben plaatsgevonden

sterilisatie /ˌsteriliˈzasi/ /ˌsterəliˈzatsi/ (n)
aimridiú
  (medisch) een handeling waarmee alle ziektekiemen worden gedood

steriliseren (v)
aimridigh
  overgankelijk, (medisch) gericht doden van micro-organismen op een oppervlak totdat de kans dat dergelijke organismen nog levend op het oppervlak aangetroffen worden, kleiner is dan 1 op een miljoen
  overgankelijk, (medisch) onvruchtbaar maken

sterk /stɛrk/ (adj)
borb
  beschikkend over kracht of vaardigheid
  een grote concentratie van iets bevattend
ard
  (figuurlijk) zo opvallend dat het aan het ongelooflijke grenst

sterk /stɛrk/ (adv)
go láidir
  in sterke mate

sterkedrank (n)
deoch
  (drinken) een alcoholische drank met een alcoholpercentage hoger dan 15%

sterken (v)
daingnigh

sterkte /'stɛrktə/ (n)
urrúntacht
  de mate waarin iets sterk is
cainníocht
  de grootte of het aantal van iets

stern (n)
geabhróg
  (steltloperachtigen) benaming voor slanke meeuwachtige vogels uit de familie Sternidae

steroïde (n)
stéaróideach

sterrenkunde (n)
réalteolaíocht
  (wetenschap) (astronomie) wetenschap die de objecten in de ruimte bestudeert

sterrenkundige /stɛrən'kʏndəɣə/ (n)
réalteolaí

sterrenstelsel (n)
réaltra

sterrenwichelaar (n)
astralaí

sterveling (n)
básmhar
  een wezen dat na verloop van tijd sterft

sterven /stɛrvə(n)/ (v)
faigh bás
  ergatief overgaan van levende toestand naar dode toestand

stervrucht (n)
toradh réaltúil

stethoscoop /steto'skop/ (n)
steiteascóp
  (medisch) een medisch instrument waarmee men geluiden in het lichaam zoals hartslag en ademhaling kan beluisteren (ausculteren)

steun /støn/ (n)
branra
  iets om op te steunen, te rusten
  morele of materiële hulp
sochar dífhostaíochta
  (informeel) sociale uitkering

steunen /'stønə(n)/ (v)
iompair
  overgankelijk een deel van de last op zich nemen, hulp verlenen
ochlán
  van vermoeidheid of pijn een kreunend geluid maken

steur (n)
bradán fearna
  (straalvinnigen) (voeding) bepaald soort anadrome vis, Acipenser sturio , die een lengte van 6 meter en een gewicht van 400 kg kan bereiken

stevenen (v)
cineál

stevig (adj)
cruadhéanta
  van aanzienlijk sterkte
  (figuurlijk) (eufemisme) fors, van grote omvang
comhlacht
  (figuurlijk) flink, behoorlijk

steward (n)
eachlach

stewardess (n)
aeróstach

stichter (n)
bunaitheoir
  degene die iets grondvest

stichting (n)
bunsraith
  (meervoud stichtingen): (juridisch) rechtspersoon zonder leden, vennoten of winstoogmerk die ontstaat door de inbreng van een vermogen en beoogt een in de statuten vermeld sociaal, ideëel of maatschappelijk doel te verwezenlijken

sticker (n)
greamaitheoir

stiefmoeder /ˈstif.mu.dər/ (n)
leasmháthair
  latere levenspartner van vader dan de eigen moeder

stiefvader (n)
leasathair
  de echtgenoot van iemands moeder, die niet de eigenlijke vader is

stielman (n)
ceardaí
  een vakman, iemand met een stiel

stier /stiːr/ (n)
tarbh

stigma (n)
aitreabúid
  een uiterlijk kenmerk dat afbreuk doet aan iemands reputatie

stigmatiseren (v)
splanc
  overgankelijk (figuurlijk) onuitwisbare wonden toebrengen

stijf /stɛif/ (adj)
stiúgaí

stijfhoofdig (adj)
greamúsach
  van een persoon dat deze niet bereid is zijn mening te herzien

stijfsel (n)
ardnós

stijgbeugel /ˈstɛi̯xˌbøː.ɣəl/ (n)
stíoróip
  (paardrijden) een metalen beugel die met een riem aan een zadel hangt, bedoeld om het opstijgen te vergemakkelijken en de ruiter vooral tegen zijwaartse sprongen van het paard te beschermen

stijgen /ˈstɛi̯ɣə(n)/ (v)
éirigh
  ergatief naar boven gaan, toenemen

stijging (n)
ardú
  het stijgen, het hoger worden.

stijl /stɛi̯l/ (n)
stíl
  wijze waarop men iets doet
  (beschrijvende plantkunde) buisvormige, middelste gedeelte van de stamper
cuaille
  post, spijl

stijlregister (n)
sainréim teanga
  (taalkunde) taalvariëteit die betrekking heeft op de gevoelswaarde en de gebruikssfeer van een woord

stijve (n)
adharc

stijven (v)
críochnaigh
lón

stiknaad (n)
síog
  de lijn waarlangs verschillende delen van stof of leer aan elkaar vast gemaakt zijn

stiksel (n)
arraing
  een verbinding gemaakt met naald en draad

stikstof /ˈstɪkstɔf/ (n)
nítrigin
  (scheikunde), (element) een chemisch element en een kleurloos niet-metaal met symbool N en atoomnummer 7

stikwerk (n)
obair shnáthaide
  een werkstuk dat is gemaakt met naald en draad

stil (adj)
féithchiúin
  geen of weinig geluid producerend
  onbeweeglijk
  rustig, kalm

stileren (v)
cuir in eagar
  Iets in (een mooie) vorm of stijl brengen.

stilheid (n)
ciúnaigh
  de stilte, de rust, de kalmte

stilist (n)
scríbhneoir
  iemand die met een fraaie stijl kan schrijven

stilleggen (v)
tarraing suas
  stoppen, tot stilstand brengen, buiten werking stellen

stilleven (n)
neamhbheo

stilte /'stɪl.tə/ (n)
tost

stilzetten (v)
tarraing suas

stimulans (n)
spreagadh
  krachtige aanzet

stimulatie (n)
spreagadh

stimuleringsmaatregel (n)
spreagadh
  een prikkel die als doel heeft een bepaalde activiteit te bevorderen

stimulus (n)
spreagadh
  een verandering in de uitwendige of inwendige omgeving waarop een organisme reageert

stinkdier (n)
scúnc
  (roofdieren) bepaald soort zoogdier, Mephitis mephitis , een marterachtige die als verdediging een sterk stinkende stof naar zijn belagers spuit

stip (n)
aird

stipendium (n)
scoláireacht
  een hoeveelheid geld voor een student, kunstenaar, wetenschapper, sporter zodat deze zich verder kan ontwikkelen

stipt /stɪpt/ (adj)
pras
  precies op tijd komend

stoeierij (n)
bruíon
  ruw spelen; spelende vechtpartij

stoeipartij (n)
bruíon
  een vriendschappelijke vechtpartij

stoel /stul/ /stuɫ/ (n)
cathaoir
  (meubel) een zitmeubel voor één persoon met een rugleuning

stoelgang /'stulɣɑŋ/ (n)
fearadh
  (medisch) (eufemisme) het proces van zich op gezette tijden ontlasten van fecaliën
  (medisch) medische term voor de menselijke uitwerpselen zelf

stoep (n)
cosán
  meestal stenen verhoging bij de ingang van een woning
  (verkeer) vaak verhoogd onderdeel van een weg bedoeld voor voetgangers
  horizontaal gemaakt vlak langs een waterkant, gebruikt voor werkzaamheden of als deel van een brug
  (waterbeheer) op- en afrit langs een dijk

stoeprand (n)
colbha
  een element dat de scheiding verzorgt tussen een rijbaan en het meestal hoger gelegen trottoir

stoer /stur/ (adj)
cúileach
  indruk makend
cruadhéanta
  indruk maken door sterk te zijn of sterk proberen te zijn

stof (n)
deannach
  heel kleine deeltjes

stoffelijk (adj)
adhmad
  tot de materie behorend of eruit bestaand, materieel

stofferen /stɔˈferə(n)/ (v)
cumhdaigh
  de bekleding van een voorwerp met textiel, eventueel met een veerkrachtige vulling eronder
  inrichting van een ruimte

stofzuiger (n)
folúsghlantóir
  (techniek) (huishouden) een elektrisch toestel dat stof en kleine deeltjes opzuigt

stoichiometrie (n)
stócaiméadracht

stok /stɔk/ (n)
bata

stokebrand /ˈstoː.kəˌbrɑnt/ (n)
aithinne
  iemand die als een vuur de gemoederen of onrust aanwakkert

stoken (v)
quentar
driog
  distilleren

stollen /ˈstɔlə(n)/ (v)
cruaigh
  ergatief overgaan van een vloeibare naar een vaste toestand

stollingsgesteente /ˈstɔlɪŋsɣəˌstentə/ (n)
bruthcharraig
  (geologie) gesteente bestaande uit gestolde lava of gestold magma

stom (adj)
balbh
  geluidloos
  niet in staat te spreken
ainbhiosach
  weinig intelligent
  (informeel) ergerlijk, vervelend, irritant
  (informeel) saai en waardeloos, niet cool

stomme (n)
balbhán
  iemand die niet kan spreken

stommeling (n)
amadán
  (pejoratief) een dom persoon
útamálaí
  (pejoratief) iemand die domme dingen doet

stommerik (n)
ainbhiosach
  (pejoratief) iemand die ergerlijk stom doet

stomp /stɔmp/ (adj)
múisiamach
  iets dat zijn scherpte verloren heeft

stompen (v)
buille a thabhairt do

stompheid (n)
múisiamach
  gevoelloze domheid

stookplaats (n)
teallach

stoom (n)
gal uisce

stoomboot (n)
stíméar
  (scheepvaart) een schip dat met behulp van een stoommachine wordt voortbewogen en heden ten dage alleen nog wordt gebruikt om Sinterklaas uit Spanje te transporteren

stoomturbine (n)
tuirbín gaile

stoot /stot/ (n)
bior

stoottand (n)
gosaint
  (zoötomie) grote slagtand

stop (n)
aidhnín
  (elektrotechniek) zekering die elektrische stroom begrenst doordat zij smelt
stop
  halte (korte onderbreking)
  besluit om verdere groei of toename te stoppen (-> wervingsstop)
bolscaireacht a dhéanamh
  voorwerp dat een opening kan afsluiten

stopbord /'stɔbɔrt/ (n)
comhartha stop
  (verkeer) een verkeersbord dat aangeeft dat je eerst moet stoppen voordat je verder mag rijden

stoplicht /ˈstɔplɪxt/ (n)
solas tráchta
  (verkeer) een installatie die middels gekleurde lichten het verkeer op een kruispunt regelt

stopnaald (n)
snáthaid chléithe
  (huishouden) (gereedschap) naald met een niet al te scherpe punt en een groot oog, waarmee je kunt stoppen (repareren van breiwerk of weefsels)

stoppen (v)
costas
  overgankelijk vullen (van een pijp)
stad
  overgankelijk doen halthouden
  onpersoonlijk een einde nemen, ophouden [1]
  ergatief niet langer doorgaan, ophouden [2]

stopper /'stɔpər/ (n)
bolscaireacht a dhéanamh
  een voorwerp waarmee iets afgestopt of afgesloten kan worden

stopplaats (n)
coisc

stopsein (n)
comhartha stop
  een teken dat men halt moet houden

stopzetten (v)
cas as

stopzetting (n)
faill
  iets stoppen wat al gestart is; het niet meer doorgaan met iets

storing (n)
anbhuain
  (communicatie) een hinderlijke onderbreking, een bepaald proces wordt onderbroken of bemoeilijkt

storm (n)
stoirm
  (meteorologie) erg harde wind (minstens windkracht 9)

stormen /ˈstɔr.mə(n)/ (v)
anfa
  onovergankelijk onpersoonlijk (meteorologie) bijzonder sterk waaien

stormlantaarn (n)
laindéar doininne
  een lamp gestookt op olie, petroleum of lampolie die geschikt is om in moeilijke buitenomstandigheden licht te blijven geven

stormram (n)
reithe cogaidh
  (militair) (geschiedenis) (in een belegering) een toestel, balk, stootblok, e.d. om de poort van een vesting open te beuken

stormvogel (n)
guairdeall
  (buissnaveligen) benaming voor zeevogels uit de familie Procellariidae

stormwind (n)
anfa
  (meteorologie) hele harde wind die voorkomt bij een storm

storneren (v)
aisiompaigh
  (financieel) het terugdraaien van een automatische incasso

storten (v)
doirt
  overgankelijk van enige hoogte ergens in laten vallen
taisc
  overgankelijk geld in een rekening inbrengen

storting (n)
taisc
  het storten van geld op een bankrekening

stortplaats (n)
síneadh láimhe

stoten (v)
buta
  overgankelijk met een korte snelle beweging (weg)duwen

stoter (n)
reithe
  iets of iemand die stoot
gearrthóir
  oude munt met een waarde van 12,5 cent

stotteren (v)
maolteanga
  inergatief dezelfde lettergreep een aantal malen herhalend moeilijk uit zijn woorden komen

stout /stɑu̯t/ (adj)
anmhailíseach
  in overtreding van een gestelde regel, met onvoldoende respect (vooral gezegd over jongere kinderen, schertsend ook over volwassen personen)
  (eufemisme), (seksualiteit) seksueel prikkelend
dána
  (verouderd) zonder angst

stouterd (n)
alfraits
  een ondeugend, ongezeggelijk kind

stouwen (v)
mianach
  goederen in een laadruimte laden, zodanig dat het niet kan gaan schuiven
  (figuurlijk) iets anders dan goederen ergens opbergen
  heel veel eten

straal /straɫ/ /ˈstral/ (n)
ga
  (wiskunde) een rechte lijn vanaf het middelpunt naar een punt op een boloppervlak of cirkelomtrek
  (natuurkunde) een rechte, smalle bundel van elektromagnetische straling (licht, radio, warmte, röntgen enz.)
scaird
  (natuurkunde) een smalle bundel van een gas of vloeistof die door overdruk uit een vat of slang spuit

straat /strat/ (n)
sráid
  een weg tussen de huizen in een bewoonde plaats

straatlantaarn (n)
lampa sráide
  lichtmast en een armatuur met een lichtbron die dient om de openbare ruimte 's-avonds en 's-nachts te verlichten

straatschenderij (n)
amhasóireacht
  het verstoren van de openbare orde met vernielingen

straattaal (n)
droch-chaint
  (taalkunde) informele, soms ruwe taal met veel invloed uit talen van immigranten, gesproken in groepen mensen die elkaar vaak op straat treffen, zoals jongeren, zwervers en boeven

straddle (n)
srathair
  (handel) een call en een put-optie kopen met dezelfde uitoefenprijs en afloopdatum

straf (n)
pionós
  (juridisch) onprettige maatregel of behandeling ter vergelding van een misdaad of overtreding

strafbank (n)
loca pionóis

straffen /ˈstrɑfə(n)/ (v)
daor
  overgankelijk negatieve consequenties verbinden aan een als verkeerd geziene daad

strafgevangenis (n)
carcair

strafheid (n)
anróiteacht

strafoplegging (n)
pionós

strafschop /'strɑf.sxɔp/ (n)
pionós
  (voetbal) directe vrije trap voor de aanvallende partij na een zware overtreding van de verdedigende partij binnen het strafschopgebied

strafschopgebied (n)
loca pionóis
  (voetbal) gedeelte van het voetbalveld waarin de strafschop wordt genomen

strak (adj)
beacht
  streng, zonder uitzonderingen
slíoc
  (mode) zonder franje, recht toe recht aan

strakheid (n)
riteacht
  het gespannen zijn

straks (adv)
anois beag
  (spreektaal), (verbastering van daarstraks) een korte tijd geleden

stralen /ˈstralə(n)/ (v)
taitin
  inergatief licht weerkaatsen
  inergatief een heel blije uitdrukking op het gezicht hebben

stralenkrans (n)
bogha

straling (n)
radaíocht

stram /strɑm/ (adj)
stiúgaí
  (medisch) van gewrichten en spieren dat ze stijf zijn (door kou, reumatiek of ouderdom)

strand (n)
trá
  (aardrijkskunde) strook met zand bedekt land langs de kust

strategie /ˌstrateˈɣi/ (n)
straitéis
  een plan om iets te bereiken

stratovulkaan (n)
stratabholcán
  (geologie) een kegelvormige vulkaan met traagvloeibare lava

streek (n)
béim
  een veeg of streep met een werktuig

streep (n)
líne
  een min of meer rechte getrokken lijn of lijnstuk
  (figuurlijk) een begrenzing die niet overtreden dient te worden
síog
  (kleding) lijnvormig patroon, motief (gewoonlijk mv)
fleiscín
  (taalkunde) koppelteken

streepje (n)
dais
  (typografie) korte lijn, lijnstukje in een karakterset, "-"

strekken (v)
sín

strekking (n)
aidhm
  de bedoeling, het doel

strelen (v)
slíoc
  overgankelijk zachtjes met de hand over iets of iemand strijken

streling (n)
béim
  een uiting van tederheid

stremsel (n)
binid
  een oplossing die spijsverteringsenzymen bevat, afkomstig uit de lebmaag van kalveren

strengelen (v)
crap

stress (n)
béim
  (medisch) (psychische) zware spanning, geestelijke druk (uit de omgeving)

streven (v)
bí ag dréim
  inergatief een doel willen bereiken

striemen (v)
aoire

strijd (n)
sníomh
  een handgemeen
coimhlint
  een militair treffen, kamp, veldslag

strijden (v)
bruíon
  inergatief ondanks weerstand een doel proberen te bereiken

strijder /strɛidər/ (n)
gaiscíoch
  een persoon die strijdt

strijdig (adj)
ciotrúnta

strijdknots (n)
más
  (middeleeuwen), (militair) een slagwapen in de vorm van een metalen staf met een versterkte kop

strijdkrachten (n)
míleata
  alleen meervoud (militair) geheel van de militaire organisaties die een staat ter beschikking staan

strijdmakker (n)
comrádaí
  iemand waarmee je samen vecht tegen een gemeenschappelijke vijand

strijdperk (n)
airéine
  afgeperkt terrein waarin een tweekamp, een toernooi wordt uitgevochten

strijdwagen (n)
carbad

strijken (v)
slíoc
  over een oppervlak laten glijden
iarann
  wasgoed desinfecteren en gladmaken met hulp van een heet ijzer, een strijkijzer
treo
  iets laten zakken

strijkijzer /ˈstrɛɪ̯.gɛɪ̯zər/ /ˈstrɛɪ̯k.ʔɛɪ̯zər/ /ˈstrɛː.kɛːzər/ (n)
iarann
  (gereedschap) een huishoudelijk gereedschap dat gebruikt wordt om textiel glad te strijken

strijklicht (n)
teilgeoir tuilsholais
  licht dat schuin op een oppervlak schijnt

strijkstok (n)
bogha
  (muziekinstrument) een constructie waarmee de snaren van een strijkinstrument in trilling gebracht worden
cipín
  (handel) een stok waarmee een maatvat voor droge stoffen afgestreken wordt

strikdas (n)
cochall
  kleurrijke los om de nek gebonden das

stringent /strɪŋ'xɛnt/ (adj)
cumhdach
  streng, dwingend

strip (n)
climir
  (metallurgie) een (metalen) strook

stripblad (n)
greannmhar
  een tijdschrift met stripverhalen

strippen (v)
feann
  inergatief het zich ontdoen van alle of een groot deel van de kleding die het lichaam bedekt, vaak met een erotische bijbedoeling

stro /stro/ (n)
cochán
  (plantkunde) (landbouw) droge bloeistengels van graangewassen

stroef (adj)
aindreanta
  de wrijvingsweerstand van een ruw oppervlak
stiúgaí
  moeilijk beweegbaar (verschuifbaar)

strofe (n)
copla

strohoed (n)
bádóir
  (hoofddeksel) hoed gevlochten van fijn bewerkt stro

stromen /'stromən/ (v)
snigh
  ergatief voortbewegen van vloeistoffen

stroming /'stromɪŋ/ (n)
sruth
  het zich in een bepaalde richting voortbewegen van een vloeistof

stront (n)
cac

strontium (n)
strointiam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Sr en atoomnummer 38. Het is een zilverwit aardalkalimetaal

strontje (n)
sleamhnán
  (medisch) zweertje op het ooglid door infectie van een talgkliertje of zweetkliertje bij het haarzakje van een wimper

strontvlieg (n)
bréagchuil
  (tweevleugeligen) Scathophaga stercoraria soort vlieg uit de familie drekvliegen (Scathophagidae) die bij viezigheid en van uitwerpselen leeft

strooibiljet (n)
bileog eolais
  op straat gratis uitgedeelde folder om snel een (commerciële) boodschap te verspreiden

strooien (v)
doirt

strook (n)
climir
  (textiel) [1], in het bijzonder van textiel of papier gemaakt

stroom /stroːm/ (n)
sruth
  (aardrijkskunde) rivier, beek
  (elektrotechniek) elektrische stroom, het transport van elektrische lading door de beweging van elektronen door geleiders en halfgeleiders onder invloed van een potentiaalverschil

stroombed (n)
sruth taoide
  gebied waarin een rivier of beek stroomt

stroomgebied (n)
abhantrach

stroomgeleider (n)
conduchtaire
  (natuurkunde) (elektrotechniek) materiaal met een naar verhouding hoog aantal beweeglijke ladingsdragers, waardoor het een elektrische stroom makkelijk doorlaat

stroomstoot (n)
borradh
  plotselinge, sterke, kortdurende elektrische stroom

stroop (n)
síoróip
  (voeding) dikke, viskeuze, geconcentreerde vloeistof waarin een grote hoeveelheid suikers zijn opgelost

strop (n)
anachain
  (figuurlijk) iets wat tot groot verlies leidt, bijv. in de zakelijke wereld; tegenslag

stropdas (n)
carbhat

strot (n)
an feadán glóir

strottenhoofd (n)
laraing

structureel (adj)
imchruthach
  met betrekking tot de opbouw van een geheel

structuur /strʏkˈtyr/ (n)
struchtúr
  de interne opmaak van een geheel

struif (n)
uibheagán

struik (n)
tor
  (plantkunde) een houtige plant zonder stam die zich onmiddellijk boven of reeds in de grond vertakt in een aantal takken die meer of minder dik kunnen worden

struikelen /ˈstrœʏkələ(n)/ (v)
tuisligh
  ergatief het evenwicht verliezen doordat men met de voet verstrikt raakt

struikhei (n)
bod mór
  (plantkunde) bepaald soort in heel Europa voorkomende plant, Calluna vulgaris uit de heifamilie (Ericaceae )

struikheide (n)
bod mór
  Calluna vulgaris struik van 10 tot 100 cm hoogte die de gewone heide vormt

struikrover (n)
gadaí bóthair
  (beroep) iemand die vanuit een hinderlaag reizigers berooft

struinen (v)
fear siúil
  rondzwerven, rondlopen

struis (adj)
comhlacht

struis (n)
ostrais

struisvogel /ˈstrœʏ̯sˌfoχɔɫ/ /ˈstrœːsˌfoːɣəl/ /ˈstrœːzˌvoːɣəl/ (n)
ostrais
  (loopvogels) Struthio camelus , grote loopvogel, die niet kan vliegen

stuc (n)
cumhdaigh

studeerkamer (n)
seomra staidéir
  een ruimte om te studeren

studeervertrek (n)
déan staidéar
  kamer waarin men rustig kan lezen, schrijven of studeren

student /styˈdɛnt/ (n)
dalta
  (onderwijs) iemand die hoger onderwijs volgt

studeren (v)
déan staidéar
  overgankelijk (onderwijs) het volgen van een opleiding en verwerven van kennis, gewoonlijk aan een universiteit als voornaamste bezigheid

studie /'stydi/ (n)
staidéar
  (onderwijs) tijd die men besteedt om zich kennis of een vaardigheid eigen te maken
  (wetenschap) tijd die men besteedt aan het uitzoeken van een bepaald onderwerp of probleem

studiebeurs (n)
scoláireacht

studieus (adj)
ceistiú
  gaarne studerend, door ijverige studie ontstaan

studio (n)
stiúideo
  werkplaats van een beeldend kunstenaar
  plaats waar geluidsopnamen, films of televisie- of radioprogramma's gemaakt worden
  een eenkamerappartement

stuf (n)
rubar

stuifmeel (n)
pailin
  (plantkunde) poederachtig materiaal dat bloeiende planten afscheiden en dat de mannelijke zaadcellen bevat

stuiken (v)
meath-thinneas
  door een stoot neervallen

stuiten /ˈstœʏ̯.tə(n)/ /ˈstœː.tə(n)/ (v)
tarraing suas
  overgankelijk een beweging tot staan brengen
athléim
  ergatief door botsing in omgekeerde richting gaan bewegen

stuiven (v)
scaird

stuiver (n)
pingin

stuk /stɵk/ (n)
smut
  deel, gedeelte, onderdeel van een geheel
dráma
  (kunst) een afgerond product van nijverheid of kunst
spéirbhean
  (informeel) een aantrekkelijk persoon (man of vrouw)

stukadoren (v)
cumhdaigh

stukbreken (v)
bris

stukgaan (v)
bris
  ergatief ophouden te functioneren al of niet door te breken

stukje (n)
dréacht

stuklopen (v)
laige
  mislukken ondanks dat je iets probeert
  kapot gaan door het lopen

stukmaken (v)
aicseam
  actief (maar niet altijd expres) zorgen dat iets kapot gaat

stulp (n)
both
  (formeel) armoedig woninkje

stumperd (n)
aimleoir
  iemand die zielig is en dus medelijden verdient

stumperig (adj)
anóiteach

stunt (n)
aisiléireacht

stupide (adj)
ainbhiosach
  dom, bot, stompzinnig

sturen /'styːrə(n)/ (v)
bagair
  inergatief het stuur van een auto bedienen
cuir
  overgankelijk [een persoon] ergens heen doen gaan

stuur /styːr/ (n)
roth
  een hulpmiddel waarmee een bestuurder richting kan geven aan een voertuig

stuurboord (n)
deasbhord
  (scheepvaart) de rechterzijde als men vanop een schip naar de boeg kijkt

stuurcabine (n)
bothán
  deel van een voertuig waar de bestuurder zit

stuurknuppel (n)
camán
  knuppel of stok waarmee gestuurd kan worden in een vliegtuig

stuurman (n)
comrádaí
  (beroep), (scheepvaart) iemand die een vaartuig bestuurt

stuurprogramma (n)
tiománaí
  (informatica) een stuk software dat een verbinding legt tussen de hardware en het besturingssysteem

stuurs (adj)
aindreanta

stuurvlak (n)
ailearán

stuw (n)
cora
  (waterbeheer) een vaste waterkering die het water, van een deel van een rivier of een stuwmeer, pas bij het bereiken van een bepaalde waterhoogte laat wegstromen doordat de dam overstroomt of door het openen van schuiven of deuren

stuwadoor /stywadɔːr/ (n)
stíbheadóir
  (beroep) degene die verantwoordelijk is voor het gebalanceerd laden en lossen van schepen

stuwen (v)
bar

stuwing /'styˌwɪŋ/ (n)
spreagadh
  hoge druk of ophoping die ontstaat door een belemmerde afvloed
  voortbeweging door duwen

subcutaan (adj)
fo-chraicneach
  (medisch) onderhuids

subdominant (n)
focheannasach
  (muziek) onderkwint van de grondtoon, een toon of akkoord op de vierde toon van een toonladder

subjunctief (n)
foshuiteach
  (taalkunde) een werkwoordswijs waarmee men een wens of onzekerheid tot uitdrukking kan brengen

submenu (n)
fo-roghchlár
  bij een computerprogramma: een keuzelijst die men te zien krijgt nadat men een keuze heeft gemaakt in het hoofdmenu

subscriptie (n)
liostáil

subsidiair /sʌpsidi'ɛr/ (adj)
fochomhlacht

subsistentie (n)
cothabháil

substantie (n)
damhna
  (medisch) (scheikunde) stof (stoffen)

substantief (n)
ainmfhocal
  zelfstandig naamwoord

substitutie (n)
malartaíocht
  vervanging

substraat (n)
foshraith
  ondergrond, onderlaag

subtiel /sʌp'til/ (adj)
caolchúiseach
  alleen bij nauwkeurig toezien of voor fijn gevoel waar te nemen of te begrijpen
  fijn onderscheidend, scherpzinnig

subwoofer (n)
fo-dhordaire
  een luidspreker die speciaal is ontworpen voor het weergeven van lage tot zeer lage tonen, die vaak ook gevoeld kunnen worden en onder (sub) het bereik liggen van een normale woofer

succes (n)
áitheas
  gewenste resultaat van een opzet

succesvol (adj)
áitheasach
  succes hebbend

succulent (adj)
planda súmhar

sufferig (adj)
daoi
  dom

sufficiënt (adj)
dóthain
  voldoende, genoeg

suffix (n)
iarmhír
  (taalkunde) een woorddeel dat achter de stam van een woord gevoegd wordt

sufkop (n)
amadán
  (figuurlijk) iemand die weinig nadenkt

suggereren (v)
mol
  voorstellen; een suggestie doen; een tip of alternatieve methode geven

suiker (n)
siúcra
  (scheikunde) een type verbinding van koolstof-, waterstof- en zuurstofatomen

sukkel (n)
ainbhiosach
  (scheldwoord) dom, onhandig persoon

sulfide (n)
suilfíd

sulfiet (n)
suilfít
  zouten die het sulfiet-ion SO32- bevatten, ze worden gebruikt als kleurstof en concerveringsmiddel in voedsel

sultana (n)
sabhdánach
  (fruit) vaal groene ovale pitloze vrucht van een variëteit van de druif Vitis vinifera (wikidata: sultana )
  (fruit) gedroogde druif van variëteit van de druif Vitis vinifera

summa (n)
suim
  de (optel)som van iets; alle te samen genomen

summair (adj)
gearr-abartha

summier (adj)
achomair

summum (n)
apaigí

superego (n)
os-mhise

superheld (n)
sárlaoch
  fictieve figuur uit een stripverhaal of een film die over bovenmenselijke krachten beschikt

superieur (adj)
ardchéimiúil

superioriteit (n)
ardchéimíocht

supermarkt (n)
ollmhargadh

supernova (n)
ollnóva
  (astronomie) het verschijnsel waarbij een ster op spectaculaire wijze explodeert

superplie (n)
suirplís

supplement (n)
folíon
  iets dat als aanvulling toegevoegd wordt

suppliëren (v)
achainigh

suppositorium (n)
sopastóir
  (medisch) zetpil, pil die via de anus wordt ingebracht

surplus (n)
brabach
  overschot, wat er meer is dan nodig is, wat er overblijft

surveillant (n)
prócadóir
  iemand die (tijdens een examen) surveilleert (toezicht houdt)

surveilleren /ˌsʏrvɛ'jerə(n)/ (v)
prócadóir
  inergatief toezicht houden

susceptibiliteit (n)
leochaileacht

suède (n)
craiceann fiaghabhair
  fijn leer dat wordt gebruikt wordt voor laarzen, handtassen en kleding

suïcidaal (adj)
i riocht tú fein a mharú
  geneigd zijn om zelfmoord te plegen

sweater (n)
geansaí
  een sportieve katoenen trui

swegel (n)
cuisle
  (muziekinstrument), (middeleeuwen) een (riet-)fluit

swingen (v)
luascán

switchen /swɪt'ʃə(n)/ (v)
ladhróg
  omschakelen van het ene naar iets (heel) anders

syfilis (n)
bolgach fhrancach

syllabair (adj)
siollabra

syllabisch (adj)
siollach

syllogisme (n)
siollóg
  een logische redenering waaruit een conclusie afgeleid wordt

symfonie (n)
siansa

symmetrie (n)
siméadracht

symmetrisch /si'metris/ (adj)
comhchruthach
  aan twee zijden, bijvoorbeeld spiegelbeeldig gelijk

sympathie (n)
bá
  een gevoel van toegenegenheid

sympathiek (adj)
báúil

sympathisch (adj)
báúil
  (medisch) medegevoelig

synagoge (n)
sionagóg
  (Jiddisch-Hebreeuws) (religie) gebedshuis, gebouw voor joodse godsdienstige bijeenkomst

synagoog (n)
sionagóg
  (Jiddisch-Hebreeuws) (religie) gebedshuis van joden, gebouw voor joodse godsdienstige bijeenkomst
  (Jiddisch-Hebreeuws) (religie) joodse gemeente

syndicaat (n)
sindeacáit

syndroom /sɪnˈdrom/ (n)
siondróm
  (medisch) ziektebeeld, complex van steeds tezamen voorkomende klinische verschijnselen

synoniem (n)
comhchiallach
  (taalkunde) woord met dezelfde betekenis als een ander woord in dezelfde taal

synonymie (n)
comhchiallachas

synopsis (n)
achoimre
  een beknopte weergave, een overzicht

syntaxis /sɪnˈtɑksəs/ (n)
comhréir
  (taalkunde) de regels die in een taal de zinsbouw sturen

synthetisch (adj)
sintéiseach
  op kunstmatige manier gefabriceerd

systeem /siˈstem/ (n)
córas
  een uit meerdere interagerende onderdelen bestaand stelsel dat als geheel toegevoegde eigenschappen heeft

systematiek (n)
córas
  een aangebrachte ordening

systolisch (adj)
croíchrapthach
  (medisch) met betrekking tot de samentrekking van de hartkamers (systole)

taai /taj/ (adj)
righin
  (materiaalkunde) moeizaam en plastisch vervormend onder mechanische belasting
  (kookkunst) moeilijk te snijden, kauwen (van vlees)

taak /taːk/ (n)
jab
  een te verrichten werk

taal /taːl/ (n)
teanga
  (taalkunde) een systeem van spraakklanken door middel waarvan mensen met elkaar communiceren en de schriftelijke vastlegging hiervan

taalbarrière (n)
bacainn teanga
  (communicatie) (taalkunde) een belemmering in de communicatie, veroorzaakt door het verschil in taal

taalbeheersing /ˈtaːlbəˌɦeːrsɪŋ/ (n)
teangeolaíocht fheidhmeach
  (taalkunde), (onderwijs) studie van de juiste aanwending van taal (als vak)

taalboek (n)
gramadach

taaleigen (n)
cor cainte
  (taalkunde) uitdrukkingen en zegswijzen uit een bepaalde taal

taalkenner (n)
focleolaí
  (beroep) deskundige op het gebied van een taal

taalklank /ˈtalklɑŋk/ (n)
fóinéim
  (taalkunde) een klank die betekenisonderscheidend werkt in een taal

taalkunde (n)
teangeolaíocht
  (wetenschap) wetenschap die taal als onderzoeksobject heeft

taalkundig (adj)
teangach
  (taalkunde) volgens de regels van de taalkunde

taalkundige (n)
teangeolaí
  (beroep) (taalkunde) een beoefenaar van de taalkunde

taalschat (n)
cor cainte
  de hoeveelheid en kwaliteit van de taal die men tot zijn beschikking heeft om zich te uiten of die men kan begrijpen

taalwetenschap (n)
teangeolaíocht
  (wetenschap), de wetenschap die taal als onderzoeksobject heeft (taal- en letterkunde.)

taalwetenschapper (n)
teangeolaí
  een beoefenaar van de taalwetenschap

taart /taːrt/ (n)
císte
  (kookkunst) meestal cirkelvormig zoet gebak, vooral voor feestelijke gelegenheden, gemaakt van deeg en afgewerkt met bijvoorbeeld slagroom, vruchten of marsepein
cailleach
  (scheldwoord) onaangename of truttige vrouw die al wat ouder is
  (figuurlijk) diagram waarin een verdeling wordt voorgesteld door segmenten van een schijf

taats (n)
maighdeog
  (techniek) spijker met ronde kop
  (techniek) de tap waar een vertikale as draaibaar op steunt

tabak (n)
tobac
  genotsmiddel afkomstig van de bladeren van de tabaksplant, Nicotiana tabacum , dat wordt gerookt, gekauwd en gesnoven

tabakspijp (n)
píopa

tabaksverslaving (n)
nicitíneacht
  (medisch) aandoening waarbij de patiënt het schadelijke gebruik van rookwaren niet kan stoppen

tabakswinkel (n)
siopa tobac

tabel (n)
bord
  een geordende lijst met gegevens

tabijn (n)
riabhach
  (textielindustrie) naam van een gewaterde zijden stof

tablet (n)
bar
  (voeding) plak [2]

tachtig (cardinalNumeral)
ochtó
  "80", het getal tussen negenenzeventig en eenentachtig, acht maal tien

tachycardie (n)
taicéacairde

tact (n)
stuaim

tactiek /tɑkˈtik/ (n)
beartaíocht
  een manier om onder gegeven omstandigheden een doel te bereiken

tafel /ˈtafəɫ/ (n)
tábla, bord
  (meubel) een meestal rechthoekig, soms rond meubelstuk met poten, bedoeld om dingen op te zetten of te leggen

tafelkleed /ˈtafəlˌklet/ (n)
brat boird
  (huishouden), (textiel) kleed dat als bescherming of versiering over een tafel ligt

tafellaken (n)
brat boird

tafellamp (n)
lampa boird
  een lamp die men op tafel kan zetten

tafellinnen (n)
línéadach boird
  (huishouden) textiel dat men gebruikt tijdens het tafelen

tafeltennis (n)
ping pang
  (sport) een spel waarbij twee spelers, ieder met een batje, een pingpongbal op tafel houden

tafelzout (n)
salann mín
  (voeding), fijn zout

tahoe (n)
tófú
  (voeding) kaasachtig product gemaakt uit sojamelk

taifoen /tɑjˈfuːn/ (n)
tíofún
  (meteorologie) een hevige wervelstorm in de Chinese Zee en de Stille Oceaan die ontstaat uit een tropische depressie

tak /tɑk/ (n)
craobh, géag
  (plantkunde) een deel van een boom of struik dat aan de stam vastzit en waaraan bladeren groeien

takkenbos (n)
brosna
  een bundel takken van struiken en bomen zonder bladeren die men kan gebruiken om een vuur te maken

takkewijf (n)
dallóg fhraoigh
  (pejoratief) onaangename vrouw die vaak ruzie zoekt

tal (n)
figiúr

talentvol (adj)
tréitheach
  begaafd

talgklier (n)
faireog gheireach
  (anatomie) een klier om de haarzakjes, die talg afgeeft

taling (n)
praslacha
  (eendvogels) benaming voor kleine vogels uit het geslacht Anas , Spatula of Callonetta

talk /tɑlk/ (n)
talc

talreep (n)
láinnéar
  (scheepvaart) een touw dat bij wijze van want- of stagspanner, enkele malen door de ogen van een stag en putting is gehaald en vastgezet

talrijk (adj)
líonmhar
  groot in aantal

talrijkheid (n)
flúirse
  het groot in aantal zijn

talud /ta'lyt/ (n)
ardú
  het schuine vlak langs een weg, spoor, watergang of van een dijk

tamarinde /tɑma'rɪndə/ (n)
tamaraine
  (voeding) vruchten van de tamarinde Tamarindus indica

tamboer (n)
druma
  trommelslager die de maat aangeeft bij het marcheren van soldaten

tamboerijn (n)
tambóirín
  (muziekinstrument) eenvoudig slaginstrument bestaande uit een hoepel die met een vel bespannen is en waaraan enkele belletjes bevestigd zijn

tamtam (n)
borrán
  (figuurlijk) met een hoop ophef, lawaai en gedoe

tand (n)
fiacail, déad
  (anatomie) harde en wittige gecalcificeerde structuur in de mond van mensen en veel dieren, hoofdzakelijk gebruikt voor het kauwen van voedsel
fiacail
  (techniek) een uit een reeks meestal hoekige of scherpe uitsteeksels aan bepaalde voorwerpen, zoals zagen of tandwielen

tandarts (n)
fiaclóir
  (beroep) (medisch) een medisch specialist met universitair diploma op het gebied van de tandheelkunde

tandartsboor /xxxx/ (n)
druilire
  (medisch) (gereedschap) een soort kleine boor waarmee de tandarts zieke tanden openboort

tandeloos (adj)
carballach
  zonder tanden

tandenborstel (n)
scuab fiacla
  speciaal borsteltje om de tanden te poetsen

tandenstoker (n)
bior fiacla
  (gereedschap) puntig instrumentje om etensresten tussen de tanden te verwijderen

tandkas (n)
ailbheolas
  holte in het kaakbeen waarin een tand zit

tandpasta /ˈtand.pɑs.taː/ /ˈtɑnt.pɑs.ta/ (n)
taos fiacla
  een poetsmiddel voor de tanden

tandpijn /tɑntpɛin/ (n)
déideadh
  pijn in één of meerdere tanden

tandvlees /ˈtɑntfles/ (n)
drandal
  (tandheelkunde) stevig, met slijmvlies bedekt bindweefsel dat de tandkassen in het kaakbeen omhult en de tandhalzen omgeeft

tandzijde (n)
flas fiacla
  een zijden draad waarmee men de ruimte tussen de tanden reinigt

tanen (v)
laghdú
  onovergankelijk verzwakken, afnemen, slinken, verflauwen, verminderen, aflopen
cart
  overgankelijk, (materiaalkunde) in taan koken om het duurzamer te maken, leerlooien, looien
  overgankelijk vaalgeel/bruin kleuren

tang /tɑŋ/ (n)
tlú
  (gereedschap) een uit twee delen opgebouwd gereedschap waarvan de beide delen op een punt aan elkaar vastzitten en die gedraaid kunnen worden om dingen vast te houden of te knippen
dallóg fhraoigh
  (scheldwoord) v kwaadaardige, veelal wat oudere vrouw; ook wel gebruikt voor een oude vrouw in het algemeen

tango (n)
tangó
  Argentijnse dans
  (muziek) Argentijnse dansmuziek in tweekwartsmaat
Tomáisín
  (spellingsalfabet) spelwoord van het ITU/NAVO-spellingalfabet voor de letter t

tank /tɑŋk/ /tɛŋk/ (n)
sistéal
  (techniek) een vrij groot afsluitbaar en meestal metalen vat voor de opslag van vloeistoffen

tantaal (n)
tantalam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Ta en atoomnummer 73. Het is een grijsblauw overgangsmetaal

tantalium (n)
tantalam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Ta en atoomnummer 73. Het is een grijsblauw overgangsmetaal

tante /ˈtɑntə/ (n)
aintin, aintín
  (familie) zus of schoonzus van iemands vader of moeder

tap (n)
gustún
  (muziekinstrument) dunner gemaakte uiteinde van de buis van een blaasinstrument
buacaire
  (techniek), (metaalbewerking) hardstalen staafje met schroefdraad waarmee binnendraad wordt getapt
  (techniek) afsluiting en aftapkraan van een vat
  (techniek) aftak- of aansluitpunt op een kabel of leiding voor water-, gas- elektriciteit, etc.

tapijt (n)
cairpéad

tapioca (n)
taipióca
  (voeding) zetmeel verkregen uit de wortelknol van Manihot esculenta (wikidata: tapioca )

tapkast /'tɑpkɑst/ (n)
beár
  buffet in een café met een biertap

tappen (v)
buacaire
  (horeca), (drinken) een drank (meestal bier) inschenken vanuit een tap [7]

tapperij (n)
bar
  (horeca), (drinken) horecagelegenheid waar men m.n. bier kan drinken

taptoe (n)
dord na hoíche
  (militair) een trompetsignaal dat oorspronkelijk werd gespeeld als afsluiting van de dag

tarief /tɑˈrif/ (n)
liosta táillí
  een vastgesteld bedrag per eenheid

tarra (n)
meáchan glan

tarreren (v)
meáchan glan
  (handel) het bepalen van het niet bruikbare gewicht

tarwe /ˈtɑrʋə/ (n)
cruithneacht
  (graan) (voeding) zaad van tarwe, onder andere gebruikt voor het maken van brood en pasta (wikidata: tarwe )

tas (n)
mála
  (mode) zak die men meeneemt om er zaken in te bergen die men bij zich wil hebben

tasje (n)
mála láimhe

tassen (v)
carnán

tasten (v)
airigh

taster (n)
adharcán
  iets of iemand die tast
  (techniek) een instrument dat geschikt is om een signaal op te wekken met informatie over een spoor, lijn of oppervlak waarover het wordt bewogen, of over de omgeving waarin het zich bevindt
adharc
  (biologie) een zintuiglijk orgaan van insecten, waarmee informatieve signalen uit de omgeving kunnen worden waargenomen

tater (n)
béal
  mond waarmee iemand kan spreken

tatoeage (n)
tatú
  een tekening die met naald en inkt blijvend in de huid is aangebracht

tatoeëren /tatuʷ'erə(n)/ (v)
tatuálaim
  overgankelijk met een naald en inkt een blijvende tekening in de huid inbrengen

tatoeëring (n)
dord na hoíche
  een tekening die met naald en inkt blijvend in de huid is aangebracht

tattoo (n)
dord na hoíche
  een tekening die met naald en inkt blijvend in de huid is aangebracht

taxeren (v)
ráta

taxi /tɑk.si/ (n)
tacsaí
  (verkeer) een voertuig bestemd om tegen betaling klanten van de ene plaats naar de andere te brengen

taxiën (v)
innill
  inergatief over de grond op wielen voortbewegen van vliegtuigen

te (preposition)
istigh
  bij plaatsaanduidingen: in.

te kwader trouw (phraseologicalUnit)
aibéiseach

te midden van (phraseologicalUnit)
i lár
  omringd door, in het midden van

teak /tik/ (n)
téac
  een soort duur, tropische hardhout gemaakt van deze boom dat ook zonder onderhoud goed bestand is tegen weer en wind

teakhout (n)
téac
  tropische houtsoort van de Tectona grandis

team /tiːm/ (n)
foireann
  (sport) een ploeg van bij elkaar horende spelers
  een groep samenwerkende mensen

technetium (n)
teicnéitiam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Tc en atoomnummer 43. Het is een zilvergrijs overgangsmetaal

technicus (n)
teicneoir
  (beroep) iemand die zich door middel van studie of ervaring techniek eigen heeft gemaakt en die techniek kan toepassen

techniek (n)
teicníc
  de bewerkingen en verrichtingen die nodig zijn om iets tot stand te brengen

technisch (adj)
teicniúil
  op techniek betrekking hebbend

technocraat (n)
teicnealathaí
  iemand die zijn beslissingen maakt op basis van zakelijke en wetenschappelijke inzichten

technocratie (n)
teicnealathas

technocratisch (adj)
teicnealathach
  alleen door rationele motieven gestuurd

technologie (n)
teicneolaíocht

teder (adj)
calma

tederheid (n)
armacas
  het teder zijn

teek (n)
sceartán
  (spinachtigen) achtpotige parasiet uit de orde Ixodida , verwant aan mijten en spinnen

teelaarde (n)
húmas
  zwarte, vruchtbare grond met veel verteerd organisch materiaal

teellaag (n)
salaigh
  laag vruchtbare aarde waarin men gewassen kan kweken

teelt (n)
cultúr

teen (n)
ladhar
  (anatomie) vingers van de voet

teenager (n)
déagóir
  iemand tussen de 13 en de 19 jaar oud, soms worden kinderen vanaf 10 al teenager genoemd

teenkootje (n)
falang
  (anatomie) elk van de botjes in de teen

teenslipper (n)
iall

teenstuk (n)
barraicín
  deel van schoeisel dat bij de tenen zit

teer /ter/ (n)
tarra
  olieachtige vloeistof met een zeer hoge viscositeit

teerasfalt (n)
tarmac
  (bouwkunde) asfalt, waarin naast bitumen ook teer als bindmiddel gebruikt is

teerheid (n)
aibrisce
  van iets dat het bij verkeerd gebruik makkelijk kapot gaat
armacas
  heel zacht en gevoelig

teerling (n)
dísle
  kubusvormig voorwerp met op elk van de zijden een van de ogenaantallen "één" tot en met "zes"

tegel /ˈteɣəɫ/ (n)
tíl
  (bouwkunde) een rechthoekig stenen voorwerp dat meestal wordt gebruikt voor het bedekken van oppervlakten

tegelijk /təɣəˈlɛɪk/ (adv)
ag an am céanna
  op hetzelfde moment

tegen /teːɣən/ /teːχən/ (preposition)
i gcoinne
  zijdelings aanleunend
  oneens met, ter bestrijding van

tegenaan (adv)
i gcoinne
  tegen

tegenactie (n)
frithbheart
  een actie tegen een actie

tegenbeeld (n)
ar aghaidh
  contrast

tegendeel (n)
ciotrúnta
  het tegenovergestelde

tegendraads /ˌteɣə(n)ˈdrats/ (adj)
ciotrúnta
  tegen de draad, weerspannig

tegeneis (n)
frithéileamh
  een eis die men indient als reactie op een eis van de tegenpartij

tegengesteld /ˈteɣə(n)ɣəstɛɫt/ (adj)
ar aghaidh
  de negatieve waarde van iets hebbend

tegengif (n)
frithnimh
  (medisch) een middel dat de werking van een gif neutraliseert of afzwakt

tegenhouden (v)
coisc
  overgankelijk iets of iemand stoppen
  overgankelijk verhinderen

tegenin (adv)
i gcoinne
  prepositioneel deel van een voornaamwoordelijk bijwoord: zich tegen iets verzettend

tegenkomen /'te.ɣən.ko.mə(n)/ (v)
tar ar
  ergatief bij toeval ontmoeten

tegenover (preposition)
ar aghaidh
  aan de overzijde van

tegenovergelegen (adj)
sall
  aan de overzijde liggend

tegenovergesteld (adj)
ar aghaidh
  precies andersom

tegenovergestelde (n)
ar aghaidh
  helemaal andersom dan het gestelde oftewel het tegendeel.

tegenoverliggend (adj)
urchomhaireach
  aan de overkant liggend

tegenpaus (n)
frithphápa
  iemand die de pauselijke titel opeist zonder door het Vaticaan als paus erkent te zijn

tegenpool (n)
ar aghaidh
  het tegenovergestelde

tegenspartelen (v)
an fód a sheasamh
  inergatief weerstand bieden door wilde bewegingen te maken

tegenspeler (n)
páirtnéir
  iemand die met een ander samenspeelt

tegenspoed (n)
aife
  ernstige pech, toestand met belangrijke tegenslag

tegenspraak (n)
éaradh
  tegenspreken, ontkennen

tegensputteren (v)
áitigh
  al mopperend protesteren

tegenstaan (v)
cró gunna

tegenstand (n)
urchomhaireacht
  verzet

tegenstreven (n)
urchomhaireacht
  het iemand tegenwerken

tegenstribbelen (v)
an fód a sheasamh
  inergatief weerstand bieden

tegenstrijdig (adj)
bréagnaitheach
  niet overeenstemmend; met elkaar in tegenspraak

tegenstrijdigheid (n)
bréagnú
  iets tegenstrijdigs

tegenvaller (n)
díomá
  tegenslag

tegenvoeter (n)
frithionaid

tegenvoorstel (n)
fritairiscint
  een voorstel als antwoord op een voorafgaand voorstel

tegenweer (n)
friotóir
  verdediging

tegenwerkend (adj)
frithfhórsa
  verzet biedend

tegenwerking (n)
urchomhaireacht
  tegenstand

tegenwerpen (v)
aidhm

tegenwerping (n)
agóid

tegenwind (n)
gaoth chinn
  wind tegen, een wind die van voren komt en je dus remt bij het vooruitgaan

tegenwoordig (adj)
i láithir
  betreffende de huidige tijd, behorend of passend bij het heden
  als deelnemer of getuige in de directe nabijheid verkerend

tegenwoordige tijd (n)
aimsir láithreach
  (taalkunde) vorm die aangeeft dat het huidige moment bedoeld wordt

tegenwoordigheid (n)
fianaise
  aanwezigheid

tegenzin /ˈteɣə(n)zɪn/ (n)
drogall
  het geen zin hebben in iets, het iets niet willen doen

tegoed (n)
creidmheas

tehuis (n)
abhaile
  vaste verblijfplaats

teken /'te.kə(n)/ (n)
fógra
  (semiotiek) symbool, signaal, aanduiding

tekenboek (n)
leabhar sceitseála

tekenend (adj)
gnáth-
  van iets dat het precies laat zien wat iets is of betekend

tekening (n)
dearadh
  een door tekenen ontstane afbeelding of voorstelling
  een bouwkundig ontwerp
síniú
  een ondertekening
pátrún
  een wijze waarop iets van figuren is voorzien of zich in figuren vertoont
comharthaí
  een beschrijving

tekenset (n)
tacar carachtar
  een verzameling grafische symbolen die men gebruikt voor communicatie

tekort (n)
uireasa
  een ontbrekende hoeveelheid

tekortkoming (n)
uireasa

tekst /tɛkst/ (n)
téacs
  (taalkunde) verzameling van letters en/of woorden
liricí
  (muziek) de woorden van een compositie voor stemmen, liedtekst

tekstboekje (n)
leabhrán

tekstueel (adj)
téacsach

tekstverklaring (n)
nótáil

tektoniek (n)
teicteonaic
  (geologie) bewegingen en spanningen in de korst van planeten
  de studie van deze bewegingen en spanningen

tektonisch (adj)
teicteonach
  (geologie) betrekking hebbend op de aardplaten, de breuken in de aardplaten en hun verschuivingen

telefoneren /ˌtelefoˈneːrən/ (v)
foghar
  inergatief een telefoon gebruiken

telefonie (n)
teileafónaíocht

telefoon /ˌtelə'fon/ /ˌteːlə'foːn/ (n)
teileafón, guthán
  (elektrotechniek), (telecommunicatie) een toestel waarmee men geluid over kan brengen door middel van galvanische stroom, telefoontoestel

telefoonnummer (n)
uimhir fóin
  (telecommunicatie) een uniek nummer toegewezen aan een telefoonaansluiting, waarmee naar deze aansluiting gebeld kan worden

telefoonverbinding (n)
cleamhnas
  verbinding tussen twee plaatsen met een telefoonlijn

telegraferen (v)
teileagraf
  overgankelijk per telegraaf berichten

telegrafie (n)
teileagrafaíocht
  berichten overseinen door middel van de telegraaf

telegram (n)
oifig

telemetrie (n)
teiliméadracht

telen (v)
saothraigh
  overgankelijk door nauwgezette verzorging doen groeien

telescoop (n)
cianradharcán
  (techniek), (optica), (astronomie) een optisch instrument, waarmee ver verwijderde objecten bekeken kunnen worden

teleurgesteld (adv)
díomá a bheith ort
  verdrietig

teleurstellen (v)
cuir díomá ar
  overgankelijk iemand op onaangename wijze verrassen, vaak door een belofte niet na te komen

teleurstellend (adj)
aiféalach
  van iets dat het niet aan de verwachtingen beantwoordt

teleurstelling (n)
díomá
  een emotie opgeroepen door het niet uitkomen van een verwachting

televisie (n)
teilifíseán, teilifís
  (elektronica) elektronisch apparaat om bewegende beelden en geluid weer te geven
teilifís, teilifíseán
  (communicatie) communicatiemedium dat het versturen van beelden en geluiden mogelijk maakt

televisieomroep (n)
teilifís
  (telecommunicatie) het vanuit een centraal punt (studio) via de ether of kabel openbaar verspreiden van berichten in beeld en geluid, volgens een bekendgemaakt programma of formule

telg /tɛlx/ (n)
beangán
  lid van een familie, afstammeling van een bepaalde voorouder

tellen (v)
comhair
  overgankelijk aantal bepalen

teller /ˈtɛlər/ (n)
cuntar

tellurium (n)
teallúiriam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Te en atoomnummer 52. Het is een zilvergrijs metalloïde

telluur (n)
teallúiriam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Te en atoomnummer 52. Het is een zilvergrijs metalloïde

telmachine (n)
áireamhán
  een machine waarmee men een speciaal soort voorwerp kan tellen, machine die kan optellen en aftrekken

teloorgang (n)
creach
  het verloren gaan van iets

telraam (n)
abacas
  een hulpmiddel voor het bijhouden van rekenwerk door het verschuiven van kralen op een raamwerk

telwerk (n)
cuntar
  een apparaat dat een hoeveelheid van iets meet en het resultaat van die meting continu weergeeft
  het tellen van iets

telwoord (n)
figiúr

temmen (v)
ceansaigh
  overgankelijk tam maken

tempel /ˈtɛm.pəl/ /ˈtɛm.pəɫ/ (n)
teampall
  (religie) een gebouw voor godsverering

temperament (n)
réiteacht

temperatuur /ˈtɛmpɛrɑtyːr/ (n)
teocht
  (natuurkunde) grootheid die aangeeft hoe warm het is gerelateerd aan de beweging van de moleculen

template (n)
múnla
  blauwdruk

temporeel (adj)
aimseartha

temptatie (n)
aimsiú
  verleiding, verlokking, verzoeking
ciap
  kwelling, marteling

tempus (n)
aimsir
  (taalkunde) de tijd waarin de persoonsvorm staat

ten eerste (adv)
ar an gcéad dul síos
  luidt het eerste lid van een opsomming van minstens twee argumenten in

ten spijt (postposition)
ainneoin
  (verouderd) niet kunnende verhinderen dat het toch gebeurt

tender (n)
armacach
  (transport) wagen achter een locomotief, om kolen en water te transporteren

tenger /tɛŋər/ (adj)
caol
  smal van postuur

tenietdoen (v)
cealaigh
  overgankelijk tot niets terugbrengen

tenlastelegging (n)
costas
  (juridisch) in het strafrecht het onderdeel van de dagvaarding waarin de openbaar aanklager een exacte, juridische beschrijving van een bepaalde gedraging van de verdachte geeft

tenminste (adv)
ar aon nós
  duidt een minimale voorwaarde aan

tennis (n)
leadóg
  (sport) balsport

tennisschoen (n)
leadóg

tenosynovitis (n)
trálach
  (medisch) een ontsteking van de peesschede

tenslotte /tɛnˈslɔtə/ (adv)
i ndeireadh na dála
  immers

tent /tɛnt/ (n)
puball
  (kamperen) verplaatsbare constructie van over stokken of buizen gespannen doek die als (tijdelijk) onderdak dient

tentakel (n)
adharcán

tentamen /tɛnˈtamə(n)/ (n)
scrúdú
  het toetsen van kennis opgedaan bij één vak

tentdoek (n)
anairt
  weefsel waarvan een tent is gemaakt

tentoonstelling /tɛnˈtonstɛlɪŋ/ (n)
taispeántas
  een uitstalling van voorwerpen om door het grote publiek bekeken te worden

tentzeil (n)
anairt
  een zeil dat water goed tegenhoudt en waarvan men een open tent zou kunnen maken

tenzij /'tɛn.zɛɪ/ (conjunction)
mura
  behalve wanneer, mits niet

tepel (n)
dide
  (anatomie) een gepigmenteerd knopvormig uitsteeksel op de borst van de mens. Bij de vrouwen komt tijdens het zogen uit de tepels de melk voor de baby. Bij de man is de tepel een rudimentair lichaamsdeel

tepellapje (n)
pastae
  bedekking die wordt gebruikt op de menselijke tepel voor erotische of artistieke doeleinden

teratogeen (adj)
teiritigineach
  (medisch) wat misvormingen in de ontwikkeling van de baby veroorzaakt

terbium (n)
teirbiam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Tb en atoomnummer 65. Het is een grijskleurig lanthanide

terecht /təˈrɛxt/ (adj)
oiriúnach
  gegrond op een juist oordeel, dat wat het goede is

terecht /təˈrɛxt/ (adv)
ar ais
  teruggevonden.

terechtbrengen (v)
coimeádán

terechtstellen (v)
básaigh
  overgankelijk (juridisch) het beëindigen van een mensenleven op gerechtelijk bevel

terechtstelling (n)
bású

terechtwijzen (v)
achasán
  overgankelijk op bestraffende wijze corrigeren

terechtwijzing /təˈrɛxtwɛizɪŋ/ (n)
achasán
  de keer dat iemand een vermaning krijgt of geeft

teren (v)
tarra a chur ar
  overgankelijk met teer besmeren

tergend /ˈtɛrɣənt/ (adj)
anacrach
  op een ergerlijke manier

tering (n)
créachta
  (geschiedenis), (medisch) verzamelnaam voor ziektes waarbij de patiënt wegkwijnt, zoals tuberculose en kanker die vaak een dodelijke afloop hadden, later vooral nog gebruikt als onderdeel van een verwensing

teringzooi (n)
praiseach
  (krachtterm) onoverzichtelijke en zeer onaangename toestand

term /tɛrəm/ (n)
téarma
  een woord of uitdrukking met een bepaalde betekenis

termijn /tɛrˈmɛin/ (n)
téarma
  een vast tijdstip waarop iets gaat gebeuren of iets gebeurd moet zijn

terminologie (n)
foclóirín

ternauwernood /tərˌnaʊərˈnot/ (adv)
ar éigean
  bijna niet, op het nippertje

terneergeslagen (adj)
atuirseach
  (formeel) ontmoedigd, somber vanwege tegenslag

terpentijn (n)
ola bhí
  een vetoplossend oplosmiddel dat uit de sappen van bepaalde dennensoorten gewonnen kan worden

terras (n)
lochtán
  een met een horecaterras vergelijkbare plek in een tuin

terreur (n)
scéin

terrorisme /tɛroˈrɪsmə/ (n)
sceimhlitheoireacht
  (misdaad) het ontwrichten van een samenleving door terreurdaden tegen burgers, vaak met een politiek of religieus oogmerk

terrorist (n)
sceimhlitheoir
  iemand die terroristische aanslagen beraamt, pleegt of wil plegen met een godsdienstig of politiek doel

tersluiks (adv)
gan fhios

terts (n)
tréach
  (muziek) de derde trap van een diatonische toonladder
  (muziek) een interval met een toonafstand zoals die van de eerste naar de derde toon van een diatonische toonladder
  (religie) een van de kleine kerkelijke getijden

terugblikkend (adj)
aisbhreathnaitheach
  terugkijkend naar het verleden

terugdringen /t(ə)ˈrʏɣ.drɪŋə(n)/ (v)
laghdaigh
  overgankelijk een aantal beperken

teruggaan /təˈrʏχaːn/ (v)
fill
  ergatief naar het punt van vertrek gaan

teruggang (n)
aischéimniú
  het minder worden

teruggeven (v)
fill

teruggooien (v)
fill
  iets werpen naar de plaats of persoon waarvan het eerst gekomen was

terughoudendheid (n)
abstanaid

terugkaatsen (v)
athléim
  ergatief een min of meer elastische botsing ondergaan

terugkeer (n)
fill

terugkeren (v)
fill
  ergatief gaan naar een plaats waar men eerder vandaan kwam

terugkomen /tə'rʌxkomə/ (v)
fill
  ergatief opnieuw naar een plaats komen waar men eerder geweest is

terugkomst /tər'ɵxkɔmst/ (n)
fill

terugkoppeling (n)
aiseolas

terugkrabbelen (v)
cúlaigh

teruglopen /tə'rɵxlopən/ (v)
aife
  ergatief verminderen
fill
  ergatief weer naar het beginpunt van een route lopen

terugnemen /tə'rɵxnemə(n)/ (v)
aisghabh
  overgankelijk een voorwerp opnieuw in bezit terugontvangen

terugspringen (v)
athléim

terugtrekking (n)
cúlaigh

terugveren (v)
athléim
  naar de oorspronkelijke positie terugkeren na ingedrukt of uitgerekt te zijn

terugwijken (v)
frithbhuail
  (door schrik of angst) weggaan

terugwijzen (v)
bruscar

terwijl /tɛr.ˈwɛɪ̯l/ /tɛr.ˈʋɛɫ/ (conjunction)
agus
  gedurende de periode dat nog een andere actie aan de gang is
  hoewel.

test /tɛst/ (n)
tástáil
  probeersel
  toets, examen

testament (n)
tiomna
  (juridisch) notariële of onderhandse akte met persoonlijke, eenzijdig herroepbare verklaring(en), de uiterste wilsbeschikkingen, waarin een erflater bij leven bepaalt wat er na overlijden met zijn nalatenschap gebeurt, het wettelijke begrip is uiterste wil

testamentair (adj)
tiomnach

tester (n)
scrúdaitheoir
  iets of iemand die iets test of beproeft

testikel (n)
magairle
  (anatomie) teelbal, zaadbal

testimonium (n)
fianaise
  getuigenis, bewijs

testpop (n)
balbhán
  een apparaat in de vorm van een mens dat men kan gebruiken om (bots)proeven mee te verrichten

tetanus (n)
teiteanas
  (medisch) een infectieziekte die door een gifstof leidt tot spierspasmen

teuten (v)
faillí
  te langzaam iets doen, talmen, dralen, draaien en treuzelen

teveel (n)
anbharr
  datgene wat over is boven de gewenste hoeveelheid

tevreden /təˈvredə(n)/ (adj)
sásta
  geen behoefte voelend om aanmerkingen te maken

tevredenheid /təvredənɦɛɪt/ (n)
sástacht
  het gevoel genoeg te hebben en voldaan te zijn

teweegbrengen (v)
airnéis
  veroorzaken

thalamus (n)
talamas
  (anatomie) grijze stof van de tussenhersenen

thallium (n)
tailliam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Tl en atoomnummer 81. Het is een zilverwit hoofdgroepmetaal

thans (adv)
adrásta

theater /te'jatər/ (n)
amharclann
  (toneel) een uitgaansgelegenheid waar theatervoorstellingen gegeven worden

theatergroep (n)
compántas
  een organisatie die zich bezighoudt met het repeteren en uitvoeren van theatervoorstellingen

theatraal (adj)
gáifeach
  overdreven zoals een acteur doet op het toneel

thee /teː/ (n)
tae

theeblad (n)
cnámhóga tae
  (plantkunde) blad van de theestruik
tráidire
  dienblad waarop het theeservies en de koekjes geplaatst wordt, presenteerblad, schenkblad

theebuiltje (n)
mála tae
  een poreus, papieren zakje met thee dat je in heet water kunt hangen om thee te zetten

theelepel (n)
spúnóg bheag
  (huishouden) een kleine lepel om thee mee te roeren

theepot (n)
taephota
  (huishouden) kan met deksel en schenktuit waarin een warme drank wordt bereid door bladeren, vaak in gedroogde en gemalen vorm, in heet water te laten trekken

theeservies (n)
foireann taeghréithe
  (huishouden) kopjes, schotels en theepot: het vaatwerk nodig voor het drinken van thee

thema /tema/ (n)
téama
  een onderwerp dat behandeld wordt

theorbe (n)
siotaróiné
  (muziekinstrument) een luit met een tweede set snaren, die op een extra lange, tweede hals zijn afgespannen

theorema (n)
teoirim

theoretisch /ˌteɔːˈretis/ (adj)
teoiriciúil
  wat niet perse in de werkelijkheid voorkomt, m.b.t. feiten en wetten berustende wetenschappelijke kennis die niet proefondervindelijk aan de praktijk is getoetst

theorie (n)
teoiric
  een wetenschappelijk model of uitspraak over waarnemingen in de empirie

thermiek (n)
teirmeach
  (meteorologie) opstijgende warme luchtbellen in de atmosfeer

thermisch (adj)
teirmeach
  met betrekking tot warmte

thermodynamica (n)
teirmidinimic
  (natuurkunde) de leer van warmte en arbeid

thermodynamisch (adj)
teirmidinimice

thermometer /ˈtɛrmoˌmetər/ (n)
teirmiméadar
  een meetinstrument om temperaturen te meten

thoracaal (adj)
tóracsach
  (medisch) met betrekking tot de borstkas

thorium (n)
tóiriam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Th en atoomnummer 90. Het is een zilverwit actinide

thuis /tœʏs/ /tœːs/ (n)
sa bhaile
  een plek waar iemand woont en zich veilig voelt

thuisbezorgen /tœysbəzɔrɣə(n)/ (v)
fuascail
  ditransitief afleveren aan huis

thuisfront (n)
fronta baile
  geheel van organisaties en activiteiten waarmee de burgerbevolking een bijdrage aan de oorlog levert

thuishaven (n)
port cláraithe
  de haven waar een schip geregistreerd is
abhaile
  (figuurlijk) de plaats waar iets of iemand thuis hoort of zich thuis voelt

thulium (n)
túiliam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Tm en atoomnummer 69. Het is een zilverwit lanthanide

thyristor (n)
tíreastóir

thyroïde /ˌtiroˈid/ /ˌtiroˈit/ (n)
faireog thíoróideach
  een (endocriene) klier gelegen aan de voorzijde van de hals, voor het strottenhoofd, tegen de luchtpijp aan

ticket (n)
ticéad

tien (cardinalNumeral)
deich
  "10", het getal tussen negen en elf

tiende (n)
deachú
  (religie) (christelijk) kerkbelasting, gebaseerd op de Bijbelse verplichting

tiende (ordinalAdjective)
deichiú
  nummer tien in een rij

tienduizend (n)
deich míle

tiener /ˈti.nər/ (n)
déagóir
  een jong persoon tussen 10 en 20

tientje /ˈtincjə/ (n)
páipéar deich bpunt
  (financieel) een biljet van tien euro, of voorheen van tien gulden

tierig (adj)
ardaigeanta
  met veel levenslust

tiet (n)
faireog mhamach
  (informeel) vrouwelijke borst

tij /tɛɪ̯/ /tɛː/ (n)
taoide

tijd /tɛit/ /tɛɪ̯d/ /tɛːt/ (n)
am
  onstuitbare gang der dingen van toekomst door het heden naar het verleden

tijdens (preposition)
le linn
  gedurende de tijd dat

tijdgenoot (n)
comhaosta
  iemand die in dezelfde historische periode leefde

tijding (n)
airle

tijdlimiet (n)
sprioc-am
  uiterste tijdstip of uiterste tijdsduur

tijdperk /tɛitpɛrək/ (n)
peiriad

tijdschrift (n)
iris
  (media) blad waarvan met vaste tussenpozen afleveringen verschijnen

tijdsgewricht (n)
peiriad
  een periode met bepaalde kenmerken die het onderscheidt van andere tijdperken

tijdsinterval (n)
peiriad
  de tijdsperiode tussen twee momenten in de tijd (tijdvak)

tijdspad (n)
conair
  planning waarbij men aangeeft wanneer men van plan is wat te doen en wanneer welke resultaten behaalt dienen te worden

tijdstip /ˈtɛɪtstɪp/ (n)
am
  een punt in de tijd

tijdszone (n)
amchrios
  een gebied op aarde met gelijke (standaard)tijd

tijdverspilling (n)
cailleadh aimsire

tijger (n)
tíogar
  (roofdieren) bepaald soort zoogdier, Panthera tigris , een grote katachtige met een geelachtige huid en donkere strepen

tijgerkat (n)
cat beag ballach
  (roofdieren) bepaald soort zoogdier, Leopardus tigrinus , een klein katachtig zoogdier dat samen met de ocelot, de margay, de Geoffroy-kat en de nachtkat tot de groep van de pardelkatten behoort en leeft in Latijns-Amerika.De lengte van kop en romp is 45 - 69 cm, de staart is 25-33 cm lang en het gewicht is 1,5 - 3 kg.

tijm (n)
tím
  (kruid) de blaadjes, vers of gedroogd, van Thymus vulgaris worden gebruikt om (Mediterrane) gerechten te kruiden (wikidata: tijm )

tikken /ˈtɪkə(n)/ (v)
boiseog
  overgankelijk een of meer keren een niet harde slag of klap geven
éadach tochta
  het regelmatige, korte maar energieke geluid van zo'n slag of klap
clóscríobh
  overgankelijk typen

tikwerk (n)
clóscríbhneoireacht
  de arbeid die bestaat uit het indrukken van toetsen op een toetsenbord

til (n)
colmlann
  een vogelbehuizing zonder ren

tilbaar (adj)
aistritheach
  iets wat door omvang en gewicht gedragen kan worden

tillen /tɪlə(n)/ (v)
ardaitheoir
  overgankelijk van de grond opheffen
bithiúnach
  overgankelijk iemand tekort doen, niet geven waar hij recht op heeft

timmeraar (n)
cearpantóir
  (beroep), (neologisme) iemand die zich beroepsmatig vooral met houtbewerking bezighoudt; timmerman of timmervrouw

timmeren /ˈtɪmərə(n)/ (v)
cruth
  inergatief houten zaken in elkaar zetten

timmerman (n)
cearpantóir
  (beroep) iemand die zich beroepsmatig vooral met houtbewerking bezighoudt

timmermens (n)
cearpantóir
  (beroep) iemand die zich beroepsmatig vooral met houtbewerking bezighoudt

timmervrouw (n)
cearpantóir
  (beroep) een vrouw die zich beroepsmatig vooral met houtbewerking bezighoudt

timmerwerkplaats (n)
siúinéireacht
  werkruimte van een timmerman

tin (n)
piútar, stán
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Sn en atoomnummer 50; het is een zilvergrijs overgangsmetaal

tinne (n)
meiril
  (verouderd) elk van de stukjes onderbroken muur bovenaan een getande wand van een gebouw of vestingwerk, historisch bedoeld als beschutting voor verdedigers die de onderbrekingen konden gebruiken om de aanvallers te beschieten

tinnen (adj)
stán
  van tin vervaardigd

tinnitus (n)
tinniteas

tint (n)
snamh

tinteling (n)
codladh driúraic
  (medisch) een kortdurend prikkelend gevoel
glioscarnach
  een flikkering van licht

tip /tɪp/ (n)
aird
  fooi

tippelaarster /ˈtɪ.pə.lar.stər/ (n)
striapach sráide
  (pregnant) prostituee die haar diensten aanbiedt op straat

tipsy /'tɪpsi/ (adj)
ar meisce
  van een persoon dat deze teveel alcohol heeft gedronken

tiran (n)
aintiarna

tirannie (n)
aintiarnas
  (politiek) onrechtmatige heerschappij, gekenmerkt door willekeur en geweld; de verbasterde vorm van een monarchie

tiranniek /tirɑ'nik/ (adj)
aintiarnúil
  als passend bij een alleenheerser

tiranniseren (v)
ansmachtaigh
  op een vervelende manier de baas spelen of overheersen zoals gebruikelijk is bij een tiran of despoot

tisjri /ˈtɪʃri/ (n)
Tisrí
  (Jiddisch-Hebreeuws) zevende maand van het joodse jaar, in september-oktober, eerste maand bij telling vanaf Rosj Hasjana

titaan (n)
tíotáiniam

titanisch (adj)
ábhalmhór
  van iets dat het zo krachtig en groots is dat het mythisch genoemd kan worden

titanium (n)
tíotáiniam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Ti en atoomnummer 22. Het is een grijs overgangsmetaal

titel /titəl/ (n)
ceannscríbhinn
  opschrift van een boek of ander document
céim
  academische, adellijke of sportieve aanduiding van een persoon

titelbewijs (n)
gníomhas teidil
  (juridisch) officieel document dat duidelijk aangeeft en vastlegt wie eigenaar van een goed isDit betreft vaak onroerend goed, maar het kan ook gaan om zaken als een motorvoertuig of vaartuig.

tjiftjaf (n)
tiuf-teaf
  (zangvogels) Phylloscopus collybita , een kleine zangvogel uit de Zangers (Sylviidae )

tjilpen /ˈtjɪlpə(n)/ (v)
gíog
  geluid maken zoals kleine vogeltjes doen

toasten (v)
tósta
  overgankelijk (kookkunst) brood roosteren

toaster (n)
tóstaer
  (huishouden) apparaat waarmee men brood kan roosteren

tobben (v)
cuir imní ar
  inergatief zich ergens zorgen over maken

tobogan (n)
sleamhnaigh
  glijbaan

toch /dɔx/ /tɔx/ /tɔχ/ (adv)
mar sin féin
  in weerwil van iets

tocht (n)
aistear
  activiteit waarbij men naar een of meer bestemmingen gaat

tochtgat (n)
poll séidte
  plaats waar het sterk kan waaien; plaats waar het sterk kan tochten

tod (n)
ceamach
  waardeloze, smerige, oude lap

toebereiden /'tubərɛidə(n)/ (v)
críochnaigh
  (kookkunst) eten klaarmaken

toebereiding (n)
inleadh
  het klaarmaken, m.n. van voedsel

toebinden (v)
ceangal

toedekken (v)
araoid

toedichten (v)
a
  overgankelijk op onvoldoende gronden iemand als de maker of de bezitter aanmerken
  zeggen dat iemand een bepaalde eigenschap heeft zonder dat dat bewezen is

toedragen (v)
lón
  wederkerend gebeuren, geschieden

toegang (n)
iontráil
  plaats waarlangs men ergens binnen kan gaan

toegeeflijkheid (n)
fulaingt
  een houding die getuigt van een niet al te grote strengheid

toegerust (adj)
réidh
  voorzien van voldoende hulpmiddelen en vaardigheden om een bepaalde taak naar behoren te kunnen vervullen

toegeven (v)
ceadaigh
  toestaan
admhaigh
  erkennen, bekennen

toegevend (adj)
aclaí
  geneigd de wensen van een ander in te willigen ook als je het er eigenlijk niet mee eens bent

toehoren (v)
éist
  met veel aandacht luisteren

toejuichen (v)
gáir
  met gejuich begroeten

toejuiching (n)
gáir
  een waardering uiten door iemand toe te juichen

toekan (n)
túcán
  (spechtvogels) benaming voor tropische vogels uit de familie Ramphastidae

toeknijpen (v)
crap
  overgankelijk vernauwen door alzijdig druk uit te oefenen

toekomend (adj)
fáistineach

toekomende tijd (n)
aimsir fháistineach
  (grammatica) begrip uit de grammatica, dat een handeling zich in de toekomst gaat afspelen

toekomst (n)
todhchaí

toekomstig (adj)
fáistineach
  van de tijd die komen gaat, wat nu nog niet bestaat, komend

toelaten /tulatə/ (v)
cead a thabhairt do
  overgankelijk niet onmogelijk maken of verbieden, goedvinden, toestaan

toeleg (n)
plean

toeleveringsbedrijf (n)
fochonraitheoir
  een bedrijf dat halffabricaten levert aan een bedrijf dat daarvan complete producten maakt

toelichten /ˈtulɪxˌtə(n)/ (v)
mínigh
  ditransitief verduidelijken, uitleggen

toelichting /ˈtulɪxˌtɪŋ/ (n)
mínithe
  nadere tekst om het te verduidelijken

toeloop (n)
rabharta
  stroom naar een bepaald punt, vaak in de betekenis: komst van een groot aantal belangstellenden

toeluisteren (v)
freastail
  luisteren naar een gesprek als toeschouwer niet als deelnemer

toen /tun/ (adv)
ansin
  op of na dat tijdstip

toen /tun/ (conjunction)
cathain
  op het tijdstip dat

toenaam (n)
folíne
  een aanduiding die aan iemands eigennaam, veelal de voornaam, wordt toegevoegd

toename (n)
ardú
  het groter worden in aantal of maat

toendra (n)
tundra
  grote moerassige en boomloze vlakte in de noordelijke poolstreken

toeneming (n)
ardaigh
  het meer worden van iets, het groeien van iets

toepasbaarheid (n)
oiriúint
  de mate waarin iets praktisch te gebruiken is

toepasselijk (adj)
acrach
  dat wat er goed bij hoort of op van toepassing is

toepassen (v)
cuir i bhfeidhm
  overgankelijk in de praktijk brengen
úsáid
  overgankelijk gebruiken

toepassing /ˈtupɑsɪŋ/ (n)
aip
  een manier waarop iets gebruikt wordt
  het in de praktijk brengen van iets
feidhmchlár
  (informatica) een computerprogramma

toerbeurt /'turbørt/ (n)
deil
  volgens een vastgestelde volgorde aan de beurt zijn

toerbus (n)
carráiste
  bus waarmee een groep artiesten naar de verschillende plaatsen waar men optreedt gaat
  (verkeer) een luxe autobus om reizen of uitstappen mee te maken

toereiken (v)
iompair
  overgankelijk aanreiken, aangeven

toerisme (n)
turasóireacht
  (toerisme) reizen (soms voor ontspanning, soms om zakelijke of medische redenen)

toerist (n)
cuairteoir
  een (mannelijk) persoon die voor zijn plezier reist (een toer maakt)

toeriste (n)
cuairteoir
  een vrouwelijk persoon die voor haar plezier reist

toerusting (n)
acmhainn
  (militair), (scheepvaart) de beschikbaar gestelde voer-, vlieg- of vaartuigen, bewapening, gereedschappen en hulpmiddelen, om een taak uit te voeren

toeschietelijk /tuˈsxitələk/ (adj)
fonnmhar
  bereid zijn ergens aan mee te doen
  (van vrouwen( (te) makkelijk bereid tot (seksueel) contact

toeschijnen (v)
taibhsigh

toeschouwen (v)
cathais

toeschrijven (v)
a
  ditransitief het auteurschap of de eigenaar van iets associëren met iemand.

toeslag (n)
brabach
  een bonus vanwege een specifieke situatie

toespeling (n)
ailléideach

toespijs (n)
leath
  broodbeleg
milseog
  toetje, dessert, nagerecht

toespitsen (v)
faobhraigh
  ruzies en conflicten erger maken dan ze al zijn

toespraak /ˈtuspra:k/ (n)
óráid
  een voordracht voor een groter publiek

toespreken (v)
seoladh

toestaan (v)
ceadaigh
  overgankelijk iets niet verbieden, iets mogelijk maken

toestand /'tustɑnt/ (n)
bail
  een geheel van omstandigheden waarin iets of iemand zich bevindt

toestel (n)
gléasra
  een werktuig dat uit meer dan één onderdeel bestaat

toestemmen (v)
toiligh

toestemming /ˈtustɛmɪŋ/ (n)
deoin
  een toezegging dat iets geoorloofd is

toetakelen (v)
aoire
  overgankelijk iemand zo mishandelen dat hij of zij zichtbaar lichamelijk letsel heeft

toetje (n)
milseog
  dim. tant. (voeding) het gerecht waarmee een maaltijd kan worden afgesloten.

toets (n)
cnaipe
  een knop op het bedieningspaneel van een schrijfmachine of computer die het mogelijk maakt een symbool in te typen

toetsaanslag (n)
bain do
  het indrukken van een toets van een toetsenbord op een muziekinstrument, tekstverwerker-, rekenmachine-, computertoetsenbord etc.

toetsenbord /ˈtutsə(m)ˌbɔrt/ (n)
eochairchlár, méarchlár
  (informatica) een apparaat waarmee, door toetsen in te drukken, gegevens in een computer ingevoerd kunnen worden

toetsing (n)
iarracht

toeval /ˈtuːvɑl/ (n)
ruaig
  m/o: (medisch) een aanval van epilepsie

toevallen (v)
dlúth
  onovergankelijk bedeeld worden met, ten deel vallen, ontvangen, krijgen
  onovergankelijk dichtvallen

toevalligheid (n)
amhantar

toeven /'tuvɛ(n)/ (v)
fan
  (formeel) toeven bij: ergens verblijven, ergens zijn

toevertrouwen (v)
cuir in iontaoibh

toevloed /'tuvlut/ (n)
rabharta
  zeer grote hoeveelheid dingen of mensen die naar dezelfde plaats stromen

toevlucht (n)
dídean

toevluchtsoord (n)
dún

toevoeging (n)
agús
  datgene wat met een groter geheel verenigd wordt

toewijzen /tuʋɛɪ̭zə(n)/ (v)
gearr
  ditransitief goederen of fondsen een bestemming geven

toezeggen (v)
gealltanas
  ditransitief (formeel) als belofte verklaren

toezegging (n)
gealltanas

toga (n)
gúna

toilet /tʋɑ'lɛt/ (n)
leithreas
  (sanitair) een plaats waar men kan urineren en zich kan ontlasten, meestal een kleine gesloten ruimte met een toiletpot
ionlann
  (huishouden) persoonlijke verzorging zoals het zich netjes kleden en opmaken, m.n. van vrouwen gezegd

toiletruimte (n)
ionlann
  deel van een gebouw waar de toilet(ten) zijn

tokkelen (v)
liomóg
  (muziek) overgankelijk snaren met kleine rukjes bespelen

tokkie (n)
cábóg

tol /tɔl/ (n)
uachtar
  een voorwerp dat om zijn as draait -> draaitol
  (speelgoed) een kinderspeeltuig dat met een zweepje tot draaiing gebracht wordt -> zweeptol

tolerabel (adj)
réasúnta
  van iets dat men het kan verdragen

tolerant (adj)
fulangach
  verdraagzaam

tolerantie (n)
fulaingt
  de bereidheid ander gedrag dan het eigen te dulden

tolereren (v)
cuir suas le

tolk (n)
teangaire
  (beroep) een persoon die gesproken tekst (meteen) vertaalt naar gesproken tekst in een andere taal

tollenaar (n)
tábhairneoir
  (verouderd) ambtenaar die tol, belasting of pacht heft

tolweg (n)
bóthar dola
  (transport) weg [1] voor het gebruik waarvan betaald moet worden

tomaat /toˈmat/ (n)
tráta
  (fruit) (groente) (voeding) een eetbare vrucht van de tomatenplant die toch meestal als groente wordt beschouwd

tomatenketchup (n)
citseap

tomatensap (n)
sú tráta
  (drinken) een vruchtensap dat uit tomaten is bereid

tommy (n)
Tomáisín
  gewone britse soldaat

tomografie (n)
tomagrafaíocht
  (medisch) röntgenfoto waarbij slechts één vlak scherp wordt afgebeeld (doorsnede)

ton /tɔn/ (n)
bairille
  een vat in de vorm van een cilinder
baoi
  (scheepvaart) een tonvormige boei
  (eenheid) een gewichteenheid van 1000 kilogram, gelijk aan een megagram

tondel (n)
sponc

toneel /toˈnel/ (n)
ardán

toneelgezelschap (n)
compántas
  groep mensen die een toneelstuk uitvoeren

toneelkunst (n)
dráma
  (toneel) het vak van het maken van een toneelvoorstelling

toneelschrijver (n)
drámadóir
  (toneel) (beroep) iemand die een toneelstukken schrijft

toneelspeelster (n)
aisteoir mná

toneelspeler (n)
aisteoir

tonelist (n)
aisteoir
  (beroep) (toneel) iemand die een rol in een toneelstuk speelt

tonen /tonə(n)/ (v)
taispeáin
  overgankelijk laten zien

tong (n)
teanga
  (anatomie) beweeglijk lichaamsdeel in de mond van mensen en veel dieren
  (figuurlijk) wat gesproken wordt, gesproken taal

tongval /ˈtɔŋval/ (n)
aiceann
  het accent waarmee iemand spreekt

tonijn (n)
tuinnín
  (straalvinnigen) benaming voor snelle oceaanvissen uit het geslacht Thunnus , gewild als consumptievis

tonnage (n)
tonnáiste
  het laadvermogen van een schip als inhoudsmaat, een maat die onrechtstreeks verbonden is met de kubieke meter (inhoudsmaat van ongeveer 100 kubieke voet / 2,8 m3)

tonsillectomie (n)
céislíneachtóime

tonus (n)
cuma
  (medisch) spierspanning

toog (n)
arc
  (bouwkunde) dubbele segmentboog

tooi (n)
breáthán

tooien (v)
maisigh
  overgankelijk als decoratie dienen

toon /ton/ (n)
cuma
  (muziek), (natuurkunde) een geluid met een bepaalde herkenbare hoogte, een trilling met een frequentie

toonhoogte (n)
airde
  (muziek) de relatieve afstand van een toon ten opzichte van een andere toon

toonkunst (n)
ceol
  (muziek) in algemene zin muziek, een vorm van kunst waarin gevoelens bij de luisteraar worden aangesproken door middel van een betekenisvolle opeenvolging van geluiden

toonschaal (n)
cae
  (muziek) een volgens bepaald schema stijgende of dalende opeenvolging van tonen binnen een octaaf

toorn /torn/ (n)
fearg
  woede, gram

toorts (n)
beo

toosten /ˈtostə(n)/ (v)
tósta
  inergatief een heildronk uitbrengen, op iets of iemand drinken

tooster (n)
tóstaer
  iemand die een heildronk uitbrengt

topaas (n)
afast

topic (n)
cuspóir
  het onderwerp van gesprek

topkam (n)
cnó
  (muziek) (gitaar) onderdeel aan de bovenkant van de toets, waar de snaren vanaf de toets naar de stemschroeven of stemmechanieken lopen, met als doel het handhaven van de onderlinge afstanden tussen de snaren, en de afstand tussen toets en snaren

topologie (n)
toipeolaíocht

toponymie (n)
logainmníocht
  (taalkunde) de studie van geografische namen

toppunt (n)
apaigí
  (figuurlijk) beste, meest ontwikkelde zaak

topzadel (n)
cnó
  (muziek) (strijkinstrument) onderdeel aan de bovenkant van de toets, waar de snaren vanaf de toets naar de stemschroeven of stemmechanieken lopen, met als doel het handhaven van de onderlinge afstanden tussen de snaren, en de afstand tussen toets en snaren

tor (n)
ciaróg

toren /tɔːrə(n)/ (n)
túr
  (bouwkunde) een smal hoog bouwwerk
caiseal, túr
  (schaak) een bepaald schaakstuk in de vorm van een toren

torenspits (n)
spuaic
  (bouwkunde) het bovenste, scherpe deel van een (kerk)toren

torenuil (n)
scréachóg reilige
  Tyto alba uil die in torens leeft

torenvalk (n)
pocaire gaoithe
  (valkachtigen) meest algemene Europese valk die vaak in nestkasten en gebouwen nestelt, Falco tinnunculus

tornado (n)
tornádó
  (meteorologie) een draaiende, trechtervormige uitstulping onder een wolk tijdens een onweersbui

torpederen (v)
briseadh
  (figuurlijk) iets kapotmaken door het aan te vallen

torpedojager (n)
argthóir
  (militair) snel en wendbaar oorlogsschip, dat bedoeld is voor het escorteren van grotere schepen in een vloot of gevechtseenheid en daarbij weerstand moet leveren tegen kleinere, maar krachtige aanvallers met korte-afstandsgeschut (oorspronkelijk torpedoboten, maar later ook onderzeeboten en vliegtuigen)

tors (n)
búit
  het bovenlichaam met borst, schouders en de rug

torsen (v)
iompair
  iets wat zwaar is met moeite tillen of dragen

tortuur (n)
pianadh
  opzettelijk toegebrachte pijn

tot wederhoren /tɔt.ʋe.dər.ˈɦoː.rə(n)/ (interjection)
beannacht Dé leat
  een groet waarmee iemand aan de telefoon afscheid neemt (met de belofte elkaar terug te horen)

tot weerziens /tɔt.ˈʋeːr.zins/ (interjection)
beannacht Dé leat
  een groet waarmee iemand afscheid neemt (met de belofte elkaar terug te zien)

tot ziens (interjection)
slán
  een groet bij het vertrek die de hoop uitspreekt elkaar weer te zien

totaal (n)
cuir le chéile
  alle onderdelen tezamen

totalitarisme (n)
ollsmachtachas

totaliteit (n)
lándorchadas

totdat (conjunction)
go dtí go

totem (n)
tótam

toucheren (v)
bain do
  (medisch) inwendig onderzoeken met de vingers, voorzichtig aanraken
faigh
  in ontvangst nemen

touringcar (n)
bus
  (verkeer) een luxe autobus om reizen of uitstappen mee te maken

tourkaravaan (n)
carbhán

tourniquet (n)
geata casta
  (bouwkunde) toegangspoortje dat personen slechts stuk voor stuk doorlaat

touw /tɑu̯/ (n)
teaghrán
  een middel om zaken bij elkaar te binden

tovenaar (n)
asarlaí
  (magie) een mannelijk iemand die kan toveren

tovenares (n)
bandraíodóir
  (magie) een vrouwelijk iemand die kan toveren

toverformule (n)
rith tinnis
  een zin (spreuk) waarmee, als deze wordt uitgesproken, men op bovennatuurlijke wijze iets kan bewerkstelligen

toverheks (n)
báirseach
  een vrouwelijke tovenaar als sprookjesfiguur

toverkunst /ˈtovərkʏnst/ (n)
draíocht
  (figuurlijk) mogelijkheid om langs niet te begrijpen weg resultaten te bereiken
  mogelijkheid om langs bovennatuurlijke weg resultaten te bereiken

toverstaf (n)
slat draíochta
  (magie) (meestal kleine) staf [1] om mee te toveren

toxiciteit (n)
tocsaineacht
  (medisch) giftigheid

toxicologie /ˌtɔk.si.ˌko.lo.ˈɣi/ /ˌtɔk.si.ˌko.lo.ˈχi/ (n)
tocsaineolaíocht
  de wetenschap die de werking van giftige stoffen op biologische systemen bestudeert

toxine (n)
tocsain

toxisch (adj)
nimhiúil
  (biochemie) (medisch) giftig (van chemische of biochemische stoffen)

traag /traːx/ (adj)
mall
  met geringe snelheid

traagheid (n)
leadrán
  het langzaam zijn
spadántacht
  (natuurkunde) ook inertie genoemd, de naam voor het verschijnsel dat er een kracht nodig is om een voorwerp een andere snelheid of richting te geven

traan (n)
deoir
  v/m: oogvocht

traanbeen (n)
deorach
  (anatomie) één van de beederen van de schedel

traanoog (n)
caoin
  een oog waaruit tranen druppelen als teken van verdriet
  een vochtig oog waaruit tranen druppelen door een oogaandoening

trachee (n)
aerchonair
  een ademhalingsbuisje bij insecten, duizendpotigen, springstaarten, spinachtigen en fluweelwormen

trachten (v)
úd
  inergatief een poging in het werk stellen

tractor /ˈtrɑktɔr/ (n)
tarracóir
  (techniek), (verkeer) motorvoertuig dat dient tot het voorttrekken van landbouwwerktuigen, machines enz

tractus (n)
dréacht
  (medisch) vezelbundel

traditiegetrouw (adj)
gnásúil
  volgens de oude gewoonte

traditioneel /tradisʲoˈnel/ (adj)
traidisiúnta
  zoals de gewoonte dat meebrengt, van oudsher gewoon

traditioneel Chinees (phraseologicalUnit)
Sínis Traidisiúnta

tragedie /traˈxedi/ (n)
cinniúint
  (toneel) een toneelspel dat handelt over een bedroevende gebeurtenis
  (figuurlijk) gebeurtenis met een droevige of rampzalige afloop

tragicus (n)
aisteoir traigéide
  schrijver van tragedies

tragisch (adj)
cinniúint

trainen (v)
treoraigh
  inergatief het doen van lichamelijke oefeningen

trainer (n)
traenálaí

training (n)
oiliúint
  een oefening

trainster /trenstər/ (n)
traenálaí
  (beroep) (sport) een vrouw die sporters adviseert en begeleidt tijdens het oefenen en de wedstrijden

trait-d'union /trɛ.dyˈɲɔ̃/ (n)
fleiscín
  (leesteken) het teken, een liggend streepje, dat wordt geplaatst tussen delen van een samengesteld woord, om aan te geven dat die delen een geheel vormen

traktement (n)
tuarastal

trakteren (v)
cóireáil

tram /tram/ /trɑm/ /trɛm/ (n)
tram
  (verkeer) railvoertuig dat meestal in steden voor personenvervoer gebruikt wordt

trampoline (n)
trampailín

tramweg (n)
trambhealach
  een spoorweg die speciaal gebouwd is voor gebruik door trams

trancheren (v)
díog

transept (n)
croslann
  (bouwkunde) deel van een kerkgebouw dat er een kruisvorm aan geeft

transfer (n)
aistreog
  overdracht

transfereren (v)
aistreog
  overmaken van geld van de ene naar de andere bankrekening

transformator (abbreviation)
claochladán

transistor (n)
trasraitheoir

transitief (adj)
aistreach

transitoir (adj)
duthain
  (medisch) van voorbijgaande aard, tijdelijk

transiënt (n)
duthain
  (techniek) verstoring in de warmtehuishouding van een installatie

translateren (v)
aistrigh

translatie (n)
aistrigh

transparant (adj)
trédhearcach
  lichtdoorlatend

transparantie (n)
gléine
  doorzichtbaarheid.

transpireren (v)
allasaigh

transplanteren (v)
athphlandáil
  overgankelijk, (medisch) de overzetting van biologisch materiaal naar een andere plaats in het lichaam, of naar een ander lichaam

transport (n)
iompair

transporteren (v)
iompair
  overbrengen, vervoeren: personen of objecten naar een andere plek brengen

trap (n)
staighre
  (bouwkunde) verbinding tussen twee op verschillende hoogte liggende vloeren of terreinen, bestaande uit een reeks treden die zich (schuin) boven elkaar bevinden

trappen (v)
ciceáil
  overgankelijk met een krachtige beweging van de voet raken of verplaatsen

traverseren (v)
taobhfort
  een gebied doorkruisen of doortrekken

travestiet (n)
trasfheisteoir

trawant (n)
satailít
  (persoon) handlanger (vaak niet positief bedoeld)

trechter (n)
tonnadóir
  taps toelopende buis, gebruikt voor het vullen van vaten (ook (huishouden))

trede (n)
runga

treden (v)
trácht

tredmolen (n)
muileann coise
  een molen die door spierkracht van mensen of dieren in beweging wordt gebracht
  een molen waar knaagdieren in rennen
  (figuurlijk) het eentonige en vermoeiende bestaan

tree /tre/ (n)
runga
  opstapje dat deel uitmaakt van een ladder

treffen /ˈtrɛfə(n)/ (v)
aimsigh
  overgankelijk raak schieten; raken en daardoor kapot of beschadigd worden

trein (n)
traein
  (spoorwegen) rij wagons die door een krachtvoertuig (bijvoorbeeld een locomotief) voortbewogen wordt

treiteren /ˈtrɛɪtərə(n)/ (v)
Plá bhúbónach
  overgankelijk rottigheid uithalen ten nadele van iemand met het doel diegene dwars te zitten

treiterig (adj)
bearránach
  op een vervelende, plagende manier waarbij men probeert de geplaagde uit de tent te lokken

trek (n)
gnéchlár
  iets dat iemand karakteriseert
dúil
  (voeding) verlangen naar eten, of bij uitbreiding naar iets anders

trekgat (n)
poll séidte
  water waaruit men veen haalt dat men op de legakkers laat drogen
  holle ruimte waardoor verse lucht naar een vuur kan stromen en zo het vuur kan stimuleren

trekken (v)
aom
  overgankelijkaandacht opwekken, lokken
beangán
  overgankelijk bestanddelen uit plantaardig of dierlijk weefsel door onderdompeling in heet water daarin overbrengen
  (spreektaal), (seksualiteit) masturberen, rukken [2]

trekker (n)
tarracóir
  (verkeer) vrachtauto die geschikt is voor een oplegger
  persoon, groep of andere attractie die zorgt voor een veel groter aantal bezoekers

trekkoord (n)
láinnéar

trekpad (n)
slí
  voetpaden waarover men een tocht kan maken van de ene naar de andere plaats

trekpot (n)
corcán tae
  (huishouden) een pot waarin men thee kan laten trekken

trekvogel (n)
éan aistreáin
  (dierkunde) vogel die 's winters een andere verblijfplaats kiest dan in de broedtijd

trekzak /trɛkzɑk/ (n)
cnaipe
  (muziekinstrument) een instrument met een blaasbalg die een wisseltonig stelsel doorslaande tongen bedient in diatonische stemming

trema (n)
déiréis
  (taalkunde) diakritisch teken in de vorm van twee puntjes dat geplaatst wordt op een klinker om aan te geven dat met deze letter een nieuwe lettergreep begint

tremor (n)
creathán
  (medisch) beving

treurdicht (n)
marbhna

treuren (v)
buair
  inergatief, (psychologie) verdrietige gevoelens koesteren, vaak na het verlies van iemand of iets

treurigheid (n)
brón

treurlied /'trørlit/ (n)
caoin
  gedicht of gezang dat uiting geeft aan diepe rouw en smart

treurnis (n)
gruaim
  van iets dat het heel verdrietig en spijtig is

treurwilg (n)
saileach shilte
  (bloemplanten) Salix babylonica een boom met dunne neerhangende takken uit de wilgenfamilie (Salicaceae )

treurzang (n)
caoin
  een lied met een droevige tekst
  (figuurlijk) geklaag in het algemeen

trial (n)
tástáil
  (sport) behendigheidswedstrijd waarin de deelnemers met hun voertuig een parkoers met allerlei hindernissen moeten afleggen

trialoog (n)
cruinniú tríthaobhach
  (regering) (Europese Unie) overlegprocedure, in het wetgevend proces, tussen Parlement, Commissie en Raad

triangel (n)
triantán
  (muziekinstrument) een slaginstrument in de vorm van een vrijhangende metalen driehoek

triangulair (adj)
triantánach
  betrekking hebbend op driehoeken

triangulatie (n)
triantánacht
  meetmethode die gebruikmaakt van het feit dat een driehoek volledig bepaald is als één zijde (de basis) en de aanliggende hoeken bekend zijn

tribunaal (n)
binse breithimh

tribune /triˈbynə/ (n)
fulaing
  de plaatsen voor het publiek

tribus (n)
treibh
  wijk, stadswijk, kiedistrict

tribuut (n)
ómós
  verplichte bijdrage
  eerbetoon aan iemand die dat verdient

trichine (n)
snáthphéist
  Trichinella spiralis parasitaire haarworm die bij mens en dier kan voorkomen

tricky (adj)
leice
  op een bedrieglijke manier gevaarlijk

triest (adj)
brónach
  somber stemmend

trigonometrie (n)
triantánacht

trillen /'trɪlə(n)/ (v)
creath
  inergatief snel heen een weer bewegen

triloog (n)
cruinniú tríthaobhach
  (communicatie) gesprek tussen drie personen of groepen

trimester (n)
ráithe
  (tijdrekening), (eenheid) een periode van drie maanden

triomf (n)
caithréim
  (oudheid) feestelijke intocht
  grootse overwinning of prestatie

triomfaal (adj)
áitheasach
  de overwinning vierend; als past bij een overwinnaar of overwinning

triomferen (v)
caithréim

triplex (n)
sraithadhmad
  (bouwkunde) compositieplaat betaande uit 3 laagjes gelijmd hout in verschillende vezelrichtingen

triumviraat (n)
triúracht
  politiek leiderschap dat uit drie gelijkwaardige personen bestaat

triviaal (adj)
réim

troebelen (n)
anfais
  (politieke) onrust

troefkaart (n)
mámh
  (kaartspel) kaart die hoort bij de soort die troef is (klaveren, ruiten, harten of schoppen)

troela (n)
bó
  (pejoratief) vervelende, zeurende, lelijke vrouw of meisje

troep (n)
caitín

troepenmacht (n)
éifeacht
  (militair) een grote groepen mensen en wapens die samen een leger vormen

troetelen (v)
deasaigh isteach (le)
  overgankelijk iemand liefkozend knuffelen

troeven /ˈtruvə(n) (v)
mámh

troffel (n)
lián
  (gereedschap) een driekantige platte schep met handvat voor het opbrengen van metselspecie

trog (n)
trach
  (veeteelt) een langgerekte voederbak
  (meteorologie) een langgerekte uitstulping van een lagedrukgebied
díog
  (geologie) een langgerekte, nauwe en diepe kloof in de zeebodem veroorzaakt door subductie van een tektonische plaat

trolleybus /'trɔ.li.bɵs/ (n)
bus tralaí

trombocytopenie /ˌtrɔmboˌsitopeˈni/ (n)
trombaicítipéine
  (medisch) het symptoom dat men een te laag aantal bloedplaatjes of trombocyten heeft

trombone (n)
trombón
  (muziekinstrument) koperen blaasinstrument waarbij de toonhoogte door middel van spanning van de lippen en een schuif wordt geregeld

trombose (n)
téachtán fola
  (medisch) de vorming van een bloedprop in een bloedvat of het hart

trommel (n)
druma
  (muziekinstrument) een cilindervormig, met een vel bespannen slaginstrument

trommelaar (n)
drumadóir

trommelen (v)
béim
  inergatief ritmisch op iets slaan

trommelstok (n)
bata druma
  (muziek) een stok met een bolvormig uiteinde waarmee men op een trommel kan trommelen

trommelvlies (n)
tiompán na cluaise

trompet (n)
trumpa
  (muziekinstrument) koperen blaasinstrument met ventielen

trompetten (v)
géim

trompettist (n)
trumpadóir
  (muziek), (beroep) musicus die een trompet bespeelt

troon /troːn/ (n)
cathaoir ríoga
  (adel) zetel waar een vorst op zit tijdens formele plechtigheden

troonhemel (n)
ceannbhrat

troonsafstand (n)
tabhairt suas
  (adel) het aftreden als vorst

troonsbestijging (n)
corónú
  aanvaarding van vorstelijke macht, met de daarbij horende ceremonie

troost /trost/ (n)
sólás
  steun bij verdriet of pijn

troosten (v)
consól
  overgankelijk als iemand verdriet of pijn heeft deze persoon geestelijke steun geven

tropen (n)
teochrios
  alleen meervoud (aardrijkskunde), (klimatologie) streken tussen beide keerkringen

tros (n)
braisle
  bundel vruchten die uit een dergelijke bloeiwijze voortkomen
cábla
  (scheepvaart) een uit minstens drie kardelen geslagen touw dat dikker is dan een lijn (4 cm omtrek)

trots (adj)
bródúil
  erg blij met wat men (bereikt) heeft
anúdarásach
  vervuld van eigen grootheid

trots (n)
anumhlaíocht
  denken dat men beter is dan anderen
  het gevoel dat men wil pronken met wat men heeft of doet

trots (preposition)
ainneoin
  ondanks.

trotseren (v)
tabhair dúshlán
  overgankelijk niet laten afschrikken door iemand of iets

trotskisme (n)
Trotscaíochas
  (politiek) stroming binnen het leninisme, die Stalins politiek te weinig marxistisch vindt en een minder autoritaire en meer internationalistische benadering voorstaat

trottoir /trɔˈtʋar/ (n)
cosán
  (verkeer) verhoging langs de weg waarover voetgangers zich kunnen bewegen

trottoirband (n)
colbha
  (bouwkunde) hardstenen rand tussen de rijweg en het iets hoger liggende voetpad of trottoir

trotyl (n)
trínítreatolúéin
  (scheikunde) een explosief

trouw /trʌʊ/ (n)
dílseacht
  huwelijk en de uitsluitende gerichtheid op de partner in een huwelijk of vaste relatie

trouwbreuk (n)
adhaltranas
  de belofte van huwelijkstrouw niet nakomen door een seksuele relatie aan te knopen met iemand anders
ainchreideamh
  niet nakomen van een belofte in het algemeen

trouwen (v)
pós
  ergatief het aangaan van een officiële verplichting tussen twee personen om voor elkaar te zorgen

trouwens /ˈtrɑuwəns/ (adv)
dála an scéil
  overigens, in werkelijkheid, in waarheid, in zekerheid

trouwhartig (adj)
cneasta
  van een persoon dat die trouw, eerlijk en oprecht is

truck /tryk/ (n)
leoraí
  (verkeer) open vrachtwagen

truffel (n)
strufal

trui (n)
geansaí
  (kleding) kledingstuk voor het bovenlichaam met mouwen, gemaakt van rekbaar weefsel zodat het over het hoofd kan worden aangetrokken

tsaar /tsaːr/ (n)
sár
  (adel) vroegere Russische keizer (vóór de Oktoberrevolutie), vroegere Bulgaarse keizer

tsarina (n)
bansár
  een vrouwelijke tsaar; de vrouw van de tsaar

tsunami /tsuˈnami/ (n)
súnámaí
  een grote vloedgolf door een aardbeving veroorzaakt

tuba (n)
tiúba
  (muziekinstrument) een koperen blaasinstrument met lage toon

tuberculose /ˌtybɛrkyˈlozə/ (n)
créachta
  (medisch) een ziekte veroorzaakt door de tuberkelbacterie (Mycobacterium tuberculosis) waarbij tuberkels worden gevormd

tubulair (adj)
feadánach
  (medisch) tubuleus, in de vorm van een buisje, buisjes betreffend

tucht (n)
araíonacht

tuchtigen (v)
ceartaigh
  straffen van een persoon die zich niet aan de geldende regels heeft gehouden met als uitdrukkelijk doel deze persoon op te voeden

tuchtiging (n)
ceartú
  (lichamelijk) bestraffing

tufsteen (n)
tuf
  (geologie) lichte, poreuze, vulkanische steensoort

tuieren (v)
teaghrán
  met touw of kabel vastmaken

tuig /tœy̯x/ (n)
ní
  ding, voorwerp
  geen meervoud, (scheldwoord) geboefte, geteisem, lieden van laag allooi, slecht volk
  vistuig
acmhainn
  (techniek) machine of gebruiksklare constructie, die is ingericht om een activiteit of bezigheid te verrichten of eenvoudiger te maken: rijden, spelen, varen enz.
gabháil
  harnas, verzameling riemen waarmee een persoon of dier in bedwang gehouden kan worden
bruscar
  (scheepvaart) de verzamelnaam voor alle zeilen, staand (vast) en lopend (beweegbaar) want, het touwwerk en de rondhouten die nodig zijn om een schip voort te bewegen en om een schip te laten ankeren

tuigage (n)
rigín
  (scheepvaart) het geheel van masten, bomen, zeilen en touwwerk van moderne zeilschepen

tuigen (v)
amharc
  (verouderd) eruitzien
gabháil
  (dichterlijk) getuigen

tuin /tœy̯n/ (n)
gairdín
  (tuinbouw), (tuinieren) een omheind stuk grond waar bloemen gekweekt of groenten geteeld worden

tuinarchitect (n)
garraíodóir pictiúrtha
  (beroep) iemand die een tuin of park ontwerpt, het is een wettelijk beschermde titel

tuinbed (n)
ceapach
  duidelijk afgerenst stuk in de tuin waarin bepaalde planten en bloemen worden geteelt

tuinboon (n)
pónaire

tuinbouwer (n)
gairneoir

tuinderij (n)
gairdín margaidh
  kwekerij, tuinbouwbedrijf

tuinhuisje (n)
bothán
  dim. tant. bouwsel in een tuin om spullen op te slaan (doorgaans uit hout)

tuinkers (n)
biolar gairdín
  (voeding) eetbaar kruid Lepidum sativum Tuinkers wordt voornamelijk rauw gebruikt in salades en als garnering van broodjes en koude voorgerechten. Het verliest echter zijn smaak als de plant gedroogd wordt en kan daarom alleen vers gegeten worden.

tuinpeterselie (n)
peirsil

tuinslak (n)
seilide donnliopach
  (buikpotigen) Cepaea nemoralis uit de familie Helicidae

tuinslang (n)
píobán gairdín

tuinwolfsmelk (n)
easpa eorna

tulband (n)
turban
  (hoofddeksel) om het hoofd gewikkeld doek gebruikt als hoofddeksel

tulp (n)
tiúilip
  (plantkunde) plant uit het geslacht Tulipa

tumor (n)
siad
  (medisch) een gezwel

tumult /tyˈmʏlt/ (n)
borrán
  lawaai en onrust in een groep van mensen, soms overgaand in oproer en opstand

tunica (n)
ionar

tuniek (n)
ionar
  (kleding) lange bloes, of korte jurk die vaak over een broek gedragen wordt door vrouwen

tunnel /tʏnəl/ (n)
tollán
  (verkeer) een kunstmatige ondergrondse doorgang, m.n. op autowegen

turbine (n)
tuirbín
  schoepenrad toegepast als energieopwekker

tureluurs (adj)
amaideach

turf /tʏrf/ (v)
móin
  1. veen als brandstof

turfmolm (n)
caonach móna
  verkruimeld turf

turven (v)
scór
  tellen in groepen van vijf streepjes

tussen /ˈtʏ.sən/ (preposition)
idir
  met iets aan minimaal twee kanten het kind staat tussen haar ouders

tussendoortje /ˌtʏsənˈdoːrtjə/ (n)
raisín
  een versnapering, iets te eten tussen de maaltijden door

tussenliggend (adj)
idirmheánach
  van iets dat het tussen twee zaken in is

tussenpoos (n)
bearna
  korte onderbrekingen
  zonder tussenpozen: onafgebroken
  bij tussenpozen: zo nu en dan

tussenruimte (n)
spásáil
  de ruimte die tussen twee zaken aanwezig is

tussenschot (n)
landair
  dunne wand tussen twee ruimtes in; dunne wand die een ruimte in tweeën deelt

tussenwerpsel /ˈtʏsə(n).ʋɛrpsəɫ/ (n)
intriacht
  (grammatica) een uitroep, een woord, een frase of een zin die een expressie van emotie is

tussenzin (n)
idiraisnéis
  een of meer zinnen, die als verklaring tussen de delen van een andere zin in staan

twaalf /twaːlf/ /tʋaːl(ə)f/ (cardinalNumeral)
dó dheag, dó dhéag
  "12", het getal tussen elf en dertien, tweemaal zes of driemaal vier

twaalftal (n)
dosaen
  een groep van twaalf stuks

twaalfuurtje (n)
lón
  het middageten

twee /tʋeː/ (cardinalNumeral)
dó, dhá
  "2", het getal tussen één en drie

twee /tʋeː/ (n)
dhá, dó
  het cijfer twee

tweeatomig (adj)
dé-adamhach
  (scheikunde) bestaande uit twee atomen

tweed (n)
bréidín
  geribbeld wollen weefsel

tweede /ˈtʋeːdə/ (ordinalAdjective)
dara

tweede naamval (n)
ginideach
  (taalkunde), (grammatica) buigingsvorm van een naamwoord als dat in een zin een bezitter, oorsprong of hoeveelheid aangeeft

tweehonderd /ˈtweːˌɦɔndərt/ (cardinalNumeral)
dhá chéad
  "200", het getal tussen honderdnegenennegentig en tweehonderdeen, twee maal honderd

tweeklank /ˈtʋeklɑŋk/ (n)
défhoghar
  (taalkunde) een foneem dat uit twee klinkers bestaat die binnen één lettergreep in elkaar overgaan

tweelicht (n)
clapsholas
  (verouderd) tussen licht en donker, op de tijd van de dag waarop het licht dan wel donker wordt

tweeling /ˈtwelɪŋ/ /ˈtʋelɪŋ/ /ˈtβ̞elɪŋ/ (n)
cúpla
  twee wezens die met zijn tweeën tegelijk in één buik ontwikkeld zijn

tweemaal (adv)
dhá uair
  in twee gevallen

tweepersoonsbed (n)
leaba dhúbailte
  bed voor twee personen

tweespalt /'twespɑlt/ (n)
bruíon
  ruzie of meningsverschil tussen twee personen of twee groepen

tweespraak (n)
comhrá
  een overleg tussen twee personen

tweetalig (adj)
dátheangach

tweewieler (n)
ciogal

tweezijdig (adj)
déshleasach
  met, of aan twee kanten, belangen, partijen etc;

tweeëntwintig (cardinalNumeral)
dó is fiche
  "22", het getal tussen eenentwintig en drieëntwintig, twintig plus twee

tweeënzestig (cardinalNumeral)
seasca is dhá
  "62", het getal tussen eenenzestig en drieënzestig, zestig plus twee

twijfel /ˈtʋɛɪfəɫ/ (n)
aincheas
  innerlijke staat van onzekerheid ten aanzien van wat men in een gegeven situatie moet beslissen

twijfelen (v)
aincheas
  inergatief ~ aan: het vermoeden hebben dat iets niet waar is

twijg /twɛɪ̯x/ /tʋɛɪ̯χ/ /tβ̞ɛːx/ (n)
craobhóg
  een dun buigzaam takje van een boom of struik

twijnen (v)
bí ag lúbarnaíl

twinkelen (v)
drithle
  het glinsteren van de ogen

twintig /ˈtʋɪntəx/ (cardinalNumeral)
fiche
  "20", het getal tussen negentien en eenentwintig, twee maal tien

twintigste (ordinalAdjective)
fichiú

twist (n)
bí ag lúbarnaíl
  een langdurig geschil

twisten /ˈtwɪstə(n)/ /ˈtʋɪstə(n)/ /ˈtβ̞ɪstə(n)/ (v)
bruíon
  inergatief onenigheid hebben
imreas
  inergatief een heftige discussie voeren

twistgesprek (n)
achrann
  gesprek waarbij men ergens over twist

tyfoon /tiˈfon/ /tɑjˈfuːn/ (n)
tíofún
  (meteorologie) een hevige wervelstorm in de Chinese Zee en de Stille Oceaan die ontstaat uit een tropische depressie

type (n)
clóscríobh
  door bepaalde karakteristieken herkenbare soort

typen /ˈti.pə(n)/ (v)
clóscríobh
  door middel van een toetsenbord gegevens invoeren

typeren (v)
tréithrigh

typerend (adj)
gnáth-
  wat kenmerkend is voor iets of iemand

typisch /ˈtipis/ (adj)
fiosrach
  vreemd, eigenaardig
tipiciúil
  kenmerkend.

typist (n)
clóscríobhaí

typiste (n)
clóscríobhaí

typografie (n)
clóghrafaíocht
  (typografie) de esthetisch-technische vormgeving van een boek of ander drukwerk, waaronder o.a. de keuze van lettertypen, regelafstand en witruimte

u /yː/ (n)
u
  (taalkunde) de eenentwintigste letter van het alfabetZie ook het artikel over de letter u op Wikipedia .

u /yː/ (personalPronoun)
sibh
  tweede persoon enkelvoud en meervoud formeel
  tweede persoon voorwerpsvorm van gij

ufo /ˈyfo/ (n)
úfó
  vliegend voorwerp waarvan de identiteit niet bekend is

ui /œʏ̯/ /œː/ (n)
oinniún
  (plantkunde) (voeding) Allium cepa , een eetbaar bolgewas

uier (n)
úth
  (zoötomie) de melkklier van een herkauwer

uiig (adj)
fíorghreannmhar
  grappig,

uil /œʏ̯ɫ/ /œːl/ (n)
ulchabhán
  (dierkunde) benaming voor vogels uit de orde Strigiformes , roofvogels die vooral 's nachts jagen; onderverdeeld in twee families: Strigidae en Tytonidae

uiltje (n)
leamhan

uit /œʏ̯t/ /œːt/ (adv)
as
  bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord

uit /œʏ̯t/ /œːt/ (preposition)
as
  geeft aan van welke plaats iets komt.

uitademen /ˈœytˌadəmən/ (v)
asanálaigh

uitademing (n)
asanálú
  het uitademen

uitbalanceren (v)
ailínigh
  heel precies het gewicht verdelen zodat het zwaartepunt precies op de gewenste plaat ligt

uitbannen (v)
coisc
  overgankelijk iets uitdrijven of wegjagen

uitbarsting (n)
brúchtadh
  het uitstoten van gassen, rook en lava door een vulkaan

uitbeelding (n)
dreachadh
  iets dat weergeeft wat zintuigelijk niet waarneembaar is

uitbeitelen (v)
gearrthóir
  overgankelijk met een beitel uithakken

uitbenen /ˈœʏtbenə(n)/ /ˈœːdbeːnə(n)/ /ˈœːtbenə(n)/ (v)
cnámh
  overgankelijk het been uit (het vlees) halen

uitbotten (v)
bachlaigh
  weer beginnen te groeien van bomen en struiken na de winter
  volwassen worden; tot bloei komen

uitbrander (n)
achasán
  hevige berisping

uitbreiden (v)
fadaigh
  overgankelijk iets een groter oppervlak laten innemen

uitbroeden (v)
póraigh
  overgankelijk eieren verwarmen totdat deze uitkomen

uitbuiter (n)
caipitlí
  iemand die misbruik maakt van iemand

uitbuiting /ˈœʏtbœʏtiŋ/ (n)
dúshaothrú
  het gebruik van iemand maken zonder daar naar waarde voor te belonen

uitbundig (adj)
fairsing
  het gewone of de maat overschrijdend, buitensporig, bovenmatig

uitbundigheid (n)
anamúlacht
  het op een luidruchtige manier uiting geven aan een vrolijke stemming

uitdagen (v)
tabhair dúshlán
  overgankelijk iemand met woord of daad tot actie prikkelen

uitdaging /ˈœʏdaχɪŋ/ /ˈœːdaɣɪŋ/ (n)
dúshlán
  taak die moeilijk te verwezenlijken valt

uitdelen (v)
scaoil
  overgankelijk meerdere personen ergens op trakteren

uitdelgen (v)
bodhraigh
  uitwissen, vernietigen, uitroeien, verdelgen

uitdenken (v)
cum

uitdijen /ˈœydɛiə(n)/ (v)
breisiú
  ergatief meer of groter worden, toenemen
mórtas
  ergatief dikker worden, opzwellen

uitdijing (n)
at
  het groter worden in lengte en of breedte

uitdoen (v)
cuir as
  overgankelijk uitschakelen
bain de
  overgankelijk kleding afleggen

uitdoving (n)
díothú
  het uitgaan van een vuur
  het stoppen, minder worden, of afschaffen van iets

uitdrogen (v)
tirim

uitdrukking /ˈœytrʏkɪŋ/ /ˈœːdrʏkɪŋ(g)/ /ˈœːtrʏkɪŋ/ (n)
dreach
  een verbinding van woorden met een betekenis
  het geheel van menselijke expressie van de innerlijke beleving (o.a. gelaatsuitdrukking, intonatie van het stemgeluid e.d.)
  het uitdrukken, uiting

uitduiden (v)
mol
  uitleggen, uiteenzetten, beschrijven

uiteengaan /œʏ̯tˈen.χan/ /œːtˈen.ɣan/ (v)
deighil

uiteenjagen (v)
ruaig
  met gebruik van geweld verspreiden

uiteenlopend (adj)
difriúil
  van allerlei soorten

uiteenzetten (v)
mínigh
  overgankelijk een verklarende uitleg van iets geven

uiteinde /ˈœʏ.tεɪn.ˌdә/ /ˈœː.tεːn.ˌdә/ (n)
síneadh láimhe

uiteindelijk /œʏˈtɛɪndələk/ (adj)
ceannchluiche
  afsluitend, niet tussendoor maar op het eind komend

uiteindelijk /œʏˈtɛɪndələk/ (adv)
i ndeireadh na dála
  na een hele tijd

uiterlijk (n)
dreach

uiterst (adv)
cumasach

uitfoeteren (v)
agóid
  heel luid en fel tegen iemand spreken omdat je heel boos bent op die persoon

uitgaan (v)
amach
  ergatief ophouden met branden
  ergatief naar de bar, disco of restaurant gaan
téigh amach
  ergatief naar buiten gaan

uitgang /'œʏtχɑŋ/ /'œːtɣaŋ/ (n)
bealach amach

uitgangspunt (n)
tús
  de aannames en veronderstellingen waar men van uitgaat

uitgave /ˈœʏtχavə/ /ˈœːdɣavə/ /ˈœːtxavə/ (n)
costas
  (financieel) (vooral meervoud) bedrag dat men uitgeeft
atheagrú
  reeks van uitgegeven literaire werken
  uitgegeven werk
foilseachán
  het uitgeven van een werk

uitgekiend (adj)
abúil
  heel goed doordacht, (te) slim

uitgekookt (adj)
críonna
  moeilijk om te slim af te zijn

uitgeput (adj)
tuirseach traochta
  dodelijk vermoeid

uitgestotene (n)
díbeartach
  persoon die uit een groep, team of gemeenschap is verwijderd

uitgestreken (adj)
stuama

uitgestrekt (adj)
scóipiúil

uitgeven (v)
caith
  overgankelijk geld ~: financiële middelen aanspreken
foilsigh
  overgankelijk een geschrift in drukvorm verspreiden

uitgewekene (n)
deoraí
  iemand die zich gedwongen voelt om naar een ander land te verhuizen

uitgieren (v)
sceamh
  heel luid lachen

uitglijden (v)
fo-ghúna
  ergatief door glijden ten val komen

uitglijder (n)
fo-ghúna
  een domme fout

uitgommen (v)
glan
  iets verwijderen of ongedaan maken

uithakken (v)
dealbhaigh
  iets verwijderen door hakken

uitharden (v)
cruaigh
  hard worden van iets dat eerst vloeibaar of half vloeibaar was

uitheems /œʏtˈhems/ (adj)
andúchasach
  (biologie) van oorsprong ergens niet voorkomend

uithoren (v)
ceistigh

uithouden (v)
béar
  absoluut het ~ langdurig moeilijkheden verdragen of belasting dragen

uithuizig /œyt'hœyzəx/ (adj)
rásaí
  vaak van huis zijnde
  nu niet thuis zijn

uithuwen (v)
scaoil
  een huwelijk arrangeren voor een meisje; een meisje aanbieden om mee te trouwen

uiting /ˈœʏ̯tɪŋ/ /ˈœːtɪŋ/ (n)
dreach

uitje (n)
coinne
  een gelegenheid waarbij mensen uitgaan en vertier zoeken
beag
  (plantkunde) (voeding) Allium cepa verkleinwoord enkelvoud van ui

uitkafferen (v)
ceartaigh
  overgankelijk op heel luide toon zeggen dat iemand het helemaal fout gedaan heeft

uitkammen (v)
curca

uitkering (n)
brabach
  (economie) betaling van geld op basis van sociale wetgeving

uitkienen (v)
cum

uitkiezen (v)
togh
  overgankelijk uit een aantal mogelijkheden één of meer selecteren

uitkijken (v)
fainic
  inergatief voorzichtig zijn
coinne a bheith agat ar
  inergatief ~ naar: met verlangen op iets wachten

uitkraaien (v)
tabhair dúshlán
  (pejoratief) luidkeels iets (onzinnigs) vertellen

uitkrijgen (v)
bain de
  overgankelijk ten einde lezen

uitlaat /ˈœʏ̯tlat/ /ˈœːtlaːt/ (n)
folmhaigh
  een opening waardoor iets als afvalproducten naar buiten kan treden (vloeistof, damp of gas)

uitleg (n)
mínithe
  een verhaal bedoeld om iets begrijpelijk te maken

uitleggen (v)
mínigh
  ditransitief iets doen begrijpen; iets verklaren; iets begrijpelijk maken
leath
  overgankelijk iets leggend uitspreiden

uitlegging (n)
míniú

uitleveren (v)
eiseachaid
  ditransitief een gevangene in handen van een andere autoriteit overdragen

uitlichten (v)
bain
  (figuurlijk) speciaal benadrukken; in de schijnwerpers zetten

uitlijning (n)
ailíniú

uitloggen (v)
logáil amach

uitlokking (n)
gríosú
  een poging om iemand iets te laten zeggen of doen dat eigenlijk verboden is of iemand eigenlijk niet zou willen zeggen of doen
  het op een misdadige manier iemand aanzetten tot het plegen van een misdaad

uitlopen (v)
fág
  ergatief lopend een ruimte verlaten
bachlaigh
  ergatief nieuwe takjes en blaadjes krijgen

uitloven (v)
armacach
  in het openbaar beloven iemand een beloning te geven die iets doet of wint / een prijs ter beschikking stellen

uitmaken (v)
cuir ar scor
  overgankelijk een einde maken aan bijvoorbeeld een relatie
múch
  overgankelijk doven (van vuur)
cinn
  overgankelijk beslissen, verschil maken, van belang zijn

uitmeten (v)
barra

uitmiddelpuntigheid (n)
éalárnacht
  het zich niet in het middelpunt bevindend; het niet gemiddeld zijn

uitmonstering (n)
acmhainn
  alle zaken die men nodig heeft om een bepaalde taak te vervullen
  alle zaken waarmee iets of iemand versierd is

uitmuntend (adj)
calma
  voortreffelijk

uitnemendheid (n)
ardchéim
  heel in het bijzonder
  voortreffelijkheid

uitnodigend (adj)
caithiseach
  prettig en comfortabel en daardoor verleidelijk om te gebruiken

uitnodiging (n)
cuireadh
  een verzoek om iets bij te wonen

uitoefenen (v)
aclaigh
  overgankelijk in praktijk brengen

uitoefening (n)
crábhadh

uitpakken /ˈœʏtpɑkə(n)/ /ˈœːtpɑkə(n)/ (v)
díphacáil
  overgankelijk uit een verpakking halen

uitpikken /'œytpɪkə(n)/ (v)
piocóid
  door pakken een gekozen element uit een verzameling kiezen

uitplunderen (v)
climir
  door roof alles wegnemen

uitpuffen (v)
branra
  hijgend en zuchtend uitrusten na sporten of werken

uitrafelen (v)
rois
  vanaf de randen van een weefsel uit elkaar halen
  (figuurlijk) vanaf de randen uit elkaar vallen

uitrangeren (v)
ísligh
  buiten werking stellen / ontslaan uit een ambt

uitrekken /œytˈrɛkə(n)/ (v)
réimse
  overgankelijk door trekken of uitstrekken groter maken

uitrichten (v)
an

uitrit (n)
bealach amach
  een plaats of opening waardoor of waarlangs men kan of moet uitrijden

uitroepteken (n)
comhartha uaillbhreasa
  (taalkunde) !, een leesteken dat uitdrukt dat de zin een uitroep, bevel of uitdrukking van verbazing is.

uitruil (n)
malairt
  het ruilen van iets wat men eigenlijk niet wenst kwijt te raken voor iets dat men nog liever wil hebben
  bij verzekeringen dat men kan kiezen voor een eerder ingaand pensioen met een lagere uitkering of een later ingaand pensioen met een hogere uitkering of een deel kan omzetten in een partner pensioen

uitruimen (v)
follas
  iets helemaal leegmaken

uitrusting (n)
acmhainn
  een gespecialiseerde sport- of werkkledingset met beschermstukken voor lichaamsdelen, zoals een helm, masker, vest of scheenbeschermer. Gebruikt bij sporten door bijvoorbeeld een keeper (bij voetbal zijn er keepershandschoenen), iedere ijshockeyspeler (zie ijshockeyuitrusting), of bij ordehandhaving zoals de oproerpolitie (die bijvoorbeeld een wapenstok of oproerschild gebruikt)

uitschakelen (v)
cuir as
  overgankelijk deactiveren

uitscheiden (v)
coisc
  overgankelijk een stof het lichaam laten verlaten

uitscheppen (v)
taosc
  verwijderen met een lepel of schop

uitschieten (v)
bachlaigh
  (plantkunde) uitlopen, spruiten

uitschreeuwen /'œytsxrewə(n)/ (v)
scread
  met zeer luide, boze stem iets mededelen

uitschuiven (v)
fadaigh
  overgankelijk de lengte van een voorwerp vergroten door delen ervan langs elkaar te doen glijden
  overgankelijk (een onaangename taak of een probleem) uitstellen, zodat je je daar niet onmiddelijk over moet buigen (+ voor zich)

uitschuren (v)
cnaígh
  wijder en dieper worden door de schurende werking van water

uitslag /'œɪtslɑχ/ (n)
iarmhairt
  (sport) (spel) afloop (van een wedstrijd), resultaat (van een onderzoek, een examen of een raadpleging)

uitsluitend /œʏtˈslœʏtənt/ (adj)
bonn
  geen ruimte voor andere mogelijkheden latend

uitspanning (n)
teach tábhairne

uitspansel (n)
neamh
  firmament, de hemel

uitsparen (v)
ainic
  besparen

uitsparing (n)
barainneacht
  besparing

uitspatting (n)
anbharr

uitsplitsen /'œytsplɪtsə(n)/ (v)
scáineadh
  verdelen in kleinere groepen op basis van bepaalde kenmerken

uitspraak /œytspra:k/ (n)
fuaimniú
  (taalkunde) manier waarop iemand een woord, zin of taal ten gehore brengt of zou moeten brengen

uitspreiden (v)
scaoil
  iets over een groter oppervlak leggen
  door uitvouwen over een groter oppervlak leggen

uitspruiten (v)
bachlaigh

uitstallen /'œytstɑlə(n)/ (v)
clár
  iets duidelijk zichtbaar tentoonstellen voor anderen, vaak met als doel het tentoongestelde te verkopen

uitstalling (n)
ceartú
  plaats waar dingen goed zichtbaar worden neergelegd zodat iedereen het duidelijk kan zien

uitstalraam (n)
fuinneog
  etalage

uitsteeksel /'œytsteksəl/ (n)
caitheamh amach
  iets wat uitsteekt ten opzichte van zijn omgeving

uitsteken (v)
réimse
  overgankelijk uitstrekken, bijvoorbeeld van een ledemaat

uitstekend /'ʌʏt.ste.kənt/ /ʌʏt.'ste.kənt/ (adj)
ar fheabhas
  uitstékend: bijzonder goed, uitmuntend

uitstel (n)
faillí

uitstellen (v)
faillí
  overgankelijk naar een later tijdstip verschuiven

uitsterven (v)
éirigh
  ergatief het proces waarbij alle individuen van een soort de dood vinden en er een eind komt aan het bestaan van de soort

uitsterving (n)
díothú
  van planten- en dierensoorten dat zij ophouden met te bestaan

uitstijgen (v)
amach

uitstorten (v)
folmhaigh
  materiaal door storten verspreiden over de ondergrond

uitstralen (v)
astaigh

uitstrekken (v)
fadaigh

uitstrijken (v)
caoin

uitstrijkje (n)
ceirt
  dim. tant. (medisch) biologisch materiaal van de baarmoedermond dat op een objectglaasje wordt uitgesmeerd voor microscopisch onderzoek

uittekenen (v)
dearadh
  (figuurlijk) heel precies beschrijven

uittikken (v)
clóscríobh
  iets met behulp van een toetsenbord overtypen

uittorenen (v)
túr
  ergens bovenuit steken

uittreding (n)
cúlaigh
  het ergens uitstappen of uittreden / het opzeggen van je lidmaatschap
  met pensioen gaan
  parapsychologie: het buiten het eigen lichaam gaan

uittreksel (n)
achoimre
  een beknopte beschrijving van een inhoud

uitvaardigen (v)
ceist

uitvaartdienst (n)
cluiche caointe
  (religie) kerkdienst die gehouden wordt vlak voor een begrafenis

uitvegen (v)
glan
  door vegen verwijderen, iets vrij maken van iets dat weggeveegd wordt

uitverkiezing (n)
rogha
  gekozen worden in een verkiezing

uitvinden (v)
cum

uitvinder (n)
aireagóir
  (beroep) persoon die uitvindingen doet

uitvinding (n)
aireagán
  de daad van het uitvinden, het ontdekken van een nieuwe methode of een nieuw toestel

uitvissen /'œytfɪsə(n)/ (v)
taighde
  door onderzoek iets te weten komen dat eerst verborgen was

uitvlakken (v)
glan
  door uitgummen verwijderen, onzichtbaar maken

uitvloeisel /ˈœytflujsəl/ (n)
iarmhairt
  wat voortkomt uit een bepaalde handeling of gebeurtenis (zonder dat dit gevolg echt bedoeld was)

uitvloeken (v)
agóid
  iets of iemand vloeken toeroepen

uitvoerbaar (adj)
sodhéanta
  mogelijk om uitgevoerd te worden

uitvoeren /ˈœytfurə(n)/ (v)
easpórtáil
  exporteren (alle betekenissen)
cuir i bhfeidhm
  afhandelen, voltrekken, ten uitvoer brengen
  (software) runnen, een programma uitvoeren

uitvoering (n)
láithreoireacht
  (muziek) het ten gehore brengen van een bepaald werk, optreden, opvoering, presentatie, voorstelling

uitvragen (v)
ceist
  indringend en uitgebreid vragen stellen
coinne
  vragen of iemand met je uit wil gaan

uitvriezen (v)
cuisnigh
  door de vrieskou niet meer kunnen werken of varen
  door vrieskou verloren gaan
  door de vrieskou ergens uit moeten gaan
  door vriezen het alcoholpercentage verhogen

uitwaaieren (v)
ruaig
  vanuit één punt naar verschillende kanten gaan

uitwas (n)
anbharr
  (figuurlijk) ongewenste of ziekelijke doorontwikkeling (van een fenomeen, beleid, handeling, e.d.)

uitwaseming (n)
gal uisce
  de vochtige, bedompte damp die van een warmer, vochtig voorwerp of persoon afkomt

uitwassen (v)
anallas

uitwateren (v)
bánaigh
  het lozen van overtollig water

uitwendig (adj)
imeachtrach
  zich aan de buitenkant bevindend

uitwerpen (v)
aisig
  overgankelijk met kracht naar buiten brengen

uitwijzen (v)
eiseachaid
  overgankelijk na een juridisch proces naar een ander land sturen
éirígh
  overgankelijk de waarheid aan het licht brengen

uitwinnen (v)
ainic
  besparen, bezuinigen, uitzuinigen, uitsparen

uitwisselen (v)
malairt

uitwisseling (n)
malairt

uitwissen (v)
scrios

uitwoeden (v)
síothlaigh
  iets kwaads zolang door laten gaan dat het vanzelf ophoudt; tot bedaren komen

uitwrijven (v)
cuimil

uitzaaien /'œytsajə(n)/ (v)
síolaigh
  bij kanker dat de kanker op andere dan de oorspronkelijke plaats gaat groeien

uitzaaiing (n)
meiteastáis

uitzenden (v)
astaigh
  overgankelijk als bron van straling werken
craol
  overgankelijk informatie, bijvoorbeeld in de vorm van een televisieprogramma op afstand toegankelijk maken

uitzetten (v)
eiseachaid
  overgankelijk iemand dwingen een gebied of gebouw te verlaten

uitzicht (n)
mana
  wat men van de omgeving vanaf een bepaalde plek kan zien

uitzien /'œy̆t.sin/ (v)
amharc
  een zekere aanblik hebben: zie eruitzien
ag súil le
  inergatief ~ naar een verlangen koesteren

uitzoeken (v)
togh
  overgankelijk een selectie maken uit een grotere verzameling

uitzondering /œytsɔndərɪŋ/ (n)
eisceacht
  een geval waarbij men iets niet onder een regel laat vallen

uitzonderlijk /œʏtˈzɔndərlək/ (adj)
eisceachtúil
  niet alledaags, niet gewoon

uitzwermen (v)
ruaig
  van een groep dat de leden naar verschillende andere plaatsen gaan

ukelele (n)
ucailéile
  tokkelinstrument dat oorspronkelijk uit Hawaï komt en 4 snaren heeft

ulcus (n)
othras
  (medisch) zweer

ulcus pepticum (n)
othras peipteach
  (medisch) maagzweer

ultramarijn (adj)
gorm ultramhuiríneach
  (RAL-kleur) met een bepaalde diep blauwe kleur, RAL-nummer 5002

ultraviolet (adj)
ultraivialait
  (natuurkunde) van elektromagnetische straling, net buiten het gebied van het spectrum dat met het menselijk oog zichtbaar is

umlaut /ˈumlʌʊt/ (n)
umlabht
  (taalkunde) een trema dat in onder andere het Duits gebruikt wordt om aan te geven dat een klinker om grammaticale redenen een andere klank gekregen heeft
  (taalkunde) een vorm van klinkerharmonie waarbij een klinker in de ene lettergreep veranderd wordt door een klinker in de volgende

unaniem /ʏnɑˈnim/ (adj)
comhaontach
  met eenheid van stemmen

unanimiteit (n)
aontoilíocht

underground /'ʏndərgrɑunt/ (n)
ceilte
  subcultuur die zich afzet tegen de gevestigde orde

unie (n)
aontas

uniek /y.ˈnik/ (adj)
uathúil
  enige in zijn soort

uniform (adj)
éide
  éénvormig, gelijkvormig

uniform (n)
éide

uniformiteit (n)
comhionannas

unilateraal (adj)
leataobhach
  (medisch) éénzijdig

unit (n)
aonad

unitair (adj)
aonadach

uniteit (n)
aontas

universeel (adj)
uilechoiteann
  iets dat algemeen of wereldwijd is, alom bekend, vertegenwoordigd of erkend

universitair (adj)
acadóir

universiteit /ynivɛrzitɛɪt/ (n)
ollscoil
  (onderwijs) een instelling voor hoger onderwijs, wetenschappelijk onderzoek en dienstverlening

universum (n)
cruinne
  (astronomie) gehele tijd-ruimtecontinuüm waarin wij bestaan, samen met alle materie en energie

updaten /ʏpdeɪtə(n) (?)/ (v)
achtáil
  overgankelijk, (informatica) actueler maken, bijwerken

uploaden (v)
lódáil suas
  overgankelijk, (informatica) een bestand van een lokale computer of server naar een computer of server op afstand overbrengen

uraan (n)
úráiniam
  (scheikunde) scheikundig element met symbool U en atoomnummer 92. Het is een metalliekgrijs actinide

uranium (n)
úráiniam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool U en atoomnummer 92. Het is een metalliekgrijs actinide

urbaan (adj)
uirbeach
  hoffelijk en beleefd

urbanisatie (n)
cathrú
  een trek van de landelijke gebieden naar de stad, verstedelijking

urethra (n)
úiréadra
  (anatomie) een lange cilindrische holte die de blaas verbindt met de buitenkant van het lichaam

ureum (n)
úiré

urine (n)
fual, mún
  een vloeistof die bij dieren door de nieren wordt geproduceerd en periodiek wordt geloosd

urineblaas (n)
fual-lamhnán
  (anatomie) bij zoogdieren een orgaan dat de urine uit de nieren verzamelt en deze opslaat tot het moment van urineren

urinebuis (n)
úiréadra
  (anatomie) een lange cilindrische holte die de blaas verbindt met de buitenkant van het lichaam

urineleider (n)
úiréadar
  (anatomie) de buis die loopt tussen het nierbekken en de blaas

urineren /ˌyriˈnɪːrə(n)/ (v)
mún
  inergatief het via de blaas lozen van lichamelijke afvalstoffen in de vorm van vloeistof

urinoir (n)
fualán

urticaria (n)
urtacáire
  (medisch) netelroos

usance (n)
bealach

usurperen (v)
forghabh
  toe-eigenen, onrechtmatig in bezit nemen, zich aanmatigen

utiliseren (v)
bain úsáid as
  op een nuttige manier ergens gebruik van maken

utilitair (adj)
fóntaíoch

utopie /ˌytoˈpi/ (n)
útóipe
  (politiek) (filosofie) een volmaakte toestand die niet te bereiken is

utopisch (adj)
útóipeach

utopistisch (adj)
útóipeach

uur /yːr/ (n)
uair
  (tijdrekening), (eenheid) een eenheid van tijd die bestaat uit 60 minuten, weergegeven met de afkorting u of h

uurrooster /'yrostər/ (n)
uainchlár
  de tabel waarop staat op welke uren je moet werken of les hebt

uurwerk (n)
clog
  (tijdrekening) een mechaniek dat de tijd bijhoudt of aangeeft

uw /yu̯/ (possessivePronoun)
bhur
  zowel in enkelvoud als meervoud van u
  zowel in enkelvoud als meervoud van gij

vaag (adj)
anfhollas

vaagheid (n)
laige
  het niet scherp omgrensd zijn

vaak /vaːk/ (adv)
go minic
  vele malen

vaal /val/ /vaɫ/ (adj)
tréigthe
  tot bijna kleurloos verbleekt

vaam (n)
feá

vaandel (n)
bratach
  (militair) een onderscheidende vlag bedoeld om de nationaliteit van een schip aan te duiden of een militaire eenheid te herkennen

vaardig (adj)
abúil

vaardigheid /ˈvaːrdəxɦɛːt/ /ˈvaːrdəxɦɛːɪt/ (n)
aclaíocht
  het vermogen om een handeling bekwaam uit te voeren of een probleem juist op te lossen

vaargeul /ˈvarɣøːl/ /ˈvarχʏːɫ/ (n)
cainéal
  een relatief smalle strook in een groter water die geschikt is om te bevaren
  een strook bevaarbaar water tussen twee zandbanken

vaars (n)
bearach

vaart (n)
móiminteam
  opgebouwde snelheid
canáil
  (waterbeheer) kanaal, bevaarbaar gemaakte watergang
iompar
  (scheepvaart) het varen, het bedrijven van scheepvaart als beroep

vaas /vas/ (n)
bláthchuach
  een aardewerken of glazen kruik, vooral bedoeld voor het in het water zetten van bloemen

vaatwasmachine (n)
miasniteoir
  een apparaat om automatisch de afwas te doen

vaatwasser (n)
miasniteoir
  een apparaat om automatisch de afwas te doen

vaccin /vakˈsæː/ /vɑkˈsɛː/ (n)
vacsaín
  (medisch) uit verzwakte ziekteverwekkers bestaande entstof om afweer op te bouwen

vaccinatie (n)
vacsaíniú
  (medisch) inenting met onschadelijke gemaakte ziekteverwekkers, zodat de natuurlijke afweer van het lichaam hierna beter in staat is deze ziekteverwekkers te bestrijden

vaccine (n)
vacsaín

vaccineren (v)
vacsaínigh
  overgankelijk een injectie met een vaccin geven

vacht /vɑxt/ (n)
bian
  (zoötomie) dichte lichaamsbeharing bij dieren

vacuüm (n)
folús
  (natuurkunde) een materievrije ruimte

vadem (n)
feá
  een lengtemaat van 6 voet; ongeveer de afstand tussen de toppen van de middelvingers als men de armen gespreid houdt; later bepaald op 1,8288 meter

vader / ˈvadər / (n)
athair
  een man binnen een gemeenschap wiens toewijding allen binnen die gemeenschap dient

vaderland (n)
athairtír
  een land of staat waar iemand geboren en opgegroeid is

vaderlandsliefde (n)
tírghrá
  een gevoel van trots voor (bepaalde aspecten van) het land van herkomst of (mocht er emigratie plaatsvinden) land waarin een persoon woonachtig is

vadsigheid (n)
drogall
  het loom, lui, slaperig en traag zijn

vagelijk (adj)
laige
  op een niet heel duidelijke manier

vagina (n)
faighin
  (anatomie) (seksualiteit) vrouwelijke geslachtsorgaan dat de baarmoeder met de buitenkant van het lichaam verbindt

vair (n)
véir
  (heraldiek) een pelswerk, een heraldische kleur die een regelmatige verdeling is van twee tinten

vak /vɑk/ (n)
jab
  (economie) beroep [1]
ainmní
  ingedeeld stuk, bijv. schap, baanvak, supportersvak

vakantie /vɑˈkɑn(t)si/ (n)
laethanta saoire
  jaarlijks terugkerende periode waarin leerlingen en personen in verschillende beroepen vrijaf hebben
  reis in een jaarlijks terugkerende periode waarin je vrijaf hebt

vakantiedag (n)
lá saor

vakbekwaam (adj)
feidhmiúil
  in staat zijn een beroep op een goede manier uit te voeren omdat men voldoende scholing en ervaring heeft opgedaan

vakbond (n)
ceardchumann
  vakvereniging van werknemers, meestal uit dezelfde vaksector, die de belangen van het vak en haar leden wil behartigen

vakgenoot (n)
comhghleacaí
  iemand die hetzelfde beroep uitoefent

vakjargon /'vɑgjɑrxɔn/ (n)
béarlagair
  woorden en uitdrukkingen die alleen binnen één bepaald vakgebied worden gebruikt

vakkundig (adj)
in ann

vakman (n)
fear ceirde
  man die zijn vak of professie verstaat

vakvrouw (n)
gairmiúil
  een vrouw die een vak beheerst en ook beoefent

vakwoordenboek (n)
foclóirín

val /vɑɫ/ (n)
tit
  algemeen: het omlaag gaan, de daling
  ten gevolge van de zwaartekracht naar beneden gaan
  het ten gevolge van de zwaartekracht onvrijwillig ergens op terecht komen
dol
  apparaat met een vallende deur of klem, met als doel bepaalde dieren te vangen
sileadh
  hoogte van waarvandaan iets naar beneden valt
amhantar
  fruit dat uit de boom gevallen is, niet geplukt is
urlárlach
  beweegbare vloer van een ophaalbrug

valentie (n)
fiús

valeriaan /valeri'jan/ (n)
caorthann corraigh
  (plantkunde) bloeiende plant Valeriana officinalis , die voorkomt in delen van Eurazië met een gematigd klimaat

valide (adj)
ar fónamh
  in staat tot werken en normaal functioneren

validiteit (n)
bailíocht

valk /vɑlk/ (n)
fabhcún
  (valkachtigen) benaming voor roofvogels uit het geslacht Falco , met lange spitse vleugels en een omlaag gebogen haakvormige snavel

vallei /vɑˈlɛɪ/ (n)
gleann
  een laagte tussen bergen

vallen /vɑlə(n)/ (v)
tit
  ergatief vrijelijk onder invloed van de zwaartekracht naar de aarde bewegen
sileadh
  vrijelijk neerhangen
  ergatief, (militair) ondanks verzet in vijandelijke handen komen
  ergatief, (militair) sterven in de strijd
  ~ te: drukt een mogelijkheid uit
  koppelwerkwoord ~ + meewerkend voorwerp op een bepaalde manier ervaren worden

vals (adj)
bréag-
  niet echt, niet legitiem, niet eerlijk, nagemaakt om voor echt door te gaan
ainbhéasach
  grappig met een gemene, plagende ondertoon
  bij huisdieren: geneigd tot wangedrag, zoals onverhoeds bijten
  (muziek) met onzuivere tonen

valuta (n)
airgead

vampier /ˈvɑmpir/ (n)
deamhan fola
  (mythologie) uit schijnbare dood herrijzend wezen dat zijn slachtoffers in de nek bijt met zijn kenmerkende hoektanden en zich dan voedt met het mensenbloed en alleen gestopt kan worden met knoflook, wijwater of een houten pen in het hart

van (preposition)
an
  geeft bezit aan
ó
  geeft herkomst aan

vanadium (n)
vanaidiam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool V en atoomnummer 23. Het is een zilvergrijs overgangsmetaal

vanaf (adv)
ó
  van een last verlost zijn

vandaag (adv)
inniu
  (tijdrekening), (spreektaal) op deze dag

vandalisme (n)
loitiméireacht
  moedwillige en nodeloze beschadiging of vernietiging van andermans of openbaar eigendom

vaneen (adv)
ar leith

vangen (v)
beir ar
  overgankelijk het te pakken krijgen van wilde dieren of mensen
  overgankelijk in de lucht onderscheppen (bijv. van een bal)
cosain
  (informeel) verdienen van geld

vangst /vɑŋs/ /vɑŋst/ (n)
beir ar

vanille /vɑ'nijə/ (n)
fanaile
  (voeding) (specerij) een smaak- en geurstof geëxtraheerd van de vanilleplant

vannacht (adv)
anocht
  de komende nacht
aréir
  de afgelopen nacht

vanuit (preposition)
ó
  een plaats aangevend die als oorsprong fungeert

vanwege (preposition)
mar gheall ar
  om een bepaalde reden

vanzelfsprekendheid (n)
urra
  iets dat zo logisch te verwachten is dat men het niet expliciet hoeft te vertellen of te bewijzen

varaan (n)
laghairt mhonatóra
  (reptielen) Varanidae, is van de familie van de hagedissen, hij is de grootste levende hagedis

varen (n)
raithneach
  (plantkunde) Pteridophyta een sporenplant

variatie (n)
athruithe

varix (n)
greabhán na gcos

variëteit (n)
sórt

varken (n)
muc
  (veeteelt) (evenhoevigen) tam zwijn, gehouden voor zijn vet en vlees behorend tot de familie Suidae
  (scheldwoord) iemand die zich ongemanierd, smerig of lui gedraagt

varkensbuik (n)
bolg muiceola
  (voeding) onder-/zijkant van de buik van een varken (wikidata: varkensbuik )

varkensgras (n)
glúineach bheag
  (plantkunde) geslacht van kruidachtige planten, Polygonum , een uit de duizendknoopfamilie Polygonaceae , dat wereldwijd zeer algemeen voorkomt, met name in de gematigde streken,

varkensstal (n)
cró muc
  overdekt verblijf voor varkens
  een zeer smerig huis

varkensvlees (n)
muiceoil

vasculair (adj)
feadánach
  (medisch) met betrekking tot de bloedvaten

vaseline (n)
veasailín

vast (adv)
comhlacht
  niet los, stevig bevestigd
is dócha (go)
  hoogstwaarschijnlijk

vastberadenheid (n)
scaoil
  zonder op besluiten terug te komen

vastdraaien (v)
dlúthaigh
  door een rondgaande beweging iets ergens aan bevestigen

vasteland /vɑstə'lɑnt/ (n)
mórthír
  land dat in verbinding staat met een continentale landmassa

vasten (v)
bí ag troscadh
  inergatief zich onthouden van voedsel

vastgrijpen (v)
beir ar
  overgankelijk iets stevig in de handen pakken

vasthouden (v)
coimeád
  overgankelijk beletten dat iets losgaat

vasthoudendheid (n)
buanseasamh
  het blijven doorgaan met het werken naar een bepaald doel en niet opgeven

vastigheid (n)
diongbháilteacht
  zekerheid dat zaken niet op een onvoorspelbare manier zullen veranderen

vastklinken (v)
seam

vastkluisteren (v)
slabhra
  met kluisters of ketenen ergens aan vastmaken

vastknopen (v)
alt
  twee zaken met elkaar verbinden met een knoop

vastkoeken (v)
calc
  vastplakken van iets dat eigenlijk niet de bedoeling is

vastleggen (v)
gabháil
  overgankelijk bewaren van gegevens
ceangail
  overgankelijk ervoor zorgen dat iets vastzit aan iets anders

vastnaaien (v)
arraing
  met naald en draad twee zaken met elkaar verbinden

vastpakken (v)
beir ar
  overgankelijk iets of iemand grijpen en vasthouden

vastpennen (v)
biorán
  met een pen of pin vastmaken

vastschroeven (v)
bolta
  met schroeven vastmaken; met een draaiende beweging vastmaken

vastslaan (v)
ionga
  overgankelijk met een slaande beweging iets bevestigen

vastspelden (v)
biorán
  overgankelijk met een of meer spelden vastmaken

vastspijkeren (v)
dias
  overgankelijk met spijkers bevestigen

vaststaand (adj)
cinnte

vaststellen /ˈvɑst(st)ɛlə(n)/ (v)
daingnigh
  overgankelijk bevestigen dat iets zo is
cuir i bhfeidhm
  overgankelijk opleggen

vastzetten (v)
diongbháilte
  overgankelijk iets zodanig vastmaken dat het niet meer bewegen kan

vat (n)
bairille
  (techniek) ronde ton waar allerhande vloeistoffen in opgeslagen worden
galún
  (anatomie) ader

vatbaarheid (n)
leochaileacht
  het gevoelig zijn voor iets; het kunnen overnemen van een eigenschap

vatten (v)
bain
  overgankelijk vastgrijpen, beetkrijgen
beir ar
  iets opdoen, iets krijgen

vatting (n)
cuir i bhfráma
  (techniek) een houder waarin bijv. een juweel wordt gevat

vazal (n)
seirbhíseach

vazalstaat (n)
fostát
  staat die afhankelijk is van een ander land

vechten (v)
troid
  inergatief strijd leveren

vechter /ˈvɛxtər/ (n)
gaiscíoch
  iemand die een gevecht niet uit de weg gaat

vechthaan (n)
coileach comhraic
  haan die speciaal is afgericht voor hanengevechten

vechtlustig (adj)
cogúil
  het leuk vinden om te vechten, zin hebben om te vechten

vechtpartij (n)
afrasc

vedelaar (n)
fidléir
  (muziek) (beroep) iemand die op de vedel speelt

veder (n)
cleite

vederbos (n)
buaic capaill
  een groep gekleurde veren of pluimen die ter versiering op een hoofddeksel is geplaatst

vedergewicht (n)
cleite
  (sport) bokser met een gewicht tot 57,15 kg
  (sport) kickbokser met een gewicht tot 65 kg

vederlicht (adj)
bán-
  heel erg licht, zo licht als een veertje

vee /veː/ (n)
stoc
  (veeteelt) door de mens om economische redenen gehouden dieren, m.n runderen, varkens en kippen

veearts (n)
tréidlia
  (medisch) (beroep) iemand die zich specialiseert in de geneeskunst van dieren

veehoeder (n)
aoirigh
  (beroep) iemand die met vee rondtrekt

veel /feɪɫ/ /veːl/ (indefiniteCardinalNumeral)
a lán
  groot in hoeveelheid
  groot in aantal

veelal (adv)
d'fhormhór
  in de meeste gevallen, vaak

veelhoek (n)
polagán
  (wiskunde) een gesloten stelsel lijnsegmenten die samen een plat vlak omsluiten

veelsoortig (adj)
il-
  met veel soorten

veeltijds (adv)
go minic
  de meeste tijd; over het algemeen

veelvraat (n)
glutan
  (roofdieren) bepaald soort zoogdier, Gulo gulo , een marterachtig roofdier, de grootste in de familie Mustelidae

veelvuldig (adj)
minic
  vaak

veelzijdig (adj)
iltaobhach
  met een groot aantal kanten, vlakken, facetten
  (figuurlijk) met diverse belangen, gebruiksmogelijkheden, interessen etc.

veelzijdigheid (n)
ilchumas
  het veel mogelijkheden of kwaliteiten hebben; het geschikt zijn voor veel taken

veen /ven/ (n)
eanach
  terreintype, waarvan het karakter wordt bepaald door ophoping van plantenresten onder natte omstandigheden; venen kunnen zowel door grondwater (matige zuurgraad, laagveen) als regenwater (hoge zuurgraad, hoogveen) gevoed worden
móin
  een grondsoort, ontstaan uit dit soort terreinen

veenbes /'venbɛs/ (n)
mónóg
  (fruit) Vaccinium oxycoccos een soort bosbes lijkend op cranberry

veenmol (n)
caoch-chriogar
  (rechtvleugeligen) Gryllotalpa gryllotalpa insect dat wel wat lijkt op een mol

veenmos (n)
sfagnam
  (mossen) benaming voor planten uit het geslacht Sphagnum , met meer dan honderd verschillende soorten mossen

veer /veːr/ /vɪːr/ (n)
cleite
  (zoötomie) lichaamsbedekking van een vogel
bád calaidh
  (scheepvaart) boot of schip toegewijd aan het onderhouden van een regelmatige verbinding over een rivier of een ander water
sprionga
  (techniek) mechanische tong of spiraal waarop door buiging spanning gezet kan worden

veerboot (n)
bád calaidh

veerdienst (n)
bád calaidh
  een bedrijf dat zorgt dat men een water kan oversteken met een veerboot

veerkrachtig (adj)
leaisteach
  veerkracht hebbende

veerpont (n)
bád calaidh
  (scheepvaart) een overzetvaartuig

veertien /ˈvɪːrtin/ (cardinalNumeral)
ceathair déag
  "14", het getal tussen dertien en vijftien, tien plus vier

veertiende (ordinalAdjective)
an ceathrú ... déag

veertig /ˈfɪːrtəx/ (cardinalNumeral)
daichead, ceathracha
  "40", het getal tussen negenendertig en eenenveertig, vier maal tien

veest (n)
broim
  scheet, gasontlading uit de darm

veestal (n)
bóitheach
  overdekte ruimte bij een boerderij voor het vee

veestapel (n)
stoc

vegen (v)
cuimil
  overgankelijk zonder water schoonmaken met een borstel

veger (n)
giolcach shléibhe
  toestel om mee te vegen

vegetarisch (adj)
feoilséantach
  als of voor vegetariërs

vegetariër (n)
feoilséantóir

vehiculum (n)
feithicil
  (medisch) een drager

vehikel /ve'hikəl/ (n)
carr
  (verkeer) een middel van vervoer op land (dat van slechte kwaliteit is)
  (schertsend) iets wat slecht functioneert
  (scheikunde) een middel (meestal een vloeistof) waarin een stof kan worden opgelost en zo kan worden toegediend
  iets dat alleen maar dient als intermediair om een bepaald doel te bereiken

veil (adj)
ar díol

veilen /ˈvɛilə(n)/ (v)
ceantáil
  overgankelijk, (handel) verkopen op een openbare verkoping waar een prijs vastgesteld wordt

veilig (adj)
slán
  niet aan gevaar blootstaand

veiligheid (n)
tearmann
  een situatie waarin een bepaald gevaar niets kan aanrichten

veiligheidsgordel (n)
crios sábhála
  (verkeer) een stevige band die iemand in een voer- of vliegtuig vasthoudt in zijn zetel ter bescherming tegen onverhoedse bewegingen

veiligheidstroepen (n)
fórsaí slándála
  (militaire) organisatie die ingezet kan worden om met inzet van geweld de openbare orde te handhaven

veiling /ˈvɛɪ̯.lɪŋ/ /ˈvɛː.lɪŋ/ (n)
ceant
  een plaats waar goederen bij opbod of afslag verkocht worden

veinzer (n)
fimíneach

vel (n)
duilleog
  dunne laag, bijvoorbeeld van papier
barr brutha
  afgestroopte huid

veld /vɛlt/ (n)
réimse
  een open, onbebost, grotendeels vlak stuk land
  (sport) een stuk land dat speciaal voor het bedrijven van een veldsport gereedgemaakt is
páirc
  (natuurkunde) (elektrotechniek) ruimte waarbinnen een kracht of een stelsel van krachten werkt of kan werken

veldartillerie (n)
airtléire machaire
  (militair) verplaatsbaar geschut dat men gebruikt op het slagveld

veldfles / ˈvɛltflɛs / (n)
bialann
  een afsluitbare en draagbare fles, meestal uit metaal of plastic vervaardigd, die gebruikt wordt om de drager buitenshuis van vocht te voorzien

veldhospitaal (n)
ospidéal machaire

veldleeuwerik (n)
circín starraiceach

veldsla (n)
ceathrú uain
  (plantkunde) kruidachtige plant Valerianella locusta
  (groente) bladeren van Valerianella locusta gegeten als sla

veldslag (n)
cath
  (militair) een treffen tussen twee of meer legers

veldspaat (n)
iathchloch

veldtocht /vɛltɔxt/ (n)
feachtas
  een trektocht van een leger met het doel de vijand te verslaan

veldzuring /ˈvɛld.zyː.rɪŋ/ /ˈvɛɫ.tsyː.rɪŋ/ (n)
samhadh
  (plantkunde) Rumex acetosa , een overblijvende plant uit het geslacht van de zuring die meer dan een halve meter hoog kan worden en waarvan de bladeren in salades verwerkt worden (wikidata: veldzuring )

velen /ˈveːlən/ (v)
béar

velg /vɛlx/ /vɛlχ/ (n)
fonsa
  (techniek) de buitenrand van een wiel waar de band omheen zit

velours /vəˈlur/ (n)
veilbhit
  een zachte, glimmende stofsoort met een harig oppervlak
  (figuurlijk) iets wat zacht, warm, glad en luxe is

vendel (n)
meitheal

vendu (n)
ceant

vendutie (n)
ceant
  openbare verkoping

venerisch (adj)
drúisiúil
  (medisch) met betrekking tot de geslachtsziekten

venijnboom (n)
iúr
  (coniferen) soort naaldboom Taxus baccata die van nature voorkomt in in Europa, het noorden van Afrika en het zuidwesten van Azië

venkel (n)
finéal
  (groente) knol of bladeren van de Foeniculum vulgare , een naar anijs smakende groente

vennoot (n)
páirtnéir

vennootschap (n)
comhlacht
  (economie) onderneming of bedrijf met meerdere aandeelhouders (vennoten)

venster /ˈvɛn.stər/ (n)
fuinneog
  (techniek), (bouwkunde) een opening in de wand of muur van een gebouw, waardoor licht naar binnen kan, vaak voorzien van lucht- en waterdicht materiaal als glas

vensterglas (n)
gloine fuinneoige
  helder, vlak glas dat geschikt is voor ramen

vensterluik (n)
caoch
  een schot waarmee men een venster aan de binnen- of buitenkant van een gebouw kan afsluiten

vensterraam (n)
cás fuinneoige
  het raamwerk waarin het glas gevat kan worden dat een opening in een muur afsluit

vensterruit (n)
gloine fuinneoige
  glazen plaat die een opening in een muur afsluit

ventiel (n)
comhla

ventilatie (n)
aeráil

ventilator (n)
gaothrán

ventileren (v)
aeraigh
  overgankelijk verse lucht in een ruimte brengen, uitluchten, luchten

venusvliegenvanger (n)
cuilghaiste Véineas

ver (adv)
fada
  op grote afstand

veraanschouwelijken (v)
maisigh
  zichtbaar maken

verachtelijkheid (n)
ainnise
  het oneervol zijn

verachten /vərˈɑxtə(n)/ /vərˈɑçtə(n)/ (v)
drochmheas a bheith agat
  overgankelijk in hoge mate minachten
dímheas
  overgankelijk trotseren

verachting (n)
dímheas

verademing /vərˈadəmɪŋ/ (n)
fuascailt
  het blij zijn omdat iets vervelends (waarvan je bang was dat het zou kunnen gebeuren) eindigt; het opgelucht adem kunnen halen

veraf (adv)
iargúlta
  ver weg; op een grote afstand

verafgelegen (adj)
iargúlta
  op grote afstand

verafschuwen /vɛ.ˈrɑf.sxy.wə(n)/ (v)
an ghráin a bheith agat ar
  overgankelijk afschuw hebben voor iets

veralgemening (n)
teoiric ghinearálta
  iets wat geldt voor één specifiek geval laten gelden voor alle gevallen

veranderbaar (adj)
luaineach
  instaat om anders te worden

veranderen (v)
athraigh
  overgankelijk zodanig aan iets werken of iets behandelen dat het anders wordt
  wederkerend zich ~ - zodanig aan zichzelf werken of zichzelf behandelen dat men anders wordt
  ergatief het proces van anders worden

verandering /və'rɑndərɪŋ/ (n)
athrú
  iets dat anders is geworden

veranderlijkheid (n)
éagobhsaíocht
  het (snel) kunnen veranderen

verantwoordelijk (adj)
cuntasóir
  de verantwoordelijkheid hebbend

verantwoordelijkheid (n)
freagracht
  de verplichting om ervoor te zorgen dat iets goed verloopt

verantwoording (n)
freagracht
  de verplichting om ervoor te zorgen dat iets goed verloopt

verbaal /vɛr'bal (adj)
briathartha
  met woorden

verbaasd (adv)
ionadh a bheith ort
  als je iets vreemd vindt omdat je het niet verwacht had

verband (n)
bindealán
  (medisch) een strook stof om een wond e.d. mee af te dekken
cleamhnas
  gezamelijke verandering

verbannen (v)
díbir
  overgankelijk iemand van regeringswege dwingen een bepaald gebied te verlaten

verbanning /vər.ˈbɑ.nɪŋ/ (n)
deoraíocht
  het verbod opgelegd krijgen naar een bepaalde plaats terug te keren

verbasteren (v)
breab a thabhairt

verbazen (v)
breith amuigh ar
  overgankelijk door iets onverwachts gevoelsmatig treffen
  wederkerend zich ~ over door iets onverwachts gevoelsmatig getroffen worden

verbazing (n)
ionadh
  een grote verwondering

verbazingwekkend /vərˌbazɪŋˈʋɛkənt/ (adj)
uafásach
  wat verbazing opwekt, wat buitengewoon is

verbeelding /vər.ˈbeːɫ.dɪŋ/ /vər.ˈbɪːɫ.dɪŋ/ /vɛr.ˈbeːl.dɪŋ(g)/ (n)
íomháineacht
  iets visualiseren, ergens een beeld bij maken

verbeiden (v)
coinne a bheith agat ar

verbergen (v)
ceil
  overgankelijk iets ergens plaatsen waar het niet gemakkelijk door anderen gevonden wordt

verbeteren /vərˈbetərə/ (v)
cuir feabhas ar
  overgankelijk beter maken, de kwaliteit verhogen
beachtaigh
  overgankelijk van fouten ontdoen

verbetering /vər.ˈbe.tə,rɪŋ/ (n)
biseach
  een verandering ten goede

verbeurdverklaren (v)
coigistigh
  overgankelijk (juridisch) van staatswege in beslag nemen

verbieden /vɛɾ.'bi:.dǝ(n)/ (v)
coisc
  een bepaalde handeling strafbaar stellen.

verbijsteren (v)
anbhá
  overgankelijk in verwarring of extreme verbazing brengen

verbijten (v)
coisc
  wederkerend zijn gevoelens van ergernis of pijn onder controle houden

verbinden (v)
bindealán
  wederkerend zich ~ tot een dwingende verplichting aangaan

verbinding /vər.ˈbɪn.dɪŋ/ /vɛr.ˈbɪn.dɪŋ(g)/ (n)
ceangal
  iets verbinden of samenvoegen; iets dat twee of meer afzonderlijke delen verbindt
  (communicatie) een mogelijkheid een bepaalde plek te bereiken
  (verkeer) aansluiting op een ander vervoermiddel of lijn
bábhún
  (scheikunde) een chemische stof die bestaat uit twee of meer scheikundig elementen, het gaat hierbij om een stof met andere eigenschappen dan de elementen waar het uit is samengesteld

verbindingsstreep (n)
fleiscín
  (leesteken) het teken, een liggend streepje, dat wordt geplaatst tussen delen van een woord of zin, om aan te geven dat die delen een geheel vormen

verbindingsteken (n)
dais
  (typografie) een leesteken dat onderdelen van samenstellingen of samenkoppelingen met elkaar verbindt

verbindingsweg (n)
bealach rochtana
  een weg die loopt tussen twee verkeersaders

verbintenis (n)
dualgas
  (juridisch) vermogensrechtelijke rechtsbetrekking tussen twee personen, krachtens welke de presteerder (schuldenaar) een bepaalde prestatie (doen of nalaten) verschuldigd is aan de andere partij (schuldeiser)

verbleken (v)
tréig
  ergatief alle kleur verliezen

verblijd (adj)
sona

verblijf (n)
fan

verblijven /vər'blɛɪvə(n)/ (v)
fan
  inergatief tijdelijk wonen, ergens tijd doorbrengen

verblindend (adj)
dallraitheach
  van licht dat het zo fel is en zo recht in de ogen schijnt dat men tijdelijk niet meer goed kan zien

verbluffen (v)
sciath
  overgankelijk verstomd doen staan van verbazing

verbluffend /vərˈblʏfənt/ (adj)
uafásach
  heel anders dan je verwacht had

verbluft (adj)
meath-thinneas

verbod /vərˈbɔt/ (n)
coisc
  een regel die een bepaalde handeling strafbaar maakt

verboemelen (v)
dríodar
  iets niet nuttig gebruiken

verbond (n)
acht

verbondenheid (n)
cleamhnas
  emotioneel contact met een ander

verborgen (adj)
ceilte
  onzichtbaar gemaakt

verborgenheid (n)
rún
  iets dat verborgen is

verbouwen (v)
iompaitheach
  overgankelijk anders bouwen
saothraigh
  overgankelijk planten telen

verbouwereerd (adj)
meath-thinneas

verbouwereerdheid (n)
cíor thuathail
  het onaangenaam verrast zijn

verbranden /vərˈbrɑndə(n)/ (v)
dóigh
  ergatief verteerd worden door vuur of hitte

verbreiden /vər'brɛidə(n)/ (v)
leath
  in verschillende richtingen verspreiden of uitbreiden, een groter gebied bedekken
  (figuurlijk) door vertellen zorgen dat meer mensen iets weten

verbreiding (n)
borrúlacht
  het iets verspreiden

verbrodden (v)
loit
  iets verknoeien of kapot maken

verbruiken (v)
caith

verbuigen (v)
deilbh
  overgankelijk door buiging blijvend vervormen.

verdacht (adv)
amhrasach

verdachte (n)
amhrastach
  (juridisch) iemand die mogelijk een misdaad gepleegd heeft, maar (nog) niet veroordeeld is

verdaging (n)
faillí
  uitstel naar een later tijdstip

verdedigen (v)
cosain
  overgankelijk beschermen tegen een aanval

verdediging (n)
cosaint

verdekt /ər'dɛkt/ (adj)
ceilte
  aan het oog onttrokken
  (scheepvaart) in het bezit van een dek

verdelen (v)
deighil
  overgankelijk in kleinere stukken uiteendoen

verdelgen /vərˈdɛlxə(n)/ (v)
loit
  iets opruimen wat schadelijk is, definitief vernietigen

verdeling (n)
leatacht

verdenken /vɛrdɛŋkə(n)/ (v)
caith amhras ar
  overgankelijk iemand ~ van: van iemand een kwaad vermoeden hebben

verdenking /vər.ˈdɛŋ.kɪŋ/ (n)
drochamhras
  het vermoeden van het uitvoeren van een (strafbaar) feit

verder (adv)
aimseach

verderfelijk /vərˈdɛrfələk/ (adj)
anfholláin
  iets wat moreel zeer verwerpelijk is

verdergaan (v)
iompair

verderven (v)
truailligh

verdichtsel /vərˈdɪxtsəl/ (n)
aireag
  iets dat niet bestaat, een verzinsel

verdienen (v)
cosain
  overgankelijk geld verkrijgen door arbeid of een andere prestatie

verdienste (n)
suáilce
  goede, opbouwende daad

verdieping /vər.ˈdi.pɪŋ/ (n)
urlár
  alle ruimten op één hoogte in een gebouw

verdoemd (adj)
mallachtach

verdomme (interjection)
feann

verdonkeren (v)
uraigh
  donker worden of maken van iets

verdorven (adj)
truailligh

verdraagzaamheid (n)
fulaingt
  bereidheid om te aanvaarden dat anderen zich gedragen op een manier die je niet goed vindt

verdrag /vərˈdrɑx/ (n)
conradh
  (juridisch) een wettelijk wederzijds bindende overeenkomst tussen twee of meer staten

verdragen (v)
iompair
  overgankelijk bestand zijn tegen (iets ergs)

verdriedubbelen (v)
triarach
  driemaal zo veel worden of maken

verdriet /vər'drit/ (n)
brón
  een gevoel van droefheid

verdrietig (adj)
brónach
  in sombere stemming

verdrijven (v)
ruaig
  overgankelijk uit het land verjagen

verdrinken (v)
báigh
  ergatief in het water omkomen
  overgankelijk in het water doen omkomen
  overgankelijk, (figuurlijk) een negatieve emotie door het drinken van alcohol doen verdwijnen

verdrukken (v)
coisc
  onderdrukken

verdubbelen /vərˈdʏbələ(n)/ (v)
dúbail

verduidelijken (v)
mínigh
  overgankelijk duidelijker maken

verduidelijking /vər.ˈdœʏ̯.də.lə.kɪŋ/ /vər.ˈdœː.də.lə.kɪŋ/ /vɛr.ˈdœː.də.li.kɪŋ(g)/ (n)
mínithe
  iets wat ter verduidelijking dient

verduisteren (v)
uraigh
  donkerder maken/van het licht beroven, bijvoorbeeld van hemellichamen
cúigleáil
  (misdaad), (eufemisme) iets (m.n. geld) ontvreemden/stelen

verduistering /vər.ˈdœʏ̯.stə.rɪŋ/ /vər.ˈdœː.stə.rɪŋ/ /vɛr.ˈdœːs.tə.rɪŋ(g)/ (n)
éiclips

verdunnen (v)
caol
  overgankelijk, (scheikunde) door toevoeging van oplosmiddel de concentratie verlagen

verduren (v)
iompair
  overgankelijk ongemak of lijden verdragen of ondergaan

verduwen (v)
díleáigh
  verteren van voedsel in het spijsverteringskanaal

verdwalen (v)
téigh amú

verdwazing (n)
amaidí
  zo fanatiek, eenzijdig op één zaak gericht raken dat het gek of vreemd is

verdwijnen /vərˈdʋɛɪnə(n)/ (v)
imigh sall
  ergatief wegraken, ophouden te bestaan

vereenvoudigd Chinees /vərenˈvʌʊdəχtʃiˌnes/ /vərenˈvʌːdəxtʃiˌnes/ (phraseologicalUnit)
Sínis Simplí
  het schrift waarmee het Chinees met name op het vasteland van China geschreven wordt

vereerder (n)
adhraitheoir
  iemand die iets of iemand heel erg hoogacht en bewondert

vereffening (n)
socrú
  voldoen van een rekening

vereiste (n)
gá

verend (adj)
leaisteach
  schokken opvangend

verengen (v)
caol
  nauwer maken; te nauw maken; smaller worden

verenigbaarheid (n)
comhsheasmhacht
  het combineerbaar zijn van twee of meer zaken of personen

vereniging /və.ˈre.nə.ɣɪŋ/ /və.ˈre.nə.χɪŋ/ /vər.ˈe.ni.ɣɪŋ(g)/ (n)
compántas
  (juridisch) vrijwillige groepering van personen (leden), met of zonder rechtspersoonlijkheid, die gericht is op een bepaald doel en met een bestuur aan het hoofd
aontas
  (wiskunde) een operatie die twee of meer verzamelingen samenvoegt

vereren (v)
adhair
  overgankelijk tot onderwerp van aanbidding hebben, eer bewijzen

vererven (v)
fág
  geld, bezittingen nalaten aan de erfgenamen

vererving (n)
dúchas
  het doorgeven van erfelijke eigenschappen aan de nakomelingen

verf /vɛrf/ (n)
péinteáil
  (schilderkunst) de algemene benaming voor een product dat bedoeld is om voorwerpen te beschermen tegen de weersomstandigheden of te kleuren door ze van een pigmenthoudende laag te voorzien

verfbrem (n)
beallýi

verflauwen (v)
laghdú
  minder scherp maken met name van bochten in de weg
  zwakker worden, krachteloos orden, minder levendig worden

verflensen (v)
tréig

verfoeien /vɛr.ˈfu.jə(n)/ (v)
adhfhuathaigh
  een afschuw hebben voor

verfoeilijk /vər'fujlək/ (adj)
déistineach
  iets wat heel slecht, lelijk en naar is

verfraaien (v)
maisigh
  overgankelijk mooier maken

verfraaiing (n)
breáthán
  iets moois; het iets mooier maken

verfrissen (v)
beoigh

verfspuit (n)
aerdhathadóir

vergaan (v)
báigh

vergaarbak (n)
galún
  (figuurlijk) bak waarin zaken verzameld kunnen worden voor later gebruik
  (figuurlijk) een begrip dat veel verschillende zaken omvat

vergadering /vərˈɣadəˌrɪŋ/ /vərˈχadəˌrɪŋ/ (n)
cruinniú
  een georganiseerde bijeenkomst voor bespreking en overleg

vergallen (v)
aicseam
  overgankelijk, (verouderd) bij het schoonmaken van vis de galblaas beschadigen waardoor de vrijgekomen gal de vis oneetbaar maakt
  overgankelijk, (figuurlijk) iets bederven dat plezierig of nuttig is

vergaren (v)
dlúthaigh
  overgankelijk bijeenbrengen

vergasten (v)
cuir siamsaíocht ar fáil do

vergeefs (adj)
amú

vergeet-mij-niet (n)
lus míonla

vergeet-mij-nietje (n)
lus míonla

vergelden (v)
fill
  overgankelijk doen betalen voor iets, wraak nemen, afstraffen, betaald zetten
  overgankelijk vergoeden, compenseren, goedmaken, terugbetalen

vergelder (n)
agróir
  iemand die wraak neemt

vergelding (n)
agairt

vergelijking /vɛrɣə'lɛɪkɪŋ/ (abbreviation)
comparáid
  1. relatie tussen twee zaken
cothromóid
  2. wiskundige uitdrukking

vergenoegd (adj)
áthas

vergeten (v)
dearmad
  uit het geheugen verloren gaan

vergeven (v)
maith
  overgankelijk vergiffenis schenken, iemand een kwade of verkeerde daad niet langer toerekenen
truailligh
  overgankelijk iemands gezondheid schaden door het toedienen van vergift

vergeving (n)
maitheamh
  het iemand niet kwalijk nemen van iets

vergezellen (v)
tionlaic
  overgankelijk met iemand meegaan

vergiet /vərˈxit/ (n)
síothlán
  (huishouden) ronde uitdruipbak met gaatjes in de bodem

vergieten (v)
bothán

vergif /vərˈɣɪf/ (n)
nimh
  iets dat levende wezens schaadt

vergiffenis (n)
maitheamh
  het iemand niet kwalijk nemen van iets

vergift (n)
nimh
  een stof die in kleine hoeveelheden toegediend een zeer schadelijke of zelfs dodelijke werking heeft

vergiftig (adj)
nimhiúil

vergiftigen (v)
nimhigh
  overgankelijk blootstellen aan een voor het lichaam schadelijke vreemde stof

vergiftiging (n)
nimhiú
  de toestand die ontstaat na het in- of opnemen van een voldoende hoeveelheid van een vergif om symptomen te veroorzaken

vergissing /vər.ˈɣɪ.sɪŋ/ /vər.ˈχɪ.sɪŋ/ /vɛr.ˈɣɪ.sɪŋ(g)/ (n)
dearmad
  iets doen dat niet juist is, of een verkeerde conclusie trekken

verglazen (v)
gloinigh

vergoelijken /vər'xuləkə(n)/ (v)
leithscéal
  zaken die verkeerd zijn zo beschrijven dat ze goed lijken; rechtpraten wat krom is

vergoelijking (n)
leithscéal
  het zaken die verkeerd zijn zo beschrijven dat ze goed lijken; het recht praten wat krom is

vergooien /vər'xojə(n)/ (v)
caill
  door achteloosheid iets verknoeien zodat iets wat van waarde was nu waardeloos is

vergrijzen (v)
aois
  ergatief (figuurlijk) ouder worden

vergrootglas (n)
gloine mhéadaithe
  (optica) bolle lens waardoor de voorwerpen die men bekijkt groter lijken

verguizen /vər'xœyzə(n)/ (v)
maslaigh
  te schande maken, belachelijk maken, bekritiseren

verguizing (n)
masla
  genadeloze kritiek

vergulden (v)
óraigh
  overgankelijk een voorwerp bedekken met een dun laagje goud

vergunnen (v)
admhaigh

vergunning (n)
ceadúnas
  een officiële (noodzakelijke) toestemming om een bepaalde activiteit uit te voeren

verhaal /vər'ɦal/ (n)
scéal
  verslag (mondeling of schriftelijk) van een waargebeurde of verzonnen gebeurtenis

verhaasten (v)
airleacan

verhalen (v)
inis
  inergatief ~ over: een verhaal vertellen

verhandelen (v)
déanamh
  overgankelijk door handel bedrijven iets van eigenaar laten veranderen

verhandeling (n)
airteagal

verhang (n)
grádán

verhapstukken (v)
lámh
  in orde brengen, verwerken

verhaspelen (v)
abach a dhéanamh ar

verhaspeling (n)
mífheilteachas
  het onjuiste gebruik van een woord of uitdrukking

verheffen (v)
breisiú
  naar een fysiek of geestelijk hoger niveau brengen
ardaigh
  (vrijmetselarij) promoveren tot meester (of tot een "hogere" graad)

verhelderen (v)
mínigh

verhelen (v)
ceil

verhelpen (v)
habal
  overgankelijk een probleem uit de weg ruimen

verhemelte (n)
carball
  (anatomie) bovenste begrenzing van de mondholte, aan de voorkant bestaande uit een hard en benig, aan de achterkant uit een vlezig en beweeglijk gedeelte
  overdekking bij een troon, hemelbed of preekstoel

verheugd (adj)
áthas

verheugen (v)
ag súil le
  wederkerend zich ~ op: reikhalzend uitzien naar iets

verheugend (adj)
aiteasach
  blij makend

verheugenis (n)
aogall

verhevenheid (n)
ardán

verhevigen (v)
géaraigh
  ergatief heviger worden

verhinderen (v)
coisc
  overgankelijk voorkomen, ervoor zorgen dat iets niet gebeurt

verhitten (v)
quentar
  overgankelijk (kookkunst) heet maken, verwarmen, warmen
ardaigh
  (figuurlijk) aanwakkeren, opwinden, prikkelen

verhoeden (v)
bar

verhogen (v)
breisiú
  overgankelijk hoger doen worden

verhoging /vər.ˈɦo.ɣɪŋ/ /vər.ˈɦo.χɪŋ/ /vɛr.ˈho.ɣɪŋ/ (n)
ardán
  een plaats die hoger aangelegd is dan zijn omgeving
breisiú
  het hoger maken van een prijs

verhoor (n)
ceistiú
  een indringende ondervraging van een gevangene of verdachte

verhoren (v)
ceistigh
  overgankelijk iemand onderwerpen aan indringende vragen, met name over diens rol in strafbare handelingen

verhoring (n)
a bhfuil éisteacht agat
  ondervraging door politie of justitie

verhouding /vərˈɦɔʊ̯.dɪŋ/ /vərˈɦʌʊ̯.dɪŋ/ /vɛrˈhaʊ̯.dɪŋ/ (n)
comhréir
  (wiskunde) een verband in de vorm van een breuk tussen getalsmatige grootheden
rud
  een intieme, duurzame relatie tussen twee personen

verhoudingsgewijs (adj)
cionmhar
  in verhouding tot iets anders, naar verhouding, een vergelijking waarbij het gaat om het quotiënt van twee getallen

verhuizen (v)
bog
  ergatief van woonplaats veranderen
  overgankelijk de inboedel van een ander overbrengen

verhuizing /vərˈhœʏzɪŋ/ /vərˈhœːzɪŋ/ (n)
bog
  de verwisseling van één (semi-) permanente woonplaats voor een andere

verhullen (v)
ceil
  overgankelijk iets niet openlijk zeggen of tonen; iets verbergen

verificateur (n)
ard-reachtaire

verjaardag (n)
breithlá
  (feest) de dag waarop iemand viert dat hij of zij geboren werd

verjagen (v)
bagair
  overgankelijk dwingen om weg te gaan

verjaring (n)
oideas
  (juridisch) het niet meer afdwingbaar zijn van een vordering door het verloop van de tijd
breithlá
  de dag waarop men jarig is

verjongen (v)
athnuaigh
  jonger maken

verjonging /vər'jɔŋɪŋ/ (n)
athnuachan
  (figuurlijk) het vernieuwen van de (levens)krachten

verkaveling (n)
leithdháileadh
  (figuurlijk) de manier waarop een groter geheel in scherp afgegrensde delen is verdeeld

verkeer (n)
trácht
  (verkeer) het geheel van verplaatsingen waarbij goederen of personen vervoerd worden

verkeerd (adj)
contráilte
  afwijkend van wat wenselijk, ethisch verantwoord e.d. is
  incorrect, onjuist

verkeersbord (n)
comhartha tráchta
  (verkeer) gestandaariseerd bord met aanwijzingen voor mensen in het verkeer

verkeerslicht (n)
solas tráchta
  (verkeer) een installatie die middels gekleurde lichten het verkeer op een kruispunt regelt

verkeersplein (n)
compal
  een verkeersknooppunt in de vorm van een grote rotonde, vaak met verkeerslichten

verkeersteken (n)
comhartha tráchta
  aanwijzingen aan verkeersdeelnemers over hoe zich te gedragen op de (vaar)weg die zijn opgenomen in het Reglement Verkeersregels en Verkeerstekens (RVV)

verkeersweg (n)
mórbhealach
  belangrijke hoofdweg voor het gemotoriseerde verkeer

verkeerswisselaar (n)
acomhal
  verkeersknooppunt

verkennen (v)
taiscéalaíocht
  (militair) een onbekend of vijandelijk gebied observeren om strategische doelen te ontdekken of informatie te verkrijgen om een algemeen beeld van de situatie te krijgen.

verkenning (n)
aitheantas
  (militair) observatie van een gebied om strategische doelen te ontdekken of informatie te verkrijgen om een algemeen beeld van de situatie te krijgen.

verkeren (v)
bain do
  inergatief in een toestand zijn

verkiezen (v)
togh
  overgankelijk iemand door een stemming een ambt doen toekomen

verkiezing /vər.ˈki.zɪŋ/ /vɛr.ˈki.zɪŋ(g)/ (n)
toghchán
  het kiezen door middel van stemming, een methode waarbij een aantal personen, de kiesgerechtigden, door middel van een stemming bepaalt aan wie een bepaalde functie, post of titel moet worden toegekend.

verklaren /vɛrˈklarə(n)/ (v)
mínigh
  overgankelijk duidelijk maken
admhaigh
  overgankelijk een officieel standpunt uitspreken

verklaring /vər.ˈkla.rɪŋ/ /vɛr.ˈkla.rɪŋ(g)/ (n)
mínithe
  het verklaren, beweren van iets
  een opheldering, verduidelijking
ráiteas
  een min of meer plechtige bekendmaking
dearbhú
  een schriftelijk stuk waarin iets verklaard wordt

verkleinen (v)
laghdaigh
  overgankelijk tot minder grote proporties terugbrengen

verkleining (n)
laghdú
  een afname in grootte, het proces van kleiner worden

verkleinwoord /vərˈklɛɪ̯nʋɔːrt/ (n)
díspeagadh
  (grammatica) een woord met een verkleiningsuitgang waardoor iemand of iets als klein of weinig wordt voorgesteld

verklikker (n)
féar

verklungelen (v)
meath

verknallen (v)
praiseach

verknochtheid (n)
caithis
  het heel sterk aan iets gehecht zijn

verknoeien (v)
abach a dhéanamh ar

verkoeling /vərˈkulɪŋ/ (n)
fuarú
  middel dat koelte geeft

verkondiging (n)
dearbhú
  het bekendmaken, het verkondigen

verkoop /ˈvɛrkop/ (n)
sladmhargadh
  (handel) het verkopen (voor geld aan een ander geven)

verkoopster (n)
bean díolacháin

verkopen /vərˈkopə(n)/ (v)
díol
  overgankelijk goederen tegen betaling aan een nieuwe eigenaar geven

verkoping (n)
ceant
  de keer dat er verkocht wordt, de keer dat er publiekelijk en bij opbod verkocht wordt

verkorting /vər.ˈkɔr.tɪŋ/ /vɛr.ˈkɔr.tɪŋ/ (n)
giorrú

verkoudheid (n)
slaghdán
  (medisch) een virusinfectie aan keel of neus

verkrachten /vər'krɑxtə(n)/ (v)
éignigh
  overgankelijk, (seksualiteit) iemand met geweld tot seksueel verkeer dwingen

verkrachting (n)
éigniú
  (Nederlands Wetboek van Strafrecht, § 242) door geweld of een andere feitelijkheid of bedreiging met geweld of een andere feitelijkheid iemand [dwingen] tot het ondergaan van handelingen die bestaan uit of mede bestaan uit het seksueel binnendringen van het lichaam

verkrappen (v)
laghdú
  (economie) minder gul zijn met het scheppen of uitlenen van geld door de centrale bank

verkrijgbaar (adj)
infhaighte

verkrijgen (v)
bain
  overgankelijk in bezit krijgen, verwerven.

verkrijging (n)
aicseam

verkwisten (v)
meath
  overgankelijk iets gebruiken zonder dat je het goed of volledig benut

verkwisting (n)
vásta

verlagen /vərˈlaxə(n)/ (v)
ísligh
  overgankelijk op een lager peil brengen

verlakken (v)
vearnais
  overgankelijk met lak overdekken, vernissen

verlangen (n)
mian
  (psychologie) graag iets willen hebben

verlangen (v)
mian
  inergatief ~ naar iets erg graag willen hebben

verlangend (adj)
cumha
  heel erg hopend op iets

verlaten (v)
fág
  overgankelijk weggaan (van)
tréig
  overgankelijk in de steek laten, laten vallen

verlating (n)
tréigean
faillí
  het later worden (tijd)

verleden (adj)
caite
  voorafgaand aan de huidige; voorbij

verleden (n)
caite
  de voorafgaande tijd, dat wat voorbij is

verleden deelwoord (n)
rangabháil chaite
  (grammatica) vorm van het werkwoord die gebruikt wordt om de voltooide tijden te vormen en als bijvoeglijk naamwoord op aan te geven dat de actie van het werkwoord vooitooid is

verleden tijd (n)
aimsir chaite

verlegen (adj)
faiteach

verleggen (v)
aistreog

verleiding /vər.ˈlɛɪ̯.dɪŋ/ /vər.ˈlɛː.dɪŋ/ /vɛr.ˈlɛɪ̯.dɪŋ/ (n)
aimsiú
  het verleiden van iets of iemand

verlekkerd (adj)
alpartha

verlenen /vərlenə(n)/ (v)
tíolacadh
  ditransitief iemand iets ~: iemand begunstigen met iets, iemand iets toestaan

verlengen /vərˈlɛŋə(n)/ (v)
sín
  overgankelijk langer maken
fadaigh
  overgankelijk langer laten duren

verlenging /vər.ˈlɛ.ŋɪŋ/ /vɛr.ˈlɛ.ŋɪŋ/ (n)
folíne
  dat waarmee iets verlengd is

verleppen (v)
tréig

verlevendigen (v)
beocht a chur i

verlichten (v)
maisigh
  overgankelijk van licht voorzien

verlichting (n)
fuascailt
  het verlichten
  iets wat een gebied of ruimte lichter maakt
  verruiming van het bewustzijn
  minder zwaar (dus dragelijker) makend
  (politiek) (filosofie) periode van het rationalisme in de 18e eeuw (binnen de westerse wereld) die het denken grondig wijzigde

verliefdheid (n)
grá
  amoureuze gerichtheid op een bepaalde persoon

verlies /vər'lis/ (n)
anachain
  het teloorgaan, het kwijtraken

verliesgevend (adj)
neamhbhrabúsach
  (economie) met hogere kosten dan opbrengsten

verliespost (n)
anachain
  (boekhouding) een boekhoudpost met negatieve waarde

verliezen (v)
caill
  overgankelijk iets kwijtraken

verlijeren (v)
síob

verlijering /vər.ˈlɛɪ̯.jə.rɪŋ/ /vər.ˈlɛː.jə.rɪŋ/ /vɛr.ˈlɛɪ̯.jə.rɪŋ/ (n)
síob
  (scheepvaart) de mate waarin een zeilschip door de wind naar lijzijde weggezet wordt

verloederen /vərˈludərə(n)/ (v)
meathlaigh
  ergatief te gronde gaan

verlof /vərˈlɔf/ (n)
scor

verlokkend (adj)
blasta
  heel erg aantrekkelijk

verlokking (n)
aimsiú
  iets wat heel aantrekkelijk is, maar verkeerd en zondig is
briocht
  iets wat veel aantrekkingskracht uitoefent en wat goed is

verloofd (adj)
geallta

verlopen (v)
aife
  ergatief een neergaande lijn vertonen

verloren /vərˈloːrə(n)/ (adj)
caillte
  verdwenen
  kwijtgeraakt
  niet gewonnen
  (eufemisme) gestorven
  (figuurlijk) afgedwaald van een groep of de familie
  (schertsend) in het ~ schaap: een verdwenen zaak of persoon, die na een lange zoektocht, weer tevoorschijn komt, in verwijzing naar de Gelijkenis van het Verloren Schaap, Gelijkenis van de Goede Herder in (o.m.) Lucas 15:3–7.
  in de ~ zoon: iemand die na een langdurige afwezigheid (noodgedwongen) weer naar het ouderlijk huis, de vroegere werkplek, e.d. terugkeert, in verwijzing naar de Gelijkenis van de Verloren Zoon in Lucas 15:11–32.
  volledig afgezonderd in een groep, alleen gelaten (bijv. in een bijeenkomst, feestje)
  ▸ Waar Klaassen afgelopen zomer als een verloren zoon in de armen werd gesloten, werd Boilesen van de ene op de andere dag geen blik waardig meer gegund in Amsterdam.

verloskunde (n)
cnáimhseachas
  de beroepsmatige begeleiding tijdens iemands zwangerschap en de bevalling

verloskundige (n)
bean chabhrach
  (beroep) (medisch) iemand bekwaamd in de hulp bij geboortes

verlossen (v)
ligean
  overgankelijk (letterlijk) van ketenen bevrijden; (overdrachtelijk) vrij maken van iets schadelijks

verlossing /vər.ˈlɔ.sɪŋ/ /vɛr.ˈlɔ.sɪŋ/ (n)
slánú
  (religie) de bevrijding van de gevolgen van de zonden van de mens door het geloof in Jesus

verluchten (v)
maisigh

verluchting (n)
soilsiú
  een afbeelding in een boek of drukwerk met als doel het boek mooier te maken
  het verversen van de lucht door ventilatie

verlummelen (v)
dríodar
  door niets doen de tijd niet nuttig gebruiken

verlustigen (v)
cuir siamsaíocht ar fáil do
  plezier beleven door naar iets te kijken

vermaak (n)
siamsa

vermaardheid (n)
alladh
  het beroemd zijn

vermageringskuur (n)
aiste bia
  behandeling die als doel heeft het lichaamsgewicht te verminderen
  (figuurlijk) iets minder uitbundig of luxueus maken

vermakelijkheid (n)
siamsa
  iets waar je plezier aan beleeft maar verder nutteloos is

vermaken /vərˈmakən/ (v)
cuir siamsaíocht ar fáil do
  overgankelijk iemand prettig en leuk bezighouden
deoin
  overgankelijk (juridisch) iets in een testament toebedelen

vermaning (n)
fógra
  met veel nadruk zeggen dat iemand zijn leven moet beteren
  doopsgezinde kerk

vermeerderen (v)
breisiú
  overgankelijk in getal doen toenemen of laten toenemen

vermeerdering (n)
ardú

vermelden (v)
trácht ar
  overgankelijk een feit noemen in een verhaal of tekst

vermelding (n)
trácht ar

vermengen (v)
measc

vermenging (n)
cónascadh
  het door elkaar heen gemengd zijn van twee of meer verschillende zaken of personen

vermetel /vərˈmetəl/ (adj)
uchtúil
  heel erg dapper, moediger dan bij iemands mogelijkheden past in positieve maar ook in negatieve zin

vermetelheid (n)
crógacht
  het op een onbeschroomde, brutale wijze vrijmoedig en veel durf hebben

vermijden /vərˈmɛi̯də(n)/ (v)
seachain
  overgankelijk (trachten te) ontwijken

vermiljoen (adj)
flanndearg
  (RAL-kleur) deze kleur hebbend, een kleur 0, met RAL-nummer 2002.

verminderen /vərˈmɪndərə(n)/ (v)
laghdaigh
  ergatief afnemen in aantal, kleiner worden
  overgankelijk doen afnemen in aantal, kleiner maken

verminken (v)
loit
  overgankelijk iemands lichaam blijvend en misvormend letsel toebrengen

vermissen (v)
caill
  niet meer weten waar iets of iemand gebleven is

vermissing (n)
anachain
  het verontrustend onvindbaar zijn van meestal een persoon, of anders een zaak

vermits (conjunction)
arae
  (meestal gebruikt in België) geeft onderschikkend een reden aan

vermoedelijk (adj)
is dóigh
  naar men denkt, maar niet zeker weet

vermoedelijk (adv)
de réir cosúlachta
  naar men denkt, maar niet zeker weet

vermoeden /vərˈmudə(n)/ (n)
forshuíomh
  een waarschijnlijke waarheid

vermoeden /vərˈmudə(n)/ (v)
bí san amhras
  overgankelijk een gedachte koesteren waarvan men niet zeker is maar die een zekere waarschijnlijkheid inhoudt

vermoeid (adj)
tuirseach
  behoefte hebbend om uit te rusten

vermoeidheid (n)
tuirse

vermoeien (v)
cró gunna

vermogen /vərˈmoχə(n)/ (n)
cumas
  de kwaliteiten om iets te kunnen doen, capaciteit
gabháltas
  (natuurkunde) de hoeveelheid verrichte arbeid per tijdseenheid, vaak uitgedrukt in de SI-eenheid watt

vermogend (adj)
borrúil

vermooien (v)
maisigh
  iets mooier maken

vermoorden (v)
feallmharaigh
  overgankelijkmet opzet gewelddadig van het leven beroven

vermorsen (v)
meath
  overgankelijk door morsen verloren laten gaan

vermout (n)
fíon mormónta
  (drinken) versterkte wijn, op smaak gebracht met aromatische planten en kruiden

vermurwen /vərˈmʏrwə(n)/ (v)
ceansaigh
  overgankelijk medelijden opwekken
  overgankelijk iemand zachter maken zodat hij makkelijker is over te halen

vernederen (v)
náirigh
  overgankelijk iemand zo behandelen dat hij zich minderwaardig voelt

verneukeratief (adj)
cleasach
  (informeel) een indruk gevend die feitelijk onjuist is
  (informeel) onverwacht schadelijk of ondermijnend

vernevelen (v)
adamhaigh
  van een vloeistof: als kleine druppeltjes in de lucht spuiten

vernielen (v)
loit

vernieler (n)
argthóir
  iets of iemand die zaken kapot maakt

vernielzucht (n)
loitiméireacht
  de drang om dingen kapot te maken

vernietigen /vərˈnitəɣə(n)/ (v)
loit
  overgankelijk een einde maken aan, het bestaan uitwissen van, volledig tenietdoen

vernietiging (n)
argain
  een einde maken aan het bestaan van iets

vernieuwen /vərˈniwə(n)/ (v)
athnuaigh
  overgankelijk opnieuw maken, opknappen
  overgankelijk bij de tijd brengen

vernis (n)
vearnais
  een oplossing van filmvormende stoffen in vluchtige oplosmiddelen die gebruikt wordt voor de bescherming van o.a. hout, metaal en verf

vernissen (v)
vearnais
  overgankelijk iets voorzien van een laag vernis

veronachtzaming (n)
faillí
  zonder zorg, aandacht iets doen; onverschillig handelen

veronderstelling (n)
dóigh

verondiepen (v)
oitir
  een water minder diep maken door er materiaal in te storten

verongelijken (v)
achasán
  onrechtvaardig behandelen

verontreinigen /vər.ɔnt.ˈrɛɪ̯.nə.χə(n)/ /vər.ɔnt.ˈrɛː.nə.ɣə(n)/ /vɛr.ɔnt.ˈrɛɪ̯.nɪ.ɣə(n)/ (v)
truailligh
  overgankelijk ergens schadelijke stoffen en vuiligheden inbrengen

verontrusting (n)
imní

verontwaardigen (v)
cráigh
  boos maken; woedend maken; sterk afkeuren

veroordelen /vərˈordelə(n)/ (v)
ciontaigh
  overgankelijk, (juridisch) in een rechtszaak een oordeel uitspreken

veroorloven (v)
admhaigh
  wederkerend zich ~ zichzelf iets toestaan, gewoonlijk een financiële uitgave

veroorzaken (v)
réasún
  overgankelijk de oorzaak zijn van; een gevolg tot stand brengen

verootmoedigen (v)
uirísligh

verorberen (v)
caith

verordenen (v)
acht

verordening (n)
riail

verordonneren (v)
ordaigh
  dwingend voorschrijven

verouderd (adj)
seanchaite

verouderen /vərˈʌʊdərə(n)/ (v)
aois
  ergatief ouder worden
coinne
  ergatief uit de mode raken

verovering (n)
concas

verpachten /vər.ˈpɑχ.tə(n)/ (v)
léasaigh
  huur ontvangen voor het vergeven van het recht om een stuk land te gebruiken dat aan jouzelf toebehoort

verpakken (v)
deic

verpanden /vər'pɑndə(n)/ (v)
ceithearnach

verpesten (v)
galraigh
  overgankelijk ervoor zorgen dat iets niet leuk meer is

verplaatsen /vər'plaːʦə(n)/ (v)
bog
  overgankelijk iets van de ene plaats naar de andere brengen
  wederkerend zich ~ van de ene naar de andere plaats gaan

verplanten /vər.ˈplɑn.tə(n)/ (v)
athphlandáil
  overgankelijk (een plant of struik) op een andere plaats zetten

verpleegkundige (n)
banaltra
  (medisch), (beroep) iemand die beroepshalve patiënten verpleegt
  (medisch), (beroep) een deskundige in de verpleegkunde

verpleegster (n)
banaltra
  (beroep) vrouw die zorg verleent aan zieken of gewonden

verplegen /vər'pleɣə(n)/ (v)
banaltra
  overgankelijk een zieke verzorgen

verpletteren (v)
meil

verplichting /vər.ˈplɪx.tɪŋ/ /vər.ˈplɪχ.tɪŋ/ /vɛr.ˈplɪx.tɪŋ(g)/ (n)
oibleagáid
  iets dat moet

verraad /vəˈraːt/ (n)
tréas
  het schenden van trouw

verrader (n)
fealltóir
  iemand die verraad pleegt

verraderlijk (adj)
cealgach

verrassen (v)
cuir ionadh ar
  overgankelijk onverwachts confronteren, overrompelen
  overgankelijk iemand onverwachts verblijden

verrassing /və.ˈra.sɪŋ/ /və.ˈrɑ.sɪŋ/ /vɛ.ˈrɑ.sɪŋ(g)/ (n)
ionadh
  een geheel onverwachte gebeurtenis

verregaand (adj)
iomarcach

verrekijker /ˈvɛrəˌkɛːkər/ /ˈvɛrəˌkɛːɪkər/ (n)
déshúiligh
  (optica) een optisch instrument om voorwerpen op grote afstand te kunnen waarnemen door het vergrotend effect van het instrument

verrekt (adj)
diail

verrichting (n)
gníomhaíocht

verrijzen /və'rɛizə(n)/ (v)
éirigh
  ergatief zich verheffen, van de grond komen

verrijzenis (n)
aiséirí
  (religie) uit de dood opstaan

verroeren (v)
bog
  wederkerend zich ~: in beweging komen

verrollen (v)
cuach
  verplaatsen door te rollen

verrot (interjection)
lofa

verrotten /və.rɔ.tə(n)/ (v)
lobh
  ergatief vergaan door rotting

verrotting (n)
aife
  het uiteenvallen van dode organismen of dood organisch materiaal

verruilen (v)
iompaitheach
  iets inwisselen tegen iets wat geschikter is

verrukken (v)
draíocht ar
  overgankelijk in vervoering brengen

vers /vɛrs/ (adj)
deireanach
  nieuw, net gemaakt, recent
úr
  (voeding) niet ingeblikt, niet diepgevroren

vers /vɛrs/ (n)
véarsa
  (dichtkunst) gedicht
  (dichtkunst) dichtregel
  (dichtkunst) couplet

verschalken /vər'sxɑlkə(n)/ (v)
amadán
  (op een listige manier) iets of iemand vangen
  foppen

verschansing (n)
bábhún
  (militair) een (militair) versterkte plaats
  vaste wand rondom het dek van een schip

verscheiden (v)
meil
  ergatief (eufemisme) overlijden, doodgaan

verscheuren (v)
ruainne
  overgankelijk aan stukken rijten

verschijnen /vər'sxɛɪnə(n)/ (v)
taibhsigh
  ergatief aan het licht treden, zichtbaar worden
  (juridisch) voor het gerecht komen

verschijning (n)
láithreas

verschil (n)
difear
  een aspect dat bij vergelijking anders is

verschillend (indefiniteCardinalNumeral)
difriúil
  meerdere en telkens andere

verschoppeling /vər'sxɔpəlɪŋ/ (n)
díbeartach
  iemand die niet meer door andere geaccepteerd wordt en die in slechte omstandigheden verkeert

verschraling (n)
riteacht
  het armer, minder rijk, minder gevarieerd, van slechtere kwaliteit, worden van iets
  maatregelen die men neemt om kunstmatig verrijkte bodems weer terug te brengen tot een meer natuurlijke toestand

verschrikkelijk /vər'sxrɪkələk/ (adv)
uafásach
  enorm

verschrikken (v)
aláram

verschroeien (v)
tíor
  ergatief het verbranden van materiaal zonder aanwezigheid van vuur

verschrompelen (v)
crap
  ergatief door uitdroging rimpelig en klein worden

verschuilen (v)
ceil

verschuiven (v)
bog
  ergatief het proces van in contact met de grond zich voortbewegen
sleamhnaigh
  overgankelijk iets in contact met de grond doen voortbewegen

versheid (n)
nua
  (voeding) de mate waarin een voedingsproduct vers is

versieren /vɛrˈsi:rə(n) (v)
bréag
  overgankelijk (informeel) verleiden van iemand van wie je houdt

versiersel (n)
breáthán
  iets wat is aangebracht ter verfraaiing, maar verder geen nuttig doel heeft
maisiú
  uiterlijk teken horend bij een als eerbewijs toeɡekende onderscheiding

versjacheren (v)
liúr
  op een oneerlijke manier iets verhandelen, verkopen of verruilen voor iets anders, vaak gaat het om onbetaalbare, onvervangbare (immateriële) zaken die verruilt voor geld (het slijk der aarde) of aanzien

verslaafde (n)
andúileach
  iemand die verslaafd is aan iets

verslaafdheid (n)
andúil
  het niet kunnen zonder bepaalde, negatief gewaardeerde zaken

verslaan (v)
buaigh ar
  overgankelijk een definitieve overwinning boeken op een tegenstander

verslagenheid (n)
anbhá
  het heftige, verdrietige, verwarde gevoel dat men heeft als men iets heel belangrijks verloren heeft

verslappen (v)
lig do scíth
  minder gespannen worden, slap worden

verslaving /vər.ˈsla.vɪŋ/ /vɛr.ˈsla.vɪŋ(g)/ (n)
andúil
  (figuurlijk) een toestand waarin een persoon fysiek en/of mentaal van een gewoonte of stof afhankelijk is

verslechteren (v)
meath
  ergatief slechter worden, achteruitgaan

versloffen /vər'slɔfə(n)/ (v)
faillí
  iets door verwaarlozing achteruit laten gaan

verslonzen /vər'slɔnzə(n)/ (v)
aicseam
  door verwaarlozing minder net en mooi worden

versluieren (v)
araoid
  bedekken en toedekken zodat iets minder goed zichtbaar is

versmaat (n)
méadar
  in de poëzie gebruikte term voor een combinatie van beklemtoonde en onbeklemtoonde lettergrepen

versmachten /vər'smɑxtə(n)/ (v)
imigh sall
  in heel sterke mate lijden

versmelten (v)
leá-uisce

versnellen (v)
luathaigh
  (natuurkunde) veranderen van de snelheid

versnelling (n)
luasghéarú
  het (doen) toenemen van de snelheid
  (natuurkunde) de tweede afgeleide van de positie als functie van de tijd: d2x/dt2
acmhainn
  een mechaniek ter overbrenging van de ene draaiende beweging op de andere

versnijden (v)
adhaltranaigh

versnipperen (v)
ruainne
  overgankelijk iets tot kleine repen scheuren, knippen of snijden

versomberen (v)
uraigh
  minder licht worden (met name van het weer)

verspieden (v)
brathadóir

verspieder (n)
brathadóir
  iemand die op heimelijke en soms illegale wijze inlichtingen verzamelt

verspillen /vərˈspɪlə(n)/ (v)
meath
  overgankelijk door nalatigheid verloren laten gaan; niet nuttig gebruiken

verspilling /vər.ˈspɪ.lɪŋ/ (n)
vásta
  het teloor laten gaan van iets waardevols door nalatigheid

versplinteren (v)
scealp
  tot splinters maken

verspreiden (v)
easraigh
  overgankelijk in omloop brengen, over een groter oppervlak uitbreiden

verspreidingsgebied (n)
achar

verstaan /vər.ˈstaːn/ (v)
tuig
  overgankelijk begrijpen van een uiting

verstaanbaarheid (n)
gile
  het kunnen begrijpen wat er gezegd wordt

verstalen (v)
cruach
  iets harder maken door het met een laag staal te bedekken

verstand (n)
intinn
  denkkracht, denkvermogen (met betrekking tot het brein)

verstandig (adj)
ciallmhar
  met verstand en overleg

verstandskies (n)
fiacail forais
  (anatomie) elk der vier achterste kiezen van boven- en onderkaak die pas later opkomen (als mensen tot de jaren des verstands zijn gekomen)

verstandsverbijstering (n)
gealtachas
  tijdelijk ontbreken van normale verstandelijke vermogens door hevige emotie

verstellen /'vərˈstɛlə(n)/ (v)
ceartaigh
  overgankelijk (kleding) (kleding of schoenen) weer in orde brengen, zorgen dat het heel wordt
  overgankelijk anders stellen

versterken /vɛrstɛrkə(n)/ (v)
neartaigh le
  overgankelijk het aantal vergroten
neartaigh
  overgankelijk beter bestand maken tegen aanvallen

versterker (n)
aimplitheoir
  (elektronica) een schakeling van elektronische componenten die een toegevoerd signaal in spanning doet toenemen

versterking /vər.ˈstɛr.kɪŋ/ /vɛr.ˈstɛr.kɪŋ(g)/ (n)
aimpliú
  het versterken, krachtiger maken
  (natuurkunde), (elektronica) het groter worden van een elektrisch signaal
  (natuurkunde), (elektronica) de mate waarin een schakeling van elektronische componenten, een toegevoerd signaal in spanning doet toenemen
athneartú
  extra hulp in probleemsituaties

verstevigen (v)
neartaigh
  overgankelijk iets steviger maken

versteviging (n)
athneartú
  het sterker maken van iets; het steviger maken van iets

verstijven (v)
stalc
  ergatief stijf worden

verstikken (v)
plúch
  overgankelijk doen stikken, door verstikking doden

verstikkend (adj)
anfhorlannach
  met het gevoel dat je stikt (geen adem meer krijgt)
  (figuurlijk) gevoel dat je ergens in gevangen zit en daar niet uit kunt komen
  (figuurlijk) bedrukt somber gevoel hebbend
  heel erg warm

verstikking (n)
múchadh
  het verschijnsel wanneer het lichaam in zijn ademhalingsfunctie wordt belemmerd

verstillen /vər'stɪlə(n)/ (v)
cuisnigh
  tot stilstand komen

verstokt (adj)
ceanntréan
  niet voor verandering of aanpassing vatbaar

verstoordheid (n)
aincis
  gevoel van woede en toorn

verstoppen /vər'stɔpə(n)/ (v)
téigh i bhfolach
  overgankelijk iets ~: iets stoppen waar het niet gemakkelijk gevonden zal worden
bolscaireacht a dhéanamh
  ergatief een nauwe gang of buis blokkeren

verstopping (n)
iatacht
  geen ontlasting kunnen krijgen

verstoring (n)
anbhuain
  onderbreking van het gewone of gewenste beloop

verstoteling (n)
díbeartach
  iemand die uit een groep of gemeenschap is verwijderd

verstrakken (v)
dlúthaigh
  het aanspannen van de (gelaats)spieren als teken van emotionele spanning, angst, boosheid en dergelijke
  scherper en duidelijker maken door het verwijderen van overbodige details
  (financieel) het vertragen van de geldschepping

verstrekken (v)
lón
  overgankelijk ter beschikking stellen

verstrooid (adj)
dearmadach
  geestelijk afgeleid

verstrooidheid (n)
teibíocht
  toestand waarin men minder aandacht geeft aan wat men doet

verstrooien (v)
easraigh
  door strooien verspreiden met name van de as van een overledene
  ontspanning zoeken, afleiding verschaffen, afleiden van de geest

verstrooiing (n)
áibhéar
  rust na hard en geconcentreerd werken
  verspreiding over een groter gebied dan oorspronkelijk het geval was

verstuiking (n)
leon
  (medisch) een beschadiging van een (enkel)gewricht zonder dat er een botbreuk is en het gewricht ook niet uit de kop is geraakt

versturen /vər'styrə(n)/ (v)
cuir
  overgankelijk iets aan een verzendbedrijf ter bezorging afgeven

versuffing (n)
aisnéal
  het slaperiger, en rustiger worden

versvoet (n)
troigh
  (dichtkunst) in de poëzie gebruikte term voor een combinatie van beklemtoonde en onbeklemtoonde lettergrepen

vertaalwerk (n)
aistriú
  iets dat men vertaald heeft

vertakken /vərˈtɑkə(n)/ (v)
craobh
  in kleinere delen splitsen

vertakking (n)
craobh
  plaats waar iets vertakt is

vertalen (v)
aistrigh
  overgankelijk omzetten van geschreven of gesproken informatie naar een andere taal

vertaler (n)
aistritheoir

vertaling /vərˈtalɪŋ/ (n)
aistriúchán, aistriú
  iets dat omgezet is van de ene naar de andere taal

vertebraal /ˌvɛrtəˈbraɫ/ (adj)
veirteabrach
  (medisch) met betrekking tot de wervels

vertebraat (n)
veirteabrach
  (biologie) Vertebrata gewerveld dier

vertederend /vərˈtedərənt/ (adj)
muirneach
  van iets dat men er vriendelijk en teder door gestemd raakt

vertegenwoordiger (n)
uiríollaí
  (beroep) iemand die de plaats van een ander inneemt

vertekenen /vər'tekənə(n)/ (v)
athchum
  op een manier tekenen waarbij maat en vorm niet overeenkomen met de werkelijkheid, verkeerd weergeven
  (figuurlijk) iets (expres) verkeerd voorstellen

vertellen (v)
inis
  overgankelijk een al of niet ware gebeurtenis verhalen

vertelling (n)
reacaireacht
  een verhaal dat bedoeld is om verteld te worden

vertelsel /vər'tɛlsəl/ (n)
scéal
  eenvoudig verzonnen verhaaltje voor kinderen

verteren (v)
díleáigh
  ergatief voedsel afbreken

vertillen (v)
bog
  het verplaatsen van zware objecten, zoals bijvoorbeeld patiënten, door tillen
  wederkerend zich vertillen aan: door tillen een blessure oplopen
  (figuurlijk) wederkerend zich vertillen aan: iets willen doen wat eigenlijk te moeilijk is

vertimmeren (v)
atóg
  verbouwen, veranderen in het algemeen

vertinnen (v)
stán
  overgankelijk een voorwerp bedekken met een dun laagje tin

vertolker (n)
teangaire
  kunstenaar die een door een ander gecomponeerd kunstwerk (toneel, muziek) ten uitvoer brengt; een uitvoerend artiest

vertolking (n)
míniú
  het spelen van een geschreven toneelstuk; het dansen van een choreografie

vertonen (v)
taispeáin
  laten zien

vertoning (n)
clár

vertoornd (adj)
cochallach
  heel erg boos zijn

vertoornen (v)
meath-thinneas
  woedend maken

vertraging /vər.ˈtra.ɣɪŋ/ /vər.ˈtra.χɪŋ/ /vɛr.ˈtra.ɣɪŋ(g)/ (n)
faillí
  het langzamer gaan

vertrek (n)
spás
  (bouwkunde), (wonen) een afgesloten deel van een woning
  de actie van het vertrekken of weggaan

vertrekken /vərtrɛkə(n)/ (v)
fág
  ergatief weggaan.

vertrekpunt (n)
tús

vertroosten (v)
consól
  iemand hoop, vertrouwen en troost geven bij moeilijkheden

vertrouwd (adv)
aithnidiúil

vertrouwen (n)
muinín
  (psychologie) het geloof in betrouwbaarheid van een persoon of zaak

vertwijfeling (n)
éadóchas

vervaard (adj)
anbhách

vervaardigen (v)
meas
  maken, samenstellen

vervagen (v)
tréig

verval (n)
meath
  geleidelijke verslechtering van een toestand
tit
  (waterbeheer) verticale verloop van een watergang tussen twee plaatsen of bij eb en vloed op eenzelfde plaats
  terugval in de prestatie als gevolg van toenemende vermoeidheid

vervalsen (v)
ceárta
  overgankelijk een bedrieglijke kopie maken van een waardevol voorwerp

vervangend /vərˈvɑŋənt/ (adj)
aisteoireacht

verveelvoudiging (n)
breisiú
  het veel groter worden van iets zodat het meer dan twee keer zo groot of veel is

vervelend (adj)
leadránach
  niet boeiend
bearránach
  op een hinderlijke manier onprettig

vervellen /vər'vɛlə(n)/ (v)
snamh
  ergatief oude huid afwerpen om daarmee nieuwe onderliggende huid bloot te stellen

verven (v)
péinteáil
  overgankelijk met verf bestrijken

verver (n)
péintéir

vervloekt (interjection)
feann

vervoeging /vər.ˈvu.ɣɪŋ/ /vər.ˈvu.χɪŋ/ /vɛr.ˈvu.ɣɪŋ(g)/ (n)
réimniú
  (taalkunde) de flexie van een werkwoord onder invloed van persoon, getal, tijd, wijs

vervoer /vərˈvuːr/ (n)
iompair
  (transport) overbrenging van zaken van één plaats naar de andere
  middel waarmee overbrenging van zaken plaatsvindt

vervoeren (v)
iompair
  overgankelijk personen of objecten naar een andere plek brengen

vervolgen /vər'vɔlɣən/ (v)
déan géarleanúint ar
  overgankelijk niet rusten voor iemand bestraft of geweld aangedaan is

vervolging (n)
géarleanúint
  het vervolgen of vervolgd worden

vervolgverhaal (n)
sraith
  één verhaal dat men in meerdere afzonderlijke delen publiceert

vervolmaken (v)
foirfe
  overgankelijk geheel afmaken, perfect maken

vervuilen (v)
truailligh
  overgankelijk bezoedelen met verontreinigingen

vervullen (v)
comhlíon
  ditransitief het (doen) uitkomen van een voorspelling of belofte

verwaand (adj)
ainiontach
  (psychologie) zich boven anderen verheven voelend en zich daarnaar gedragend

verwaandheid (n)
andóchas
  het hebben van een hinderlijk hoge dunk van zichzelf

verwaarlozen (v)
faillí
  overgankelijk iets niet de benodigde verzorging schenken

verwachten (v)
coinne a bheith agat ar
  inergatief ergens van uitgaan, iets als vooronderstelling aannemen

verwachting /vər.ˈʋɑχ.tɪŋ/ /vər.ˈβ̞ɑx.tɪŋ/ /vɛr.ˈwɑx.tɪŋ(g)/ (n)
dúil
  datgene wat verwacht wordt

verwant (adj)
gaolmhar
  door familiebanden verbonden
  (figuurlijk) op een of andere wijze gerelateerd

verwant (n)
duine muinteartha
  iemand waar men familiebanden mee heeft

verwantschap (n)
baint
  (ook (scheikunde)) overeenkomst, affiniteit

verwardheid (n)
ainriail
  (medisch) het niet meer helder kunnen denken;een psychische gesteldheid waarbij iemand zich niet meer kan oriënteren

verwarmen (v)
quentar
  overgankelijk iets warm maken

verwarring /vər.ˈʋɑ.rɪŋ/ /vər.ˈβ̞ɑ.rɪŋ/ /vɛr.ˈwɑ.rɪŋ(g)/ (n)
cíor thuathail
  een verwarde toestand

verweer (n)
cosaint

verweerder (n)
cosantóir

verweerschrift /vər'wersxrɪft/ (n)
apalacht
  (juridisch) een officiële stuk waarin men zich verdedigt tegen een eis van de tegenpartij in het burgerlijk recht

verwekker (n)
gineadoir
  iemand die de biologische vader van iemand is; in juridische zin is een zaaddonor echter géén verwekker

verwelkomen /vər'ʋɛlkomə(n)/ (v)
Dé bhur mbeatha
  overgankelijk iemand begroeten en welkom heten

verwennen (v)
loit
  overgankelijk iemand een te goede behandeling geven, waardoor deze niet goed tegen de harde werkelijkheid bestand is

verwensen /vər'wɛnsə(n)/ (v)
eascaine
  zeggen dat je hoopt dat iemand iets kwaads overkomt

verwensing (n)
mallacht
  vloek of belediging

verweren (v)
cosain
  wederkerend zich ~: zich verdedigen

verwerkelijken (v)
réadaigh
  een plan, wens of gedachte uitvoeren en daardoor tot werkelijkheid maken

verwerken /vərˈʋɛrkə(n)/ (v)
starr
  overgankelijk een grondstof of halffabrikaat gebruiken om een eindproduct te vervaardigen
pléigh le
  overgankelijk overdrachtelijk: geestelijk in het reine komen met een moeilijkheid of verandering

verwerking (n)
próiseáil

verwerpen (v)
eitigh
  overgankelijk afkeuren, afwijzen

verwerping (n)
dearadh
  het afwijzen van iets; iets niet accepteren

verwerving (n)
aicseam
  het verkrijgen van iets

verwijderd (adj)
ar fad

verwijderen /vərˈwɛɪ̯dərə(n)/ /vərˈʋɛɪ̯dərə(n)/ /vərˈβ̞ɛːdərə(n)/ (v)
scaoil
  overgankelijk weghalen
aistarraing
  wederkerend zich ~ van: afstand scheppen tot iets

verwijfd /vər'wɛift/ (adj)
baineanda
  van een man dat hij doet zoals gebruikelijk zou zijn voor een vrouw

verwijten (n)
a

verwikkelen (v)
achrannach
  op een verwarrende, vervelende wijze bij een zaak betrokken zijn

verwikkeling (n)
ceapach

verwikken (v)
croith
  in beweging brengen

verwisselen (v)
déan dearmad
  overgankelijk ~ met twee zaken elkaars plaats in doen nemen

verwittiging (n)
fógra
  het iemand iets mededelen

verwoedheid (n)
ainmhian

verwoesten (v)
loit
  overgankelijk totaal vernielen, niets intact laten

verwoestend (adj)
sladach
  totaal vernielend.

verwoesting /vər'ʋustɪŋ/ (n)
múchadh
  het aanbrengen van grote schade, tot een woestenij terugbrengen

verwonden (v)
goin
  overgankelijk lichamelijk letsel veroorzaken

verwonderen (v)
breith amuigh ar
  overgankelijk: vreemd toelijken

verwonding (n)
gortú
  lichamelijk letsel, beschadiging van het lichaam

verworden (v)
meathlaigh
  ergatief ~ tot: ten kwade veranderen in iets

verworvenheid (n)
acquis

verwrikken (v)
croith
  door iets krachtig heen en weer te bewegen losmaken

verwringen (v)
deilbh
  overgankelijk iets blijven vervormen in een wringende beweging

verzadigd /vərzadɪxt/ (adj)
iomlán
  genoeg hebbend (van), doordat men er voldoende of te veel van heeft (b.v. gegeten)

verzadigen (v)
costas
  overgankelijk tot bevrediging voeren, geheel aan een behoefte voldoen
  ergatief tot de grens bereikt is toenemen

verzaken (v)
faillí

verzamelaar (n)
bailitheoir

verzamelen (v)
bailigh
  overgankelijk bij elkaar brengen; aan een voorraad toevoegen
cruinnigh
  inergatief bij elkaar komen
  wederkerend bij elkaar komen

verzameling /vər.ˈza.mə.lɪŋ/ /vɛr.ˈza.mə.lɪŋ(g)/ (n)
aicme
  meerdere voorwerpen, die soms door één persoon bij elkaar gebracht en onderhouden worden, en waarvan de objecten vaak tot één groep (thema) horen b.v. een grammofoonplatenverzameling, in meest algemene zin is een verzameling het geheel van bijeengezamelde zaken

verzeggen (v)
gealltanas
  overgankelijk niet meer over iets kunnen beschikken omdat het aan iemand beloofd is

verzekerd (adj)
dearfa
  gewis, stellig, vast, vaststaand, zeker
  wie een verzekering heeft

verzekeren (v)
sonraigh
  overgankelijk verklaren dat iets toekomstigs met zekerheid te verwachten is
cuir árachas ar
  overgankelijk tegen betaling van een premie een contract afsluiten waarbij bepaald wordt dat bij eventuele schade gedekt zal worden

verzekering /vər.ˈze.kə.rɪŋ/ /vɛr.ˈze.kə.rɪŋ(g)/ (n)
árachas
  overeenkomst waarmee men zorgt voor vergoeding van schade, diefstal e.d. door het betalen van een premie aan degene die verzekert
  de mededeling dat iets een feit is

verzenden (v)
cuir
  ditransitief een bericht via post of e-mail overbrengen

verzender (n)
tionscnóir
  (communicatie) de persoon die een of ander bericht naar een of meer ontvangers stuurt

verzet (n)
friotóir
  handelingen gericht tegen de heersende macht of de aanvallende vijand alsmede de personen die die handelingen uitvoeren (de verzetsbeweging)

verzetten (v)
an fód a sheasamh
  wederkerend zich ~ tegen: weerstand bieden aan iets
ardréim
  (scheepvaart) een zijdelingse beweging maken

verzinken (v)
báigh
  overgankelijk iets in een materiaal doen zinken

verzoek (n)
achaine
  vraag om iets te doen, te laten of toe te staan

verzoeken /vɛrˈzukə(n)/ (v)
iarr
  inergatief aan iemand vragen iets al dan niet te doen

verzoeking (n)
aimsiú
  de aantrekkingskracht van iets dat je eigenlijk niet zou willen hebben of doen
  (religie) door god opgelegde beproeving

verzoekschrift (n)
achainí

verzorgd (adj)
beacht

verzorgen (v)
bí i bhfeighil
  overgankelijk erop toezien dat een persoon of een dier het nodige verkrijgt

verzot (adj)
duine buile
  (verouderd) verdwaasd, zijnde buiten zinnen

verzuim (n)
asláithreacht

verzuren (v)
aigéadaigh
  ergatief zuur worden

verzwelgen (v)
fáinleog
  overgankelijk in zijn geheel opslokken

vessemen /ˈvɛsəˌmə(n)/ (v)
snáithe a chur
  overgankelijk (Brabant) (een draad) door het oog van een naald steken

vest /vɛst/ (n)
cairdeagan
  (kleding) een mouwloos jasje, te dragen onder de jas van het kostuum

veste (n)
daingean
  een met muren beschermde plaats; de muren van een vesting

vestiaire /vɛsti'jɛ:rə/ (n)
feisteas
  een plaats in een theater of andere openbare gelegenheid waar men zijn jas kan laten ophangen en een tas kan laten bewaren

vestigen (v)
fócasaigh
  stichten, beginnen, oprichten
socraigh
  wederkerend zich ~ (van personen): er gaan wonen

vestiging (n)
bunaíocht

vesting (n)
dún

vet (adj)
ramhar
  rijk aan vet, vetrijk

vetachtig (adj)
bealaithe
  lijkend op vet; eigenschappen hebben die vet ook heeft

veter (n)
barriall

veteraan (n)
ársa
  (militair) een voormalig militair die gevochten heeft, een uitgediend krijgsman
  een ervaren en oud persoon in een bepaald onderwerpgebied, zoals een sporter, geleerde, etc.

vetergat (n)
súilín
  (textielindustrie), (leerbewerking) een van de gaten in kledingstukken, schoeisel, zeildoek etc. bestemd om een veter door te rijgen

veterinair (adj)
tréidliachta

vetheid (n)
bealaíocht
  het vet zijn

vetklier (n)
faireog gheireach
  een klier die vet of olie uitscheidt naar de huid

vetmesten (v)
beathaigh
  overgankelijk een dier/persoon overvloedig en calorierijk voedsel aanbieden zodat deze in gewicht aankomt

veto (n)
cros
  (politiek) het recht, dat aan één of meer partijen van een besluitvormende raad kan zijn verleend, om het in stemming brengen van voorstellen te verbieden of aangenomen besluiten ongeldig te verklaren

vetstof (n)
feolmhar
  vettig smeermiddel
  meststof
  vet als voedingsmiddel

vetweefsel (n)
fíochán saille

vetzak (n)
feolamán
  (figuurlijk) (scheldwoord) een dik persoon of dier

vetzucht (n)
beathaitheacht
  (medisch) ziekelijke vetafzetting in menselijke weefsels

vetzuur /ˈvɛtzyr/ (n)
aigéad sailleach
  (scheikunde) een keten van ten minste twee koolstofatomen en een carboxylgroep

veulen (n)
searrach
  (dierkunde) (paardrijden) jong van bepaalde hoefdieren als het paard, de ezel, de kameel en de zebra

vibrafoon (n)
creathafón
  (muziekinstrument) een muziekinstrument met gestemde metalen stroken (toetsen) die zoals bij pianoklavier zijn gerangschikt, en die met mallets worden aangeslagen. Ronddraaiende klepjes in de resonantiebuizen onder de toetsen geven het instrument de typische vibratotoon

victorie (n)
áitheas

videofilm /'videjofɪlm/ (n)
físeán
  film gemaakt met een videocamera in plaats van een filmcamera
  band waarop men een videofilm vastlegt

videofoon (n)
físeafón
  (elektronica), (communicatie) een telefoontoestel waarmee geluid en beeld verzonden kunnen worden

videogame (n)
cluiche físe
  spelletje dat je op de televisie of op een beeldscherm speelt

videospel (n)
cluiche físe
  (spel) (elektronica) elektronisch spel, met beelden op een monitor of tv

vier /viːr/ (n)
ceathair, ceithre
  het cijfer 4

vierde /ˈviːrdə/ (ordinalAdjective)
ceathrú
  nummer vier in een rij

vieren (v)
ceiliúir
  overgankelijk op plechtige of feestelijke wijze een gedenkwaardige tijd gedenken
scaoil
  overgankelijk de lengte van een touw of kabel waaraan iets vastzit langer maken (bijv. in de scheepvaart)

vierendertig (cardinalNumeral)
tríocha a ceathair
  "34", het getal tussen drieëndertig en vijfendertig, dertig plus vier

vierentwintig (cardinalNumeral)
fiche a ceathair
  "24", het getal tussen drieëntwintig en vijfentwintig, twintig plus vier

vierhoekig (adj)
ceathairshleasach
  (meetkunde) met vier hoeken; met vier kanten

vierkant (n)
cearnóg
  (wiskunde) geometrische tweedimensionale vorm, bestaande uit 4 gelijke hoeken van 90 graden en 4 zijden met gelijke lengte

viersprong (n)
crosaire

viervoetig (adj)
ceathairchosach
  van een dier of voorwerp dat het vier voeten heeft

vierzijdig (adj)
ceathairshleasach
  met 4 kanten

vies (adj)
salach
  smerig

viesheid (n)
graosta
  het smerig zijn

vijand (n)
namhaid
  (persoon) iemand met wie men op voet van oorlog leeft

vijandelijk (adj)
namhaid
  van de vijand

vijf /vɛi̯f/ (cardinalNumeral)
cúig
  5, het getal tussen vier en zes

vijfde /ˈvɛɪ̯f.də/ /ˈvɛɪ̯v.də/ /ˈvɛːv.də/ (ordinalAdjective)
cúigiú
  nummer vijf in een rij

vijfentwintig (cardinalNumeral)
fiche a cúig
  "25", het getal tussen vierentwintig en zesentwintig, twintig plus vijf of vijf maal vijf

vijfhoek (n)
peinteagán
  (wiskunde) een geometrische tweedimensionale vorm, bestaande uit vijf hoeken en derhalve ook vijf zijden

vijftien /ˈvɛi ̯ftin/ (cardinalNumeral)
cúig déag
  "15", het getal tussen veertien en zestien, tien plus vijf

vijftiende (ordinalAdjective)
an cuigú ... déag

vijftig /ˈfɛi̯ftəx/ (cardinalNumeral)
caoga, deich is daichead
  "50", het getal tussen negenenveertig en eenenvijftig, vijf maal tien

vijg (n)
fige
  (fruit) Ficus carica peervormige, zoete vrucht met eetbare zaden van de vijgenboom (wikidata: vijg )

vijgenblad (n)
duilleog fige

vijl (n)
comhad
  (gereedschap) een werktuig met een ruw, gegroefd of gekerfd oppervlak dat het mogelijk maakt dunne lagen van een voorwerp te verwijderen

vijver (n)
linn
  tamelijk klein door de mens aangelegd water

vijzel (n)
moirtéar
  m: (scheikunde), (gereedschap) een vat waarin met een stamper stoffen fijngestampt kunnen worden
drúchtín
  v/m (waterbeheer), (techniek) een waterschroef, een spiraalvormig onderdeel van een gemaal

vijzelen (v)
luamhán
  met een vijzel omhoog brengen
  met een vijzel voortduwen

vijzelstamper (n)
tuairgnín

vijzen (v)
scriú
  in- of uitdraaien van een schroef

villen (v)
feann
  overgankelijk van het vel ontdoen

vin /vɪn/ (n)
eite
  (zoötomie) uitstekend lichaamsdeel van vissen en andere aquatische dieren die zij gebruiken voor de voortbeweging

vinden /'vɪndə(n)/ (v)
faigh
  overgankelijk iets aantreffen nadat ernaar gezocht is
ceap
  iets op een bepaalde wijze beschouwen of ervaren
aimsigh
  iets ondervinden, iets ten deel krijgen

vinding (n)
aireag
  ontdekking, uitvinding

vinger (n)
méar
  (anatomie) elk van de 5 gelede extremiteiten waar de hand zich in splitst

vingerafdruk /ˈvɪ.ŋər.ˌɑf.drʏk/ /ˈvɪ.ŋər.ˌɑv.drʏk/ (n)
méarlorg
  een afdruk op een oppervlak van een vinger met meestal de unieke, persoonsgebonden figuur die de lijnen op de vinger vormen

vingeren /'vɪŋərə(n)/ (v)
méar
  (seksualiteit) met de hand of vinger bevredigen

vingerhoed /'vɪŋərˌɦut/ (n)
méaracán
  hard dopje dat het eerste kootje van de vinger beschermt bij het naaien

vingerhoedskruid (n)
lus mór

vingerknip /ˈvɪ.ŋər.knɪp/ (n)
pléasc

vingerkootje (n)
falang

vingerwijzing (n)
ciú
  met de vinger iets aanwijzen
  het iemand ergens attent op maken

vink (n)
rí rua

viola da gamba (n)
bíol
  (muziekinstrument) knie- of beenviool, een voorloper van de cello

violatie (n)
éignigh
  schending van wetten, regels, goede manieren e.d.

violentie (n)
dochar

violet (n)
corcairghorm
  (kleur) een kleur tussen blauw en ultraviolet, met een golflengte tussen de 430 en 380 nm

violist (n)
veidhleadóir
  (muziek), (beroep) musicus die een viool bespeelt

violoncello (n)
dordveidhil
  (muziekinstrument) een viersnarig strijkinstrument dat tijdens het bespelen door de violoncellist of cellist tussen de knieën wordt gehouden

viool (n)
corcairghorm
fidil
  (muziekinstrument) viersnarig strijkinstrument

viooltje (n)
corcairghorm
  (bloemplanten) een geslacht Viola uit de viooltjesfamilie (Violaceae )

viraal (adj)
víreasach
  (medisch) door een virus veroorzaakt

virginaal (n)
maighdeanúil
  (muziekinstrument) een toetsinstrument waarbij de haaks op het toetsenbord geplaatste snaren, worden getokkeld.

virginiteit (n)
maighdeanas

viriel (adj)
fearga
  heel veel kenmerken hebben die typisch zouden zijn voor een man

virologie (n)
víreolaíocht
  (biologie) (medisch) leer van de virussen en de door virussen veroorzaakte ziektes

virtual reality /ˈvʏːrcuwəlriˌjɛləti/ (n)
réaltacht fhíorúil

virtueel (adj)
fíorúil
  als simulatie of in gedachten aanwezig, schijnbaar bestaand (d.w.z. de waarneming is correct en voor iedereen hetzelfde maar wat men ziet 'is er niet' of 'is anders')
  (informatica) slechts op het internet of door computerapparatuur bestaand
  haast hetzelfde geworden, bijna, vrijwel

virus /virəs/ (n)
víreas
  (biologie) (medisch) ziekteverwekker die veel kleiner is dan een bacterie
  (informatica) klein en gevaarlijk softwareprogramma dat zichzelf gemakkelijk van de ene naar de andere computer verspreidt en de besturing daarvan gedeeltelijk of geheel overneemt

vis (n)
iasc
  (dierkunde) benaming voor dieren uit de groep Pisces : gewerveld dier met kieuwen, levend in water
  (metonymisch) het vlees van een vis (1)

visarend (n)
coirneach
  (havikachtigen) Pandion haliaetus , een vooral visetende roofvogel die de enige soort uit de familie Pandionidae is

visboer (n)
ceannaí éisc
  (beroep) een handelaar die gespecialiseerd is in de verkoop van vis

viscose (n)
vioscós
  (scheikunde) een stroperige organische vloeistof die wordt gebruikt bij de productie van rayongarens en cellofaan, natriumzout van cellulosexanthaat

viscositeit (n)
bealaitheacht
  (natuurkunde) stroperigheid ten gevolge van inwendige wrijving in een vloeistof of gas

visionair (adj)
aislingeach

visite (n)
ar cuairt

vissen (v)
iasc
  iets proberen te weten te komen, proberen iemand iets te laten zeggen

visser (n)
iascaire
  (beroep) (visserij) iemand die beroepsmatig vist

visserij (n)
iascaireacht
  het vangen van vis of andere organismen (weekdieren, schaaldieren, schelpdieren, zoogdieren, algen, zeewier) uit het water, al of niet als broodwinning

vissersboot (n)
bád iascaireachta

visstick (n)
méaróg éisc

visum (n)
víosa

visvangst (n)
iascaireacht
  het vangen van vis.
  hoeveelheid gevangen vis.

viswijf (n)
agóid
  (pejoratief) een ordinaire vrouw die veel schreeuwt

vitaliteit (n)
anamúlacht

vitamine (n)
vitimín
  (medisch) (voeding) een stof die het lichaam in kleine hoeveelheden nodig heeft, maar niet of bijna niet door het lichaam zelf aangemaakt kan worden en derhalve in voldoende mate via voedsel of supplement ingenomen moet worden

vitreus /vi'trøs (adj)
gloineach

vizier (n)
visír
  (historisch) een minister, een hoog staatsdienaar, de rechterhand onder een Oosters heerser zoals een sultan (meestal voorafgegaan door primo, groot, eerst)

vla /vla/ (n)
custard
  (voeding) (Nederlands-Nederlands) een zoet dikvloeibaar nagerecht op basis van zuivel, eieren, zetmeel (maïzena) en vanille

vlaag /vlax/ (n)
pléasc
  (meteorologie) een plotselinge windstoot, een rukwind, windvlaag

vlaai /ˈflaːɪ̯/ /ˈvlaɪ̯/ (n)
císte
  m (voeding) plat cirkelvormig gebak met opstaande rand, dat normaliter opgevuld wordt met vruchten en vooral bekend is als lokale lekkernij in Belgisch en Nederlands Limburg
bualtrach
  (dierkunde) de uitwerpselen van een koe

vlag /vlɑχ/ (n)
bratach
  lap stof met een vast patroon van kleuren die gevoerd wordt als symbool van een organisatie, beweging of natie

vlaggenmast (n)
crann brataí

vlaggenschip /ˈvlɑɣəˌsxɪp/ (n)
bratlong
  (militair) schip waarop zich de bevelvoerder over een vloot of eskader bevindt (die bevoegd is een commandovlag te voeren)

vlagzalm (n)
donnóg aille
  (straalvinnigen) (voeding) bepaald soort vis, Thymallus thymallus , die in de Benelux inheems is

vlak /vlɑk/ (adj)
cothrom
  zonder bergen of dalen

vlakgom (n)
rubar
  stuk rubber dat door wrijven grafiet (potloodschrift) van papier kan verwijderen

vlakte /vlɑktə/ (n)
machaire
  (geologie) gebied met weinig of geen hoogteverschillen

vlam /vlɑm/ (n)
lasair
  kleinste vorm van vuur

vlammen (v)
lasair
  met heldere vlammen branden

vlasblond (adj)
fionnbhán
  (kleur) lichtgeel blond met name van haar

vlaskleurig (adj)
buíbhán
  (kleur) een lichtgele, lichtblonde kleur zoals die van rijp vlas

vlassig (adj)
buíbhán
  van haar dat blond, dun en pluizig is
  lijkend op vlas

vlecht (n)
cleacht
  een gebonden pluk haar of andere vezels

vlechten /ˈvlɛx.tə(n)/ /ˈvlɛχ.tə(n)/ (v)
sníomh
  overgankelijk in elkaar strengelen

vlechtwerk (n)
caolach
  een voorwerp dat door vlechten is ontstaan

vleermuis (n)
ialtóg, sciathán leathair
  (dierkunde), klein vliegend zoogdier behorend tot de orde van de Chiroptera

vlees (n)
feoil
  (anatomie) spierweefsel van bepaalde organen
  (voeding) spierweefsel van dieren dat opgegeten kan worden als onderdeel van de voeding

vleesetend (adj)
feoiliteach
  van een organisme dat het vlees eet

vleeshouwer (n)
búistéir
  (beroep) iemand die vee slacht en het vlees verkoopt

vlegel (n)
súiste
  (landbouw) dorswerktuig

vleien (v)
bladair
  overgankelijk (onoprechte) complimenten geven, meestal om bij iemand in de gunst te komen

vlek (n)
goirín
  een vieze plek

vlekken (v)
goirín

vlekkig (adj)
cáidheach
  smerig want door vlekken bedekt

vleugel (n)
sciathán
  een lichaamsdeel van een vogel dat vliegen mogelijk maakt
  een onderdeel van een vliegtuig dat vliegen mogelijk maakt
  (muziekinstrument) een muziekinstrument met horizontaal gespannen snaren, dat met een klavier (toetsenbord) bespeeld wordt
  een deel van een landvoertuig, bijvoorbeeld een auto, dat de aerodynamica bevordert
  een deel van een leger
  een deel van een politieke partij of stroming
  (bouwkunde) elk van de delen van een bouwwerk links en rechts van het middendeel

vleugelboot (n)
hiodrascragall

vlieden /'vlidə(n)/ (v)
cabhlach
  ergatief formeel: (van tijd) voorbijgaan
teith
  ergatief formeel: snel weg trachten te komen, vluchten

vlieg /vlix/ /vliχ/ (n)
cuileog
  (tweevleugeligen) Brachycera tweevleugelig insect

vliegbasis (n)
aerionad
  een militair vliegveld

vliegdekschip (n)
iompróir aerárthaí
  (militair) (scheepvaart) groot vaartuig dat is ingericht voor het opstijgen, landen, vervoer en onderhoud van meerdere vliegtuigen

vliegen /ˈvli.ɣə(n)/ /ˈvli.χə(n)/ (v)
eitil
  inergatief zich door de lucht voortbewegen

vliegenier (n)
eitleoir
  (beroep) bestuurder van een vliegtuig of luchtschip

vliegenzwam (n)
agairg na gcuileanna
  (schimmels) bepaald soort paddenstoel, Amanita muscaria , met een rode hoed met witte stippen

vlieger (n)
eitleog
  (speelgoed) een voorwerp dat door de wind aan een draad in de lucht opgelaten kan worden
  (wiskunde) een vierhoek waarvan twee paar aanliggende zijden en één paar overstaande driehoeken aan elkaar gelijk zijn
eitleoir
  (beroep) iemand die vliegt

vliegeren /ˈvliɣərə(n)/ (v)
cúr
  inergatief, (spel) het oplaten van een vlieger

vliegerij (n)
eitilte
  alles wat met de luchtvaart te maken heeft

vliegmachine (n)
aerárthach
  een luchtvaartuig dat een hogere dichtheid heeft dan lucht en in staat is een gecontroleerde vlucht te maken

vliegtuig /ˈvlixtœːx/ /ˈvliχtœʏχ/ (n)
eitleán
  (verkeer) (luchtvaart) vervoermiddel dat speciaal ontworpen is voor het reizen door de lucht

vliegveld /ˈvlixfɛɫt/ (n)
aerpháirc
  (luchtvaart) een terrein waar vliegtuigen kunnen landen en opstijgen

vlier (n)
trom

vlierstruik (n)
foirfeach

vlies (n)
scannán
  dunne laag op een oppervlak
  dun flexibel scheidingsvlak
feann
  afgestroopte huid met haar van een dier

vlieten /'vlitə(n)/ (v)
sileadh
  ergatief (formeel) zachtjes vloeien of stromen

vliezig (adj)
scannánach
  lijkend op vliezen; met vliezen

vlinder (n)
féileacán
  (dierkunde) benaming voor nectar etende insecten uit de orde Lepidoptera , gekenmerkt door vier vaak gekleurde vleugels die met heel kleine schubben zijn bedekt, zuigende monddelen met een oprolbare tong en een rupsachtige larve die zich destructief voedt met planten

vlo (n)
dreancaid
  (dierkunde) benaming voor insecten uit de orde Siphonaptera , vleugelloze bloedzuigende huidparasieten

vloed /vlut/ (n)
barr taoide
  stromende vloeistof met daarmee gepaard gaande verhoging van de vloeistofstand

vloedgolf (n)
muirbhrúcht
  een zich golfsgewijs voortplantende plotselinge stijging van de waterstand

vloeibaar /ˈvluɪbar/ (adj)
leachtach
  (thermodynamica) in staat te vloeien, gezegd van de aggregatietoestand van stoffen die niet vast en niet gasvormig zijn

vloeien /ˈvlujə(n)/ (v)
snigh
  ergatief zacht stromen

vloeipapier (n)
páipéar súite
  papier om een sigaret van te rollen
  papier om vloeistoffen zoals inkt mee op te zuigen

vloeistof (n)
leacht
  een stof in die aggregatietoestand waarin het geen eigen vorm heeft, maar wel een eigen volume

vloek (n)
oirbhire
  bewust uitgesproken wens om iemand kwaad of leed aan te doen
blaisféim
  godslasterende uiting als iemand schrikt, zich bezeert of heel ontevreden is

vloeken (v)
eascaine
  uitroepen van vloekwoorden, beledigende taal gebruiken

vloer /vlur/ (n)
urlár

vlok (n)
cáithnín
  een samenhangend hoopje van sneeuw of andere lichte stof

vlooienmarkt (n)
margadh na míol

vloot /vloːt/ (n)
cabhlach
  bij elkaar horende schepen

vlot (adj)
réidh
  gemakkelijk, eenvoudig, zonder veel problemen

vlot (n)
rafta
  een drijvende constructie

vlucht /vlʏxt/ (n)
eitilt
  naamwoord van handeling van vliegen: het zich door luchtruim bewegen
saithe
  een groep vliegende vogels
rith
  naamwoord van handeling van vluchten: het ontvluchten van bijvoorbeeld gevaar of straf

vluchten /vlɵxtə(n)/ (v)
teith
  ergatief trachten te ontkomen aan dreigend gevaar

vluchthuis (n)
tearmann
  een Belgisch opvangcentrum voor vrouwen die mishandeld of bedreigd worden door het geweld van hun partner
  toevluchtsoord in het algemeen

vluchtig (adj)
luaineach
  (natuurkunde) gemakkelijk in damp overgaand

vluchtigheid (n)
luaineacht
  (figuurlijk) iets dat weinig diepgang heeft; iets dat maar een korte tijd duurt

vluchtoord (n)
tearmann
  plaats waarnaar je kunt vluchten om veilig te zijn

vluchtrecorder (n)
bosca dubh

vlug /vlɵx/ (adj)
luath
  met hoge snelheid

vlug /vlɵx/ (adv)
aibéil
  met hoge snelheid, in korte tijd

vlugschrift (n)
eitleoir
  een gelegenheidsgeschrift, doorgaans in gedrukte vorm, met een actuele inhoud of strekking, waarmee men de publieke opinie probeert te beïnvloeden

vocaal (n)
guta

vocabulaire (n)
foclóirín

vocaliste (n)
amhránaí
  (beroep) een vrouwelijke zanger

vocatief (n)
gairmeach
  (grammatica) de vijfde naamval waarin een naamwoord staat dat aanduidt tot wie het woord wordt gericht

vocht /vɔxt/ (n)
taisleach
  water dat iets doordrenkt of als damp aanwezig is

vochtig (adj)
taisíoch

vochtigheid (n)
taisleach
  de mate van vocht

vod (n)
ceamach

voeden (v)
beathaigh
  overgankelijk van voedsel voorzien

voeder (n)
bia

voederen /vudərə(n)/ (v)
beathaigh
  voedsel verschaffen aan dieren

voeding /ˈvu.dɪŋ(g)/ /ˈvu.dɪŋ/ (n)
bia
  (voeding) voedsel

voedingsadditief (n)
breiseán
  (voeding) een hulpstof die aan voeding mag worden toegevoegd

voedsel /'vutsəl/ (n)
bia
  (voeding) alles wat een levend wezen tot zich neemt om aan bouwstof en energie te komen.Dit kan zowel een vaste of vloeibare substantie zijn.

voedzaam (adj)
beathúil
  veel nuttige voedingsstoffen bevatten

voeg (n)
síog

voegen (v)
aird
  het afwerken van metselwerk

voegwoord /ˈvuxʋoːrt/ (n)
cónasc

voegzaam (adj)
diongbháilte
  niet met de goede zeden in strijd zijnd

voelen /ˈvulə(n)/ (v)
airigh
  overgankelijk gewaarworden door aanraking, meestal met betrekking tot temperatuur of druk

voelhoren (n)
adharcán
  (zoötomie) een langgerekt, gewoonlijk geleed, uitwendig orgaan op de kop van een insect dat zintuigen voor de tastzin of soms ook voor gehoor of smaak bevat

voeling (n)
bain do
  innig contact

voelspriet (n)
adharcán
  (zoötomie) langgerekt, gewoonlijk geleed, uitwendig orgaan op de kop van een insect dat zintuigen voor de tastzin of soms ook voor gehoor of smaak bevat

voerbak (n)
trach
  bak waar voer voor dieren in zit

voeren /ˈvurə(n)/ (v)
béasa
  geleiden, ergens heen brengen
clólíne
  kleding aan de binnenkant van een isolerende laag voorzien
beathaigh
  (veeteelt) dieren te eten geven

voering /ˈvuː.rɪŋ(g)/ /ˈvuː.rɪŋ/ (n)
líneáil
  de binnenbekleding van een voorwerp

voertaal (n)
teanga oifigiúil
  (taalkunde) taal die bij het onderwijs en in officieel verkeer gebruikt wordt

voertuig /ˈvuːrtœx/ /ˈvuːrtœyx// (n)
feithicil
  (verkeer) door de mens gemaakt vervoermiddel, gewoonlijk op wielen of glijvlakken, voor het verplaatsen over land van personen en goederen

voet (n)
cos
  (anatomie) voortzetting van het been beneden de enkel; lichaamsdeel waar een mens en dier op staan

voetangel (n)
grán catha
  een wapen met vier of meer punten waarvan er altijd een naar boven staat

voetbal /ˈvut.bɑɫ/ (n)
peil, sacar
  (sport) o een balsport waarbij twee teams van 11 spelers met hun voeten (of hoofd) een bal in het doel van de tegenstander proberen te krijgen

voetballer (n)
peileadóir
  (beroep) (voetbal) een persoon die de sport voetbal beoefent

voetboog (n)
crosbhogha
  (militair) soort kruisboog die bij het spannen met de voet wordt vastgezet

voetganger (n)
coisí
  (verkeer) iemand die zich te voet door het verkeer verplaatst

voetmat (n)
straille
  rechthoekige mat, waarop men bij de deur de schoenen kan afvegen

voetpad /'vutpɑt/ (n)
cosán
  verhoogde of gemarkeerde strook langs een rijweg waar mensen kunnen lopen

voetpunt (n)
nadair

voetspoor (n)
slí

voetstuk (n)
seastán
  een onderstel voor o.a. beelden en vazen

voetveeg (n)
straille
  deurmat waaraan mensen hun schoenen schoonvegen voor ze het huis ingaan

voetzool (n)
bonn
  (anatomie) de onderzijde van de voet

vogel /ˈvoːɣəl/ /ˈvoχɔɫ/ (n)
éan
  (dierkunde) gewerveld dier behorend tot de klasse Aves met twee vleugels, twee poten, een snavel en een met veren bedekt lichaam dat zich voortplant door het leggen van eieren

vogelbek (n)
bille

vogelbekdier (n)
platapas
  (cloacadieren) enige zoogdier met een snavel, Ornithorhynchus anatinus

vogelen (v)
crábhadh

vogelkers /ˈvo.ɣəl.kɛrs/ (n)
donnroisc
  (plantkunde) Prunus padus een boomsoort die in West-Europa thuishoort

vogellijm (n)
drualus
  Viscum album halfparasiet die op een appel-, perenboom of populier kan groeien

vogelverschrikker (n)
babhdán
  (landbouw) manshoge pop opgesteld in een akker met als doel vraat door vogels te beperken

vol /vɔl/ /vɔɫ/ (adj)
lán
  geheel gevuld

volatiliteit (n)
luaineacht
  (financieel) mate van beweeglijkheid van de koers van een aandeel of een ander financieel product zoals een aandelenindex of valuta

voldaan (adj)
sásta
  niet langer geplaagd door gevoelens van behoefte of verlangen

voldoende (indefinitePronoun)
dóthain
  toereikend, genoeg

voldoening /vɔl.ˈdu.nɪŋ(g)/ /vɔɫ.ˈdu.nɪŋ/ (n)
sástacht
  tevredenheid

voleindigen (v)
cuir ar scor
  doorgaan tot iets helemaal klaar is

volgboot (n)
báidín calaidh
  een kleine boot die door een grote boot getrokken wordt

volgeling /'vɔlɣəlɪŋ/ (n)
dalta
  iemand die een -vaak godsdienstig- leider volgt

volgend (adj)
seo chugainn
  later komend

volgens (preposition)
dar le
  geeft een bron aan voor de gegeven redenering

volgooien (v)
sáith
  op een ruwe, onnadenkende, slordige manier iets helemaal vullen
  de brandstoftank van een voertuig helemaal vullen
  overmatig veel alcohol drinken

volgreeks (n)
seicheamh
  aaneengesloten rij opeenvolgende zaken of personen

volgroeid (adj)
d'aosaigh

volhardend (adj)
greamúsach
  moeilijkheden taai trotserend

volk /vɔlk/ (n)
lucht
  een groep mensen die een aantal dingen gemeenschappelijk hebben, zoals afstamming, taal, gewoontes of overlevering
  de inwoners van een land
  de lagere klassen

volkenmoord (n)
cinedhíothú
  De definitie uit Verdrag inzake de voorkoming en de bestraffing van genocide (VN 1948):een van de volgende handelingen, gepleegd met de bedoeling om een nationale, etnische, godsdienstige groep, dan wel een groep, behorende tot een bepaald ras, geheel of gedeeltelijk als zodanig te vernietigen: 'het doden van leden van de groep; het toebrengen van ernstig lichamelijk of geestelijk letsel aan leden van de groep; het opzettelijk aan de groep opleggen van levensvoorwaarden die gericht zijn op haar gehele of gedeeltelijke lichamelijke vernietiging; het nemen van maatregelen, bedoeld om geboorten binnen de groep te voorkomen en het gewelddadig overbrengen van kinderen van de groep naar een andere groep.
  het welbewust op grote schaal mensen doden louter en alleen omdat ze behoren tot een bepaalde bevolkingsgroep met als doel die bevolkingsgroep te vernietigen

volkerenmoord (n)
cinedhíothú

volkorenbrood (n)
caiscín
  (voeding) brood waarin alles van de graankorrel verwerkt wordt

volkseigen (adj)
coiteann
  van iets dat het heel kenmerkend is voor een bepaalde bevolkingsgroep en wat ook onlosmakelijk verbonden is met die bevolkingsgroep

volksfeest (n)
fleá
  traditioneel feest dat door het gehele volk wordt gevierd

volkshuishouding (n)
barainneacht
  de economie van een land

volkslied (n)
amhrán náisiúnta
  een lied dat dienst doet als symbool voor een volk of een natie

volksoproer (n)
anbhuain
  opstand waar grote delen van de bevolking aan deelnemen

volksopstand (n)
círéib
  een oproer tegen het gevestigde gezag door grote groepen uit de bevolking

volksraadpleging (n)
reifreann
  voorleggen van een vraag met betrekking tot wetgeving aan de kiesgerechtigden in een land of een bepaald gebied, waarbij de overheid niet verplicht is de uitslag te respecteren

volksrepubliek (n)
daon-phoblacht

volksstam /'vɔlkstɑm/ (n)
caise
  een deel van een volk met een (vermeende) gemeenschappelijke afstamming
  (antropologie) een gemeenschap van mensen die groot genoeg is om uit verschillende onderdelen te bestaan, maar waarin de economische situatie nog niet toelaat dat er een elite kan ontstaan
  (figuurlijk) grote groep mensen in het algemeen

volksstemming (n)
pobalbhreith
  het voorleggen van een vraag met betrekking tot wetgeving aan de kiesgerechtigden in een land of een bepaald gebied
  de publieke opinie, het gevoel dat bestaat bij een groot deel van de bevolking

volkstaal (n)
dúchasach
  (taalkunde) de taal van het gewone volk, vaak informeel van aard en soms als minder beschaafd gezien, in tegenstelling tot de standaardtaal

volkstelling /'vɔlkstɛlɪŋ/ (n)
daonáireamh
  (statistiek) een vaststelling, door of namens de overheid, van de bevolkingsgrootte van een bepaald gebied, meestal een land, waarbij tevens een aantal andere, structurele kenmerken onderzocht worden, zoals leeftijd, geslacht, burgerlijke staat, godsdienst, gezinsverband en beroepswerkzaamheid

volkstuin /ˈvɔlks.tœʏn/ (n)
garraí scóir
  een grondstuk dat het lokale stadsbestuur (of een charitatieve instelling) aan particuliere burgers verhuurt om groente en fruit te kweken

volksvertegenwoordiging /'vɔlksfərˌteɣən'ʋɔːrdiɣɪŋ/ (n)
comhdháil
  een gewoonlijk verkozen lichaam dat in de staat de belangen van de bevolking behartigt

volle maan (n)
gealach lán
  (astronomie) fase of schijngestalte van de maan, waarbij de naar de aarde gekeerde zijde, geheel door de zon wordt verlicht en daardoor zichtbaar is

volledig (adv)
foirfe
  helemaal, in zijn volle omvang

volleerd (adj)
foirfe
  alles geleerd hebben wat er maar te leren valt op een bepaald gebied of nodig is voor een bepaalde taak
  zo ervaren zijn dat je niets meer hoeft bij te leren om een bepaalde taak uit te kunnen voeren

vollemaan (n)
gealach lán
  (astronomie) de fase of schijngestalte van de maan, waarbij de naar de aarde gekeerde zijde, geheel door de zon wordt verlicht en daardoor zichtbaar is

volleybal (n)
eitpheil
  (sport), m bal waarmee het spel 'volleybal' wordt gespeeld.

volmaakt /vɔlˈmaːkt/ (adv)
foirfe
  zonder enig gebrek

volmacht (n)
cumhacht aturnae
  (juridisch) wilsverklaring waarbij iemand de bevoegdheid aan een ander verleent om in zijn naam bepaalde rechtshandelingen te verrichten

volmaken (v)
sáith
  overgankelijk iets vullen
foirfe
  overgankelijk het genoemde afmaken, voltooien, volbrengen

volontair (n)
óglach

volpompen (v)
sáith
  door pompen iets met een vloeistof vullen

volschenken (v)
sáith

volslagen (adj)
foirfe
  compleet, volledig, volkomen

volstoppen /ˈvɔl.stɔ.pə(n)/ (v)
bac

volstouwen (v)
mianach
  een ruimte helemaal vol maken met iets

volt (n)
volta

voltmeter (n)
voltmhéadar
  (natuurkunde) (techniek)(elektronica) een instrument om de elektrische spanning, uitgedrukt in volt, te bepalen

voltooid deelwoord (n)
rangabháil chaite
  (grammatica) vorm van het werkwoord die gebruikt wordt om de voltooide tijden te vormen en als bijvoeglijk naamwoord om aan te geven dat de actie van het werkwoord voltooid is

voltooien (v)
críochnaigh
  ten einde brengen

voltrekken /vɔl'trɛkə(n)/ (v)
básaigh
  overgankelijk ten uitvoer brengen

volume (n)
imleabhar
  (wiskunde) afmeting van de hoeveelheid ruimte die een driedimensionaal object of ruimtedeel omvat; het in kubieke eenheden uitgedrukte product van lengte, breedte en hoogte
  fysieke informatiedrager, bijvoorbeeld bij boeken en cd's (⇒ band, boekdeel, deel)

volumineus /volymi'nøs/ (adj)
il-leabhrach
  een grote omvang hebbende
  (eufemisme) zeer dik zijn

volvoeren (v)
comhlíon
  tot een succesvol einde brengen

volvreten (v)
mianach
  wederkerend (pejoratief) veel, snel, en ongezond, eten

volwassen (adj)
aosach
  een leeftijd bereikt hebbend waarop men volgroeid en onafhankelijk kan zijn

volwassene (n)
aosach
  een persoon die de volwassen leeftijd heeft bereikt waarop men normaal fysiek volgroeid is en normaal en verantwoordelijk kan functioneren in de samenleving

volzin (n)
abairt
  (taalkunde) een tot een volledige zin geordende taaluiting van redelijk grote omvang

vonk (n)
spréach
  klein rondvliegend gloeiend korreltje of brokstukje

vonken (v)
drithle
  ergatief vonken geven

vonnis (n)
abairt
  (juridisch) een beslissing van een rechter in dagvaardingsprocedures

vonnissen (v)
abairt
  inergatief (juridisch) een vonnis uitspreken

voogd /voːxt/ (n)
teagasc
  (juridisch) een door de ouder of de rechter benoemde persoon die zorgt voor de belangen van een minderjarige of een verlengd minderjarige, zijn vermogen beheert en hem vertegenwoordigt in rechtszaken.

voogdij (n)
bardacht
  (juridisch) familierechtelijke situatie waarbij door wet, rechter of bij testament de zorg voor de belangen van een minderjarige of verlengd minderjarige, het beheer van zijn vermogen en de vertegenwoordiging in rechtszaken wordt toevertrouwd aan een ander dan zijn ouder.

voois (n)
guth

voor /vor/ (preposition)
faoi choinne
  ten behoeve van, ten gunste van

voor zover (conjunction)
go dtí seo
  in de mate dat, in die mate als (gaat vooraf aan een bijzin die een beperking aangeeft)

vooraanstaand (adj)
scaradh
  gezaghebbend

vooraf (adv)
prióir

vooral /vo:ɾ.ɑl/ (adv)
go mór mór
  voornamelijk.
  als het voornaamste of als zeer gewichtig

vooraleer (conjunction)
le hucht

voorarm (n)
rí
  (anatomie) een vooral in België gebruikt synoniem voor de onderarm

voorarrest /'vorɑrɛst/ (n)
coinneáil
  de periode dat een verdachte zijn vrijheid wordt ontnomen voordat de berechting plaatsvindt

voorbarig (adj)
ainchríonna

voorbeeld (n)
eiseamláir
  iets of iemand ter navolging
sampla
  iets dat bestaat of kan bestaan, als uitleg bij een abstracte uitleg

voorbehoedend (adj)
próifiolacsach
  van iets dat het zorgt dat iets vervelends of iets dat ongewenst is niet gebeurd

voorbereiden (v)
deasaigh
  overgankelijk handelingen verrichten die een latere gebeurtenis mogelijk moeten maken

voorbereiding /ˈvor.bə.rɛɪ̯.dɪŋ(g)/ /ˈvor.bə.rɛː.dɪŋ/ /ˈvo̝r.bə.rɛɪ̯.dɪŋ/ (n)
inleadh
  het voorbereiden

voorbereidsel (n)
inleadh
  handeling die een latere gebeurtenis mogelijk maakt

voorbewerken (v)
stócáil
  een eerste bewerking uitvoeren voordat de hoofdactie kan worden uitgevoerd

voorbij (adj)
thar bráid
  wat al in het verleden ligt

voorbijgaan /vorˈbɛɪ̯ɣan/ /vorˈbɛːɣan/ /vo̝rˈbɛɪ̯χan/ (v)
meil
  ergatief langs een bepaald punt gaan
  ergatief tot verleden gaan behoren

voorbijkomen /vor'bɛikomə(n)/ (v)
meil
  het min of meer toevallig horen of zien van iets
  na een kort contact weer doorgaan zonder van richting te veranderen

voorbijlopen (v)
meil

voorbijrijden (v)
meil

voorbijvaren (v)
meil

voorbode /ˈvorbodə/ (n)
réamhtheachtaire
  (beroep) (letterlijk) bode die vooruitgestuurd is om de komst van iets of iemand aan te kondigen, voorloper ,aankondiger

voord (n)
síob
  een doorwaadbare plaats in een beek of rivier

voorde (n)
áth
  een doorwaadbare plaats in een beek of rivier

voordeel /ˈvordel/ (n)
buntáiste
  profijt.
  aangename eigenschap
  (tennis) term die aangeeft dat een speler bij een 40-40-stand een punt heeft gescoord en dus maar één punt verwijderd is van de winst van een game

voordelig (adj)
buntáisteach
  een voordeel gevend, met name geldelijk

voordewinds (adj)
reatha
  (scheepvaart) met een hoek van rond 180 graden t.o.v. de windrichting

voordringen /ˈvoːrˌdrɪ.ŋə(n)/ (v)
an scuaine a shárú

voordrinken (v)
réamhól
  overgankelijk alvast een flinke hoeveelheid alcohol nuttigen, zodat men later minder hoeft te drinken om dronken te worden en dus goedkoper uit is

voorgaand (adj)
ceap

voorgeschiedenis (n)
stair

voorgevel (n)
aghaidh
  (bouwkunde) gevel aan de voorkant

voorhamer (n)
ord

voorhanden /vɔːr.'ɦɑn.də(n)/ (adj)
ar fáil
  beschikbaar, voorradig

voorhang (n)
brat
  gordijn dat dient om twee ruimtes van elkaar af te scheiden

voorhebben (v)
ceachartha

voorhof (n)
urlios
  (bouwkunde) al of niet overdekte entree van een (kerk)gebouw

voorhoofd (n)
clár éadain
  (anatomie) het deel van het gezicht tussen de wenkbrauwen, de normale haarlijn en de slapen

voorhuid (n)
forchraiceann
  (anatomie) voorhuid van penis

voorhuis (n)
halla
  het gedeelte van een woning dat voor het hoofdgebouw is gelegen en dient als ingang

vooringenomen /vorɪ'nxənomə(n)/ (adj)
claonta
  al een mening hebben over iets of iemand zonder dat men voldoende feiten heeft verzameld

voorjaar (n)
earrach
  de lente

voorkant /vorkɑnt/ (n)
dreach
  één van de zijden van een voorwerp, namelijk dewelke naar voren gericht is.

voorkomen /'vɔːr.ko.mə(n)/ /vɔːr.'ko.mə(n)/ (v)
rith le
  inergatief met regelmaat ergens te vinden zijn
coisc
  overgankelijk ervoor zorgen dat iets niet gebeurt.
taibhsigh
  ergatief voor het gerecht verschijnen
  koppelwerkwoord, onpersoonlijk dunken, toeschijnen
tarlaigh
  ergatief soms gebeuren

voorkomendheid (n)
adhnáire
  het beleefd, hoffelijk en vriendelijk zijn

voorleiden (v)
tóg
  (juridisch) door een rechter laten beoordelen in een rechtszaak

voorlezen (v)
léigh
  ditransitief hardop een tekst lezen ten aanhoren van anderen

voorlopig /vorˈlopəx/ /vorˈlopəç/ (adj)
sealadach
  tijdelijk in afwachting van iets definitiefs

voorman (n)
maor

voornaam (n)
céadainm
  naam die bij de geboorte aan een persoon wordt gegeven, en die aan de familienaam voorafgaat.

voornaamwoord /ˈvɔːr.nam.ˌʋɔːrt/ (n)
forainm

voornemen (v)
tá faoi
  wederkerend zich ~: van plan zijn iets te gaan doen

voorouder (n)
sinsear
  (familie) iemand van wie men afstamt

voorplat (n)
araoid
  voorkant van een boek

voorplecht (n)
caiseal tosaigh
  voorste deel van het bovenste dek van een schip

voorportaal (n)
forhalla
  (bouwkunde) een ruimte die gelegen is vlak voor de eigenlijke ingang
  (figuurlijk) een opstapje naar een volgende bestemming

voorproef (n)
blas
  een voorlopige test

voorraad /ˈvɔːrˌraːt/ (n)
lón
  wat voor later gebruik wordt opgeslagen

voorrang (n)
oireachas

voorrecht (n)
pribhléid

voorschip (n)
bogha
  voorste deel van een schip

voorschot (n)
airleacan
  een vervroegde betaling op het loon

voorschrift (n)
oideas

voorslaan (v)
armacach

voorslag (n)
ofráil
  voorstel

voorspannen (v)
gabháil
  overgankelijk voor een rijtuig of kar spannen

voorspel (n)
réamhshúgradh
  het liefdesspel

voorspelbaar (adj)
intuartha
  van tevoren te verwachten

voorspellen (v)
réamhaithris
  overgankelijk een uitspraak doen over toekomstige gebeurtenissen

voorspellend (adj)
aislingeach
  een toekomstverwachting gevend

voorspoed (n)
rath

voorspraak /'vorsprak/ (n)
abhcóideacht
  een rede die ten gunste van iemand wordt gehouden
  (religie) een vraag om hulp aan een heilige of god

voorstander (n)
abhcóide
  iemand die het met een bepaalde opvatting eens is, iemand die een plan steunt

voorstellen (v)
am i láthair
  overgankelijk het geven van een beeld van iets

voorstellingsvermogen (n)
íomháineacht
  het vermogen zich dingen voor te stellen die er als zodanig niet zijn

voort /voːrt/ (adv)
ar fad

voortbrengsel /'vortbrɛŋsəl/ (n)
sroich
  resultaat van een activiteit

voortduren /'vordyrə(n)/ (v)
bí ar bun
  doorgaan zonder tot een einde te komen

voorteken (n)
droch-tuar
  een min of meer vaag signaal dat aan een gebeurtenis voorafgaat
fógra
  (wiskunde) het voor een getal genoteerde plus- of minteken

voortmaken (v)
deabhadh
  inergatief ~ met in hoog tempo aan iets werken

voortplanten (v)
síolaigh
  wederkerend (biologie) zich ~ een nieuwe generatie voorbrengen
póraigh
  wederkerend zich ~ (van een golf) door een medium voortbewegen

voortreffelijk (adj)
calma

voortschrijden (v)
airleacan
  ergatief geleidelijk verder verlopen

voortspruiten (v)
iarmhairt

voortstuwen (v)
bagair
  overgankelijk met sterke kracht snel vooruit laten bewegen

voortuin (n)
gairdín tosaigh
  een tuin aan de voorzijde van een huis

voortvloeisel (n)
iarmhairt
  iets wat voortkomt uit iets anders

voortwoekeren (v)
leath
  zonder enige rem door blijven groeien

voortzeggen (v)
Comaoineach a ghlacadh
  iets wat je gehoord hebt, aan andere mensen doorvertellen, verspreiden van een nieuwtje

voortzetten (v)
bí ar bun

vooruitbetaling (n)
réamhíocaíocht
  (economie) een bedrag dat men betaalt voordat de goederen geleverd zijn

vooruitgaan /voːˈrœːdˌɣaːn/ /voːˈrœːtˌxaːn/ /vo̝ːˈrœʏ̯tˌχan/ (v)
forás
  ergatief naar voren gaan
cuir feabhas ar
  ergatief vooruitgang boeken, vorderingen maken

vooruitgang (n)
forás
  het proces van technologische en economische groei van een samenleving
biseach
  een proces van verbeteringen, vorderingen

vooruitkomen /voːˈrœːtˌkoːmə(n)/ /vo̝ːˈrœʏ̯tˌkomə(n)/ (v)
airleacan
  ergatief vorderingen maken op weg naar iets
  een betere positie krijgen

vooruitzetten (v)
airleacan

vooruitziend (adj)
críonna
  rekening houdend met de toekomst

voorvader (n)
sinsear
  (familie) mannelijk persoon van wie een volk, een clan of een familie afstamt; ook bij dieren

voorvallen (v)
tarlaigh
  ergatief bij verrassing of ongeluk gebeuren

voorvechter (n)
abhcóide
  (figuurlijk) iemand die ergens een voorstander van is en zich daarvoor actief inzet

voorvertrek (n)
halla
  een ruimte in een gebouw dat gelegen is voor een belangrijker vertrek

voorvoegsel /ˈvoːrvuxsəɫ/ (n)
réimír
  (taalkunde) een gebonden morfeem dat voor een ander woord geplaatst wordt om iets aan de betekenis toe te voegen

voorvoelen (v)
réasún
  verwachten hoe iets in de toekomst zal gaan

voorwaarde (n)
coinníoll
  omstandigheid die noodzakelijk is of gemaakt wordt wil iets anders plaats of geldigheid hebben

voorwerp /ˈvorwɛr<sup>ə</sup>p/ (n)
rud
  een object, iets dat fysiek bestaat

voorwoord (n)
réamhrá

voorzeker (adv)
ambaiste
  met absolute zekerheid

voorzetsel (n)
réamhfhocal
  (grammatica) een onverbuigbaar woord dat de aard van de relatie tussen verschillende elementen in de zin aangeeft

voorzichtig /vɔːrˈzɪxtəx/ (adv)
aireach
  op een oplettende, rustige manier

voorzien /vɔːr.'zin/ (v)
réamhaithris
  overgankelijk herkennen als toekomstige ontwikkeling, zien aankomen

voorzij (n)
dreach
  één van de zijden van een voorwerp, namelijk dewelke naar voren gericht is

voorzijde (n)
aghaidh boinn

voorzitten (v)
dul sa chathaoir
  leiding geven aan een vergadering

voorzitter (n)
cathaoirleach
  (beroep) hoofd van een bestuur, leider van een vergadering

voos (adj)
galair

voosheid (n)
fabhtacht
  (pejoratief) het zonder kracht of wezenlijke inhoud zijn

vorderen (v)
airleacan
  ergatief vooruitgang boeken

vordering /vɔɾ.dǝ.ɾɪŋ/ (n)
forás
  een voortgang, vooruitgang, progressie

vore /'vɔː.rə/ (n)
clais
  (landbouw) lange, smalle en ondiepe insnijding in een akker, gewoonlijk door een ploeg aangebracht

vorig (indefiniteOrdinalNumeral)
ceap
  degene die of datgene dat eerder een positie innam.

vork (n)
gabhlóg
  (gereedschap) (huishouden) voorwerp bestaande uit een greep en (meestal 3 of 4) tanden, waarmee vast voedsel wordt gegeten

vorm /vɔrm/ (n)
cruth
  ruimtelijke begrenzing van een voorwerp
múnla
  sjabloon of bak waarin iets gegoten of geperst kan worden
bail
  (sport) lichamelijke conditie

vormelijkheid (n)
foirmiúlacht
  afstandelijke beleefdheid

vormen (v)
cum
  in de juiste vorm brengen

vormend (adj)
oideachais
  van iets dat het belangrijk is voor de ontwikkeling van iemand

vormgeven /ˈvɔr<sup>ə</sup>mɣevə(n)/ (v)
bain

vorming (n)
imchruth
  het ontstaan, het ontwikkelen, het maken.
léann
  (onderwijs) het onderwijs, het aanleren

vormsel (n)
cóineartú
  (religie) (christendom) sacrament waardoor een gedoopte de kracht van de Heilige Geest ontvangt om zijn geloof standvastig te kunnen belijden

vorst /vɔrst/ (n)
flaith
  (adel) heersend edelman, bijvoorbeeld een koning, monarch of keizer
sioc
  (meteorologie) weersomstandigheden waarbij water in ijs verandert

vorstelijk (adj)
ríoga

vorstendom (n)
prionsacht
  het gebied waar een vorst heerschappij over uitoefent; staat met een vorst of prins als staatshoofd

vorstenhuis /'vɔrstə(n)hœys/ (n)
ríora
  een familie waarbinnen het koningschap wordt overgeërfd

vorstin (n)
ríonaigh

vos (n)
sionnach, madra rua
  (roofdieren) bepaald zoogdier, Vulpes vulpes , met bruinrode kleur en dikbehaarde staart

vossenbes (n)
bódhearg
  (bloemplanten) bepaald soort plant, Vaccinium vitis-idaea uit de heifamilie (Ericaceae ), waaraan rode besjes groeien

voucher /'vɑutʃər/ (n)
admháil
  een tegoedbon waarmee men iets kan verkrijgen, soms in plaats van het geld dat men voor een dienst had betaald

voute (n)
gorún
  (bouwkunde) (stenen) gewelf of de ruimte onder een gewelf

vouw (n)
furca

vouwblad (n)
eitleoir
  een gekleurd vierkant papiertje waarmee men kan knutselen door het te vouwen, te knippen en te plakken
  een gevouwen stuk papier met informatie

vouwen (v)
fill

vouwwagen (n)
fillteán
  een caravan die men in opgevouwen staat trekt achter de auto, een mengvorm tussen de caravan en de tent

vozen (v)
scriú
  seksuele handelingen verrichten

vraag /vra:x/ /vra:χ/ (n)
ceist
  een verzoek (om inlichting)

vraaggesprek (n)
agallamh
  een gesprek waarin iemand een aantal vragen beantwoordt

vraagpunt (n)
cráigh

vraagstuk (n)
cráigh

vraagteken /vraxtekə/ (n)
comhartha ceiste
  (taalkunde) een leesteken (?) dat men aan het eind van een zin plaatst om deze vragend te maken

vraatzucht (n)
craos

vracht /vrɑxt/ /vrɑχt/ (n)
costas
  de lading van een vervoermiddel

vrachtbrief (n)
bille iompair
  formulier waarop staat welke lading men vervoert, wie de verzender en wie de ontvanger is

vrachtschip (n)
long trádála
  (scheepvaart) een schip dat uitsluitend bedoeld is voor het vervoer van goederen

vrachtwagen (n)
trucail
  (verkeer) een wagen voor goederenvervoer

vragen /ˈvraɣə(n)/ /ˈvraχə(n)/ (v)
ceistigh, fiafraigh, iarr
  ditransitief mondeling of schriftelijk informatie verzoeken
iarr, pléigh
  ditransitief mondeling of schriftelijk actie verzoeken

vrank (adj)
díreach
  vrij, zonder remming, vrijpostig

vrede /ˈvredə/ (n)
síocháin
  (politiek) het ontbreken van oorlog

vredelievend (adj)
suaimhneach

vredestijd (n)
suaimhneas
  een historische periode waarin men geen oorlog voert, periode dat er vrede heerst

vredig /ˈvre.dəx/ /ˈvre.dəχ/ (adj)
sámh
  onverstoord door geschil of onrust

vreedzaam (adj)
suaimhneach

vreemd (adj)
allúrach
  van buiten, niet van hier, buitenlands
áit
  gek, onwerkelijk; een vreemd gevoel
  niet bekend

vreemde /'vremdə/ (n)
strainséir
  m iemand die niet bekend is, een onbekende

vreemdeling (n)
eachtrannach
  iemand die afkomstig is uit een ander gebied of land dan dat waar hij verblijft

vreemdelingenhaat (n)
seineafóibe
  een irrationele en/of obsessieve angst voor vreemden, buitenlanders of buitenlandse voorwerpen/zaken

vreemdgaan /'vremtxan/ (v)
déan adhaltranas
  ergatief (seksualiteit) met een andere partner dan de echtgenoot verkeren

vreemdheid (n)
aduaine
  iets dat niet gewoon is; iets dat afwijkend is; iets dat onbekend is; iets dat raar is

vrees (n)
eagla
  (formeel) het gevoel dat iets gevaarlijk is of kan zijn

vreesachtig (adj)
faiteach

vrek (n)
cníopaire

vreselijk (adj)
léanmhar
  bijzonder erg, schrikwekkend, verschrikkelijk

vreten (v)
mianach
  overgankelijk (informeel) (van personen) het nuttigen van voedsel op een meestal onbeleefde wijze

vreterij (n)
bain greim as
  het te veel en gulzig eten

vreugd (n)
lúcháir
  vrolijke opgewekte stemming

vreugde (n)
lúcháir, áthas
  een blij gevoel

vreugdevuur /ˈvrøx.də.ˌvyːr/ /ˈvrøɣ.də.ˌvyːr/ /ˈvrøχ.də.ˌvyːr/ (n)
tine chnámh
  een groots door mensen opgebouwd en gecontroleerd vuur om iets te vieren

vrezen /ˈvrezə(n)/ (v)
eagla a bheith ort roimh
  overgankelijk bang zijn, angst hebben

vriend /vriːnt/ (n)
cara
  (sociologie) een persoon met wie je een speciale, vriendschappelijke, persoonlijke band hebt
  (sociologie) de mannelijke persoon met wie je verkering hebt; de mannelijke persoon met wie je een liefdesrelatie hebt

vriendelijk /ˈvriːndələk/ (adj)
cairdiúil
  met sympathie en respect, zoals passend bij iemand die je goed kent

vriendin /vrinˈdɪn/ (n)
cara
  een vrouwelijk persoon met wie je een speciale persoonlijke band hebt
  de vrouwelijke persoon met wie je verkering hebt

vriendschap (n)
cumann, cairdeas
  (sociologie) gelijkwaardige relatie tussen personen die elkaar wederzijds genegen zijn en een vergelijkbare relatie tegelijkertijd ook met anderen kunnen hebben

vriendschappelijkheid (n)
cairdiúlacht
  het vriendschappelijke gevoelens voor iets of iemand hebben

vriezen (v)
cuisnigh

vrij (adj)
saor
  ongebonden, niet in beweging beperkt

vrij (adv)
ar fad

vrijage (n)
bí ag súgradh
  kortstondige, niet al te serieuze verkering

vrijdag (n)
Aoine, Dé hAoine
  (tijdrekening), (dag) dag van de week die na donderdag en voor zaterdag komt

vrijdom (n)
saoirse
  [2] vrijheid

vrijer (n)
agróir

vrijerij (n)
peataireacht
  erotisch getinte, lichamelijke toenadering
  een vriendelijke toenadering

vrijgave (n)
ligean
  ter beschikking stellen van anderen; openbaar maken
  vrijlaten; niet meer regelen of beteugelen

vrijgeven (v)
ligean
  overgankelijk zonder voorbehoud beschikbaar stellen, toegankelijk maken

vrijgezel (adj)
singil
  zonder levenspartner

vrijgezel (n)
baitsiléir
  een ongehuwde man of vrouw

vrijheid /ˈvrɛi̯ɦɛi̯t/ (n)
saoirse
  het vrij zijn

vrijmaken (v)
ligean

vrijmaking (n)
fuascailt
  het uit onderdrukking bevrijden van iemand
ligean
  het wegnemen van belemmeringen

vrijmetselaar (n)
saor

vrijmoedigheid (n)
oscailteacht
  het niet al te angstig zijn; het hebben van een gezonde hoeveelheid durf

vrijplaats (n)
dídean
  een plaats waar je naar toe kunt vluchten als je vervolgd wordt

vrijpostig (adj)
brusanta

vrijpostigheid (n)
cocaireacht
  te vrij in handelen en uiten met name als het gaat om seksueel grensoverschrijdend gedrag
  vrij in handelen en sprken, open en eerlijk

vrijschop (n)
cic saor
  (voetbal) vrije schop bij voetballen

vrijspraak (n)
aspalóid

vrijstaat (n)
saorstát

vrijuit (adv)
os ard

vrijwel (adv)
beagnach
  zo goed als, verwaarloosbaar weinig schelend ten opzichte van iets anders

vrijzinnigheid (n)
liobrálachas
  een tolerante houding waarbij vrijheid van mening en zingeving centraal staan

vrind (n)
comrádaí
  verbastering van vriend (vooral gebruikt in deftige kringen)

vroed (adj)
críonna

vroedkunde (n)
cnáimhseachas
  verloskunde

vroedvrouw /ˈvrud.vrɑu/ (n)
bean chabhrach
  (medisch) (beroep) een vrouw die een bevalling begeleidt

vroeg /vrux/ (adj)
luath
  eerder dan verwacht
  betrekking hebbend op het eerste gedeelte van een tijdperk

vroeger /ˈvruxər/ /ˈvruɣər/ (adj)
ceap

vroeger /ˈvruxər/ /ˈvruɣər/ (adv)
fadó
  (zoals) in het verleden.

vroegrijp (adj)
seanchríonna
  van een kind dat het te vroeg al bekend is met zaken die het eigenlijk pas later zou moeten weten

vroegtijdig (adv)
luath

vrolijk (adv)
sona
  in goede stemming

vrolijkheid (n)
spéiriúlacht
  een aangename stemming waarin men veel lacht, zich goed voelt en het leven optimistisch bekijkt

vroomheid (n)
beannaíocht
  zeer gelovig zijn
  uiterlijk teken dat iemand zeer gelovig is

vrouw (n)
bean
  (biologie) volwassen mens van het vrouwelijk geslacht
  (kaartspel) speelkaart waarop een vrouwelijke figuur (vaak een koningin) staat afgebeeld
bean chéile, bean
  (pregnant), (familie), (juridisch) vrouwelijke partner in een blijvende relatie

vrouwelijk (adj)
baininscneach

vrouwelijke handwerken (phraseologicalUnit)
fuáil
  (textielindustrie), (verouderd) de gewoonlijk door vrouwen verrichte "nuttige handwerken" en de "fraaie handwerken"

vrouwenarts (n)
lia ban

vrouwenhaar (n)
cos dhubh
  Adiantum capillus-veneris naam van bepaalde varens

vrouwenhater (n)
fuathaitheoir ban

vrouwenversierder (n)
drúisire
  een man die veel vrouwen verleidt

vrouwmens (n)
bean
  (pejoratief) vrouw

vrucht /vrʏxt/ (n)
toradh
  (plantkunde) volgroeid vruchtbeginsel van een boom of plant

vruchtbaar /'vrɵɣbar/ (adj)
arúil
  in staat vrucht af te werpen
méiniúil
  overdrachtelijk: tot resultaat leidend

vruchtdragend (adj)
méiniúil
  (plantkunde) van een boom of struik dat er vruchten aan hangen
  (figuurlijk) een goed resultaat gevend

vruchtengelei (n)
plúch
  (voeding) (fruit) een gelei van suiker en gekookt fruit, onder andere gebruikt als broodbeleg

vuig (adj)
neamhlómhar

vuil /vœy̯l/ (adj)
cáidheach
  niet schoon, bevuild

vuil /vœy̯l/ (n)
brocamas
  viezigheid, onreine materie

vuilbak /vœylbɑk/ (n)
bosca bruscair
  (in Vlaanderen) een bak waarin men huisvuil verzamelt

vuilblik (n)
sluasaidín
  voorwerp waarop men vuil kan vegen

vuilheid (n)
cáidheach
  het smerig zijn, het vuil zijn; het verontreinigd zijn

vuiligheid (n)
garr
  dat wat vuil is
brocamas
  poep.

vuilkorf (n)
bruscar
  vuilbak

vuilmaken (v)
truailligh
  iets wat schoon is smerig maken

vuilnis (n)
bruscar
  materiaal dat weggeworpen wordt

vuilnisbak /'vœylnɪsbɑk/ (n)
bosca bruscair
  een bak waarin men huisvuil verzamelt

vuilnisblik (n)
sluasaidín
  (metalen) voorwerp waarop men met een stoffer het vuil van de vloer veegt

vuilnisemmer (n)
bosca bruscair
  een bak waarin men afval kan opbergen

vuilniskar (n)
leoraí bruscair
  een wagen waarmee men huisvuil ophaalt

vuilnisvat (n)
bosca bruscair
  ton waarin men afval kan bergen

vuilstort (n)
láithreán líonadh talún
  plaats waar afval wordt gestort

vuist (n)
dorn
  gebalde hand, een knuist

vuistslag (n)
anam
  een slaande beweging met dichtgeknepen hand

vulgariteit (n)
boirbe
  iets wat heel ordinair en plat is

vulkaan (n)
bolcán

vulkaanas (n)
luaithreamhán bolcánach
  zeer fijne poederachtige stof die vrijkomt in de lucht bij een vulkaanuitbarsting

vulkaankrater (n)
cráitéar
  een krater in een planeetoppervlak waardoor, bij een vulkanische uitbarsting, lava aan het oppervlak komt

vulkanisme (n)
bolcánachas
  (geologie) verzamelnaam voor natuurlijke processen aan en boven het oppervlak die veroorzaakt worden door het omhoog bewegen van heet materiaal uit het binnenste van een planeet.

vullen /ˈvʏlə(n)/ (v)
líon
  overgankelijk vol maken

vulling (n)
costas
  het materiaal waarmee iets opgevuld is

vulpen /ˈvʏl.pɛn/ /ˈvʏɫ.pɛn/ (n)
peann tobair
  (teken- en schrijfmateriaal) een schrijfpen met holle houder waarin zich een inktreservoir bevindt

vulva (n)
pit
  (anatomie) de schaamspleet, de ingang tot de vagina

vuns (adj)
múisiúnta

vuren /vy.rə(n)/ (v)
bácáil
  inergatief schoten lossen

vurig (adj)
galach

vuur /vyːr/ (n)
tine
  (scheikunde) het geheel van de licht- en warmteverschijnselen die zich voordoen wanneer iets verbrandt, d.w.z. een oxidatiereactie ondergaat

vuurhaard (n)
foirnéis
  het begin van een brand
teallach
  kachel met open vuur in een woonhuis; open haard

vuurmond (n)
canóin
  een kanon waarmee grotere projectielen kunnen worden afgevuurd; stuk geschut

vuurplaat (n)
teallach
  (bouwkunde) een stenen plaat waarop men brandstoffen kan verbranden

vuurschip (n)
long sholais
  (scheepvaart) een lichtbaken op volle zee, soort van drijvende vuurtoren

vuurspuwend (adj)
craoslasrach
  vlammen uitbrakend; lava uitbrakend

vuursteen (n)
cloch thine
  o: (mineraal) een harde steensoort uit silica opgebouwd die in de prehistorie verwerkt werd tot werktuigen
  m: een steen gebruikt om vonken voort te brengen

vuurstraal (n)
tintreach
  het lichtverschijnsel dat optreedt bij onweer
  een vlam die plotseling zeer groot en heet is geworden

vuurtoren (n)
teach solais
  (scheepvaart) een hoog lichtbaken aan de kust

vuurwapen /vyrwapə/ (n)
arm tine
  een wapen dat een kogel schiet met behulp van een chemische ontploffing

vuurwerk (n)
tine ealaíne
  één of meerdere voorwerpen die gevuld zijn met ontploffende, brandbare en lichtgevende stofmengsels.

waag /ʋaːx/ (n)
scálaí

waaghalzerig (adj)
neamhnáireach
  zoals past bij een durfal

waaien /'ʋajə(n)/ (v)
séid
  onpersoonlijk (meteorologie) het plaatsvinden van een sterke luchtstroming ten gevolge van drukverschillen in de atmosfeer

waaierig (adj)
gaofar
  weerstoestand waarbij er veel wind aanwezig is

waakhond /ˈʋakɦɔnt/ (n)
madra cosanta
  een hond die het huis of een erf bewaakt

waaks (adj)
feighlíoch
  heel goed de wacht kunnen houden, met name gezegd van waakhonden

waakzaam (adv)
airdeallach
  oplettend.

waanzin (n)
buile
  (medisch) het lijden aan een geestesstoornis, krankzinnigheid

waanzinnig (adj)
duine buile

waanzinnigheid (n)
gealtachas
  psychotische aandoening gekenmerkt door waandenkbeelden

waar /ʋar/ (adj)
fíor
  correct, niet onwaar, overeenkomend met de werkelijkheid

waar /ʋar/ (adv)
cá
  Vragend: op welke plaats?
  Betrekkelijk op welke plaats

waar /ʋar/ (n)
earra
  koopwaar, te verhandelen goederen

waarachtig (adj)
fíor

waarachtig (adv)
amach is amach

waarborg (n)
bannaí
  een geldbedrag of iets anders dat tijdelijk gegeven wordt als onderpand voor het geval men een verplichting niet na kan komen

waarborgen (v)
bannaí

waard /ʋaːrt/ (adj)
a chairde
  geacht, beste

waard /ʋaːrt/ (n)
óstóir
  m (beroep) de baas van een herberg of van een taveerne

waarde (n)
luach

waardeloos /ˈʋardəˌlos/ (adj)
galair
  geen waarde hebbend
uafásach
  bijzonder slecht, verwerpelijk

waarderen (v)
luacháil
  overgankelijk op waarde schatten
bheith buíoch as
  overgankelijk op prijs stellen, appreciëren

waardevermindering (n)
dímheas
  het minder worden van de geldelijke waarde van iets

waardevol /'ʋardəˌvɔl/ (adj)
luachmhar
  een grote waarde hebbend

waardig /'ʋar.dəx/ (adj)
ardcheannach
  op een wijze die in overeenstemming met het eergevoel is

waardin (n)
banóstach

waarheid (n)
fírinne
  dat wat een waar feit is

waarlijk (adv)
amach is amach
  echt, volgens de waarheid

waarnemen (v)
airigh
  overgankelijk iets via de zintuigen in zich opnemen

waarnemend (adj)
aisteoireacht
  van iemand dat hij een functie tijdelijk uitoefent totdat deze functie weer vervult is

waarnemer (n)
bean ionaid
  een tijdelijke vervanger

waarom /ʋaːˈrɔm/ (adverbialPronoun)
cad chuige
  vanwege welke oorzaak?

waarschijnlijk (adj)
dócha
  aannemelijk, iets dat vermoedelijk zo is

waarschijnlijk (adv)
is dócha (go)
  aannemelijk, iets dat vermoedelijk zo is

waarschuwen /ˈʋaːrsxyu̯ə(n)/ (v)
fainic a chur ar
  overgankelijk iemand verwittigen dat er mogelijke gevaren, problemen of gevolgen zijn

waarschuwend (adj)
fógra
  wijzend op een gevaar of nadeel

waarschuwing /'ʋaːr.sχy.ʋɪŋ/ (n)
fógra
  een mededeling dat er onaangename of gevaarlijke gevolgen op til zijn

waarzeggen (v)
réamhaisnéis

wachten /ˈʋɑx.tə(n)/ /ˈβɑx.tə(n)/ (v)
fan
  inergatief op dezelfde plaats of in dezelfde situatie blijven tot iemand komt of iets gebeurt

wachter (n)
garda

wachtkamer (n)
seomra feithimh
  ruimte of vertrek voor wachtenden, bijvoorbeeld bij een arts of op een station

wachtmeester (n)
maorsháirsint
  (beroep) (militair) rang die gelijkwaardig is aan die van sergeant m.n. gebruikelijk bij de marechaussee

wachtrij (n)
ciú
  een aantal elementen die in een bepaalde volgorde op een gebeurtenis wachten

wachtruimte (n)
seomra feithimh
  deel van een gebouw waar men kan plaatsnemen totdat men aan de beurt is

wachtwoord /wɑxtwort/ (n)
pasfhocal
  (informatica) een geheim woord dat men moet produceren om ergens toegelaten te worden

wad (n)
cothrom
  (geologie) een bij eb droogvallend buitendijks gebied

waf (interjection)
amh
  krachtig geluid met korte tussenpozen, zoals een hond dat kan uitstoten

wafel (n)
vaiféal
  (voeding) plat gebak dat vervaardigd wordt in een wafelijzer

wagen /ˈʋaːɣə(n)/ /ˈʋaːχə(n)/ (n)
carr
  (verkeer) auto

wagen /ˈʋaːɣə(n)/ /ˈʋaːχə(n)/ (v)
leomh
  wederkerend zich ~ : een risico op zich laden

wagonette /waɣɔˈnɛtə/ (n)
vaigínéad
  (verkeer) open rijtuig met vier geveerde wielen, waarin de passagiers achter koetsier op twee banken met de rug naar de zijkant zitten

waken /ˈwa.kə(n)/ /ˈʋa.kə(n)/ /ˈβ̞a.kə(n)/ (v)
cathais
  inergatief opzettelijk wakker zijn
  inergatief ~ over: letten op, beschermen.

waker (n)
seiceadóir

wakker (adj)
i do dhúiseacht
  niet in slaap, op

wal (n)
claí
  aarden verhoging als verdediging tegen een vijand
  aarden verhoging als verdediging tegen een overstroming
cladach
  vaste land in tegenstelling tot het boord van een schip

walging (n)
déistin
  een sterke weerzin die fysiek gevoeld wordt

walkant (n)
ciumhais
  stuk land dat grenst aan een water, meestal gaat het om een door de mens gemaakt afgrenzing

walmend (adj)
toiteach
  vieze dampen of rook uitstotend

walrus /wɑlrʌs/ (n)
rosualt
  (roofdieren) bepaald soort zoogdier, Odobenus rosmarus , een lange zeehond met twee sterke en naar beneden gerichte hoektanden

wals (n)
válsa
  (dans) bepaalde dans, bijvoorbeeld de Engelse wals of de Weense wals

walvis (n)
míol mór
  (walvisachtigen) benaming voor zoogdieren uit de onderorde Cetacea , de gemeenschappelijke naam voor een groep van circa 80 soorten geheel in het water levende zoogdieren

wam (n)
baic
  v/m een opengesneden buik van een vis

wanbeheer (n)
drochbhainistiú
  heel slecht zorgen voor de bezittingen van een ander

wand /ʋɑnt/ (n)
balla

wandaad (n)
fearg
  een misdaad, een slechte of gruwelijke handeling

wandel (n)
béasa

wandelaar /ˈʋɑn.də.ˌlar/ /ˈβ̞ɑn.də.ˌlar/ (n)
válcaeir
  iemand die buitenshuis een stuk loopt

wandelbrug /ˈʋɑn.dəɫ.ˌbrʏχ/ /ˈβ̞ɑn.dəɫ.ˌbrʏx/ (n)
droichead
  een brug waarover men kan lopen, maar die men niet met grotere voertuigen kan oversteken

wandelen /ˈʋɑn.də.lə(n)/ /ˈβ̞ɑn.də.lə(n)/ (v)
meallac
  ergatief gericht een wandeling maken
  inergatief ongericht een wandeling maken

wandeling /ˈʋɑn.də.lɪŋ/ (n)
siúl
  het lopend afleggen van een bepaalde afstand

wandelstraat /ˈʋɑn.dəɫ.ˌstrat/ /ˈβ̞ɑn.dəɫ.ˌstrat/ (n)
ceantar coisithe
  een straat die alleen voor voetgangers en bestemmingsverkeer toegankelijk is

wandelwagen /ˈʋɑn.dəɫ.ˌʋa.χə(n)/ /ˈβ̞ɑn.dəɫ.β̞a.ɣə(n)/ (n)
válcaeir
  een wagen waarin jonge kinderen rondgereden kunnen worden

wandluis (n)
míol leapa
  Cimex lectularius is een parasitair bloedzuigend insect dat behoort tot de onderorde wantsen Heteroptera

wandplaat (n)
ballachlár
  plaat waarmee men een muur kan afwerken als bouwmateriaal

wanen (v)
creid
  wederkerend zich ~: zich iets inbeelden wat niet waar is; een onterechte veronderstelling

wang (n)
grua
  (anatomie) zijkant van het gezicht onder het oog

wangedrocht (n)
ainbheithíoch
  een slecht en lelijk mens of dier

wangunst (n)
formad
  jaloers zijn op wat een ander heeft

wangunstig (adj)
éadmhar
  iemand niet gunnen dat die iets heeft wat men zelf wil hebben

wanhoop /ˈʋɑnɦop/ (n)
éadóchas
  een ellendige toestand waarin men geen uitkomst meer ziet

wanhopen (v)
éadóchas

wankelbaarheid (n)
éagothromaíocht
  de mate waarin iemand uit zijn (emotionele) evenwicht te brengen is
  de mate waarin iets of iemand te vertrouwen is

wankelmotor /ˈʋɑŋkəɫˌmotɔr/ (n)
inneall Wankel
  (motortechniek) een verbrandingsmotor die niet met cilindervormige, heen en weer gaande zuigers werkt, maar met een driehoekige, roterende zuiger die in een trommel zit

wanneer /ʋɑ.ˈneːr/ (adv)
cathain
  op welke tijd, op welk moment

wanorde (n)
ainriail
  toestand waarin regels ontbreken of niet worden nageleefd

wanordelijk (adj)
míshlachtmhar
  ongeordend of slecht geordend

wansmakelijk (adj)
scéiniúil
  getuigend van een slechte smaak

want /ʋɑnt/ (conjunction)
arae
  geeft nevenschikkend een reden aan.

want /ʋɑnt/ (n)
mitín
  v/m: (kleding) handschoen waarbij alle vingers, behalve de duim in één ruimte zitten
scriúta
  o: (scheepvaart) de lijnen of staalkabels aan stuur- en bakboord, die een mast overeind houden (staand want), en het touwwerk om de zeilen te zetten (lopend want)

wantoestand /ˈwɑn.tu.stɑnd/ /ˈʋɑn.tu.stɑnt/ /ˈβ̞ɑn.tu.stɑnt/ (n)
maslaigh
  onacceptabel slechte situatie

wantrouwen (n)
drochamhras

wantrouwend (adj)
paranóiach
  van een persoon dat deze geen vertrouwen heeft in anderen

wantrouwig (adj)
amhrasach

wapen /ˈʋaːpən/ (n)
arm
  een werktuig van geweld
armas
  een wapenschild
  een onderscheidingsteken van een familie

wapenbroeder (n)
comrádaí
  (militair) maat in het leger
  iemand die dezelfde strijd voert

wapening (n)
athneartú
  een netwerk van stalen stangen dat zorgt voor de treksterkte van een betonnen constructie

wapenrok (n)
ionar
  (militair) (kleding) de kleding van een militair die dienen ter herkenning en ter bescherming

wapenrusting (n)
airm
  de wapens van een militair

wapenschild (n)
armas

wapenspreuk (n)
mana
  (adel), (heraldiek) een korte tekst die de bedoeling van iets weergeeft

wapenstilstand (n)
sos cogaidh
  (militair), (politiek) een overeenkomst met de vijand om de vijandelijkheden op te schorten

wapiti (n)
vaipití

warhoofd /'wɑrhoft/ (n)
uaill
  een chaotisch, verward persoon

warhoop (n)
praiseach
  ongeregelde hoeveelheid dingen

warm /ʋɑrṃ/ (adj)
te
  (natuurkunde) een hoge temperatuur hebbend
  (kleding) de warmte van het lichaam vasthoudend
  (figuurlijk) enthousiast
  waarbij warmte nodig is
  (figuurlijk) prettig overkomend

warmen (v)
quentar

warmoes (n)
biatas bán
  (groente), (plantkunde) bladgewas waarvan de bladeren of de bladstelen als groente worden gegeten, Beta vulgaris var. cicla

warmte (n)
adhall
  de mate waarin het weer warm is
teas
  (thermodynamica) de hoeveelheid thermische energie

warmtefront (n)
fronta te
  (meteorologie) een front waar een luchtmassa met relatief warme lucht over een gebied schuift waar koude lucht ligt

warmtemeter (n)
calraiméadar
  apparaat dat de hoeveelheid verbruikte warmte meet

warwinkel (n)
anord
  drukke, verwarrende chaos

was /ʋɑs/ (n)
céir
  weke laagsmeltende en waterafstotende stof (wikidata: was )

wasautomaat (n)
inneall níocháin
  apparaat dat het hele wasproces van kleding achterelkaar automatisch uitvoert

wasbaar (adj)
in-nite
  van een voorwerp dat je het kunt wassen zonder het kapot te maken

wasbak /ˈʋɑsbɑk/ (n)
báisín níocháin
  een bassin waarin gewassen kan worden

wasbeer (n)
racún
  (roofdieren) klein Noord-Amerikaans zoogdier, Procyon lotor , uit de familie van de kleine beren, met zwart-wit gezichtsmasker en goed ontwikkelde staart

wasbleek (adj)
cuaille
  heel erg wit; zo wit als was

wasdoek (n)
éadach ola
  weefsel van linnen, katoen of jute, dat aan één zijde met vernis uit lijnolie wordt bestreken
  doek waarmee men parketvloeren voorziet van was
  doek waarmee men zich kan wassen

wasem (n)
gal uisce

waskaars (n)
coinneal
  (verouderd) kaars gemaakt van bijenwas

waskom (n)
báisín níocháin
  ruime schaal waarin water zit dat men kan gebruiken om zich te wassen

waskuip (n)
bairille
  een ton waarin men de was kan doen

waslap (n)
flainín
  boenlap waarmee men een vloer met was weer glanzend maakt, poetsdoek

wasmachine (n)
meaisín níocháin
  (elektrotechniek) (werktuigbouwkunde) een apparaat dat op automatische wijze wasgoed reinigt
  (elektrotechniek) (werktuigbouwkunde) een apparaat dat op automatische wijze goederen in het algemeen reinigt

wasmiddel (n)
glantach
  een middel om de was te reinigen

wasplaats (n)
níochán
  locatie waar kleding en ander textiel met water wordt gereinigd

wassen /'ʋɑsə(n)/ (v)
nigh
  overgankelijk iets met water of een andere vloeistof zuiveren
  wederkerend zich ~; zichzelf met water schoonmaken
fás
  ergatief (aan)groeien, stijgen, voornamelijk i.v.m. de maan of een waterloop
céir
  overgankelijk van een laag (bijen)was voorzien

wasserette (n)
ionad níocháin
  een plaats waar men kleding en textiel kan (laten) wassen, personeelloze wassalon

wassing (n)
ionladh

wasspeld /'wɑspɛlt/ (n)
pionna éadaigh
  klem waarmee men de was aan een waslijn vastmaakt bij het drogen van de was

wastafel (n)
báisín níocháin
  een bak waarin men zich of iets wast

wat /ʋɑt/ (indefinitePronoun)
breis
  enigszins

wat /ʋɑt/ (interrogativePronoun)
cad
  om naar een of meer zaken te vragen.

waterachtig (adj)
uiscí
  gelijkend op water
  te veel water bevattend
  (figuurlijk) saai

waterafstotend (adj)
hidreafóbach
  geen aantrekkingskracht vertonend ten opzichte van water

waterbouw (n)
innealtóireacht hiodrálach
  (waterbeheer) het ontwerpen, bouwen en onderhouden van waterstaatkundige bouwwerken

waterbouwkunde (n)
innealtóireacht hiodrálach
  wetenschap die zich richt op ontwerp en beheer van waterbouwkundige werken

waterbuffel (n)
buabhall uisce
  (evenhoevigen) Bubalus arnee bubalis , een tot de runderen behorend trekdier dat veel gebruikt wordt op rijstvelden

waterdamp (n)
gal

waterdicht (adj)
uiscedhíonach
  ondoordringbaar voor water

waterdoorlatendheid (n)
tréscaoilteacht
  de mate waarin iets water kan doorlaten

wateren /ˈʋaːtərən/ (v)
uiscigh
  inergatief waterachtig vocht afscheiden

waterig (adj)
uiscí
  (scheikunde) met water als oplosmiddel

waterijs (n)
seirbit
  ijs gemaakt op basis van water / vruchtensap / stroop, niet op basis van melk / room

waterjuffer (n)
snáthaid mhór
  (libellen) Coenagrionidae een dier dat behoort tot een van honderden soorten van de Coenagrionidae

waterkers (n)
biolar
  (plantkunde), (groente) Rorippa , een eetbare kruidachtige plant

waterkracht (n)
hidreachumhacht

waterkringloop (n)
timthriall an uisce

waterlek (n)
cuas
  de plaats waar water lekt uit een leiding of ergens anders uit dat eigenlijk waterdicht had moeten zijn

waterloot (n)
meathán
  dunne, snelgroeiende loot aan een oude tak of aan de stam van een boom

watermeloen /ˈʋaːtərməˌlun/ (n)
mealbhacán uisce
  (fruit) (bloemplanten) Citrullus lanatus (syn: Citrullus vulgaris) een eenjarige, eenhuizige plant uit de familie Cucurbitaceae met grote, grijs-groene gelobde bladeren. De bloemen zijn eenslachtig en geel tot wit van kleur. De vruchten, die afhankelijk van de soort kunnen variëren in gewicht van 1 tot 50 kg, bevatten vochtig, zoet vruchtvlees. In het vruchtvlees, dat meestal rood is, maar ook wit, roze, geel of oranje van kleur kan zijn, zitten de pitten. Het rode vruchtvlees bevat het hoogste gehalte lycopeen van alle rauw geconsumeerde vruchten (indien een tomaat gekookt wordt, bevat deze relatief meer lycopeen)

watermijn /ˈʋa.tər.ˌmɛɪ̯n/ /ˈβ̞a.tər.ˌmɛːn/ (n)
mianach
  zeemijn, drijvende bom die bij contact met een schip ontploft

waterpas (n)
leibhéal
  (gereedschap) een werktuig dat gebruikt wordt om zeker te stellen dat iets loodrecht op de richting van de zwaartekracht komt te staan

waterpeil (n)
leibhéal uisce

waterpolo (n)
póló uisce
  (sport) een balsport waarbij twee ploegen van zeven spelers elkaar in het water bestrijden

waterput (n)
ar fónamh
  put waaruit men water haalt

waterrad (n)
cuibhle-uisge
  een schoepenrad dat draait door de stroming van het water

waterreservoir (n)
sistéal
  plaats waar water bewaard kan worden

waterslang (n)
Péist Uisce
  (astrologie), (astronomie) sterrenbeeld aan de noordelijke en aan de zuidelijke hemel.
píobán
  (reptielen) slangen uit het Aziatische geslacht Acrochordidae die vooral in zoet en brak water leven
  slang (van rubber, plastic enz.) waardoor men water kan laten stromen

waterspreeuw (n)
gabha dubh
  (zangvogels) bepaald soort bruine, bolle vogel met witte borst, Cinclus cinclus uit de familie van waterspreeuwen Cinclidae , die voorkomen bij stromend water

waterspuwer (n)
geargáil

waterstand (n)
leibhéal uisce
  hoogte van het water in een rivier, zee of ander water

waterstof /ˈʋatərˌstɔf/ (n)
hidrigin
  (scheikunde), (element) een chemisch element en een kleur- en smaakloos niet-metaal dat bij kamertemperatuur een zeer brandbaar gas is, met symbool H en atoomnummer 1

waterstofbrug (n)
nasc hidrigine

waterstofcyanide (n)
aigéad prúiseach
  (scheikunde) een molecule met de formule HCN en het giftige gas dat uit deze deeltjes bestaat

watertoren (n)
túr uisce
  een toren die zorgt voor een gelijkmatige waterdruk in het waterleidingnet

waterval (n)
eas
  plaats waar stromend water bij een hoogteverschil zijn weg al vallend voortzet

watervrees (n)
hidreafóibe

watervrij (adj)
ainhidriúil

waterzwijn (n)
capabára
  (knaagdieren), de capibara of waterzwijn Hydrochoerus hydrochaeris is een knaagdier dat voorkomt in het waterrijke gebied van Brazilië en Noord-Argentinië in Zuid-Amerika.

watten (n)
flocas cadáis
  (medisch) ongesponnen katoen of een synthetische vervanging daarvan bedoeld voor het aanbrengen op wonden

wattenstaafje (n)
baitín cadáis
  plukje watten bevestigd op een houten of plastic stokje, gebruikt voor bepaalde medische doeleinden, zoals het inwendig reinigen van de oren

waxen (v)
céir
  onharen met behulp van gesmolten was die na afkoelen vast is geworden; de haren worden met wortel en al verwijderd

wc /ʋese/ (n)
leithreas
  toilet
clóiséad uisce
  toiletpot

wc-papier (n)
páipéar leithris

wc-rol (n)
páipéar leithris
  een opgerolde hoeveelheid wc-papier
  de kartonnen koker waaromheen het toiletpapier zit

web (n)
líon damhán alla
  spinnenweb

website (n)
suíomh gréasáin
  (internet) plaats waar zich informatie bevindt op het internet, aangeduid met een URL

wedde /ˈʋɛdə/ (n)
tuarastal

wedergeboorte (n)
athbheochan
  het in sommige godsdiensten gangbare idee van het lichamelijk opnieuw geboren worden na de dood
  lichamelijke of geestelijke herleving
  culturele bloei na een tijd van verval

wederhelft (n)
céile
  de persoon waarmee iemand getrouwd is

wederkerig (adj)
frithpháirteach

wederkomen (v)
fill

wederkomst (n)
fill
  het weer terugkomen na een eerder vertrek
  (religie) de terugkomst van Christus op de dag des oordeels

wederopbouw (n)
atógáil
  periode waarin de oorlogsschade door de Tweede Wereldoorlog werd hersteld

wedervaren (v)
eispéireas

wederverkoper (n)
ceannaí
  (beroep) verkoper van elders ingekochte diensten en producten, bijvoorbeeld op het vlak van software of webhosting

wederzijds /wedərˈzɛits/ (adj)
frithpháirteach

wedloop (n)
rás
  (sport) wedstrijd waarbij het erom gaat een bepaald traject of parcours zo snel mogelijk af te leggen

wedren (n)
caise
  wedstrijd waarbij men als eerste de eindstreep probeert te halen
  (figuurlijk) wedstrijd waarbij men probeert op de concurenten een voorsprong te hebben en te houden

wedstrijd (n)
comórtas
  een strijd van twee of meer personen om uit te maken wie op een bepaald gebied de beste is

weduwe /ˈʋeːdyʋə/ (n)
baintreach
  vrouw wier huwelijkspartner overleden is

weduwnaar /'ʋedyʋnar/ (n)
baintreach fir
  man wiens huwelijkspartner overleden is

weefgetouw /ˈʋeːf.xəˌtɑu̯/ (n)
seol
  een machinaal of met de hand of voet aangedreven apparaat waarin garen tot weefsel wordt geweven door vervlechting van verticale tussen horizontale draden, die schering respectievelijk inslag heten

weefsel (n)
fíochán
  een dunne geweven stof of textiel
  (biologie) een groep van gelijkaardige lichaamscellen die dezelfde functie in een levend organisme vervullen

weegbree (n)
cruach Phádraig

weegschaal (n)
scálaí
  (gereedschap) een meetinstrument waarmee het gewicht kan worden bepaald

weeheid (n)
adhascaid
  misselijkheid

week /wek/ /ʋek/ /β̞ek/ (n)
seachtain
  (tijdrekening), (eenheid) tijdseenheid van 7 dagen, meestal beginnend op maandag of zondag

weekblad /'ʋekblɑt/ (n)
nuachtán seachtainiúil
  een publicatie die wekelijks verschijnt

weekdier (n)
moileasc

weekeinde (n)
deireadh seachtaine
  (tijdrekening) periode van vrijdagavond tot en met zondagnacht

weekend /ˈʋikɛnt/ (n)
deireadh seachtaine
  (tijdrekening) periode van vrijdagavond tot en met zondagnacht

weekhartigheid (n)
armacas
  het al te teerhartig zijn; slapheid,

weekheid (n)
armacas

weeklacht (n)
acaoineadh
  uiting van pijn en verdriet

weeklagen (v)
acaoineadh
  een jammerklacht aanheffen

weelde /'ʋeldə/ (n)
saibhreas
  omstandigheden van overvloed waar men in leeft

weelderig (adj)
fairsing

weelderigheid (n)
só
  overdadige weelde

weemoedig (adj)
dúchroíoch
  lichtdroevig gestemd

weer /weːr/ /ʋɪːr/ /β̞eːr/ (n)
aimsir
  (meteorologie) de atmosferische omstandigheden

weergalm (n)
macalla

weerglans (n)
athmhachnamh

weerhaan /'ʋɪːrɦan/ (n)
coileach gaoithe

weerhouden (v)
coisc
  beletten om iets te doen

weerkaart (n)
cairt aimsire
  (meteorologie) kaart van een bepaald gebied waarop de weerssituatie is weergegeven

weerkaatsen (v)
athfhill
  overgankelijk door elastische botsing van richting veranderen

weerkaatsing (n)
frithchaitheamh
  het weerkaatsen
  datgene wat weerkaatst wordt (licht, beeld, warmte of geluid)

weerkeren /'werkerə(n)/ (v)
fill
  terug gaan naar de plaats waar men vandaan komt, terugkomen van eerst weggeweest te zijn
  dat iets weer wordt zoals het vroeger geweest is (meestal dat het weer rustig wordt)

weerklinken (v)
allabhair

weerkunde (n)
meitéareolaíocht

weerlegging (n)
bréagnú
  een betoog waarmee men iets weerlegt

weermacht (n)
arm

weerom (adv)
ar ais

weeromkomen (v)
fill

weersatelliet (n)
satailít aimsire
  (meteorologie) kunstmaan die gelanceerd wordt om meteorologische gegevens te verkrijgen

weersomstandigheden (n)
aimsir

weerspannigheid (n)
ceanndánacht
  het zich verzetten, recalcitrant gedrag

weerstaan (v)
cuir i gcoinne
  stand houden, weerstand bieden aan

weerstand (n)
friotóir
  een reactie die poogt een bepaalde actie tegen te werken, tegenstand
  (natuurkunde) (elektrotechniek) elektrische ~ de tegenstand die een stroom in een stroomgeleider ondervindt; de Wet van Ohm beschrijft het verband tussen spanning, stroom en weerstand
  (natuurkunde) (elektronica) (elektrotechniek) een onderdeel dat wordt toegepast in elektrische en elektronische schakelingen

weerwolf (n)
conriocht
  (mythologie) een mythisch wezen dat van mens in wolf verandert

weerzin (n)
déistin
  sterke afkeer, tegenzin

weerzinwekkend (adj)
aimhréireach
  waar je een weerzin tegen hebt

wees /ʋes/ (n)
dílleachta

weesgegroet (n)
is é do Bheatha, a Mhuire
  (religie) (christelijk) de keer dat je het Weesgegroet bidt

weeshuis /ˈʋeshœʏs/ (n)
dílleachtlann
  een opvanghuis voor wezen

weesjongen /ˈʋesjɔŋə(n)/ (n)
aindílleachta
  een jongen van wie beide ouders overleden zijn

weesmeisje /ˈwes.mɛɪ̯.ʃə/ /ˈʋes.mɛɪ̯.ʃə/ /ˈβ̞es.mɛː.ʃə/ (n)
aindílleachta
  een meisje van wie beide ouders overleden zijn

weg /ʋɛχ/ /β̞ɛx/ (n)
bóthar
  (verkeer) smalle strook grond voor het verkeer

wegbergen (v)
cuir i dtaisce

wegberm (n)
colbha bóthair
  de strook grond vlak naast een (verharde) weg

wegbranden (v)
loisc
  met vuur verwijderen

wegebben (v)
tráigh
  ergatief geleidelijk afnemen, verdwijnen

wegen /ˈʋeχə(n)/ /β̞eɣə(n)/ (v)
meáigh
  overgankelijk het gewicht/de massa bepalen
  inergatief een bepaald gewicht/massa als eigenschap hebben

wegenkaart (n)
léarscáil bhóithre

wegens /ˈʋeːɣəns/ /ˈʋeːχəns/ (preposition)
mar gheall ar
  een reden inleidend

weggaan /ˈwɛ.ɣaːn/ /ˈʋɛ.χan/ (v)
fág
  ergatief zich ergens vandaan begeven
  ergatief uit een relatie stappen

weggeven (v)
scaoil
  overgankelijk afstand nemen van iets door het aan iemand te geven

wegglippen (v)
goid
  stiekem weggaan

weghalen (v)
scaoil
  overgankelijk van zijn plaats halen

weghouden (v)
achomaireacht

wegjagen (v)
ruaig

wegkwijnen (v)
languidecer
  ergatief fysiek in steeds minder goede staat komen te verkeren

wegleggen (v)
cuir i dtaisce
  overgankelijk opbergen, achter slot brengen

wegleiden (v)
scaoil
  mensen of dieren onder geleide naar een andere plaats brengen

wegligging (n)
greamú
  de mate waarin een voertuig contact heeft en houdt met de weg met name bij remmen, optrekken en het maken van bochten en dan in het bijzonder als de wegkwaliteit minder goed is en bij hoge snelheden

wegmaken (v)
caill
  per ongeluk iets kwijtraken of verliezen

wegomlegging /'wɛxɔmlɛxɪŋ/ (n)
athbhealach
  tijdelijke verplaatsing van een weg of route in verband met werkzaamheden, evenementen of andere redenen
  een blijvende verplaatsing van een weg

wegpakken (v)
caith
  iets op een niet helemaal nette manier wegnemen

wegpesten (v)
ansmachtaigh
  iemand dusdanig pesten dat deze besluit ergens te vertrekken

wegpikken (v)
bain
  iets wegpakken dat niet van jou is

wegpompen (v)
análú
  door pompen zorgen dat een vloeistof ergens anders naartoe gaat

wegsluiten (v)
dún do bhéal

wegvak (n)
réimse
  gedeelte van een weg of route met een welomschreven begin- en eindpunt

wegvluchten (v)
bréagchuil
  uit angst ergens weggaan om in veiligheid te komen

wegwissen (v)
scrios
  met een vegende beweging iets verwijderen

wegzakken (v)
síolaigh

wegzetten /ˈʋɛx.zɛ.tə(n)/ (v)
cuir i dtaisce
  overgankelijk: ter zijde zetten
coinnigh
  overgankelijk: op zijn plaats zetten, wegbergen om te bewaren

wei /ʋɛɪ/ (n)
cluain
  een stuk grasland voor begrazing door vee
meadhg
  (drinken) een vloeistof die ontstaat als restproduct bij het kaasmaken

weide (n)
cluain

weidegrond (n)
cluain
  gebied dat met gras is begroeid en waar vee kan grazen

weideland (n)
talamh féaraigh
  gebied met veel grasvelden waarop dieren kunnen grazen

weiden (v)
cuir ar féarach
  overgankelijk vee op een stuk grond laten grazen

weifelend (adj)
anacair
  van een persoon dat deze aarzelt of twijfelt

weifeling (n)
aincheas
  aarzeling

weigeren (v)
eitigh
  overgankelijk niet voldoen aan een verzoek of opdracht

weigering (n)
éaradh, eiteach
  het niet voldoen aan een verzoek of opdracht.

weiland /'ʋɛɪlɑnt/ (n)
móinéar
  een stuk grasland in gebruik voor de begrazing door vee

weinig /ˈwɛɪ̯nɪx/ /ˈʋɛɪ̯nəχ/ /ˈβ̞ɛːnəx/ (n)
beag
  kleine hoeveelheid

weinigen (indefiniteCardinalNumeral)
beag
  zelfstandig gebruikt onbepaald hoofdtelwoord voor personen

weitas (n)
mála seilge
  tas waarin een jager zijn buit stopt

wekelijks /ˈwe.kə.lɪks/ /ˈʋe.kə.ləks/ /ˈβ̞e.kə.ləks/ (adv)
seachtainiúil
  eenmaal per week, elke week terugkerend

wekken (v)
dúisigh
  overgankelijk wakker maken
ardaigh
  overgankelijk veroorzaken

welaan (interjection)
adrásta

welbehagen (n)
pléisiúr
  de vreugde die veroorzaakt wordt door iets wat je als aangenaam ervaart
  (religie) het welgevallen dat God heeft in Zichzelf, Zijn Zoon en de mensheid

welbemind (adj)
maoineach
  heel erg geliefd vaak gebruikt als epitheton

welbevinden (n)
folláine
  een staat van goede lichamelijke en geestelijke gezondheid

welbewust (adj)
comhfhiosach
  met opzet en na goed nadenken

weldra /ʋɛl'dra/ (adv)
ar ball
  niet ver in de toekomst, spoedig

welgemanierdheid (n)
béasaíocht
  het netjes en keurig zijn

welgemutst (adj)
aerach
  in een goede stemming

welgeschapen (adj)
cruthach
  van een persoon dat deze goed gezond en mooi gevormd is

welgesteld (adj)
brabachúil
  financieel goed gesitueerd

welgevallen (n)
pléisiúr
  naar iemands welgevallen: zoals iemand het verkiest, zoals iemand het wil, zoals iemand het goedvindt

welgezind /'wɛlxəzɪnt/ (adj)
réidh
  vrolijke bui hebbend
  gunstig gestemd zijn over iets of iemand; er vertrouwen in hebben

welgezindheid (n)
cleamhnas
  de mate van gunstig gestemd zijn over iets of iemand; er vertrouwen in hebben

weligheid (n)
flúirse
  de mate dat iets in grote hoeveelheden voorkomt; de mate waarin iets in grote hoeveelheden groeit en bloeit

welingelicht (adj)
eolach

welk /ʋɛlk/ (relativePronoun)
a

welkom /ˈʋɛɫkɔm/ (adj)
fáilte
  gewenst zijn te blijven

welkom /ˈʋɛɫkɔm/ (interjection)
fáilte
  begroeting uitgesproken wanneer een persoon of groep ergens arriveert

welkomst (n)
Dé bhur mbeatha

wellevend (adj)
béasach
  goede, nette omgangsvormen hebbend

wellicht /ʋɛˈlɪxt/ (adv)
b'fhéidir
  misschien, mogelijk, mogelijkerwijs

wellust (n)
ainmhian
  zingenot, seksueel genot

wellustig (adj)
ainmhianach

welopgevoed (adj)
béasach
  een goede opvoeding genoten hebbend; netjes opgevoed zijn

welp /wɛlp/ (n)
beag
  m/o (dierkunde) jong van bepaalde zoogdieren, met name grote kat- en hondachtigen

welput (n)
earrach

welriekend (adj)
cumhra
  een prettige geur hebbend en verspreidend

welslagen /'wɛlslɑxə(n)/ (n)
rath
  met een goede afloop, met een goede uitslag

welsprekend (adj)
dea-bhriathrach
  goed, overtuigend en meeslepend (in het openbaar) kunnen spreken
  (figuurlijk) het fraai, overtuigend en meeslepend kunnen brengen van een boodschap ongeacht de manier waarop

welstand (n)
folláine
  een toestand van algeheel welbevinden waarin er geen sprake is van lichamelijk letsel of ziekte
rath
  het overvloed aan geld, land, grondstoffen, bezittingen en/of eigenschappen
aeistéitic
  overeenkomend met de goede smaak

welstellend (adj)
maoineach
  voorzien zijn van ruime financiële middelen

welterusten /ˌʋɛltə'rʏstə(n) (interjection)
oíche mhaith

welteverstaan (adv)
eadhon
  dat moet je goed begrijpen

welvaart /ˈwɛlvart/ (n)
rath

welvaren (n)
folláine

welvarend (v)
rafar
  over ruime financiële middelen beschikkend

welvarendheid (n)
rath
  de mate waarin iets of iemand in voorspoed verkeert

welvoeglijk (adj)
diongbháilte
  met de goede zeden in overeenstemming zijnd

welzeker (adv)
ambaiste
  sterke bevestiging van iets

welzijn /'wɛlzɛin/ (n)
folláine
  (economie) wanneer een individu of maatschappij zich in een goede toestand bevindt op het gebied van gezondheid, geluk en/of voorspoed

wem /wɛm/ (n)
puchán

wendakker (n)
iomaire cinn
  (landbouw) deel van een akker waar men met de ploeg kan keren tijdens het ploegen

wendbaarheid (n)
aclaíocht
  het gemak waarin iets of iemand van richting kan veranderen

wenden /ʋɛndɘ(n)/ (v)
deil
  ergatief (scheepvaart) van koers veranderen, bij zeilen vooral ook "door de wind gaan": "overstag gaan" of "gijpen"
ionsaigh
  wederkerend zich ~ tot: een persoon of instelling aanspreken

wending (n)
deil

wenen (v)
caoin
  inergatief traanvocht uitscheiden door emotie

wenk (n)
fógra

wenkbrauw / ˈwɛŋɡbrɑu / (n)
mala
  (anatomie) knokige rand boven het oog, meestal begroeid met haar

wennen (v)
cleacht

wens /ʋεns/ (n)
mian

wensbron (n)
tobar rúin
  een bron die een wens kan vervullen

wensdroom (n)
brionglóid
  een droom waarvan je hoopt dat ze ooit werkelijkheid wordt, maar waarvan je weet dat het waarschijnlijk nooit zal gebeuren

wensen /'ʋɛnsən/ (v)
dúil

wentelen /ˈwɛntələ(n)/ (v)
deil

wenteltrap (n)
staighre bíse

wereld /ˈweː.ʁəlt/ /ˈʋɪː.rɔɫt/ /ˈβ̞eː.rəɫt/ (n)
saol, domhan
  de aarde

wereldbol (n)
cruinneog
  een kaart van het oppervlak van de aarde in de vorm van een bol

werelddeel /ˈweːrəlˌdeːl/ /ˈʋɪːrəɫˌdeːɫ/ /ˈβ̞eːrəlˌdel/ (n)
ilchríoch
  een zeer groot boven de zee uitstekend stuk droog land en de omringende eilanden die op hetzelfde continentale plat liggen

wereldlijk (adj)
saolta
  betrekking hebbend op deze wereld, in tegenstelling tot met name het hiernamaals of de kerk

wereldwijd (adj)
domhanda

wereldzee (n)
aigéan
  (aardrijkskunde) elk van de grootste zeeën van de aarde

weren (v)
ruaig

werf /wɛr(ə)f/ (n)
cé
  een scheepswerf

werk /ʋɛrk/ (n)
obair
  dat wat gedaan moet worden, klus, arbeid, karwei
  beroep
  de plek waar men werkt, werkplek
  dat wat gemaakt is, zoals een kunstwerk, pennenvrucht, boekwerk, oeuvre, of opus

werkbak (n)
coimeádán
  omheinde metalen bak vanwaaruit men werkzaamheden op grote hoogte veilig kan verrichten

werkbank (n)
binse
  (techniek) een bank waaraan het werk verricht wordt

werkbij (n)
beach oibre
  niet vruchtbare vrouwelijke bij

werkboek (n)
leabhar oibre

werkcollege /'wɛrkɔleʒə/ (n)
rang teagaisc
  een lesvorm op de hogeschool en de universiteit, waarbij de student onder begeleiding aan opdrachten werkt, meestal in groepsverband

werkelijk (adj)
dáiríre
  niet verbeeld

werkelijkheid /'ʋɛrkələkɦɛɪt/ (n)
nithiúlacht
  de omstandigheden zoals deze daadwerkelijk bestaan

werkeloos (adj)
díomhaoin
  niets doend, niets verrichtend, niet werkend

werken /ʋɛrkən/ (v)
oibrigh
  inergatief arbeid verrichten, lichte vorm van zwoegen en daarmee een resultaat proberen te bewerkstelligen en geld verdienen

werker /ʋɛrkɘr/ (n)
oibrí

werkgever (n)
fostóir
  persoon die of bedrijf dat werk verschaft aan anderen

werking (n)
feidhmiú
  manier waarop iets functioneert

werkkracht /ˈʋɛrkrɑxt/ (n)
fostaí
  een persoon die gewoonlijk tegen betaling werk verricht
fuinneamh
  het vermogen om te werken

werkloon (n)
pá
  het salaris dat men ontvangt voor zijn arbeid

werkloos (adj)
dífhostaithe

werkloosheid /wɛrkˈloshɛit/ (n)
dífhostaíocht
  (economie) deel van de beroepsbevolking dat geen baan heeft
  (verouderd) niet actief zijn, niks doen

werkloosheidsuitkering (n)
sochar dífhostaíochta
  (economie) uitkering voor iemand die buiten zijn of haar schuld om werkloos is

werkloosheidsverzekering (n)
árachas dífhostaíochta

werklozensteun (n)
sochar dífhostaíochta
  gelden bestemt voor mensen die geen betaald werk kunnen krijgen, maar wel beschikbaar zijn voor de arbeidsmarkt

werkman (n)
oibrí

werkmens (n)
fostaí
  iemand die zijn (lage) inkomen krijgt door het verrichten van betaalde arbeid
  een noeste werker

werkmier (n)
oibrí

werknemer /ʋɛrkˈnemǝr/ (n)
fostaí
  iemand die voor een ander werkt en daarvoor betaald wordt

werknemersbond (n)
ceardchumann
  vereniging die de belangen van mensen die werken in loondienst behartigt

werkplaats (n)
ceardlann

werkstaking (n)
treo
  het tijdelijk stoppen met het leveren van arbeid om een sociaal-politiek doel te bewerkstelligen

werkstation (n)
stáisiún oibre
  krachtige computer die men voornamelijk gebruikt voor applicaties die veel rekenkracht vereisen

werktuig (n)
acaire
  (gereedschap) een stuk gereedschap om een taak eenvoudiger en/of lichter te maken

werktuigbouw (n)
innealtóireacht mheicniúil
  (techniek) het ontwerpen, vervaardigen en in bedrijf houden van machines

werktuigbouwkunde (n)
innealtóireacht mheicniúil

werktuigkunde /wɛrəktœyxkʌndə/ (n)
meicnic
  (wetenschap), (techniek), leer van het ontwerpen, vervaardigen en in bedrijf houden van machines (machinebouw, scheepsbouw, energie- en aandrijftechniek) en staal- en constructiebouw (b.v. offshore, olie- en gaswinning).

werktuiglijk (adj)
inneallach
  als een werktuig, dus automatisch, zonder nadenken, als een reflex, als vanzelf maar daardoor wel voorspelbaar en betrouwbaar

werkwoord (n)
briathar
  (grammatica) woordsoort die in de eerste plaats een handeling of toestand uitdrukt

werkwoordelijk (adj)
briathartha
  betrekking hebben op een werkwoord, (alleen maar) werkwoorden bevattend
  werkwoordelijk gezegde: een gezegde dat alleen maar bestaat uit werkwoorden en geen informatie geeft over het onderwerp

werpen (v)
caith
  overgankelijk met een krachtige zwaai van de arm iets uit de hand naar iets of iemand heen laten gaan
béar
  overgankelijk (van zoogdieren) ter wereld brengen, baren

werper (n)
crúsca
  (sport) bij honkbal de pitcher

werpspeer (n)
sleá
  lang puntig wapen dat men naar het te bejagen dier of de vijand kan gooien

werpspies (n)
sleá
  (militair) speer die men naar de vijand kan werpen

wervel (n)
veirteabra
  (anatomie) een bot van de wervelkolom

wervelkolom (n)
colún veirteabrach

wervelwind (n)
cuaifeach

wesp (n)
foiche
  (vliesvleugeligen) Apocrita een zwart-geel gestreept vliesvleugelig insect dat geen mier of bij is

west /ʋɛst/ (adv)
iarthar

westen /ˈʋɛs.tə(n)/ (n)
iarthar

westnoordwest (adv)
iarthar-iarthuaisceart

wet /wɛt/ (n)
dlí
  (juridisch) een door de overheid opgestelde regel

weten /ˈʋeː.tə(n)/ (v)
a fhios a bheith agat
  ergens kennis van hebben

wetenschap /'ʋetənsxɑp/ (n)
eolaíocht
  het weten van de mens; georganiseerde kennis in de samenleving
  de georganiseerde activiteit tot het vergroten van kennis en begrip, op wetenschappelijk niveau

wetenschapper /ˈʋetəˌsxɑpər/ (n)
eolaí
  (beroep), (wetenschap) iemand die de wetenschap beoefent

wetenswaardig (adj)
spéisiúil
  van iets dat het de moeite waard is om te weten

wetering (n)
sruth
  (aardrijkskunde) (waterbeheer) een gegraven watergang, vooral in laagveengebieden; brede sloot

wetgeving (n)
reachtaíocht
  (juridisch) het geheel aan wetten die in een land gelden

wetmatig /wɛt'matəx/ (adj)
dleathach
  overeenkomstig de regels en eisen van de juridische wetgeving
  overeenkomstig de wetten van de natuur, volgens een vast patroon

wetsontwerp (n)
bille
  (juridisch) (politiek) een tekstvoorstel voor een nieuwe wet vervaardigd en ingediend door de regering

wetstaal (n)
cruach
  (gereedschap) een ronde staaf fijn geribbeld staal met een handvat, waaraan een mes of schaar kan worden geslepen

wettelijk /ˈwɛtələk/ (adj)
dleathach
  in overeenstemming met de wet

wetten /'ʋɛtən/ (v)
géaraigh
  overgankelijk, (techniek) het aanscherpen [1] van een mes op een wetsteen

weven /ˈweː.və(n)/ /ˈʋe.və(n)/ (v)
figh
  overgankelijk (kleding) (textiel) een weefsel vervaardigen door lengte- en dwarsdraden in elkaar rechthoekig te vlechten

wezel (n)
bláthnaid ghallda, easóg
  (roofdieren) bepaald soort zoogdier, Mustela nivales zeer klein en schuw dier uit de familie der marterachtigen (Mustelidae

wezen /ˈʋeː.zə(n)/ (n)
dúil
  bestaand individu, inzonderlijk een persoon of dier
garr
  de aard van iets

wezenlijk /wezə(n)lək/ (adj)
riachtanach

whirlpool (n)
tobán cuilithe
  een rond bad waarin men kan zitten, met water van rond de 37 oC waardoorheen luchtbellen worden geperst

whisky (n)
fuisce, uisce beatha
  (drinken) een sterke drank die uit gerst of uit maïs en rogge gestookt is

whiteboard (n)
clár bán
  een glad, wit gekleurd metalen bord waarop men met behulp van een viltstift met uitwisbare inkt kan schrijven of tekenen en waarop men met een magneet voorwerpen kan klemmen

wichelarij (n)
fáistine
  het verkrijgen van informatie door middel van bovennatuurlijke of niet wetenschappelijk aangetoonde middelen

wie /wiː/ /ʋiː/ /β̞iː/ (relativePronoun)
cé
  betrekkelijk voornaamwoord met ingesloten antecedent: degene die

wiebelend (adj)
anacair
  snel en onregelmatig heel en weer bewegend

wiedes (adj)
follasach
  zo vanzelfsprekend en logisch, dat er niet over gediscussieerd kan of hoeft te worden

wieg (n)
cliabháin
  (meubel) een bedje voor een pasgeboren zuigeling, vaak met een hemel van fijn gaas en soms met de mogelijkheid het kind zachtjes heen en weer te bewegen

wiegelied (n)
suantraí

wiegen /ˈwiɣə(n)/ (v)
carraig
  overgankelijk zachtjes heen en weer bewegen, gewoonlijk om een zuigeling in slaap te brengen

wiek /ʋik/ (n)
seol
  molenarm, windvanger op het gevlucht van een windmolen
buaiceas
  (België) pit van een kaars

wiel (n)
roth
  o ronddraaiende schijf voor voortbeweging met minimale weerstand

wielersport (n)
rothaíocht
  (sport), is een verzamelnaam voor alle sporten waarbij gebruik wordt gemaakt van een fiets

wielrenner (n)
rothaí
  (sport) (beroep) iemand die op hoge snelheid fietst in wedstrijdverband

wielrijden (v)
ciogal

wielrijder (n)
rothaí
  (sport) iemand die fietst

wiep (n)
brosna

wier (interrogativePronoun)
a
  (verouderd) genitief vrouwelijk enkelvoud van wie: van wie
  (verouderd) genitief meervoud van wie: van wie

wier (n)
alga
  (plantkunde) in water voorkomende vaatloze, plantachtige organismen

wierook /ˈʋiː.roːk/ (n)
túis
  een mengsel van aromatische organische stoffen, dat aangestoken kan worden en dan een als aangenaam beoordeelde geur verspreidt, oorspronkelijk met name de hars (olibanum) van de wierookboom Boswellia

wiet /ʋit/ (n)
raithneach
  (plantkunde) softdrug die bestaat uit gedroogde hennep, Cannabis sativa

wij /wɛɪ̯/ /ʋɛɪ̯/ /β̞ɛː/ (personalPronoun)
muid
  nominatief (onderwerp), verwijst naar de groep mensen waar de spreker of schrijver bij hoort

wijd /wɛɪ̯d/ /ʋɛɪ̯t/ /β̞ɛːt/ (adj)
fairsing

wijdbeens (adv)
gabhalscartha
  met de benen gespreid

wijden (v)
tíolaic
  iets ~ aan: geheel voor een bepaald doel bestemmen

wijding (n)
beannacht
  (religie) gebeurtenis of rituele handeling waardoor personen, plaatsen of zaken aan een godheid of hogere macht worden toegeheiligd
  (religie) sacrament waarmee een man gelijkvormig wordt gemaakt aan Jezus en daarom in zijn naam kan handelen

wijdlopig (adj)
fadchainteach
  te veel woorden gebruiken voor een mededeling en daardoor saai, vervelend en slaapverwekkend worden

wijdverbreid /wɛitfərˈbrɛit/ (adj)
go forleathan
  op veel plaatsen voorhandig en daardoor bij veel mensen bekend

wijdvermaard (adj)
cáiliúil
  zeer beroemd in de wijde omtrek en bij veel mensen

wijdverspreid (adj)
go forleathan
  overal aanwezig, vindbaar

wijf /ʋɛi̯f/ (n)
bean
  (familie) (juridisch) (verouderd) echtgenote, vrouw [2]

wijk /ʋɛi̯k/ (n)
brí
  (aardrijkskunde) een bewoond deel van een stad of een gemeente

wijken (v)
coisc

wijkplaats (n)
cró folaigh
  een plek waar je bij gevaar naartoe kunt vluchten

wijkverpleegster (n)
banaltra cheantair
  verpleegkundige van de thuiszorg die mensen in hun eigen huis verzorgt

wijl (conjunction)
arae
  (verouderd) geeft onderschikkend een reden aan

wijn /wɛɪ̯n/ /ʋɛɪ̯n/ /β̞ɛːn/ (n)
fíon
  (oenologie), (drinken) sterke drank met alcoholgehalte van 10 tot 15 procent die verkregen wordt door de gisting van druivensap.

wijnazijn (n)
fínéagar fíona
  (voeding) azijn uit wijn bereid

wijnberg (n)
féithleog
  berg waarop wijngaarden gelegen zijn

wijnbouw (n)
fíonsaothrú
  (oenologie) het verbouwen van druiven voor de productie van wijn

wijndruif (n)
fíonchaor
  een druif die wordt gebruikt om wijn van te maken

wijnglas (n)
fíonghloine
  een glas dat speciaal ontworpen is om wijn uit te drinken

wijnpers (n)
cantaoir fíona
  apparaat waarmee sap uit druiven geperst kan worden, als een van de eerste stappen in de wijnproductie

wijnstok /ˈʋɛi̯n.stɔk/ (n)
fíniúin
  (plantkunde) Vitis vinifera klimplant uit de wijnstokfamilie met handvormige bladeren en geel-groenachtige bloemen, die de druif als vrucht voortbrengt

wijnteelt (n)
fíonsaothrú
  (oenologie) de aanbouw van druiven om er wijn van te maken, wijnbouw

wijs /wɛɪ̯s/ /ʋɛɪ̯s/ /β̞ɛːs/ (adj)
críonna
  van groot inzicht getuigend

wijs /wɛɪ̯s/ /ʋɛɪ̯s/ /β̞ɛːs/ (n)
séis
  (muziek) een melodie

wijsgeer (n)
fealsamh

wijsheid (n)
críonnacht
  gerijpt inzicht; de waarheid
  mate waarin gerijpt inzicht wordt getoond

wijsheidstand (n)
fiacail forais
  achterste kies van iedere kaakhelft van het volwassen gebit van een mens

wijten (v)
a
  ~ aan: in negatieve zin toeschrijven aan

wijting /ˈʋɛi.tɪŋ/ (n)
faoitín
  (straalvinnigen) bepaald soort straalvinnige vis, Merlangius merlangus , uit de familie van schelvissen (Gadidae ), orde schelvisachtigen (Gadiformes ), die voorkomt in het noordoosten van de Atlantische Oceaan en de Middellandse Zee

wijwater (n)
uisce coisricthe
  door een priester gewijd water

wijze (n)
slí
  manier
fáidh
  wijs persoon

wijzen (v)
aird

wijzer (n)
snáthaid

wijzerplaat (n)
taispeántas
  een plaat met een schaalverdeling waarop een wijzer een waarde kan aanwijzen

wijzigen (v)
athraigh
  overgankelijk zodanig aan iets werken dat het anders wordt

wijziging (n)
athrú
  verandering in een regel, document, wikipagina enz

wijzing (n)
breith

wiki (n)
vicí
  (wikitaal) een constructiesysteem voor internetpagina's waar, in het algemeen, iedereen alle pagina's kan wijzigen

wikkelen (v)
crap
  overgankelijk draaiend iets buigzaams rond een voorwerp aanbrengen

wikken (v)
meáigh
  (verouderd) op de hand wegen

wil /ʋɪl/ (n)
deoin
  de bereidheid of zin om iets te doen

wild (adj)
amhsach
  onbeschaafd, bruusk

wild (n)
géim
  dieren die niet onder menselijke beheersing zijn opgegroeid
  vlees van een wild dier

wild zwijn (n)
torc, torc allta
  (evenhoevigen) bepaald soort zoogdier, Sus scrofa uit de familie van de varkens (Suidae ), de wilde voorouder van het gedomesticeerde varkenHet wilde zwijn heeft van de varkens van de Oude Wereld het grootste verspreidingsgebied, en komt in grote delen van Europa, Azië en Noord-Afrika voor.

wildbraad /'wɪldbrat/ (n)
fiafheoil
  (voeding) gebraden vlees van wilde dieren

wildebras (n)
cailín báire
  een wild kind, kan een jongen of meisje zijn

wildernis (n)
fiántas
  een gebied dat weinig door de mens geregeld is

wildwestfilm (n)
iartharán
  film die zich afspeelt in het wilde westen van Amerika gedurende de 19de eeuw en waarin cowboys en indianen de hoofdrol spelen

wilg (n)
sail
  (bloemplanten) een geslacht Salix van tweehuizige bomen en struiken uit de wilgenfamilie (Salicaceae ). Wilgen zijn bladverliezende bomen met verspreide bladstand. De knop heeft één knopschub. De bloeiwijze van de wilg heeft de vorm van een katje en groeit uit de zijknoppen van een eenjarige twijg. De wilgenkatjes zitten of staan, dit in tegenstelling tot de hangende katjes bij populieren. De bomen doen het in drasse gebieden goed

willekeurig /wɪləˈkørəx/ (adj)
ansmachtúil

willen /ˈʋɪ.lən/ (v)
iarr
  modaal werkwoord iets als verlangen of voorkeur hebben

wilsbeschikking (n)
deoin
  (juridisch) (België) laatste ~: document waarmee de wensen voor de uitvaart vastgelegd kunnen worden.#:▸ U kunt zelf bepalen wat er met uw lichaam gebeurt na uw overlijden. Die keuze kunt u laten vastleggen in de laatste wilsbeschikking, een document dat u kunt opvragen bij de Dienst Burgerzaken in uw gemeente.

wimper (n)
fabhra

wind /ʋɪnt/ (n)
gaoth
  (meteorologie) de stroming van lucht veroorzaakt door luchtdrukverschillen

windbuks (n)
aerghunna
  een geweer waarbij de kogel door expansie van een gecomprimeerd gas naar buiten wordt geduwd

winden /ˈʋɪndə(n)/ (v)
crap
  overgankelijk een draad of kabel draaiend op een as of klos aanbrengen

winderig (adj)
gaofar
  weerstoestand waarbij er veel wind aanwezig is

windhaan (n)
coileach gaoithe

windhoos (n)
cuaifeach
  heftige wervelwind die maar kort duurt, maar veel schade kan aanrichten

windmolen (n)
muileann gaoithe
  molen die door de wind gedreven wordt

windmolenpark (n)
feirm ghaoithe
  een gebied waar windenergie gewonnen wordt met behulp van een aantal molens

windpark (n)
feirm ghaoithe
  een groep bij elkaar geplaatste windturbines

windroos (n)
cairt chompáis

windscherm (n)
fál fothana
  een scherm dat de (rij)wind (gedeeltelijk) tegenhoudt

windsel (n)
climir
  een lap stof die men ergens omheen kan winden
  (medisch) verband

windstilte (n)
calma
  (meteorologie) periode met geen of weinig wind

windwijzer (n)
coileach gaoithe
  apparaat dat de windrichting aangeeft

wingerd /'wɪŋɛrt/ (n)
féithleog
  Parthenocissus is een geslacht van houtige klimplanten uit de wijnstokfamilie Vitaceae
fíonghort
  wijngaard

winkel /ˈwɪŋkəl/ (n)
siopa
  (handel) een plaats waar koopwaar wordt verkocht

winkelcentrum (n)
ceantar siopaí
  gebied of overdekte galerij waar meerdere winkels en horecazaken zijn gevestigd

winkeljuffrouw /ˈwɪŋkəl.jʏˈfrɑu/ (n)
bean díolacháin
  (beroep) een vrouw die beroepsmatig in een winkel, een supermarkt, een warenhuis of buiten werkt, met name klanten bedient, waren verkoopt of achter de kassa zit

winkelkar (n)
tralaí siopadóireachta
  wagentje gemaakt van ijzerdraad waarin je tijdens het winkelen in een supermarkt de producten kunt leggen

winkelwagen (n)
tralaí siopadóireachta
  een wagentje dat in winkels wordt gebruikt om tijdens het winkelen producten in te verzamelen

winnen /ˈwɪnə(n)/ /ˈʋɪnə(n)/ /ˈβ̞ɪnə(n)/ (v)
buaigh
  overgankelijk als beste partij uit een wedstrijd komen
bain
  overgankelijk een grondstof uit de natuur halen

winst /ʋɪnst/ (n)
brabach
  (economie) het verschil tussen de verkoopsprijs en alle kosten die men heeft gemaakt

winter /ʋɪntər/ (n)
geimhreadh
  (meteorologie) het vierde van de vier seizoenen: op het noordelijk halfrond van 21 december tot 20 maart, op het zuidelijk halfrond van 21 juni tot 20 september

wintereik (n)
dair neamhghasánach
  (bloemplanten) bepaald soort loofboom, Quercus petraea , die inheems is in de Benelux en tot 30 meter hoog kan worden

wintergroen (adj)
crann síorghlas

winterkoning (n)
dreoilín
  (zangvogels) klein gedrongen vogeltje met opgewipt staartje, Troglodytes troglodytes

winterpunt (n)
grianstad an gheimhridh
  (astronomie)de gebeurtenis waarbij de zon, vanuit de aarde gezien, de meest zuidelijke positie (de Steenbokskeerkring) bereikt

wintertijd (n)
geimhreadh
  de tijd zoals die geldt in de herfst- en wintermaanden, zonder dat de klok een uur vooruit is gezet

winterwende (n)
grianstad an gheimhridh
  (astronomie)de gebeurtenis waarbij de zon, vanuit de aarde gezien, de meest zuidelijke positie (de Steenbokskeerkring) bereikt

winterzonnestilstand (n)
grianstad an gheimhridh
  (astronomie)de gebeurtenis waarbij de zon, vanuit de aarde gezien, de meest zuidelijke positie (de Steenbokskeerkring) bereikt

winterzonnewende (n)
grianstad an gheimhridh
  (astronomie)de gebeurtenis waarbij de zon, vanuit de aarde gezien, de meest zuidelijke positie (de Steenbokskeerkring) bereikt

wip /ʋɪp/ (n)
cranndaí bogadaí
  v/m een speeltuig bestaande uit een balk die in het midden op een verhoogde steun rust

wippen /'ʋɪpə(n)/ (v)
fuílleach
  inergatief op en neer bewegen
scriú
  inergatief (figuurlijk) (seksualiteit) (informeel) geslachtsgemeenschap hebben, paren

wipstoel /ˈwɪpstul/ (n)
cathaoir luasctha
  zetel waarin je comfortabel voor- en achterover kunt schommelen

wis (adj)
cinnte

wis (n)
braisligh

wisent (n)
bíosún
  (evenhoevigen) bepaald soort zooɡdier, Bison bonasus , aan het eind van de 15e eeuw al zo zeldzaam geworden dat er maatregelen genomen moesten worden in de vorm van jachtrestricties; door fokprogramma's, opgezet in het begin van de 20e eeuw voor uitsterven behoed: er zijn vrijlevende populaties in Polen, Wit-Rusland, Oekraïne, Rusland, Litouwen, Slowakije, Duitsland en Roemenië, maar het blijft een kwetsbare soort

wiskunde (n)
matamaitic
  (wetenschap) de formele studie van patronen en structuren

wiskundig /ʋɪsˈkʏndəx/ (adj)
matamaiticiúil
  (wiskunde) op wiskunde betrekking hebbend of er gebruik van makend

wiskundige (n)
matamaiticeoir

wispelturig (adj)
meonúil

wispelturigheid (n)
luaineacht
  het op een onvoorspelbare manier steeds weer veranderen

wissel /ʋɪsəl/ (n)
ladhróg
  (het, de) (spoorwegen) speciale constructie in een spoorweg om een trein, metro of tram naar een ander spoor te leiden
bille malairte
  (de) (economie) handelspapier waarin een uitgever (de trekker) aan een derde (de betrokkene) onvoorwaardelijke opdracht geeft een bepaalde geldsom of diens order te betalen aan een bepaalde persoon (de nemer)
malartaíocht
  (de) vervanging van een sporter door een teamgenoot

wisselgeld (n)
briseadh airgid

wisselkind (n)
carrachán linbh
  (folklore) kind dat in de plaats gelegd wordt van een door feeën of trollen geroofd mensenkind

wisselspeler /'wɪsəlspelər/ (n)
bean ionaid
  (sport) een speler die gedurende de wedstrijd een andere speler vervangt

wisselstroom (n)
sruth ailtéarnach
  (natuurkunde), (elektrotechniek) elektrische stroom die periodiek van richting en van sterkte verandert

wissen (v)
léirscrios
  overgankelijk het niet meer laten bestaan van

wissewasje (n)
réadán
  iets van weinig betekenis, kwestie die eenvoudig op te lossen is

wit /ʋɪt/ (adj)
bán
  (kleur) de kleur wit hebbend

wit /ʋɪt/ (n)
bán, geal
  (kleur) lichtst mogelijke kleur, kleur die wordt waargenomen bij een gelijkmatige vermenging van alle zichtbare kleurtinten in het spectrum

witachtig (adj)
fobhán

witboek (n)
Páipéar Bán
  een document dat beschrijft hoe overheidsbeleid, een technologie, en/of product een specifiek probleem oplost

witbrood (n)
arán bán
  (voeding) brood van fijn gebuild meel, waarin geen zemelen aanwezig zijn

witgoud (n)
platanam
  (verouderd) platina

witharig (adj)
gealacán
  haar hebbend dat een witte- of zeer blonde kleur heeft

withdrawal (n)
aistarraingt

witheid (n)
báine
  de mate waarin iets een witte kleur heeft; de mate waarin een oppervlak wit licht reflecteert of uitstraalt
  van mensen dat ze een blanke huidskleur hebben

witkalk (n)
aol
  kalk waarmee men muren wit kan maken

witlof (n)
siocaire
  (groente) loof van met dat doel in het donker geteelde varianten van cichorei, Cichorium intybus var. foliosum (wikidata: witlof )#:▸ Maar met groente is het weer opletten: paprika en mais vinden ze lekker, witlof of spruiten niet.

witsel (n)
aoldath a chur ar
  stof waarmee men iets wit kan maken

witstaarthert (n)
fia earrbhán

witte haai (n)
siorc bán mór
  (kraakbeenvissen) bepaald soort zeevis, Carcharodon carcharias , de bekendste en de meest gevreesde haai

witte kwikstaart (n)
glasóg sráide
  (zangvogels) zangvogel Motacilla alba die in bijna heel Eurazië voorkomt

witte wijn (n)
fíon geal, fíon bán
  (oenologie), (drinken) alcoholhoudende drank die verkregen wordt door de gisting van voornamelijk witte druiven

wittekool (n)
cabáiste
  (bloemplanten) sluitkoolgewas Brassica oleracea var. capitata dat lichtgroen tot wit van kleur is (wikidata: wittekool )

wodka (n)
vodca
  (drinken) een heldere, kleurloze en nagenoeg geurloze sterkedrank, gestookt uit uiteenlopende plantaardige grondstoffen

woede /ˈʋudə/ (n)
fearg
  (emotie) gevoel van erge kwaadheid

woef (interjection)
amh
  krachtig geluid met korte tussenpozen, zoals een hond dat kan uitstoten

woekerend (adj)
uaibhreach
  geneigd om de hard te groeien en uit te breiden

woekerplant (n)
diúgaire

woelen (v)
bain

woelmuis (n)
vól
  (knaagdieren) klein, gravend, muisachtig knaagdier uit de onderfamilie Arvicolinae , met een dikke kop, stompe snuit, korte staart, poten en oren en een stevig lichaam, en dat van plantewortels leeft, zowel vochtige weiden als droge hooglanden bewoont en veel schade aanricht aan gewassen

woelwater (n)
corrthónach
  een onrustig, beweeglijk persoon en met name een onrustig kind

woensdag /ˈʋunzdɑx/ (n)
Céadaoin, An Chéadaoin
  (tijdrekening), (dag) een dag van de week die na dinsdag en voor donderdag komt

woerd (n)
lacha
  (eendvogels) het mannetje van een eendensoort

woest (adj)
amhsach
  onbebouwd, braakliggend

woestenij (n)
fásach
  een onherbergzaam gebied dat door niemand verzorgd wordt

woestijn (n)
fásach, gaineamhlach
  grote dorre vlakte, met weinig neerslag (relatief t.a.v. de daar heersende temperatuur) en weinig vegetatie

wok (n)
wok
  (huishouden) (kookkunst) ronde pan die wordt gebruikt in de oosterse keuken, vooral om te roerbakken

wol /ʋɔl/ (n)
olann
  (textiel) weefsel van wollen garens

wolachtig (adj)
olanda
  een materiaal dat lijkt op wol maar het niet per se hoeft te zijn

wolf /wɔlf/ /ʋɔlf/ (n)
faolchú, mac tíre
  (roofdieren) bepaald zoogdier, Canis lupus , dat in groepen jaagt en voorkomt op het noordelijk halfrond

wolfraam (n)
tungstan
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool W en atoomnummer 74. Het is een grijswit overgangsmetaal

wolfshond (n)
cú faoil
  honden die gefokt zijn om op wolven te jagen
  honden die recent zijn ontstaan uit kruisingen tussen honden en wolven

wolfskers (n)
lus na hoíche

wolfsmelk (n)
bainne caoin

wolk (n)
scamall, scamaill
  (meteorologie) samenhangende verzameling van merendeels zwevende waterdruppeltjes

wolkenkrabber /ˈwɔlkə(n)ˌkrɑbər/ /ˈʋɔɫkə(ŋ)ˌkrɑbər/ /ˈβ̞ɔɫkə(ŋ)ˌkrɑbər/ (n)
teach spéire, ilstórach
  (bouwkunde) een zeer hoog gebouw dat met bewolkt weer zichtbaar in de wolken kan steken

wolvin /wɔlˈvɪn/ /ʋɔlˈvɪn/ (n)
mac tíre baineann
  (dierkunde) vrouwelijke wolf

wombat (n)
vombat

wond /wɔnd/ /ʋɔnt/ /β̞ɔnt/ (n)
créacht
  (medisch) een beschadiging in of aan het lichaam

wonder (n)
ionadh
  een gebeurtenis waaraan een bovennatuurlijke oorsprong toegeschreven wordt en die men niet anderszins logisch kan verklaren

wonderbaar (adj)
iontach

wonderdokter (n)
dochtúir bréige

wonderlijk (adj)
aduain
  opmerkelijk, ongewoon

wonderschoon (adj)
aoibhinn
  heel erg mooi

wondroos (n)
arasaipil
  (medisch) bacteriële infectie van de huid die gepaard gaat met hoge koorts en algemeen ziektegevoel

wonen /ˈwo.nə(n)/ /ˈʋo.nə(n)/ /ˈβ̞o.nə(n)/ (v)
bí i do chónaí
  inergatief een permanente behuizing hebben

woonkamer (n)
poll
  (bouwkunde), (wonen) een kamer ingericht om in te wonen

woonlaag (n)
céim
  iedere laag van een gebouw bestemd om in te wonen

woonst (n)
teach
  woning
  de wettelijke woonplaats van iemand

woontoren (n)
doinsiún
  (middeleeuwen) middeleeuwse toren waarin men kan wonen (tijdens een belegering)

woord /ʋoːrt/ /ˈʋʊːrt/ /ˈβoːrd/ /ˈβoːrt/ (n)
focal
  (taalkunde) spraakklank of betekeniseenheid die bestaat uit minimaal één vrij morfeem en minimaal nul gebonden morfemen
  belofte
  (religie) (in het christendom:) het woord van God, Jezus Christus, of de inhoud van de bijbel
  (informatica) de natuurlijke eenheid van informatie voor een bepaalde computerarchitectuur

woordbetekenis (n)
réasún
  de semantische inhoud van een woord

woordbreuk (n)
sárú gealltanais
  het niet nakomen van wat men beloofd heeft

woordelijk (adj)
briathartha
  bestaande uit woorden
beacht
  heel precies en compleet

woordenboek /ˈʋɔːrdə(n)ˌbuk/ (n)
foclóir
  (taalkunde) een boek waarin de woorden en uitdrukkingen van een taal zijn gerangschikt met hun grammatische eigenschappen, gebruiksmogelijkheden, betekenissen of vertalingen

woordenlijst /ˈʋɔːrdə(n)ˌlɛɪst/ (n)
foclóirín
  een lijst bestaande uit woorden

woordenschat (n)
foclóirín

woordsoort (n)
roinn chainte
  (taalkunde) categorie waarin bepaalde woorden naar gelang het grammaticale gebruik in onderverdeeld worden

woordvoerder (n)
urlabhraí
  een persoon die namens anderen spreekt

worden /ˈwɔrdə(n)/ /ˈʋɔrdə(n)/ /ˈβ̞ɔrdə(n)/ (v)
éirigh

worgen (v)
tacht
  overgankelijk door dichtknijpen van de hals dood trachten te maken

workstation (n)
stáisiún oibre
  een krachtige computer voor professioneel gebruik, die over gespecialiseerde hardware of software beschikt

worm /ʋɔrm/ (n)
péist
  (informatica) is een zichzelf vermenigvuldigend computerprogramma. Via een netwerk worden kopieën van deze worm doorgestuurd zonder een tussenkomst van een gebruiker. Een worm is geen computervirus want hij heeft geen computerprogramma nodig om zich aan vast te hechten. Men kan stellen dat een worm schade toebrengt aan een netwerk, waar een virus een gerichte aanval op een computer doet

wormgat (n)
poll péiste
  (natuurkunde) is een hypothetische mogelijkheid binnen de ruimte-tijd. In de normale ruimte kan men tussen twee punten niet sneller reizen dan het licht, maar volgens de theorie van een wormgat bestaat er een "korte weg" in het universum.Science-fictionlezers blijven hopen op hun bestaan...

wormstekig (adj)
cruimheach
  door wormen aangevreten en bedorven (met name van hout en vruchten)

worp /ʋɔrp/ (n)
caith
  de handeling van het werpen van iets
ál
  (dierkunde) aantal jonge zoogdieren die tegelijk uit een moeder geboren worden

worst /wɔrst/ (n)
ispín
  (voeding) een toegebonden eind darm of vlies dat gevuld is met vleeswaar

worstelen (v)
streachail

wort (n)
braichlis
  aftreksel van mout, gezoet en gehopt beslag voor de bereiding van bier

wortel /ˈʋɔrtəl/ (n)
fréamh
  (plantkunde) het ondergrondse gedeelte van een plant of boom
  (wiskunde) een getal gezien in zijn verhouding tot het getal van zijn tweede macht, derde macht, enz
  (taalkunde) radix, de kleinste betekenisvolle eenheid in een taal, ontdaan van alle afhankelijke, betekenisdragende elementen, zoals klinkerwisseling, voor- en achtervoegsels, invoegsels en uitgangen.

woud /ʋʌːt/ /ʋʌːut/ (n)
coill
  (ecologie) groot bos [1]

wouw /ʋʌʊ̯/ /β̞ʌːβ̞/ (n)
cúr
  (havikachtigen) benaming voor roofvogels uit het geslacht Milvus of het geslacht Haliastur

wraak (n)
díoltas
  het vergelden van doorgemaakt lijden

wraaknemer (n)
agróir

wraakneming (n)
agairt
  iets wat men doet als vergelding voor een (ervaren) kwaad dat men is aangedaan

wrak (adj)
ainriochtach

wraken (v)
dúshlán
  overgankelijk (juridisch) op bepaalde, bij wet omschreven gronden niet toelaten of onbevoegd verklaren

wrakhout (n)
smionagar
  (aangespoeld) hout van een scheepswrak
  (figuurlijk) iets of iemand die zwaar beschadigd is en als iets waardeloos is weggegooid

wraking (n)
agó
  (juridisch) een procedure bij de rechtbank, die bedoeld is om de objectiviteit van een rechter te beoordelen

wrat (n)
faithne
  (medisch) hard, ruw knobbeltje op de huid veroorzaakt door virussen, vaak voorkomend op handen en voeten

wrattig (adj)
faithneach
  bedekt met veel wratten

wreed (adj)
ainiochtach
  (informeel) heel goed, retegoed

wreedaard (n)
barbarach

wreef (n)
trácht
  (anatomie) bovenkant van de voet tussen tenen en enkel

wreken (v)
imir díoltas ar
  iemand straffen om het onrecht dat hij of zij je heeft aangedaan

wreker (n)
agróir

wrevel (n)
colg
  het boos, geprikkeld en geërgerd zijn

wriggelen (v)
freang
  wriemelen, kronkelen

wrijven (v)
cuimil
  inergatief hard tegen een voorwerp aan bewegen

wringen /'ʋrɪŋən/ (v)
bí ag lúbarnaíl
  overgankelijk met een draaiende beweging iets vervormen

wroeging /'wruɣɪŋ/ (n)
aithrí

wrok (n)
fala

wrong (n)
fleasc
  (heraldiek) oorspronkelijk een rol van twee ineengedraaide repen stof, gevuld met haar of wol, aangebracht boven op de helm om vijandelijke slagen te breken

wuiven /wœyvə/ (v)
casadh
  inergatief een groet brengen door met de handen te zwaaien
  inergatief heen en weer buigen, zwenken

wulk (n)
cuachma
  (buikpotigen) Buccinum undatum (of enige verwante soorten), een vrij grote zeeslak uit de Noordzee die eetbaar is en tot de Buccinidae behoort

wulp (n)
crotach
  (steltloperachtigen) Numenius arquata , een vogel uit de familie van de snipachtigen (Scolopacidae)

wurgen (v)
tacht
  overgankelijk iets of iemand vermoorden door het dichtknijpen van de keel

wurgslang (n)
buachrapaire
  een grote slang die zijn prooi doodt door de ademhaling van de prooi te belemmeren

wurm (n)
cruimh

x (n)
x
  (taalkunde) de vierentwintigste letter van het alfabet

xanthine /ksɑnˈtinə/ (n)
xaintin
  een organische stof die in vlees, urine en andere dierlijke stoffen voorkomt

xenofobie /ksenofoˈbi/ (n)
seineafóibe
  een afkeer van alles wat vreemd of buitenlands is

xenofoob (adj)
seineafóbach
  een sterke afkeer van vreemdelingen hebbend

xenofoob (n)
seineafóbach
  iemand die een sterke angst voor vreemdelingen heeft

xenon /ˈksenɔn/ (n)
xeanón
  (scheikunde), (element) een scheikundig element en kleurloos edelgas met het symbool Xe en het atoomnummer 54

xeroderma /ˌksɪːroˈdɛrma/ (n)
xéirideirme
  (medisch) een verharde en verdikte huid

xerografie /ˌksɪːroɣraˈfi/ (n)
xéireagrafaíocht
  een droge, niet-chemische en fotografische methode die gebaseerd is op elektrostatische aantrekkingsverschijnselen

xerox /ˈksɪːrɔks/ (n)
fótachóipeáil
  een fotokopie die gemaakt is door middel van xerografie

xeroxen /ˈksɪːrɔksə(n)/ (v)
fótachóipeáil
  overgankelijk kopieën maken volgens het systeem van de xerografie

xyleem /ksiˈlem/ (n)
xiléim
  (biologie) het houtgedeelte van de vaatbundels in houtige gewassen

xyleen /ksiˈlen/ (n)
xiléin
  (scheikunde) een oplosmiddel voor stoffen als lak en rubber

xylofonist /ˌksilofoˈnɪst/ (n)
xileafónaí
  (muziek), (beroep) een bespeler van een xylofoon

xylofoon (n)
xileafón
  (muziekinstrument) melodisch slaginstrument dat bestaat uit een reeks op toon gestemde hardhouten staafjes waar met kleine hamertjes op geslagen wordt

y /iˈɣrɛk/ /ɛɪ̯/ /ɛː/ (n)
y
  (taalkunde) de vijfentwintigste letter van het alfabet

yamswortel (n)
ionam
  een tropisch voedselgewas

yankee (n)
Poncán
  een Amerikaan uit het noordelijke deel van de Verenigde Staten

yard (n)
clós
  een Angelsaksische lengtemaat (3 voet is 0,9144 m)
  een Engelse vlaktemaat (12,14 ha)

yawl (n)
geolta
  (scheepvaart) een zeiljacht met twee langsgetuigde masten, de achterste (bezaan)mast is klein en ver naar achteren geplaatst, achter de positie van het roer.

yell (n)
liú
  een geschreeuwde leuze

yen (n)
yen
  (valutanaam) munteenheid officieel bekend als Japanse yen en die alleen daarom uniek naar Japan verwijst omdat de naam 'yen' bij geen enkele andere valuta in de wereld gebruikt wordt

yoga /ˈjoxa/ (n)
ióga
  het streven om door lichamelijke en geestelijke methoden van concentratie tot hogere bewustzijnstoestanden te geraken

yoghurt /ˈjɔxərt/ /ˈjɔχərt/ (n)
iógart
  (voeding) lichtzuur en enigszins lobbig zuivelproduct, gemaakt door het toevoegen van melkzuurbacteriën aan gewone melk

ypsilon (n)
upsalón
  de Griekse naam voor de vijfentwintigste letter van het alfabet "Y"

ytterbium (n)
itéirbiam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Yb en atoomnummer 70. Het is een zilverwit lanthanide

yttrium (n)
itriam
  (scheikunde), (element) een element en zilverwit overgangsmetaal met het symbool Y en het atoomnummer 39

z /sɛt/ /zɛt/ (n)
z
  (taalkunde) de zesentwintigste letter van het alfabet

zaad /zaːt/ (n)
síol
  (plantkunde), (landbouw) bevruchte kiem waaruit een nieuwe plant van dezelfde soort groeit
  (dierkunde) zaadcellen uit de mannelijke geslachtsorganen van een mens of een dier

zaadbal /'zadbɑl/ (n)
magairle
  het mannelijke orgaan waar de spermacellen gemaakt worden

zaadbank /ˈzadbɑŋk/ (n)
banc speirme
  een spermabank

zaadbed (n)
ceapach síl
  kweekbed, bed waarin zaadjes kunnen ontkiemen

zaag /zax/ (n)
toireasc, sábh
  (gereedschap) een stuk gereedschap met een scherp getand metalen blad om voorwerpen in stukken te verdelen

zaagmeel (n)
min sáibh
  fijn zaagsel

zaagsel /'zaxsəl/ (n)
min sáibh
  een uit houtvezels bestaande stof die ontstaat bij het zagen van hout

zaaien (v)
síol a chur
  overgankelijk zaad strooien

zaakkundig (adj)
in ann

zaan (n)
uachtar
  room.

zacht (adv)
bog
  met weinig geluidsvolume

zachtaardig (adj)
mín

zachtmoedig /zɑxt'mudəx/ (adj)
mín

zachtzinnig (adj)
mín
  niet al te ruw, de dingen ontziend

zadel (n)
diallait
  zitplaats op de rug van een (rij)dier
  zitplaats op een (gemotoriseerde) fiets

zadelen (v)
diallait
  overgankelijk een zadel plaatsen op een rijdier

zagen /ˈza.ɣə(n)/ /ˈza.χə(n)/ (v)
nath
  overgankelijk in stukken delen door middel van een zaag

zak (n)
póca
  een plek in kleding waarin kleine spullen kunnen worden meegedragen

zakboekje (n)
ríomhaire glúine

zakdoek /ˈzɑgduk/ (n)
ciarsúr, ciarsúr póca
  een doek om de neus in te snuiten

zaken /zaːkən/ (n)
gnó
  alleen meervoud commerciële activiteiten

zakenman /'zakəmɑn/ (n)
fear gnó
  (beroep) iemand die met zakendoen zijn brood verdient

zakgeld (n)
airgead póca

zakken /zɑkə(n)/ (v)
síolaigh
  ergatief naar beneden gaan
meath
  ergatief niet slagen voor een examen

zakkenroller (n)
peasghadaí
  (beroep) iemand die ongemerkt waardevolle zaken steelt die mensen bij zich dragen zoals een portemonnee, geld of telefoon

zaklamp /ˈzɑklɑmp/ (n)
tóirse
  kleine, draagbare lamp die op batterijen werkt

zaklantaarn (n)
beo
  een draagbare bron van licht, gewoonlijk van energie voorzien middels batterijen

zaklantaren (n)
beo
  een draagbare bron van licht, gewoonlijk van energie voorzien middels batterijen

zakmes /ˈzɑkmɛs/ (n)
scian phóca
  een klein invouwbaar mes, vaak met extra gereedschappen

zalf (n)
ungadh
  (farmacologie) smeerbare massa om op de huid aan te brengen verkrijgbaar bij drogisterij of apotheek

zaligheid (n)
beannaitheacht
  (religie) een toestand waarin men gerechtvaardigd is tegenover God
  overdrachtelijk iets geweldig fijns

zalm /zɑlm/ /zɑɫm/ (n)
bradán
  (straalvinnigen) benaming voor een aantal vissoorten uit de familie Salmonidae (zalmen)

zalven /zɑlvə(n)/ (v)
ung
  overgankelijk het aanbrengen van een welriekende olie, meestal als inhuldiging in een politieke of religieuze hoedanigheid

zamelen (v)
dlúthaigh
  overgankelijk beetje bij beetje bijeenbrengen

zand (n)
gaineamh
  (geologie) losse massa die bestaat uit miljoenen stukjes steen, schelpen [1], kwarts en glimmer [1]

zandbak (n)
bosca gainimh
  (speelgoed) een bak gevuld met zand om in te spelen

zandbank (n)
oitir
  een ophoping van zand op de bodem van een zee of meer

zander (n)
liúsphéirse
  (straalvinnigen) (verouderd) benaming voor de zoetwatervis Sander lucioperca , een roofvis die ook in de Benelux voorkomt

zandkasteel (n)
caisleán gainimh
  een van zand gebouwd miniatuurkasteel

zandman (n)
Seán Ó Néill

zandmannetje (n)
Seán Ó Néill
  een wezen dat zand in de ogen van kinderen zou strooien

zandsteen (n)
gaineamhchloch

zandstrooier (n)
bosca gainimh
  (verouderd) een vaatje gevuld met zand dat gebruikt werd om overtollige inkt op een beschreven blad op te deppen

zang (n)
canadh

zanger /ˈzɑŋər/ (n)
amhránaí
  (muziek), (beroep) iemand die zingt.

zangeres (n)
amhránaí
  (muziek), (beroep) vrouwelijke vorm van zanger

zanglijster (n)
smólach
  (zangvogels) Turdus philomelos , een lijstersoort die algemeen is in Nederland en Vlaanderen

zat /zɑt/ /ˈzatərˌdɑx/ (adj)
ar meisce
  (informeel), (drinken) verzadigd, vol, met name van alcoholische drank
bréan
  (informeel) als predicaat met oorzakelijk voorwerp: ergens genoeg van hebbend

zat /zɑt/ /ˈzatərˌdɑx/ (indefinitePronoun)
flúirse
  (informeel) in voldoende mate

zaterdag (n)
Satharn, An Satharn
  (tijdrekening), (dag) een dag van de week die na vrijdag en voor zondag komt

ze (personalPronoun)
sí
  clitische vorm van zij; derde persoon vrouwelijk enkelvoud, onderwerp
iad
  clitische vorm van zij; derde persoon meervoud, onderwerp

zebra (n)
séabra
  (onevenhoevigen) Equus snel, paardachtig kuddedier van de Afrikaanse steppen, gekenmerkt door zijn witte of lichtgele huid met zwarte of donkerbruine strepen, opstaande manen, tamelijk lange oren en zijn niet tot de wortel behaarde staart

zebrapad (n)
trasrian coisithe
  (verkeer) een patroon van witte strepen aangebracht op het wegdek ter aanduiding van een beschermde voetgangersoversteekplaats

zede (n)
béas

zedelijk (adj)
múineadh
  zoals het volgens normen en waarden behoort

zedelijkheid (n)
moráltacht

zedenbederf (n)
éillitheacht

zedenkunde (n)
eitic

zedenkundig (adj)
eiticiúil

zedenleer (n)
eitic
  samenhangend geheel van opvattingen bij een persoon of groep over hoe mensen zich horen te gedragen

zee /ze/ /zeː/ (n)
farraige, muir
  (aardrijkskunde) een uitgestrekt oppervlak zoutwater dat het grootste deel van de aarde bedekt

zee-egel (n)
cuán mara
  (stekelhuidigen) op de zeebodem levend bol-, hart- of schijfvormig stekelig ongewerveld diertje dat behoort tot het fylum stekelhuidigen (Echinodermata)

zee-engte (n)
caol
  smalle doorgang tussen twee zeeën en daarmee tevens de scheiding tussen twee landmassa's

zeeanemoon (n)
bundún leice
  (neteldieren) benaming voor dieren uit de orde Actiniaria , in zoutwater levende bloemdieren

zeearend (n)
iolar mara
  (havikachtigen) bepaald soort roofvogel die in kustgebieden leeft, Haliaeetus albicilla , de grootste Europese arend

zeearm (n)
inbhir
  inham van een zee

zeeaster (n)
crosóg
  (groente) Limonium vulgare syn. Aster tripolium , plant die op de kwelders voorkomt en waarvan de bladeren als groente gegeten worden

zeebaars (n)
doingean mara Eorpach
  (straalvinnigen) baarsachtige zeevis, Dicentrarchus labrax , die tot 1 m lang kan worden

zeebanket (n)
bia farraige
  (voeding) gevarieerde vismaaltijd

zeebeving (n)
muirchrith
  (seismologie) aardbeving waarvan het epicentrum op de bodem van de zee ligt

zeebodem (n)
grinneall na farraige
  het grondvlak van een zee

zeebreker (n)
bábhún
  stenen strekdam dienend om de kracht van de golven te breken

zeecadet (n)
meánloingseach
  een zeeofficier in opleiding bij de marine

zeedistel (n)
cuileann duimhche
  (plantkunde) blauwe ~ Eryngium maritimum een vaste plant uit de schermbloemenfamilie (Umbelliferae of Apiaceae)

zeeduivel (n)
láimhíneach
  (straalvinnigen) (voeding) bepaald soort grote zeevis, Lophius piscatorius uit de familie der Lophiidae , die er door een grote kop met priemvormige aanhangsels griezelig uitziet

zeef (n)
criathar
  (gereedschap) (huishouden) een werktuig met veel gaatjes voor het scheiden van een vloeistof of fijn poeder van de zich de daarin bevindende grotere vaste delen

zeegang (n)
mórtas
  de deining van de zee

zeegezicht (n)
amharc mara
  schilderij met de zee als onderwerp

zeegras (n)
feamainn mheilsceánach
  (plantkunde) Zostera sp. een plantensoort aangepast aan het leven in zout water

zeehond (n)
rón
  (roofdieren) benaming voor zeezoogdieren uit de familie Phocidae

zeehoofd (n)
piara
  pier of dijk die in zee uitsteekt

zeek (n)
mún
  vloeibare ontlasting
deoch
  (informeel) het zeewater

zeekoet /ˈzekut/ (n)
foracha
  (steltloperachtigen) zwart-witte zeevogel, Uria aalge , uit de familie van de Alcidae

zeekomkommer (n)
súmaire cladaigh
  (stekelhuidigen) benaming voor op de op komkommers lijkende zeedieren uit de klasse Holothuroidea

zeekreeft (n)
gliomach
  (kreeftachtigen) in zee levende kreeft Nephropidae

zeekust (n)
cósta
  de begrenzing van land door de zee

zeekwal (n)
smugairle róin
  (dierkunde) neteldier in de vorm waarin het vrij in het water zwemt, met een geleiachtig lichaam in de vorm van een klok of paraplu

zeeldraaier (n)
rópadóir
  (beroep), (verouderd) iemand die zelen vervaardigt

zeeleeuw (n)
mór-rón
  (roofdieren) grote oorrob, benaming voor dieren uit de onderfamilie Otariinae

zeelt (n)
cúramán
  (straalvinnigen) bepaald soort karperachtiɡe zoetwatervis, Tinca tinca

zeeluipaard /ˈzelœʏpart/ (n)
rón liopaird
  (roofdieren) bepaald soort zoogdier, Hydrurga leptonyx , gezien als het meest roofachtige dier in Antarctica; behoort tot de familie zeehonden (Phocidae )

zeem /zem/ (n)
seamaí
  o zeemleer, leer gemaakt van gemzenhuid.

zeemacht (n)
cabhlach

zeeman (n)
maraí

zeemanschap (n)
loingseoireacht
  vaardigheid in het bedienen, onderhouden en het besturen van een schip

zeemeermin /ˈzemermɪn/ (n)
maighdean mhara
  (mythologie) wezen uit de zee, half vrouw en half vis

zeemeeuw (n)
faoileog
  (steltloperachtigen) benaming voor zeevogels uit de familie meeuwen, Laridae , die vooral op zee en langs de kust te vinden zijn

zeeniveau (n)
leibhéal na farraige
  hoogte van de zeespiegel

zeeolifant (n)
rón eilifintiúil
  (roofdieren) rob uit het geslacht Mirounga , robben waarvan de mannetjes een neus hebben die op een slurf lijkt

zeep (n)
gallúnach, sópa
  (scheikunde) (huishouden) substantie met een desinfecterende werking, gebruikt als schoonmaakmiddel of voor de persoonlijke hygiëne

zeepaardje /ˈzepaːrtʲə/ (n)
capall mara
  dim. tant. (straalvinnigen) benaming voor zeevisjes waarvan de kop op een paardenkop lijkt en die rechtopstaand zwemmen, uit het geslacht Hippocampus

zeepsop (n)
sobal

zeer (adv)
an-
  in hoge mate, heel erg

zeerob /ˈzerɔp/ (n)
rón
  (roofdieren) benaming voor grote zeezoogdieren uit de familie Phocidae

zeerover (n)
foghlaí mara
  iemand die op zee een schip berooft

zeeschildpad (n)
turtar mara
  (reptielen) benaming voor zeedieren uit de familie Cheloniidae , waarvan het grootste gedeelte van het lichaam bedekt een met een lederachtig schild

zeeschip (n)
long
  een zeewaardig schip gebouwd om de zee te kunnen trotseren

zeeslang /ˈzeslɑŋ/ (n)
nathair mhara
  (reptielen) lid van het geslacht Hydrophiinae; giftig reptiel dat leeft in ondiepe zeegebieden en riviermondingen

zeester (n)
crosóg
  (stekelhuidigen) benaming voor schijfvormige zeedieren met vijf armen uit de klasse Asteroidea die vooral schaaldieren eten

zeestraat (n)
caol
  een smalle doorgang tussen twee zeeën en daarmee tevens de scheiding tussen twee landmassa's

zeestroming (n)
feacht
  een grote constante beweging van het zeewater

zeetong (n)
sól coiteann
  (straalvinnigen) bepaald soort platvis, Solea solea

zeevaart (n)
loingseoireacht
  (scheepvaart) scheepvaart over de zee

zeevruchten (n)
sliogán
  alleen meervoud (voeding) allerlei eetbare schaal- en schelpdieren

zeewater /ˈzeʋatər/ (n)
sáile
  water waarin diverse zouten zijn opgelost en waarmee de zeeën gevuld zijn

zeewier (n)
feamainn
  (biologie) (voeding) in zee levend wier

zeewolf /ˈzeʋɔɫf/ (n)
cat mara
  (straalvinnigen) (voeding) bepaald soort roofvis, Anarhichas lupus

zeeziek /zezik/ (adj)
tinneas farraige a bheith ort

zeeziekte /ˈze.zik.tə/ (n)
tinneas farraige
  (medisch), (scheepvaart) misselijkheid als gevolg van de onregelmatige beweging van een schip

zeezwaluw /'zezʋalyw/ (n)
geabhróg
  (steltloperachtigen) benaming voor slanke meeuwachtige zeevogels met gevorkte staart uit de familie Sternidae

zege /'zeɣə/ (n)
áitheas
  overwinning, victorie

zegel /ˈzexəl/ (n)
rón
  een middel om een voorwerp zodanig af te sluiten dat er later nagegaan kan worden of het geopend is
gread
  een stukje papier meestal voorzien van een plaklaag dat dient om aan te geven dat betaling heeft plaatsgevonden

zegen /ˈzeːɣə(n)/ /ˈzeːχə(n)/ (n)
beannacht
  afroeping van goddelijke of bovennatuurlijke bijstand over iemand, met name door een lid van de geestelijkheid

zegenen (v)
beannaigh
  overgankelijk de zegen geven; goedkeuring geven

zegenrijk (adj)
méanar

zegepraal (n)
caithréim

zegepralen (v)
caithréim

zegevieren /'zexəvirə(n)/ (v)
caithréim
  de overwinning behalen

zegge (n)
seisg
  (bloemplanten) een geslacht Carex van zowel bladverliezende als groenblijvende overblijvende kruiden met een grasachtige groeivorm, behorend tot de cypergrassenfamilie (Cyperaceae ). Het geslacht Carex is met ruim 2000 soorten een van de grootste geslachten van de bedektzadigen

zeggen (v)
abair
  overgankelijk, (communicatie) (meestal mondeling) mededelen, zich met gesproken taal uiten

zeggenschap /ˈzεɣә(n)ˌsxɑp/ /ˈzεχә(n)ˌsχɑp/ (n)
abair
  het recht om over iets te beslissen

zegsman (n)
urlabhraí
  (beroep) persoon die in naam van een organisatie of een persoon het woord voert

zeiken (v)
cuach
  (informeel) veelvuldig en langdurig klagen over weinig belangrijke zaken
peith
  inergatief, soms overgankelijk (dysfemisme) urineren
doirt
  onpersoonlijk, (informeel), (meteorologie) hard regenen, stortregenen

zeil (n)
seol
  (scheepvaart) doek dat in een mast gehesen is om wind te vangen en die het schip voortbeweegt

zeilboot (n)
cuitéar
  (scheepvaart) een boot waarmee gezeild kan worden

zeilen /ˈzɛɪlə(n)/ (n)
seol
  (sport) wedstrijdsport met zeilvaartuigen

zeilen /ˈzɛɪlə(n)/ (v)
seol
  (techniek) voortgestuwd worden door de druk van de wind tegen een opgehouden zeil

zeiler (n)
luamhaire
  iemand die het zeilen beoefent

zeilsport (n)
luamhaireacht
  de sport van het zeilen

zeilsteen (n)
adhmaint

zeilster (n)
luamhaire
  vrouwelijke zeiler

zeis (n)
speal
  (landbouw) (gereedschap) landbouwwerktuig bestaande uit een lang gebogen mes dat bevestigd is aan een steel met twee handvatten, dienende om lang gras of graan te maaien

zeisenman (n)
Bás
  een man met een zeis als verpersoonlijking van de dood

zeker /ˈze.kər/ (adj)
cinnte
  waaraan niet getwijfeld hoeft te worden

zekerheid /'zekərɦɛɪt/ (n)
cinnteacht

zekering (n)
fiús
  (elektronica), (elektrotechniek) een element van een stroomkring dat doorbrandt of op andere wijze een te grote stroombelasting verhindert

zelden (adv)
annamh
  bijzonder weinig voorkomend

zeldzaam /'zɛltsam/ (adj)
annamh
  naar verhouding gering in aantal

zelf /zɛlf/ /zɛɫf/ (demonstrativePronoun)
sinn féin
  in eigen persoon, niet een ander
céanna
  in tegenstelling met iets anders

zelfbeschikking (n)
féinchinneadh
  (internationaal recht) recht op zelfbeschikking van volken: het recht voor een volk om te bepalen onder welke soevereiniteit het wil vallen, (zelfbeschikkingsrecht voor volken)

zelfbesef (n)
féinfheasacht
  weten dat je er bent; ergo sum

zelfbestuur (n)
féinriail

zelfbewustheid (n)
féinmhuinín

zelfbewustzijn (n)
féinfheasacht
  trots en tevreden zijn over zichzelf en de groep waartoe men behoort

zelfde (demonstrativePronoun)
ionann

zelfdoding (n)
féinmharú
  Het zich benemen van het leven

zelfgevoel (n)
ardchéim
  het respect dat men heeft voor zichzelf

zelfhelp (n)
féinchabhair
  (psychologie) het oplossen of verzachten van problemen zonder tussenkomst van professionele hulpverleners
  de zorg voor zichzelf

zelfhulp (n)
féinchabhair
  (psychologie) het oplossen of verzachten van problemen zonder tussenkomst van professionele hulpverleners
  de zorg voor zichzelf

zelfingenomenheid (n)
bogás
  op een onkritische manier tevreden met jezelf zijn

zelfmoord /ˈzɛɫfmoːrt/ (n)
féinmharú
  handeling waarbij men een einde maakt aan zijn eigen leven

zelfportret /'zɛlfpɔrtrɛt/ (n)
féinphortráid
  (kunst) een kunstwerk gebaseerd op de afbeelding van het eigen gezicht

zelfrijdend (adj)
féinghluaiste
  (verkeer) (van een voertuig) met de eigenschap zelfstandig te kunnen rijden (dus zonder andere krachtbron) waarmee overigens vaak tegenwoordig wordt bedoeld dat er automatische besturing optreedt

zelfs (adv)
fiú

zelfstandig (adj)
neamhspleách
  op zichzelf staand

zelfstandig naamwoord (n)
ainmfhocal
  (grammatica) woordsoort die een zekere mate van zelfstandigheid van het genoemde uitdrukt, in veel talen standaard gecombineerd met een lidwoord.

zelfstandigheid (n)
neamhspleáchas

zelfverloochening (n)
féindiúltú
  de opoffering van de eigenbelangen ten gunste van een ander

zelfvertrouwen (n)
féinmhuinín
  geloof in eigen vermogen, kunde of kracht

zelfverzekerdheid (n)
féinmhuinín
  de mate waarin iemand zelfverzekerd is

zelfwaardering (n)
féinmheas
  de mate waarin men zichzelf belangrijk en waardevol vindt

zelfzorg (n)
féinchúram
  alle zorg die een persoon besteedt aan het opheffen van eigen noden en het voldoen aan eigen behoeften

zemelen (n)
bran
  alleen meervoud (voeding) ingrediënt dat bestaat uit met de zaadhuiden vergroeide vruchtwanden en kiemen, die overblijven bij het tot meel malen van graankorrels

zemen /ˈzemə(n)/ (v)
leathar
  overgankelijk het droogwrijven van een pas gewassen glazen oppervlak met een stuk zeemleer

zendbrief (n)
litir
  (religie) brief van een apostel of een geestelijke aan de gelovigen

zenden (v)
cuir
  sturen

zendstation (n)
stáisiún raidió
  plaats vanwaar radio- of televisieprogramma's worden uitgezonden
  plaats vanwaar men radioberichten verstuurt

zengen (v)
tíor
  beschadigen door blootstelling aan hitte zonder vuurverschijnselen

zenit /zenɪt/ (n)
buaic na spéire
  (astronomie) het denkbeeldige punt loodrecht omhoog aan de hemelkoepel

zenuw (n)
néaróg
  (anatomie) een onderdeel van het perifeer zenuwstelsel, bestaande uit gebundelde uitlopers van zenuwcellen

zenuwachtig /ˈzenʏˌʋɑxtəx/ (adj)
néarógach
  onrustig, bezorgd en gespannen over iets wat gaat gebeuren

zenuwbaan (n)
néaróg
  een onderdeel van het perifere zenuwstelsel en bestaat uit gebundelde uitlopers van zenuwcellen

zenuwcel /ˈze.ny.sɛl/ /ˈze.nyʊ̯.sɛɫ/ /ˈzeː.nyʊ̯.sɛl/ (n)
néarchill
  (biologie) een zeer belangrijke cel in het zenuwstelsel die prikkels en impulsen opvangt, geleidt en doorgeeft

zenuwinrichting (n)
gealtlann
  (medisch) psychiatrisch ziekenhuis

zenuwstelsel (n)
néarchóras
  (anatomie) het orgaansysteem dat bij dieren een coördinerende rol speelt bij alle handelingen, zoals het aansturen van de spieren, het verwerken van zintuiglijke prikkels en bij hogere diersoorten de emotionele en cognitieve processen

zenuwziekte (n)
néaróis
  (medisch) psychische aandoening

zenuwzwakte (n)
néaraistéine
  (medisch) toestand van geestelijke en lichamelijke uitputting

zepen (v)
gallúnach

zes (n)
sé
  het cijfer 6
  dat wat in een (rang)ordening met 6 is aangeduid
  groep van 6 eenheden

zesde /ˈzɛs.də/ /ˈzɛz.də/ (ordinalAdjective)
séú
  nummer zes in een rij

zesentwintig (cardinalNumeral)
fiche a sé
  "26", het getal tussen vijfentwintig en zevenentwintig, twintig plus zes

zeshoek /zɛsɦuk/ (n)
heicseagán
  (wiskunde) een geometrische tweedimensionale vorm, bestaande uit zes hoeken en derhalve ook zes zijden

zeshoekig (adj)
heicseagánach
  vorm met zes hoeken

zestallig (adj)
séchodach
  (wiskunde) in zes stappen een volledige verandering doormakend

zestien (cardinalNumeral)
sé déag
  (wiskunde) natuurlijk getal tussen vijftien en zeventien, tien plus zes, in cijfers uitgeschreven als "16"

zestiende (ordinalAdjective)
séú déag

zestienmetergebied (n)
loca pionóis
  (voetbal) gedeelte van het voetbalveld, tot zestien en een halve meter van het doel

zestig (cardinalNumeral)
seasca
  "60", het getal tussen negenenvijftig en eenenzestig, zes maal tien

zestigste (ordinalAdjective)
60ú

zet /zɛt/ (n)
bog
  (spel) een handeling gedurende een spelbeurt

zetbaas (n)
bainisteoir

zetmeel (n)
ardnós

zetpil (n)
sopastóir
  (farmacologie) medicament in de vorm van een pil die via de anus toegediend wordt

zetsel (n)
bain
  aftreksel, extract

zetten (v)
stócáil
  overgankelijk (m.b.t. koffie of thee) bereiden, klaarmaken
graf
  overgankelijk iets neerschrijven

zetting (n)
inleadh
  het vaststellen van een bedrag, een prijs
ceartú
  (bouwkunde) (geologie) (waterbeheer) het inklinken van een ondergrond (vastzetten) gepaard gaande met inkrimping

zetwerk (n)
cló-eagar
  alle arbeid die verricht moet worden om kopij gereed te maken voor het drukproces
  de drukplaten die gereed zijn om gebruikt te worden om iets te drukken
  (waterbeheer) oeverbekleding met nauwkeurig geplaatste stenen
  het in de gewenste vorm persen van metalen platen

zeug (n)
cráin
  (vulgair) scheldwoord voor een vrouw, waarmee de vrouw met een varken wordt vergeleken

zeuren /ˈsʏː.rə(n)/ /ˈzøː.rə(n)/ (v)
cuach
  inergatief veelvuldig en langdurig klagen over weinig belangrijke zaken en zonder het probleem aan te pakken

zeven /ˈzøvən/ (cardinalNumeral)
seacht
  "7", het getal tussen zes en acht

zevende /ˈze.vən.də/ (ordinalAdjective)
seachtú

zevenentwintig /ˈzøvənənˌtwɪntəx/ (cardinalNumeral)
fiche a seacht
  "27", het getal tussen zesentwintig en achtentwintig, twintig plus zeven

zevenhonderd /ˈzeːvə(n)ˌɦɔndərt/ /ˈzøvənˌhɔndərt/ (cardinalNumeral)
seacht gcéad
  "700", het getal tussen zeshonderdnegenennegentig en zevenhonderdeen, zeven maal honderd

zevenklapper (n)
aoir
  knalvuurwerk dat zeven knallen veroorzaakt
  (figuurlijk) iets (vaak een wedstrijd) waarin één partij 7x scoort.

zeventien /ˈzøvənˌtin/ (cardinalNumeral)
seacht déag
  "17", het getal tussen zestien en achttien, tien plus zeven

zeventig /ˈzøvəntəx/ (cardinalNumeral)
seachtó
  "70", het getal tussen negenenzestig en eenenzeventig, zeven maal tien

zever (n)
seile
  speeksel, kwijl
amaidí
  (informeel) flauwekul, kletspraat

zicht /zɪxt/ (n)
corrán
  (landbouw), (gereedschap) kleine zeis
feiceáil
  in het zicht: dat wat men kan zien, zichtbaar
  uit het zicht: dat wat men niet kan zien, onzichtbaar

zichtbaar (adj)
feicseanach

zichten (v)
bain

zichtrekening /ˈzɪxtrekəˌnɪŋ/ (n)
cuntas reatha
  (België) (financieel) rekening waarop men geld kan plaatsen dat op elk ogenblik beschikbaar is

ziek (adj)
tinn
  (medisch) verkerend in een toestand waarbij sommige lichamelijke processen niet goed werken, niet gezond zijnd; gezegd van mensen en dieren

zieke (n)
othar

ziekelijk (adj)
galrach
  geneigd om vaak ziek te zijn
bréan (de)
  geestelijk ongezond

ziekenhuis /ˈzi.kǝn.ˌɦœʏs/ (n)
ospidéal
  (medisch) instelling voor onderzoek, behandeling en verpleging van zieken

ziekenhuisverpleging (n)
altranas
  de gegeven verpleging in een ziekenhuis

ziekenverpleegster (n)
banaltra
  (beroep) (medisch) vrouw die voor haar beroep zieke mensen verzorgt

ziekenwagen (n)
otharcharr
  (verkeer), (medisch) een voertuig ingericht voor het vervoer van patiënten, gewoonlijk naar een ziekenhuis toe

ziekenzuster (n)
banaltra
  (beroep) verpleegster

ziekte (n)
galar

ziekte van Parkinson (n)
galar Parkinson
  (medisch) ziekte die het centrale zenuwstelsel steeds verder aantast

ziekteleer (n)
paiteolaíocht

ziekteverwekker /'ziktəvərwɛkər/ (n)
pataigin
  (medisch) (biologie) organisme dat een ziekte veroorzaakt, meestal maar niet altijd gaat het om micro-organismen zoals bacteriën, virussen en eencellige organismen

ziekteverzekering (n)
árachas sláinte
  verzekering die de meeste kosten van medisch advies, behandelingen, medicijnen, het gebruik van hulpmiddelen of andere voorzieningen op grond van een medische noodzaak vergoedt

ziel /zil/ (n)
anam
  (psychologie), (religie) het veronderstelde wezen van het niet-stoffelijke van de mens

zielenheil /'zilə(n)hɛil/ (n)
slánú
  het geluk en de rust die je hebt als je leeft als een goed mens

zielensmart (n)
croíbhriseadh
  geestelijke of psychische nood

zielig /'ziləx/ (adj)
aimléiseach

zielkunde (n)
aigneolaíocht

zielsangst (n)
adhfhuath

zielzorger (n)
aoirigh
  geestelijke die zich bezighoudt met het zielenheil van gelovigen

zien (v)
feic
  inergatief het vermogen hebben om met het oog waar te nemen

zienlijk (adj)
feicseanach

ziezo (interjection)
as deireadh na cúise

ziften /ˈzɪftə(n)/ (v)
rill
  overgankelijk de grote van de kleine deeltjes scheiden met behulp van een zeef

zigeuner /siˈɣønər/ (n)
bóithreoir

zigzag /ˈzɪx.sɑx/ /ˈzɪɣ.zɑx/ /ˈzɪχ.sɑχ/ (n)
fiarlán
  een beweging of lijn die plotseling één of meer scherpe koersveranderingen ondergaat

zij /sɛɪ̯/ /zɛɪ̯/ /zɛː/ (n)
taobhaigh
  (anatomie) een van beide kanten van een lichaam.
seiric
  (materiaalkunde) zachte, gladde stof gemaakt van cocons van de zijderups

zij /sɛɪ̯/ /zɛɪ̯/ /zɛː/ (personalPronoun)
sí
  3e persoon enkelvoud vrouwelijk, nominatief
siad
  3e persoon meervoud, nominatief

zijbeuk (n)
taobhroinn

zijde (n)
taobh
  grenslijn van een tweedimensionale figuur of het grensvlak van een lichaam
síoda
  zeer zachte stof gemaakt van cocons van de zijderups

zijden /ˈzɛɪdə(n)/ /ˈzɛːdə(n)/ (adj)
síoda
  van zijde, van zijdegaren vervaardigd

zijdepapier (n)
páipéar síoda
  dun, glad, stevig, luxe papier

zijderups (n)
seiriceán
  (vlinders) Bombyx mori de larve van de zijdevlinder

zijdeworm (n)
seiriceán
  (dierkunde), (kleding) rups van de zijdevlinder, Bombyx mori De dunne, sterke draad die deze rups produceert om zijn cocon te maken, is de grondstof voor een glanzend weefsel voor luxe kleding.

zijkant /zɛɪkɑnt/ (n)
taobhaigh
  datgene dat de zijde vormt

zijn (v)
bí
  ergatief: bestaan, existeren
  ergatief: zich bevinden, ergens aanwezig zijn
  koppelwerkwoord (gevolgd door zelfstandignaamwoordgroep): gelijk zijn aan:
  koppelwerkwoord(gevolgd door zelfstandignaamwoordgroep): tot de groep behoren van

zijrivier (n)
craobh-abhainn, fo-abhainn
  (aardrijkskunde) een rivier die niet in zee maar in een andere rivier uitmondt

zijspan /'zɛɪspɑn/ (n)
carr cliathánach
  (verkeer) karretje dat naast een motorfiets bevestigd is voor het vervoer van een passagier

zijvleugel (n)
brod
  (bouwkunde) een deel van een gebouw dat aan de zijkant staat van het centraal gelegen hoofdgebouw
  (militair) de zijlinie van een militaire opstelling

zijwand (n)
taobhaigh
  (bouwkunde) een van de rechtop staande wanden van de zijkant van een ruimte in een gebouw
  (bouwkunde) een van de rechtop staande muren aan de zijkant van een gebouw

ziltig (adj)
goirt
  met een zoute smaak

zilver (n)
airgead

zilveren (adj)
airgead

zilverglans (n)
argaintít
  delfstof bestaande uit zwavelzilver met 87% zilver

zilverig (adj)
airgeadúil
  lijkend op zilver

zilvermeeuw (n)
faoileán scadán
  (steltloperachtigen) Larus argentatus een grote meeuwensoort van het Noord-Altantische gebied

zilverspar (n)
giúis
  (coniferen) benaming voor naaldbomen uit het geslacht Abies

zin /zɪn/ (n)
abairt
  (taalkunde) een serie woorden die gezamenlijk in syntactisch verband een afgerond geheel vormen
ar an gcaolchuid
  een verlangen om iets te doen

zindelijk (adj)
ar fad
  helder, proper, rein, schoon

zingen (v)
can
  overgankelijk (muziek) met de eigen stem als muziek laten horen

zink (n)
sinc
  (scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool Zn en atoomnummer 30. Het is een blauw/wit overgangsmetaal

zinken /zɪŋkə(n)/ (v)
doirteal
  ergatief in een vloeistof, meestal water, traag naar beneden zakken

zinledig (adj)
díchéillí
  zonder zin, nut of betekenis

zinloos /'zɪnlos/ (adj)
gan mhaith
  iets dat geen zin (nut) heeft

zinnen /'zɪnə(n)/ (v)
culaith
  onpersoonlijk in de smaak vallen

zinnig /'zɪnəx/ (adj)
acrach
  dat wat zin heeft, een toekomstig nut dient
ciallmhar
  waar een logisch verband in te ontdekken is

zinrijk (adj)
oiriúnach
  van iets dat het nuttig en betekenisvol is

zinsbedrog (n)
seachrán
  valse waarneming

zinsbegoocheling /'zɪnsbəɣoxəlɪŋ/ (n)
bréagchéadfá
  zintuigelijke waarnemingen doen die niet met de werkelijkheid overeenkomen

zinsleer (n)
comhréir
  (taalkunde) de wetenschap die zich bezighoudt met de opbouw van zinnen

zinspelen (v)
ailléidigh
  inergatief ~ op op minder duidelijke wijze naar iets refereren

zinspeling /'zɪnspelɪŋ/ (n)
ailléideach
  een voorzichtige, omwonden, indirecte mededeling die iedereen begrijpt

zinspreuk (n)
mana
  kernachtige spreuk

zinsverbijstering (n)
gealtachas
  (medisch) tijdelijke periode van waanzin

zintuig /ˈzɪntœx/ /ˈzɪntœyx/ (n)
céadfa
  een orgaan dat prikkels uit de buitenwereld in elektrische signalen voor de hersenen omzet

zintuiglijk /'zɪntœyxlək/ (adj)
céadfach
  betrekking hebben op de zintuigen

zintuiglijkheid (n)
braistint
  de mate waarin iets de zintuigen prikkelt

zionisme /zijoˈnɪsmə/ (n)
Siónachas

zirkonium (n)
siorcóiniam
  (scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Zr en atoomnummer 40. Het is een goudkleurig overgangsmetaal

zitbank /'zɪtbɑŋk/ (n)
binse
  (meubel) een meubel waarop men met meerdere personen kan zitten

zitkamer (n)
seomra suí

zitkussen (n)
adhartán
  kussen in stoel of bank dat speciaal geschikt is om op te zitten

zitten /ˈzɪ.tə(n)/ (v)
suigh
  inergatief op het zitvlak rusten

zitting /zɪtɪŋ/ (n)
suí
  de tijd dat een raad of ander lichaam werkzaam bijeen is

zitvlak (n)
ar gcúl
  (anatomie) achterste, achterwerk

zitvlees (n)
foighne
  (figuurlijk) een lichamelijke en geestelijke gesteldheid die het mogelijk maakt dat je kan blijven stilzitten
  de eigenschap (te) lang eenzelfde positie te kunnen blijven bekleden

zo-even (adv)
go díreach
  net, even tevoren

zoals (conjunction)
cosúil
  op dezelfde manier
  bijvoorbeeld.

zodiak /'zodiɑk/ (n)
comhartha an Stoidiaca
  het vlak waarin de aarde om de zon draait of -van de aarde gezien- het vlak waarin de zon aan de hemel schijnt voort te bewegen

zodra /zoˈdra/ (conjunction)
chomh luath agus
  geeft aan welke gebeurtenis eerst moe(s)t plaatsvinden

zoeken (v)
cuardaigh
  overgankelijk proberen te vinden

zoeker (n)
inneall cuardaigh
  iemand die zoekt
  (fotografie) een instrumentje op of aan een camera dat het richten ervan vergemakkelijkt, een richtmiddel
  een lijst of catalogus die het zoeken van een product of dienst vergemakkelijkt
  (informatica) een elektronische versie van [3]

zoekmachine /zukmaʃinə/ (n)
inneall cuardaigh
  (informatica) een instrument waarmee men informatie kan zoeken in een bepaalde collectie; dit kan een bibliotheek, het internet, of een persoonlijke verzameling zijn

zoekmotor (n)
inneall cuardaigh
  (internet) programmatuur die een zoekopdracht kan verwerken

zoekprogramma (n)
inneall cuardaigh
  computerprogramma dat men kan gebruiken om iets of iemand te vinden

zoektocht (n)
cuardach
  een reis die men onderneemt op zoek naar iets

zoen (n)
póg
  het met de lippen aanraken van een persoon of een voorwerp

zoenen (v)
póg
  met de mond liefkozen

zoet /ˈzut/ (adj)
milis
  ter omschrijving van een vaak als aangename ervaren smaak zoals die van suiker

zoet water (n)
fionnuisce
  water dat minimale hoeveelheden zout bevat.

zoete aardappel (n)
práta Spáinneach
  (bloemplanten) Ipomoea batatas een plant uit de windefamilie (Convolvulaceae ). De zoete aardappel heeft een inulinehoudende knol, een verdikking van de wortels. Hij staat op de zevende plaats op de lijst van belangrijkste voedselgewassen in de wereld, en op de vijfde plaats in ontwikkelingslanden, na rijst, tarwe, maïs en cassave

zoetelaar (n)
lóncheannaí campa
  (beroep) iemand die levensmiddelen aan de soldaten van een leger levert

zoetelief (n)
ansacht

zoeten /ˈzu.tə(n)/ (v)
siúcra
  overgankelijk zoet maken

zoethout /ˈzuthʌʊt/ (n)
liocras
  Glycyrrhiza glabra , een plant die tot de vlinderbloemigen behoort

zoetvloeiend (adj)
ceolmhar
  welluidend, elegant, melodieus

zoetwater (n)
fionnuisce
  water dat minimale hoeveelheden zout bevat

zoetwatermeer (n)
fionnuisce
  (geologie) een staande watervlakte met een laag zoutgehalte

zog /zɔx/ (n)
dúisigh
  de zuiging ontstaan door de beweging van een voorwerp in water of lucht
  (overdrachtelijk, in het ~ van:) in het vervolg van iets

zogen /ˈzoːɣ.ə(n)/ (v)
brollach a thabhairt do
  overgankelijk het te drinken geven van moedermelk

zohaast (conjunction)
chomh luath agus

zojuist (adv)
go díreach
  korte tijd geleden

zolang (conjunction)
ar feadh an ama

zolder /ˈzɔldər/ (n)
áiléar
  ruimte onder een (schuin) dak

zoldering (n)
síleáil
  vertrek dat boven een ruimte in een gebouw ligt en daarvan is gescheiden door een plafond

zolderschuit (n)
báirse

zolderverdieping (n)
áiléar
  (bouwkunde) deel van een gebouw dat direct onder het dak ligt

zolen /zolə(n)/ (v)
bonn
  het aanbrengen van een zool onder een schoen

zomaar (adv)
go díreach
  op willekeurige wijze, zonder nadenken of voorbereiden

zombie (n)
zombaí
  (mythologie), (magie) door magie uit de dood teruggebracht persoon

zombiecomputer (n)
zombaí
  (informatica) computer met internetverbinding die is besmet doordat de besturing van buitenaf - bijv. door een virus - is overgenomen

zomer (n)
samhradh

zomerkamp (n)
campa samhraidh

zomerpunt (n)
grianstad an tsamhraidh
  (astronomie)de gebeurtenis waarbij de zon, vanuit de aarde gezien, de meest noordelijke positie (de Kreeftskeerkring) bereikt

zomersproet (n)
breicne
  kleine pigmentvlekken op de gelaatshuid die vooral zichtbaar zijn in de zomer

zomertijd (n)
am sanhraidh

zon (n)
grian
  (astronomie) de ster waar de planeet aarde omheen draait, hemellichaam dat o.a. de aarde het daglicht schenkt

zondaar (n)
peacach
  (religie) iemand die ongehoorzaam is aan Gods geboden

zondag (n)
Domhnach, An Domhnach
  (tijdrekening), (dag) een dag van de week die na zaterdag en voor maandag komt

zonde (n)
peaca
  (religie) overtreding van een goddelijke wet of regel

zonder (preposition)
gan
  in afwezigheid van.

zonderling (adj)
aduain
  bij alle anderen bevreemding opwekkend

zondigen /zɔndəɣə(n)/ (v)
peacaigh
  inergatief, (religie) het overtreden van een religieuze wet

zonet (adv)
go díreach
  hiervoor, een ogenblik geleden

zongebruind (adj)
coirtithe
  van de huid van mensen: dat deze door de zon is gepigmenteerd

zonnebaden (v)
déan bolg le gréin
  inergatief zich gedurende een zekere tijd blootstellen aan zonnestraling

zonnebloem /ˈzɔnəˌblum/ (n)
lus na gréine
  (plantkunde) Helianthus annuus , een tot 3 meter hoge plant met een grote gele bloem

zonnebrand (n)
dó gréine
  (medisch) de vaak pijnlijke gevolgen van een blootstelling van de huid aan een te grote dosis ultraviolet licht

zonnebrandcrème (n)
grianbhac
  vettige substantie die op de huid wordt gesmeerd om verbranding ervan tegen te gaan

zonnedak (n)
forléas
  dak van een auto met een raam dat zonlicht kan doorlaten

zonneklaar (adj)
lonrach
  heel duidelijk

zonnen (v)
déan bolg le gréin
  inergatief zich gedurende een zekere tijd blootstellen aan zonnestraling

zonneregen (n)
cith gealáin
  (meteorologie) regen terwijl gelijktijdig de zon schijntDit gaat vaak gepaard met een regenboog.

zonneschijn (n)
taitneamh na gréine
  het licht dat van de zon afkomstig is

zonnestelsel (n)
grianchóras
  (astronomie) het stelsel dat bestaat uit onze zon en alle planeten die eromheen draaien; bij uitbreiding ook dergelijke stelsels om andere sterren

zonnetent (n)
canbhás
  stoffen overkapping die beschermt tegen de zonnestralen

zonnewende /ˈzɔnəˌwɛndə/ /ˈzɔnəˌʋɛndə/ /ˈzɔnəˌβ̞ɛndə/ (n)
grianstad
  de gebeurtenis waarbij de zon, vanuit de aarde gezien, de meest noordelijke of zuidelijke positie (de keerkringen) bereikt

zonnewering (n)
caoch
  is iets dat tegen de zonnestraling beschermt en is de verzamelnaam voor allerlei constructies die de overlast van zonlicht en warmte ten gevolge van zonlicht moeten tegengaan.

zonnewijzer (n)
clog gréine

zonnewind (n)
grianghaoth
  (astronomie) de stroom deeltjes die de zon uitstraalt

zonnig /ˈzɔnəx/ (adj)
grianmhar
  (meteorologie) zonovergoten, met veel zonneschijn

zonsopgang (n)
éirí na gréine
  (astronomie) het verschijnen van de zon boven de horizon bij het begin van de dag

zonsopkomst /zɔnˈsɔpkɔmst/ (n)
éirí na gréine
  het 's morgens boven de horizon uitkomen van de zon

zoogdier /ˈzox.diːr/ /ˈzoːɣ.diːr/ /ˈzoχ.diːr/ (n)
mamach
  (dierkunde) warmbloedig, behaard gewerveld dier dat zijn (meestal) levend geboren jongen met melk voedt, behorend tot de biologische klasse Mammalia

zoogster (n)
banaltra chíche
  (beroep) vrouw die een kind van een ander borstvoeding geeft

zooi /zoːi̯/ (n)
praiseach
  warboel, puinhoop

zool (n)
bonn
  onderkant van de voet
  (gereedschap) de vlakke onderzijde van een schaaf, strijkijzer etc.

zoom (n)
broinne
  rand aan de buitenkant

zoon /zoːn/ (n)
mac
  (familie) een mannelijk kind

zorg (n)
aire
  verpleging, voorzien in een behoefte

zorgen /'zɔrɣən/ (v)
cúraimí
  zorg dragen

zorgvuldig (adv)
aireach
  met zorg voor alle details

zorgvuldigheid (n)
cruinneas
  het aandacht besteden aan alle mogelijke details

zorgwekkend (adj)
grábháil

zorgzaam (adj)
cásmhar
  met de nodige zorg

zot (adj)
duine buile
  het verstand niet gebruikend, blijk geven van domheid
  (informeel) sterk afwijkend van verwachtingen en daardoor grappig

zot (n)
amadán
  iemand die zich dwaas gedraagt

zotheid (n)
amadántacht
  iets wat voortkomt uit een gekke manier van denken, soms vooral als een slechte domheid, soms als iets wat ook wel grappig is

zottin (n)
gan chiall
  een vrouw die gek is

zout /zɑu̯t/ (n)
salann
  alledaagse naam voor keukenzout bedoeld (natriumchloride)

zouteloos (adj)
leamh
  overdrachtelijk: waar alle belangwekkendheid aan ontbreekt

zouten (v)
cuir salann ar
  overgankelijk met zout conserveren

zoutgehalte (n)
salandacht
  de concentratie zout die een stof bevat

zoutzuur (n)
aigéad hidreaclórach
  (scheikunde) een oplossing van waterstofchloride (HCl)

zoveel (indefiniteCardinalNumeral)
agus
  een bepaalde hoeveelheid
  een onbepaald, bekend of bekend geacht aantal

zowel (adv)
... agus ... le chéile
  evenzeer.

zoögeografie (n)
zóigeografaíocht

zoölogie (n)
zó-eolaíocht
  (wetenschap) de wetenschap die de dieren bestudeert

zucht /zʏxt/ (n)
cuach
  hoorbare uitademing, meestal als uiting van ongenoegen of verveling
dúil
  ziekelijke onbedwingbare drang, verslaving, begeerte

zuchten /ˈzʏxtə(n)/ (v)
osna a ligean
  inergatief hoorbaar diep uitademen, meestal als uiting van frustratie

zuid /zœʏ̯t/ /zœːd/ /zœːt/ (adv)
deisceart

zuiden /ˈzœy̯.də(n)/ (n)
deisceart

zuiderlicht (n)
Gealáin Theas

zuidoost (adv)
oirdheisceart

zuidpoollicht (n)
Gealáin Theas
  (astronomie) lichtverschijnsel in de atmosfeer in het zuidpoolgebied veroorzaakt door het binnendringen van kosmische straling

zuidwest (adv)
iardheisceart

zuigen /ˈzœy̯.ɣə(n)/ (v)
súigh
  een verlaagde druk aanleggen met de mond of met een apparaat
diúl
  (van jonge kinderen en dieren) de moedermelk uit de tepels in zich opnemen

zuigerring (n)
balc

zuigerveer (n)
balc

zuigworm (n)
puchán
  Trematoda platworm met zuignappen waarmee hij zich aan zijn gastheer kan vastzuigen

zuil (n)
piléar

zuilengang (n)
bealach stuach
  een rij zuilen die een overdekking draagt

zuinig (adj)
eacnamaíoch
  voorzichtig met het uitgeven van geld of andere kostbare zaken

zuinigheid /ˈzœʏ̯.nəχ.ˌɦɛɪ̯t/ /ˈzœː.nəx.ˌɦɛːt/ /ˈzœː.nɪx.ˌhɛɪ̯d/ (n)
barainneacht
  het zuinig zijn

zuinigjes (adv)
críonna
  op een spaarzame, duurzame manier
  voorzichtig en niet al te enthousiast
  met ingehouden emotie

zuiper (n)
alcólach
  (informeel) iemand die te veel alcohol drinkt

zuiplap (n)
alcólach
  (pejoratief) iemand die voortdurend dronken is

zuipschuit (n)
alcólach
  (informeel) iemand die te vaak te veel alcohol gebruikt

zuiver oranje (adj)
dath oráiste

zuiveren (v)
íonaigh
  van verontreinigingen ontdoen

zuiveringszout (n)
décharbónáit

zullen /ˈzʏ.lə(n)/ (v)
deoin

zuren /zyrə(n)/ (v)
aigéadaigh
  zuur (doen) worden

zurigheid (n)
aigéadacht
  (voeding) hoe zuur iets is

zuring /'zyrɪŋ/ (n)
bileog shráide
  v/m (plantkunde): Rumex een geslacht van meest overblijvende, kruidachtige planten uit de duizendknoopfamilie waarvan sommige soorten zoals de veldzuring eetbare bladeren hebben die in salades gebruikt worden

zus (n)
deirfiúr, siúr
  (familie) een ander kind van dezelfde ouders van het vrouwelijk geslacht

zuster /ˈzʏs.tər/ (n)
deirfiúr, siúr
  vrouwelijk kind van dezelfde ouders, zus

zuur /zyːr/ (adj)
géar
  een smaak hebbend zoals citroensap of azijn

zuur /zyːr/ (n)
aigéad
  vloeistof, die een verhoogde concentratie waterstofionen bevat

zuurgraad /ˈzyrɣrat/ (n)
aigéadacht
  (scheikunde) de mate waarin iets zuur is, gewoonlijk gemeten als de negatieve logaritme (-log) van de concentratie waterstofionen

zuurheid (n)
aigéadacht
  de hoeveelheid base die door een vloeistof kan worden geneutraliseerd
  van een persoon dat deze boos en verbitterd is
  een soort frisse smaakgewaarwording (althans als het voedsel niet té zuur is)

zuurstof /ˈzyːrstɔf/ (n)
ocsaigin
  (scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool O en atoomnummer 8, en een bij kamertemperatuur kleurloos twee-atomig gas O2 en bij lage temperaturen een blauwige vloeistof

zuurstok (n)
cána candaí
  (voeding) snoep in de vorm van een stok

zuurzoet (adj)
dréimire gorm
  van voeding dat het een zure en een zoet smaak heeft

zwaai (n)
deil

zwaaien (v)
casadh
  inergatief begroeten door met de hand heen en weer te bewegen
  inergatief aandacht vragen door met de armen heen en weer te bewegen
luascán
  overgankelijk krachtig heen en weer bewegen

zwaan /zʋan/ (n)
eala
  (eendvogels) benaming voor watervogels met lange sierlijke hals uit het geslacht Cygnus

zwaar (adj)
trom
  van groot gewicht

zwaard (n)
claíomh
  een lang, scherp voorwerp, vaak van ijzer gemaakt, dat werd gebruikt als wapen; tegenwoordig heeft het eerder een symbolische waarde

zwaardvis (n)
colgán
  bepaald soort zeevis, Xiphias gladius

zwaardwalvis (n)
cráin dhubh
  (walvisachtigen) Orcinus orca de grootste vertegenwoordiger van de familie der dolfijnen (Delphinidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1758 als Delphinus orca gepubliceerd door Carl Linnaeus. Het dier heeft een opvallende rugvin

zwaarheid (n)
múisiam
  het zwaar zijn

zwaarlijvig (adj)
alpartha
  van groot lichaamsgewicht

zwaarmoedig (adj)
argail

zwaartekracht (n)
imtharraingt
  (natuurkunde) de kracht die de wederzijdse aantrekking van massa veroorzaakt

zwaartelijn (n)
meánlíne

zwaartepunt (n)
meánlár

zwaarwichtig (adj)
dáiríre
  zeer belangrijk

zwaarwichtigheid (n)
bain do
  het van groot belang zijn; de mate belangrijkheid van iets

zwabber /ˈzwɑbər/ (n)
mapa

zwabberen /ˈzwɑbərə(n)/ (v)
stoth
  overgankelijk het reinigen met een zwabber

zwachtel /ˈzwɑxtəl/ (n)
bindealán

zwager /ˈzʋa.ɣər/ (n)
deartháir céile

zwak /zʋɑk/ (adj)
lag

zwaluw (n)
fáinleog
  (zangvogels) benaming voor trekvogels uit de familie Hirundinidae , die van insecten leven

zwamvlok (n)
mícéiliam
  netwerk van schimmeldraden

zwanger (adj)
ag iompar
  in de toestand van een vrouw wanneer er in haar baarmoeder een bevruchting heeft plaatsgevonden

zwangerschap /ˈzwɑŋərsxɑp/ (n)
toircheas
  de tijd dat een vrouw een ongeboren kind met zich draagt

zwangerschapsafbreking (n)
ginmhilleadh
  een voortijdige en kunstmatige beëindiging van een zwangerschap

zwangerschapsonderbreking (n)
ginmhilleadh
  (eufemisme) een voortijdige en kunstmatige beëindiging van een zwangerschap

zwart (adj)
dubh
  (figuurlijk) een donker gelaat of uiterlijk hebbend, opgevat als een etnisch kenmerk

zwart gat (n)
dúpholl
  (natuurkunde), (astronomie) gebied van de ruimte-tijd waaruit niets, zelfs geen licht kan ontsnappen omdat de zwaartekracht te sterk is

zwarte doos (n)
bosca dubh
  systeem, apparaat of voorwerp waarvan bekend is wat het doet maar niet hoe het werkt
  crashbestendig apparaat met vluchtgegevens in een vliegtuig dat gebruikt kan worden om vliegtuigongelukken te analyseren

zwarte markt (phraseologicalUnit)
margadh dubh

zwartgallig /zʋɑrt'xɑləx/ (adj)
dúchroíoch
  melancholisch, somber

zwartkijker (n)
duarcán
  een pessimist

zwavel /zʋavəl/ (n)
sulfar
  (scheikunde), (element), (mineraal) scheikundig element met symbool S en atoomnummer 16. Het is een geel niet-metaal

zwavelig (adj)
ruibheach

zwavelstokje (n)
cipín
  dun houtje gedoopt in gesmolten zwavel, de voorloper van de lucifer

zwavelzuur (n)
aigéad sulfarach, ola vitriail
  (scheikunde) een sterk zuur bestaande uit zwavel, waterstof en zuurstof met een wateronttrekende en bijtende werking

zweefvliegtuig (n)
faoileoir
  (luchtvaart) toestel met vleugels dat zich ongemotoriseerd door de lucht verplaatst door gebruik te maken van opstijgende luchtstromingen

zweep (n)
fuip
  een handwapen in de vorm van een lang ineengedraaid stuk leer dat met een zwiepende beweging pijnlijke slagen uit kan delen

zweer (n)
othras
  (medisch) ontstoken plek, infectie

zweet (n)
allas
  transpiratie, transpiratievocht

zweetgeur (n)
boladh coirp
  geur van zweet

zweetklier (n)
faireog allais
  een klier in het lichaam dat zweet produceert.

zweetlucht (n)
boladh coirp
  geur van zweet

zwegel (n)
cuisle
  (muziekinstrument), (middeleeuwen) een (riet-)fluit
  (muziekinstrument), (verouderd) een eenhandsfluit met drie vingergaten; meestal speelt de muzikant daarop tegelijk met nog een ander instrument, meestal een kleine trom
  (muziekinstrument) een oud orgelregister

zwelgen /zʋɛlɣə(n)/ (v)
bí ag únfairt
  (figuurlijk) zich onmatig verlustigen, zich te buiten gaan aan

zwellen (v)
mórtas
  ergatief in volume toenemen

zwembad /ˈzwɛmbɑd/ /ˈzʋɛmbɑt/ /ˈzβ̞ɛmbɑt/ (n)
poll snámha
  (zwemmen) een bassin om in te zwemmen

zwembroek (n)
culaith shnámha
  (kleding) (sport) kledingstuk voor mannen dat gebruikt wordt om in te zwemmen

zwemdok (n)
linn snámha
  afgesloten ruimte waar men kan zwemmen

zweminrichting (n)
dabhach

zwemkleding (n)
culaith shnámha
  (kleding) kleding die men draagt voor het zwemmen

zwemmen (v)
snámh
  (sport) inergatief zich gecoördineerd door het water voortbewegen

zwemvest /ˈzʋɛmvɛst/ (n)
seaicéad tarrthála
  een in het water om het lijf gedragen vest met hoog drijfvermogen om verdrinken te voorkomen

zwemvlies /'zʋɛmvlis/ (n)
fíochán
  (zoötomie), (zwemmen) huidplooi tussen vingers of tenen die het vergemakkelijkt zich bij het zwemmen tegen het water af te zetten
  (schoeisel), (zwemmen) kunststofimitatie van [1] die de mens als verlengstuk van zijn voet kan aandoen

zwenk (n)
deil

zwenken (v)
deil

zwepen (v)
aoire

zwerm /zʋɛrm/ (n)
saithe
  een grote groep gezamenlijk op- en rondtrekkende personen, dieren of zaken, gewoonlijk vogels of insecten

zwermer (n)
rianaí
  iemand die schijnbaar doelloos rondloopt

zwervend /ˈzʋɛrvənt/ (adj)
fán
  zonder duidelijk doel reizend

zweten /'zʋetə(n)/ (v)
allasaigh
  inergatief vocht uitscheiden uit de zweetklieren in de huid

zweven (v)
ainligh

zweving /'zʋevɪŋ/ (n)
béim
  (muziek) (natuurkunde) een geluidsverschijnsel dat veroorzaakt wordt door de interferentie van twee tonen met een gering verschil in toonhoogte

zwezerik (n)
faireog thímis
  (anatomie) klierachtig, hormoonvormend orgaan

zwichten (n)
géill slí
  1. toegeven, wijken

zwiepen (v)
ardréim
  inergatief veerkrachtig doorbuigen en weer terugspringen

zwier (n)
cairde
  gratie, elegantie

zwieren (v)
ardréim

zwierig (adv)
galánta

zwijgen (v)
dún do bhéal
  inergatief ervan afzien te spreken

zwijmel (n)
meisce

zwijn (n)
muc
  (evenhoevigen) benaming voor zoogdieren uit de familie Suidae , waarvan de mannetjes slagtanden hebben
  (scheldwoord) (figuurlijk) iemand die zich vies, onbeschaafd of zeer slecht gedraagt

zwijnenboel (n)
cró muc
  een bende, een vuile troep

zwijnenstal /ˈzʋɛinəstɑl/ (n)
cró muc
  (figuurlijk) vuile boel

zwik /zʋɪk/ (n)
bolscaireacht a dhéanamh
  (kuiperij) een houten pin waarmee een zwikgat afgedicht kan worden
leon
  het zwikken (van een lichaamsdeel), verstuiking

zwikboor (n)
gimléad

zwoel (adj)
macnasach
  vochtig warm, drukkend, benauwd
  zinnelijk, erotisch, sensueel

Ålandseilanden (pn)
Oileáin Åland
  (toponiem: land) een groep van honderden eilanden in de Oostzee die tot Finland behoren, maar geheel Zweedstalig zijn en dat volgens ISO-norm ISO 3166-1 wordt aangeduid met de driecijferige landcode: 248, de drieletterige landcode: ALA en de tweeletterige landcode: AX

à propos (interjection)
dála an scéil
  trouwens (als overgang naar een opmerking die met het voorgaande verbonden is)

ångström (n)
angstram
  (natuurkunde), (eenheid) lengtemaat met een waarde van 10-10 m, dus 0,1 nanometer of 100 picometer

één /eːn/ (cardinalNumeral)
aon
  de inhoud van de kleinste niet-lege verzameling, het kleinste getal van de verzameling \mathbb{N}_0; komt na nul en vóór twee, in Arabische cijfers 1, in Romeinse cijfers I

überhaupt (adv)
ar bith
  ongeacht de context